certus
certus, determined, resolved, fixed, settled, purposed, certain
very well-established facts add to these suspicions
- I (Acc. to cerno, II. D.) Certum est (mihi), it is determined, it is my (thy, his, etc.) decision, resolution, will, I am resolved, I mean, etc. (mostly ante-class.; most freq. in Plaut.); with inf.: quorum virtuti belli Fortuna pepercit, Eorundem me libertati parcere certum est, Enn. ap. Cic. Off. 1, 12, 38 (Ann. v. 206 Vahl.): certum'st hominem eludere, Plaut. Am. 1, 1, 109 (261): tibi credere, id. Aul. 4, 9, 7 (719); cf. id. Capt. 3, 1, 32 (492); id. Curc. 2, 1, 1 (216); id. Cas. 2, 4, 15 (293); id. Cist. 3, 1, 16 (646); id. Ep. 5, 1, 57 (663); id. Bacch. 5, 2, 37 (1156); id. Most. 1, 3, 80 (236); id. Men. 5, 6, 12 (977); id. Mil. 2, 3, 32 (303); id. Merc. 3, 1, 7 (505); id. Ps. 1, 5, 138 (552); id. Poen. 5, 5, 25 (1304); id. Pers. 2, 2, 39 (221); id. Rud. 3, 3, 22 (685); id. Stich. 5, 4, 2 (684); id. Trin. 2, 1, 34 (256); id. Truc. 2, 6, 68 (549); Ter. And. 311; id. Eun. 188: certum est deliberatumque, quae ad causam pertinere arbitror, omnia dicere, Cic. Rosc. Am. 11, 31: certum atque decretum est non dare signum, Liv. 2, 45, 13: certum est igni circumdare muros, Verg. A. 9, 153.—Certum'st mihi with inf., Plaut. As. 1, 3, 94 (246); 3, 3, 23 (613); id. Cas. 1, 1, 3 (91); id. Mil. 3, 1, 154 (749); id. Ps. 4, 8, 2 (1239); Cic. de Or. 2, 33, 144; Liv. 35, 46, 13; Ov. M. 9, 53 al.—Without inf., esp. parenthet., with expression of purpose by a fut. tense: certum est, malam rem potius quaeram cum lucro, Plaut. Aul. 4, 6, 15 (681): certum est, jam dicam patri, id. Bacch. 3, 1, 15 (382): certum est, ibo ad medicum, id. Merc. 2, 4, 4 (472): An. Certumn' est tibi? Ly. Certum, id. Poen. 2, 48 (496); cf. id. Stich. 4, 2, 33 (611).—With pron. or subst.: Ar. Certumne'st tibi istuc? He. Non moriri certius, Plaut. Capt. 3, 5, 74 (732); so further with istuc, id. ib. 2, 1, 20 (214); Ter. Eun. 536: mihi autem abjurare certius est quam dependere, Cic. Att. 1, 8, 3: ad eum senem oppugnare certum est consilium, Plaut. Ep. 1, 2, 60 (163): quae nunc sunt certa ei consilia, etc., Ter. And. 390: certa res hanc est objurgare, Plaut. Am. 2, 2, 73 (705); so id. Merc. 5, 2, 16 (857); id. Mil. 2, 4, 45 (398); Ter. And. 368; Plaut. Most. 3, 2, 16 (705).—
- b (From the time of the Aug. poets.) Transf. to the person who is determined upon something, determined, resolved, bent.
- α With inf.: certa mori, Verg. A. 4, 564 (cf. id. ib. 4, 475: decrevitque mori): certi non cedere, Ov. M. 9, 43: certa sequi, Val. Fl. 5, 47.—
- β With gen. (cf. Ramsh. Gr. p. 323; Zumpt, Gr. § 437, n. 1; A. and S. § 213, R. 1): certus eundi, Verg. A. 4, 554; Ov. M. 11, 440: desciscendi, Tac. H. 4, 14: relinquendae vitae, id. A. 4, 34: necis, Sil. 6, 27: fugae, Plin. Ep. 6, 16, 12: destinationis, Tac. A. 12, 32: sceleris, id. ib. 12, 66: consilii, id. H. 2, 46.—
- γ With an: nec sat certa an cederet armis, Sil. 9, 480.—
- II An epithet of all those objects whose existence or reality is fixed, determined (hence in connection with definitus, Quint. 7, 10, 7; with praefinitus, Suet. Galb. 14), or in respect to which there can be no doubt (hence opp. dubius, Quint. 7, 6, 3; 5, 12, 3; 12, 3, 6 al.).
- A Object.
- 1 Of things whose external qualities, number, etc., are invariable, established, settled, fixed, particular, specified, etc. (class.): Arboribus primum certis gravis umbra tributa, Lucr. 6, 783: fruges, bacae, Cic. Leg. 2, 8, 19: jam ad certas res conficiendas certos homines delectos ac descriptos habebat, id. Cat. 3, 7, 16: concilium in diem certam indicere, Caes. B. G. 1, 30 fin.; so with dies, a fixed term, Cato R. R. 149, 1; Cic. Att. 6, 2, 9; Nep. Chabr. 3, 1; Liv. 1, 50, 1; Tac. G. 9 al.; cf.: certis diebus, Verg. G. 2, 329: quaerere ab judicibus cur in certa verba jurent, cur certo tempore conveniant, certo discedant, Cic. Inv. 2, 45, 132; cf. Suet. Aug. 41: certum praefinitumque tempus, id. Galb. 14; and: certum statumque vectigal, id. Calig. 40: pecunia (opp. arbitraria), v. arbitrarius: finis aerumnarum, Lucr. 1, 108; cf. id. 2, 512; 8, 1091; Hor. S. 1, 1, 106; id. Ep. 1, 2, 56: locus, Caes. B. G. 5, 1, 6: numerus, id. ib. 7, 75: signum, fixed, agreed upon, id. B. C. 1, 27: naves, fixed in number and quality, id. ib. 1, 56: pecuniae imperabantur, id. ib. 3, 32 fin.: conviva, i. e. a daily, constant guest, Hor. Ep. 1, 7, 75 Schmid: ecquem tu illo certiorem nebulonem, Cic. Att. 15, 21, 2.—
- b But sometimes indef., like quidam, and our certain, of things, the certainty of whose existence is given, but whose nature is not more definitely designated, or comes not into consideration (cf. aliquis): Cephaloedi mensis est certus, quo mense sacerdotem maximum creari oporteat, Cic. Verr. 2, 2, 52, § 128: habet certos sui studiosos, id. Brut. 16, 64: (hunc) certis rebus imperatis regnare jussit, id. Sest. 27, 58: certi homines ad eam rem periti, id. ib. 18, 41: res a certis hominibus corrupta, id. Fam. 1, 2, 3; 4, 9, 2; 16, 11, 2; id. Marcell. 6, 16; id. Deiot. 4, 11; Liv. 34, 61, 7.—Hence in Quint. several times in connection with quidam and aliquis: ad certas quasdam dicendi leges alligati, Quint. 8, prooem. § 2; so id. 8, prooem. § 12; 4, 2, 28; 5, 10, 2; 5, 10, 5; 9, 4, 8; 11, 2, 28: aliquos compositionis certos pedes, id. 10, 2, 13; so id. 7, prooem. § 4; and subst.: in his certos aliquos docebit, id. 2, 8, 13.—
- 2 Trop., of things whose internal moral qualities are established, fixed, can be relied upon, sure, unerring, to be depended upon, true, faithful, etc. (so most freq. in all periods and species of composition; syn.: firmus, confirmatus, exploratus, indubitatus, manifestus al.).
- a Of persons: amicus certus in re incertā cernitur, Enn. ap. Cic. Lael. 17, 64; cf.: tu ex amicis certis mi es certissimus, Plaut. Trin. 1, 2, 57 (95): certi homines, quibus dem litteras, Cic. Fam. 1, 7, 1; cf. id. Cat. 3, 7, 16; Nep. Paus. 2, 4; id. Alcib. 10, 1; Cic. Rosc. Am. 19, 53; Cic. Verr. 2, 2, 64, § 156: certus enim promisit Apollo, etc., Hor. C. 1, 7, 28: auctor (mortis), Quint. 6, 3, 68; cf. Suet. Tib. 5: adversus hostem nec spe nec animo certiorem, i. e. firmiorem, Liv. 10, 35, 17: apud latera certos collocaverat, Sall. ap. Serv. ad Verg. A. 1, 576 (H. 1, 53 Dietsch); cf. Nep. Dion, 9, 2: per litora certos dimittam, Verg. A. 1, 576: certissimus auctor (Phoebus), id. G. 1, 432.—
- b Of things: satis animo certo et confirmato, Cic. Quint. 24, 77; cf. pectora, Verg. A. 9, 249, and certior indoles, Suet. Ner. 10: promissa, Cic. Fam. 6, 12, 1: parata dicendi copia et certa, Quint. 10, 6, 6; id. 6, prooem. § 9: jus, id. 12, 3, 6 et saep.: jactus (telorum), Tac. A. 14, 37; cf. in this sense certa hasta, Verg. A. 11, 767: sagitta, Hor. C. 1, 12, 23: fides segetis, id. ib. 3, 16, 30: spes, id. C. S. 74: trames, id. S. 2, 3, 49: lar, id. Ep. 1, 7, 58 al.: plana et certa, Plaut. Pers. 2, 2, 1 (183): certa et clara, Ter. Hec. 841 Ruhnk.; so Liv. 22, 39, 22; cf. Hor. S. 2, 6, 27.—Subst., with gen.: certa maris, Tac. H. 4, 81.—
- B Subject., of that which is established by evidence, etc., placed beyond doubt, certain, sure, true, proved, established (class.; esp. freq. in neutr.): cum ad has suspitiones certissimae res accederent, Caes. B. G. 1, 19; 5, 29: incerta pro certis malebant, Sall. C. 17, 6; cf.: incerta pro certis mutare, id. J. 83, 1: postremo certior res, Liv. 29, 6, 12: certiora esse dicunt quam, etc., Cic. N. D. 3, 5, 13; id. Att. 3, 11, 2; Liv. 10, 35, 12: So. Satin hoc certum'st? Ge. Certum: hisce oculis egomet vidi, Ter. Ad. 329: jam satis certumst virginem vitiatam esse? id. Eun. 704: cum certius tibi sit me esse Romae quam mihi te Athenis, Cic. Att. 1, 9, 1: id parum certum est, Liv. 5, 35, 3: cum de altero intellectu certum est, de altero dubium, Quint. 7, 6, 3; cf. id. 7, 3, 4: non certum traditur, with interrog.-clause, Liv. 2, 8, 8: nec quicquam certi respondes mihi? Ter. Hec. 706: neque tanto spatio certi quid esset explorari poterat, Caes. B. G. 7, 45: certum inveniri non potest ne ... an, id. B. C. 1, 25: si quicquam humanorum certi est, Liv. 5, 33, 1: Ph. Civemne? Th. Arbitror: Certum non scimus, Ter. Eun. 111; cf. id. Phorm. 148; Cic. Att. 12, 23, 2.—So, certum scire, to know for a certainty, Ter. Eun. 921; id. Hec. 324; Cic. Fam. 9, 23 init.: certum habere, to reckon certain, id. Att. 1, 13, 1; Liv. 36, 28, 4; 5, 3, 2; Quint. 2, 3, 9; Col. 2, 22, 5 al.: certum respondeo, Cic. Ac. 2 (Luc.), 29, 92: cognoscere, Auct. B. Alex. 53: comperire, Auct. B. Hisp. 22.—So also pro certo habere, Cic. Att. 10, 6, 3; Matius ap. Cic. Att. 9, 15, A med.; Sall. C. 52, 17; Suet. Dom. 23: negare, Cic. Att. 5, 21, 5: polliceri, id. Agr. 2, 37, 102: dicere aliquid, id. Brut. 3, 10: ponere, Liv. 23, 6, 8: scire, id. 25, 10, 1: affirmare, id. 27, 1, 13; 3, 23, 7; cf. id. 1, 3, 2 Drak.: creditur, Sall. C. 15, 2: coeperit esse, Quint. 5, 12, 2: certius cognoscere ex aliquo de aliquā re, Caes. B. G. 5, 52, 5.—Strengthened by comp.: quin nihil invenies magis hoc certo certius, Plaut. Capt. 3, 4, 111 (643); cf.: et hoc certo certius est et saepissime constitutum, Dig. 42, 8, 10, § 14: certo certius, Ambros. in Ephes. 5; Paul. Vit. St. Ambros. 25; Ap. Met. 9, 41, 21.—In Plaut. certum or certius facere alicui, to give certainty to one concerning any thing, make him certain, Plaut. Men. 2, 1, 17 (242); 5, 2, 12 (764); id. Ps. 2, 2, 4 (597).—
- 2 Transf. to the person who is made certain in reference to a thing, certain, sure: certi sumus periisse omnia, Cic. Att. 2, 19, 5: num quid nunc es certior? Plaut. Am. 1, 1, 191 (343): posteritatis, i. e. of posthumous fame, Plin. Ep. 9, 3, 1: sententiae, Quint. 4, 3, 8: judicii, Sen. Ep. 45, 9: certus de suā geniturā, Suet. Vesp. 25: damnationis, id. Tib. 61: exitii, Tac. A. 1, 27: spei, id. H. 4, 3: matrimonii, id. A. 12, 3: certi sumus, etc., Gell. 18, 10, 5.—In class. prose mostly in the phrase certiorem facere aliquem (de aliquā re, alicujus rei, with a foll, acc. and inf., with a rel.-clause or absol.), to inform, apprise one of a thing: me certiorem face, Ter. Phorm. 674: ut nos facias certiores, Plaut. Curc. 5, 2, 32 (630): uti se (sc. Caesarem) de his rebus certiorem faciant, Caes. B. G. 2, 2: qui certiorem me sui consilii fecit, Cic. Att. 9, 2, a, 2: Caesarem certiorem faciunt, sese non facile ab oppidis vim hostium prohibere, Caes. B. G. 1, 11: faciam te certiorem quid egerim, Cic. Att. 3, 11, 1.— With subj. only: milites certiores facit, paulisper intermitterent proelium, Caes. B. G. 3, 5 fin.—Pass.: quod crebro certior per me fias de omnibus rebus, Cic. Fam. 1, 7, 1; so Caes. B. G. 1, 7; Sall. J. 104, 1: Caesar certior factus est, tres jam copiarum partes Helvetios id flumen transduxisse, Caes. B. G. 1, 12; so id. ib. 1, 21; 1, 41; 2, 1; Sall. J. 82, 2; Nep. Att. 12, 3: factus certior, quae res gererentur, Caes. B. C. 1, 15: non consulibus certioribus factis, Liv. 45, 21, 4.—Also in posit., though rarely: fac me certum quid tibi est, Plaut. Ps. 1, 1, 16 (18); 4, 6, 35 (1097); Verg. A. 3, 179: lacrimae suorum Tam subitae matrem certam fecere ruinae, Ov. M. 6, 268.— Hence, adv. in two forms.
- A certō, with certainty, certainly, surely, of a truth, in fact, really, object. and subject. (cf. supra, II. A. and B.); only in the comic poets, and sometimes (most. freq. in his epistt.) in Cic., while the adverbial form certe belongs to all periods and all species of composition. The difference between them is, perhaps, merely historical; but v. infra, certe, B. I. 2. init.
- 1 Object.: perii certo, haud arbitrario, Plaut. Poen. 3, 5, 42 (787); cf. id. Merc. 2, 3, 106 (440): mihi certo nomen Sosia'st, id. Am. 1, 1, 176 (328); id. Men. 2, 2, 39 (311); Ter. Phorm. 164: nihil ita exspectare quasi certo futurum, Cic. Tusc. 5, 28, 81 (cf. the passage cited under certo, I. 1., from id. Div. 2, 7, 18).—
- b In affirm. answers: Me. Liberum ego te jussi abire? Mes. Certo, yes, certainly, Plaut. Men. 5, 8, 9 (1058); so id. ib. 5, 9, 50 (1109); 2, 3, 38 (388); id. Poen. 5, 5, 21 (1300); Ter. Eun. 825.—
- 2 Subject.
- a In gen. (very rare): certo enim ego vocem hic loquentis modo mi audire visus sum, Plaut. Aul. 4, 5, 4 (664): ego rus abituram me esse certo decrevi, Ter. Hec. 632: Th. Quid aīs? Py. Atqui certo comperi, id. Eun. 825.—
- b Esp. in the formula of asseveration, certo scio, I certainly know, I am fully persuaded, beyond all doubt (class.): certo edepol scio, me vidisse, etc., Plaut. Mil. 2, 3, 2 (273); id. Truc. 1, 1, 49 (70); Ter. And. 929; id. Ad. 648; id. Eun. 199; id. Heaut. 71: quod te moleste ferre certo scio, Cic. Att. 1, 12, 3; 2, 23, 2; id. Fam. 4, 13, 6; id. Q. Fr. 1, 2, 2, § 6; id. Rosc. Am. 8, 21; id. Phil. 3, 6, 17; id. Sen. 1, 1; 1, 2; Sall. J. 9, 2; id. C. 51, 16: veniunt in mentem mihi permulta: vobis plura, certo scio, Cic. Caecin. 19, 55 (cf. under certe, I. 2.).—
- B certē (class.; cf. supra, certo init.).
- I Affirming strongly, with certainty, certainly, undoubtedly, assuredly, surely, really.
- 1 Object.: certe edepol, tu me alienabis, Plaut. Am. 1, 1, 243 (395): ego quidem ab hoc certe exorabo, id. Bacch. 5, 2, 58 (1177): certe hercle, id. As. 2, 1, 15 (263); cf. Ter. Phorm. 735; Plaut. Truc. 1, 2, 71 (165); Ter. And. 347: quom is certe Renuntiarit, id. Heaut. 726: certe captus est! id. And. 82: certe ut videamur cernere eum, Lucr. 4, 760: si enim scit, certe illud eveniet: sin certe eveniet, nulla fortuna est, Cic. Div. 2, 7, 18; cf. id. N. D. 1, 2, 5: fuit certe id aequum et certe exspectatum est, etc., id. Planc. 16, 38: ea certe vera sunt, id. Mil. 35, 96: M. Catoni certe licuit, etc., id. Rep. 1, 1, 1: jam illa perfugia certe minime sunt audienda, id. ib. 1, 5, 9: cum se certe decessurum videret, id. Verr. 2, 3, 44, § 104; Cat. 62, 8: certe hinc Romanos olim fore ductores pollicitus, Verg. A. 1, 234: o dea certe, a goddess surely, id. ib. 1, 328: postremo expellet certe vivacior heres, Hor. S. 2, 2, 132: placuit tibi, Delphice, certe, Dum, etc., Ov. M. 2, 543 al.— Comp.: speculatores mittere, qui certius explorata referant, Liv. 3, 40, 13; 35, 48, 3: si reperire vocas amittere certius, Ov. M. 5, 519; Ap. Met. 2, 7, 19.—Sup., Tert. Pall. 4.—
- b In an answer of affirmation: estne ipsus an non est! Is est, Certe is est, is est profecto, Plaut. Trin. 4, 3, 65 (1072); so Ter. Ad. 78; Cic. Tusc. 1, 5, 9; id. Clu. 54, 149; id. Phil. 1, 15, 37; id. Ac. 2 (Luc.), 35, 113; and in confirmation of a preceding fact: venerat, ut opinor, haec res in judicium. Certe, certainly, surely, Cic. Rosc. Com. 14, 42; id. Fam. 4, 2, 5; id. Or. 42, 144; cf. id. Off. 3, 29, 105; id. Fin. 2, 27, 91.—
- 2 Subject., mostly in the phrase certe scio, I know to a certainty, I am sure (acc. to Klotz ad Cic. Sen. 1, 2, certe scio = certum est me scire, I am fully convinced: certo scio = certum est quod scio, my knowledge is accurate, etc.): certe edepol scio, si aliud quicquam est quod credam aut certo sciam, etc., Plaut. Am. 1, 1, 115 (267): edepol certo scio, id. Bacch. 2, 3, 20 (254): scelestiorem me hac anu certe scio Vidisse numquam, id. Aul. 1, 1, 21 (60); cf. Cic. Arch. 12, 32: ex litteris certe scire potuistis, id. Font. 4, 8; id. Phil. 12, 12, 29: quod iste certe statuerat ac deliberaverat non adesse, id. Verr. 2, 1, 1, § 1.—
- b In affirm. answers: Ar. Ain' vero? Le. Certe, inquam, Plaut. As. 3, 3, 132 (722): Ch. Ain'tu? So. Certe, sic erit, Ter. Heaut. 1014.—
- c In a subjective supposition or presumption that a thing is so, certainly, surely, assuredly, doubtless, of course; Gr. ἴσως: ah nugas agis, Certe habes, Plaut. Aul. 4, 4, 25 (652); id. Bacch. 5, 2, 58 (1177): si me tanti facis, quanti certe facis, Cic. Fam. 11, 16, 3; 7, 8, 1; cf. Verg. A. 1, 234; Ov. M. 2, 423; Prop. 2, 7, 1. —
- β In interrog., Cic. Leg. 1, 1, 3; Suet. Aug. 33.—
- II Affirming with restriction, yet surely, yet indeed, at least, notwithstanding (very freq. in prose and poetry, esp. after the class. per.).
- A Alone: si non ipsā re tibi istuc dolet, Simulare certe est hominis, Ter. Ad. 734: cingitur, certe expedit se, Plaut. Am. 1, 1, 152 (304): ut homines mortem vel optare incipiant, vel certe timere desistant, Cic. Tusc. 1, 49, 117: haec... sint falsa sane, invidiosa certe non sunt, id. Ac. 2 (Luc.), 32, 105: qui... ut non referat pedem, sistet certe, id. Phil. 12, 4, 8: res fortasse verae, certe graves, id. Fin. 4, 3, 7; cf. Liv. 9, 11, 13: consulatum unum certe plebis Romanae esse, id. 22, 34, 11: quos quoniam caeli nondum dignamur honore, Quas dedimus certe terras habitare sinamus, Ov. M. 1, 195 et saep.: quo quid sit beatius, mihi certe in mentem venire non potest, Cic. Tusc. 5, 28, 81; so, ego certe, Quint. 8, 3, 65; 9, 4, 57: certe ego, Sall. J. 31, 5; Ov. H. 19, 81; id. M. 13, 840; id. Tr. 4, 5, 13: mihi certe, Quint. 10, 3, 23: ipse certe, id. 8, 6, 30; Curt. 7, 4, 19; 7, 6, 22.—
- B With other particles.
- 1 With tamen: illud certe tamen, quod jam amplexi sumus, Cic. de Or. 3, 6, 22; id. Sen. 23, 84.—
- 2 With at: quod (consilium) si non fuerit prudens, at certe ab optima fide proficiscetur, Balb. et opp. ap. Cic. Att. 9, 7, A, 1; Ov. F. 3, 351; cf. at II. 3.—
- 3 With sed: non integrā re, sed certe minus infractā, quam, etc., Att. ap. Cic. Att. 9, 10, 8; cf. Cic. Leg. 1, 21, 56 dub. B. and K. —
- 4 With quidem: ubi sit animus, certe quidem in te est, Cic. Tusc. 1, 29, 70: quoniam volumus quidem certe senes fieri, id. Sen. 2, 6; id. Quint. 15, 50: certe quidem vos estis Romani, etc., Liv. 45, 22, 5. (But quidem does not belong with certe in such passages as the foll.: hic quidem certe memorat, etc., Plaut. Am. 1, 1, 261 (413) al.; v. quidem; cf. also aut and vel.)
B) dem äußern od. innern Wesen nach entschieden, feststehend, gewiß (Ggstz. incertus), 1) der äußern Beschaffenheit, Zahl, Zeit nach festgestellt, feststehend, festgesetzt, bestimmt, certus ac definitus locus, Cic.: c. fines, Cic.: cursus certi et constantes, Cic.: certa verba, Cic.: certum statumque vectigal, Suet.: c. lucrum, merces, Suet.: c. pretium, Phaedr. – c. numerus, c. summa, Suet. – conviva c., ein stehender, täglicher, Hor.: certa dies (Frist), Cic.: certi dies, Cic.: tempus c., Cic.: certum praefinitumque tempus, Suet.: certo tempore anni, Plin. 7, 65; u. subst. bl. certo anni, Tac. hist. 5, 6. – n. pl. subst., linguae tam certa loquentes, so deutlich u. bestimmt (wie Wenschenstimmen), Ov. met. 5, 296. – zuw. auch, wie das deutsche gewiß, von Ggstdn., deren Vorhandensein bloß als bestimmt angegeben, deren Beschaffenheit aber nicht näher bezeichnet wird od. nicht in Betracht kommt, certi homines, Cic.: habet certos sui studiosos, Cic. – m. quidam u. aliquis verb., certa quaedam et definita lex, Cic.: certae quaedam dicendi leges, Quint.: aliqui compositionis certi pedes, Quint.: u. subst., in his certos aliquos docebit, Quint.
2) der innern Beschaffenheit nach feststehend, gewiß, sicher, fest, zuverlässig, a) v. Lebl.: ventus c., Auct. b. Afr.: bonā et certā tempestate, Cic.: ire ad mortem certo gradu, Sen.: u. certo iactu tela exhaurire, Tac.: u. so c. hasta, Verg.: c. sagitta, sicher treffender, Hor. – certissima populi Romani vectigalia, ganz sicher eingehende, Cic.: c. sensus, Cic.: c. spes, Plaut. u. Hor.: spes consulatus certissima, Cic. – Plur. subst., certa maris, sichere Seefahrt, Tac. hist. 4, 81. – b) v. Pers., deren Gesinnung usw., homo certus, Nep., homo certissimus, Cic.: certi homines, Cic. certus amicus, Plaut. u. Nep.: certus paterfamilias, Cic.: c. accusator, Cic.: certis auctoribus comperisse alqd, Cic.: adversus hostem nec spe nec animo certiorem, Liv.: satis animo certo et confirmato posse in hac causa consistere, Cic. – subst., certī, ōrum, m., sichere, zuverlässige Leute, certos apud latera collocare, Sall. fr.: certos praeficere, Nep.
3) der Erkenntnis u. Überzeugung nach entschieden, ausgemacht, sicher, gewiß, unzweiselhaft, wahr, wirklich (Ggstz. incertus, dubius), a) v. dem, in betreff dessen man entschieden, gewiß ist: α) v. Lebl.: crimen, Cic.: ius, Quint.: argumentum odii certius, Cic.: postremo certior res, Cic.: ad me, obsecro te, ut omnia certa perscribas, Cic.: qui quae affirmant certiora esse dicunt, quam etc., Cic.: scribas ad me, si quid erit certius, Cic.: n. pl. subst., incerta pro certis malle, Sall.: certa amittimus, dum incerta petimus, Plaut.: certa opperiri, Tac. – bes. das neutr. certum (adjekt., subst. u. adverb.) in den Verbindungen: certum est, zB. So. satin hoc certum est? Ge. Certum; hisce oculis egomet vidi, Ter.: m. de u. Abl., cum de altero intellectu certum est, de altero dubium, Quint.: m. folg. Fragesatz, id parum certum est solamne an ab omnibus cisalpinorum Gallorum populis adiutam, Liv.: nec quid agam certum est, Ter.: est certum quid respondeam, Cic.: certum est quid e lege censoria debeant (geben müssen), Cic. – hoc certo certius est, Ulp. dig.: nihil invenies magis hoc certo certius, Plaut.: certo certius est m. folg. Acc. u. Infin., Ulp. dig. – u. alqd certi est, zB. neque tanto spatio certi quid esset explorari poterat, Caes.: si quicquam humanorum certi est, Liv.: m. folg. indir. Fragesatz, nihil certi est, cuius populi ea classis fuerit, Liv. – u. certum scio (Ggstz. certum nescio), ich weiß es als etwas Gewisses, od. ich weiß etwas Gewisses, cesso hinc ire intro ut hoc quam primum, quicquid est, certum sciam, Ter.: cum certum sciam, faciam te paulo ante certiorem, Cic.: Da. Quoad exspectatis vostrum? Ce. Non certum scio, Ter.: m. de u. Abl., ibo intro de cognitione ut certum sciam, Ter.: de Oropo opinor, sed certum nescio, Cic.: m. folg. Acc. u. Infin., oculos tuos, certum scio, ingens animi opus intueri nequivisse, Val. Max.: od. m. folg. indir. Fragesatz, qui sermo fuerit et quid actum sit, scribam ad te, cum certum sciam, Cic.: quam diu affutura sint, certum sciri nullo modo potest, Cic. – certum habeo, ich habe als ein Gewisses, habe Gewißheit, weiß als gewiß, sed certum non habeo, Cic.: m. Acc., neque tamen id ipsum c. habeo, Cic.: m. folg. Acc. u. Infin., certum habeo te imprudentiā labi, Liv.: m. folg. indir. Fragesatz, hiemem credo prohibuisse, quominus de te certum haberemus, quid ageres maximeque ubi esses, Cic. – certum affirmo m. folg. Acc. u. Infin., Liv. 3, 23, 7. – certum inveniri non potest m. folg. Fragesatz m. ne (enklit.)... an, Caes. b. c. 1, 25, 3. – certum cognosco, Auct. b. Alex. 53, 3. – certum comperio m. folg. Acc. u. Infin., Auct. b. Hisp. 22, 4. – non certum traditur m. folg. Fragesatz, Liv. 2, 8, 8. – certum respondeo, Cic. Acad. 2, 29, 92. – pro certo scio m. folg. indir. Fragesatz, quid rei esset nemo satis pro certo scire, Liv. – pro certo habeo, ich halte für gewiß, m. Acc., illa pro certo habenda, in quibus non dissentiunt, Liv.: m. folg. Acc. u. Infin., Mummium fuisse ad Corinthum pro certo habeo, Cic.: pro certo habetote vos de omnibus coniuratis decernere, Sall.: m. de u. Abl., quoniam de adventu Caesaris pro certo habebamus, Mat. in Cic. ep. – pro certo puto, ZB. hoc pro certo putamus, Mat. in Cic. ep. – pro certo nego alqd, zB. posthac omnia, quae certa non erunt, pro certo negato, Cic. – pro certo polliceor m. allg. Acc. Pronom. u. folg. Acc. u. Infin., pro certo polliceor hoc vobis atque confirmo, me esse perfecturum etc., Cic. – pro certo dico m. Acc., nihil, quod pro certo dicere audeam, Cic.: pro certone tu istaec dicis? Ter.: m. folg. Acc. u. Infin., nec enim hunc ipsum mundum pro certo rotundum esse dicitis, Cic. - pro certo affirmo m. Acc., quis enim rem tam veterem pro certo affirmet? Liv.: m. folg. indir. Fragesatz, Romanorum sociorumque quot caesa in eo proelio milia sint, quis pro certo affirmet? Liv. – pro certo pono alqd, Liv. 23, 6, 8. – pro certo creditur m. folg. Nom. u. Infin., s. Sall. Cat. 15, 2. – pro certo esse, zB. cum id coeperit esse pro certo, Quint. 5, 12, 2. – ad certum redigere, zur Gewißheit bringen, m. Acc., et si id ante dubium fuerit, legatorum paulo ante verba ad certum redegisse, Liv.: m. folg. indir. Fragesatz, donec ad certum redigatur, vanusne hic timor noster an verus fuerit, Liv. – certum oder certius facere alci, jmdm. über etwas Aufklärung geben, m. Acc., Plaut. Men. 242: m. folg. indir. Fragesatz, Plaut. Pseud. 598; Men. 763. – certum wie adverb., nondum enim certum constituerat, Cic. Scaur. 34: certum vigilans, wirklich wachend (Ggstz. incertum vigilans), Hor. sat. 2, 5, 100: postmodo quod mi obsit clare certumque locuto, Hor. sat. 2, 6, 27. – β) v. Pers.: certi patres, deren Vaterschaft unzweifelhaft ist, unzweifelhafte (Ggstz. incerti), Cic.: liberi, die einen bestimmten Vater haben, von namhaftem Vater (Ggstz. incerto patre nati), Cic.: deûm certissima proles, Verg.: nebulo certior, Cic.: certissimus gladiator, parricida, matricida, Cic.
b) v. dem, der in betreff einer Sache Gewißheit hat, gewiß, sicher über usw., fest in usw., num quid nunc es certior? Plaut.: hoc tamen ipso debueram scripto certior esse tuo, Ov.: iam certo certior contendit ad ipsam praesidis domum, Apul. met. 10, 28. – m. Genet., certus consilii, Sen. u. Tac.: certus eventūs, exitii, spei, Tac.: damnationis, Suet. – m. de u. Abl., certus de sua genitura, Suet. Vesp. 25. – m. solg. Acc. u. Infin., certi sumus perisse omnia, Cic. ad Att. 2, 19, 5: certi sumus non ignorare te, quid ›vena‹ appelletur, Gell. 18, 10, 5. – dah. certiorem esse ex alqo, sich durch jmd. vergewissert haben, m. folg. indir. Fragesatz, quanta sit in media clementia Caesaris ira, si nescis, ex me certior esse potes, kannst du an mir erkennen, Ov. ex Pont. 3, 6, 8: fac me, ut sim certus, an recte etc., Gell. 19, 13, 2. – dah. certum facere alqm, jmd. vergewissern = benachrichtigen (s. Lorenz Plaut. Pseud. 16), Plaut., Verg. u. Ov.: m. Genet., alqm consilii sui, Ov.: m. folg. indir. Fragesatz, face me certum, quid tibi sit, Plaut. - in klass. Prosa nur in der Verbdg. certiorem facere alqm, jmd. vergewissern, ihm zu wissen tun, ihn wissen lassen = benachrichtigen, jmdm. anzeigen (ohne od. mit litteris, per litteras, per alqm), facies igitur me certiorem, Cic.: m. Genet., qui certiorem me sui consilii fecit, Cic.: m. de u. Abl., nos de Pilia et Attica certiores faciet, Cic.: de Germanorum discessu per exploratores certiores facti, Caes.: gratum tibi esse, quod crebro certior per me fias de omnibus rebus, Cic.: m. folg. Acc. u. Infin., certiorem te faciunt P. Africanum Carthagine deletā simulacrum Dianae maioribus suis restituisse, Cic.: certiorem facit Datamem tempus esse maiores exercitus parari, Nep.: interim Romā (von Rom aus) per litteras certior factus, provinciam Numidiam Mario datam, Sall.: m. folg. indir. Fragesatz, si non erit, faciam te certiorem, quid egerim, Cic.: velim me facias certiorem proximis litteris vivone patre suo naufragio perierit an mortuo, Cic.: Philotimus non modo nullus venit, sed ne per litteras quidem aut per nuntium certiorem facit me, quid egerit, Cic.: m. folg. Konj., celeriter milites certiores facit (zeigt an = läßt den Befehl zukommen), paulisper intermitterent proelium ac tantum modo tela missa exciperent, Caes. b. G. 3, 5, 3.: m. folg. ne u. Konj., simul visum est, ut te certiorem faceremus, ne quid eius modi, si accidisset, nostro consilio civitates putarent factum, Claud. Quadrig. 3. fr. 41 (bei Gell. 3, 8. § 8). – u. im Abl. absol., non consulibus certioribus factis, Liv. 45, 21, 4.
[termini ] ab accolis undique ~i sunt
juxta terminos indigenis ~issimos
suis cum ~issimis territoriis pascuisve
~is finibus circumscripta
~is ‥ divinae providentiae regulis
que sunt ~a servicia
solvendo quolibet anno j m. ad ~os terminos
aliquod ~um tempus retencionis ‥ servientum in ~o non limitatur(
xxxvj li. ‥ liberande domino R. H. in partem solucionis ~i sui quod capiet de ‥ rege pro custodia ‥ castri(
super stipendio suo quod capiet in ~um ‥ pro custodia ‥ castri
invenire debet incaustum ‥ pro recordis ‥ hujus Scaccarii scribendis pro quodam ~o quod de rege percipit
[prelati ] quosdam sibi familiares promovent, ut de eorum beneficiis ~am sibi detorqueant
[] ultra ~um suum paid ‥ for carrying 31 seams of wheat
de victu sint totaliter destituti, sed ut de aliquo ~o, licet non ad competentis mense equivalenciam, sint securi
per virgam sive copiam et per serta redditus [ME: ] et servissia nativa annualia inde nobis reddendaserteyn ‥ rentys
inde debeturdrofdenne, lesyeld in ~o, dongerium et redditus hujusmodi
summa dangerii in ~o preter redditum in dennis supradictis
~o apud eum praesagio
ex hoc ~issimis experimentis colligitur quod ‥
clementiae caelestis ~am adsumentes fiduciam
si haec nova doctrina ~ius aliquid attulit
(? 11c) ~is adstipulationibus ‥ nos ‥ suadet
evidens, i. manifestus, patens, perspicuus, ~um,sweotul, gewis
cujus [baculi ] tam incertus est ortus quam ~issima virtus
cum videret quod ingressus dicti H. in predictam ballivam non ~us nec stabilis erat
ubi ~iorem nuncium accepit
Johanni ‥ aut ~o ejus ‥ attornato
dicto mercatori vel ~o assignato suo
cum pro ~o noverimus ‥ foedera servantes ‥ gratos ‥ extitisse
~o ~ius est quod dies artificialis brumalis eque habet duodecim horas
~o ~ius est ipsos ‥ diligere
id quod deliquit [frater suus ] proferre debet, in quantum ~issimo viderit aut audierit
acceperunt ~um de creacione Wilielmi ‥ in priorem
ut ponantur in ~o pro perpetuo qui et quales hujusmodi privilegiis gaudere debeant
de ~a causa de latrocinio ‥ placitata in curia episcopi non recolit
pro domino priori [sic ] et ~is commonachis suis
ad citandum J. ‥ et T. ‥ super ~is meram animarum suarum salutem concernentibus
~us est factus de visione
scio tamen et ~us sum me nonnulla scripturum que ‥ ridiculosa videbuntur
dicit quod credit, sed non est bene ~us, quod B. prior petiit meremium
quod de eadem visitacione ‥ rex reddatur ~ior
~ior effectus de eisdem
quilibet catholicus est ~us non solum de determinatis assercionibus ad fidem spectantibus sed eciam de omnibus veritatibus catholicis quod sunt vere
pro remocione ‥ petre ab aqua usque ad ~am terram, ne fluctu operiretur
si ‥ gravellam proici fecit inter predictam insulam et ~am terram, ita quod obstruxit aquam
ut ‥ habeant omnes vias peture et ~e [] terre de feodo meo : †trite CalCh 173
~e et solide terre
ubi venerunt ad visum francorum plegiorum, dederunt ~um sicut solebant
reddunt ‥ tenentes, ‥ vj d. pro(havedpeny ~o hundr’ de Wotton
~us visus valet per annum ij s.
~us visus valet v s. [(] Kempston, Beds
de ij s. viij d. de chevagio posito ad ~um(
est ibidem [] de ~o ad festum S. Andree ij d., qui vocatur Sutton, Norf wardefe
de ~o ad visus francipleg’ de dicto hundredo [] per annum lxiiij s. Rochford, Essex
r.c. de ‥ xiij s. iiij d. receptis de ~o adHokeday de decennar’ de Dachette [] de Bucks frit’selver
~us visus de Feireford [etc., ] valet per annum lvj s. j d.Glos
est ibidem [] quidam ~us finis annualis vj s. solvendus in visu franciplegii Old Windsor, Berks
decenarius ‥ presentat de ~o communi fine
exitus et proficua maneriorum, ‥ hidag’,wardepens , ~orum visuum et aliarum possessionum
iidem ballivus, jurati et communitas [de Romeney Mersh ] habeant omnimodas denariorum summas vocatasthethingpenyes , ~um redditum,homstall selver , fines communes sive fines ~os
pro ~o redditu hundredi [] per annum xxxix s. j d. Rowborough, Devon
- 1. zeker, stellig; ➤ -um est het staat vast; -um scire, habere zeker weten, overtuigd zijn van; pro -o habere als zeker beschouwen;
- 2. vastgesteld, vaststaand, bepaald [dies];
- 3. (v. personen) betrouwbaar, geloofwaardig [pater familias; accusator; amicus; auctor];
- 4. (v. zaken) zeker, ontwijfelbaar, vast, onbetwistbaar [iudicium; oraculi fides; sagitta trefzeker];
- 5. (v. zaken) beslist, besloten [consilium]; ➤ (mihi) -um est (m. inf.) ik ben vastbesloten;
- 6. (poët.; postklass.) vastbesloten (tot: inf.; gen.) [mori; eundi; relinquendae vitae];
- 7. ingelicht, op de hoogte; zeker v.e. zaak [eventūs]; — certiorem facere en certum facere inlichten, op de hoogte stellen (over, van: de; gen.; aci.); pass. certior fio.
一定。明者。無疑。妥當者。忠。知確。 Nihil certi habere 事皆可疑不定。
Suggest a Translation
See an image
Un certain homme. Gloss. Græc. Lat.
Certus,
Certa. Leges Rotharis Regis Longobard. tit. 94. § 1 :
Si quis caballum emerit, et auctorem ignoraverit, et venerit Certus homo, qui ipsum caballum suum esse dicat, etc.Adde tit. 101. § 3. et Leges Luithprandi Regis tit. 90. § 1.
Item unam casulam de veloto nigram munitam stola, manipulo, ac Certum corporale, albam, amictum.Inventar. S. Capellæ Paris. ann. 1376. ex Bibl. reg. :
In quibus(imaginibus) sunt reliquiæ Certæ.
- P. of cerno, determined, resolved, fixed, settled, purposed, certain: ei consilia, T.: Certa res est, T.: illos ad certam mortem adducere: omnia experiri certumst prius quam pereo, it is determined, T.: ita facere certumst, T.: certum est omnia dicere: cum diceret síbi certum esse discedere, that he had resolved: mihi abiurare certius est quam dependere, I have determined rather, etc. — Of persons, determined, resolved, bent: certa mori, V.: certi non cedere, O.: certus eundi, V., O.—Determined in thought, sure, proved, true, established, certain: ut mi haec certa attuleris, T.: cum ad has suspiciones certissimae res accederent, Cs.: crimen: certum esse ratus quod acceperat, S.: nec quicquam certi respondes mihi, T.: id parum certum est, L.: neque certi quid esset explorari poterat, Cs.: neque certum inveniri poterat, Cs.: si quicquam humanorum certi est, L.: certum habere, to regard as certain: pro certo habetote vos decernere, be assured, S.: pro certo polliceor hoc vobis: id ponere pro certo, L.: quot caesa milia sint, quis pro certo adfirmet?L.: pro certo creditur (Catilina) fecisse, etc., S.— Of persons, informed, assured, certain: certi sumus periisse omnia: Anchisen facio Certum, V.: futurorum certi, O.: Quantum potest me certiorem face, inform me, T.: qui certiorem me sui consili fecit: Caesarem certiorem faciunt, sese non facile prohibere, etc., Cs.: milites certiores facit, paulisper intermitterent proelium, instructs, Cs.: ubi de eius adventu Helvetii certiores facti sunt, Cs.: factus certior, quae res gererentur, Cs.—Definite, precise, certain, specified, particular: ad certas res conficiendas certos homines delectos habebat, for special purposes special agents: concilium in diem certam indicere, Cs.: certum pretium missionis constituere: imperatorem certum deposcere: signum, agreed, Cs.: domicilium, fixed: sunt certi denique fines, Quos ultra, etc., H.—Determined only in thought, certain, nameless, not specified: de certā causā nondum facere: certorum hominum avaritia: expositis certis rebus, a few points. — Of persons, trustworthy, consistent, firm: amicus certus in re incertā cernitur: homo certus et diligens: honestissimus et certissimus: hostis nec spe nec animo certior (i. e. firmior), L.: pectus, V.: illud ex hominibus certis reperiebam: certissimus auctor (Phoebus), V.: certi accusatoris officium. — Of things, settled, fixed, assured, established, trustworthy, certain: certius argumentum odi: cum illa certissima argumenta atque, iudicia sceleris, tum multo certiora illa, conclusive: certiores nuntii, more trustworthy news, Cs.: vectigalia populiR.certissima: quod salutis certa laetitia est, nascendi incerta condicio: certissima victoria, complete, Cs.: convivia, constant, H.: certiorem capessere fugam, more decided, L.: certam quatit improbus hastam, sure of aim, V.: certo subtemine Parcae, inexorable, H.: si certa pestis adesset, sure destruction, S.
-
…Caesar in citeriore Gallia in hibernis, ita uti supra demonstravimus, crebri ad eum rumores adferebantur litterisque item Labieni certior fiebat omnes Belgas, quam tertiam esse Galliae partem dixeramus, contra populum Romanum coniurare obsidesque inter se dare .…
Julius Caesar, Gallic War
-
…in utram partem fluat iudicari non possit. Id Helvetii ratibus ac lintribus iunctis transibant. Ubi per exploratores Caesar certior factus est tres iam partes copiarum Helvetios id flumen traduxisse, quartam vero partem citra flumen Ararim reliquam esse ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Gallia ulteriore legio una, pontem, qui erat ad Genavam, iubet rescindi. Ubi de eius adventu Helvetii certiores facti sunt, legatos ad eum mittunt nobilissimos civitatis, cuius legationis Nammeius et Verucloetius principem locum obtinebant, qui…
Julius Caesar, Gallic War
-
…clarissimi cives Saturnini et Gracchorum et Flacci et superiorum complurium sanguine non modo se non contaminarunt sed etiam honestarunt, certe verendum mihi non erat ne quid hoc parricida civium interfecto invidiae mihi in posteritatem redundaret. quod si ea mihi…
Cicero, in Catilinam
-
…de quarta vigilia, ut dixerat, profectus est. Septimo die, cum iter non intermitteret, ab exploratoribus certior factus est Ariovisti copias a nostris milia passuum IIII et XX abesse. Cognito Caesaris adventu Ariovistus legatos ad eum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, Venellos, Osismos, Coriosolitas, Esuvios, Aulercos, Redones, quae sunt maritimae civitates Oceanumque attingunt, certior factus est omnes eas civitates in dicionem potestatemque populi Romani esse redactas. His rebus gestis omni Gallia pacata ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…popularentur, qui magno nobis usui ad bellum gerendum erant, commeatuque nostros prohiberent. ; Caesar ; certior factus ab Titurio omnem equitatum et levis armaturae Numidas, funditores sagittariosque pontem traducit atque ad eos contendit. Acriter…
Julius Caesar, Gallic War
-
…boni serius a me quam quisquam crudelius factum esse dicat. verum ego hoc quod iam pridem factum esse oportuit certa de causa nondum adducor ut faciam. tum denique interficiere, cum iam nemo tam improbus, tam perditus ,…
Cicero, in Catilinam
-
…diversae legiones aliae alia in parte hostibus resisterent saepibusque densissimis, ut ante demonstravimus, interiectis prospectus impediretur, neque certa subsidia conlocari neque quid in quaque parte opus esset provideri neque ab uno omnia imperia administrari poterant. Itaque in…
Julius Caesar, Gallic War
-
…a me facti de hac nocturna excursione Catilinae facile urbis suas finisque defendent ; gladiatores, quam sibi ille manum certissimam fore putavit, quamquam animo meliore sunt quam pars patriciorum, potestate tamen nostra continebuntur. Q. Metellus quem…
Cicero, in Catilinam