collare
- a band or chain for the neck, a collar; abl. collari, Lucil. ap. Non. p. 36, 26; Plaut. Capt. 2, 2, 107 (357); nom. plur. collaria, Varr. R. R. 2, 9, 15 fin.
et sic causas vanas / pars utraque deleat, res collando sanas(
in amfitheatrum sanctos ferreis ~iis conexos ‥ carnifex imperat duci
qui cum ad urbem Romulidam rigidis ~ibus praegravatus duceretur
millus vel ~ium,sweorteh
~io,sale , ‥ †callario,saule
addunt ferreas manicas manibus et ~ia ferrea in cervicibus
quae collum artaverant ferrata ~ia ‥ resiliunt in parietem ejecta
de ‥ ix paribus defetteres , v colar’, iiij cathenis ferri
a coler of yren , columber, ~e
bestiam ‥ inextricabili ~io constrictam
cum strinxisset belvam collaribus artis
~ium canis [(gl.: A. dicitur ]hundes hoppe
pro colariis et lessiis ad leporarios emptis
ij s. de ij colariis leperariorum de serico phaleriatis cum argento
iste dux Henricus ‥ merito ‘canis’, propter liberatam ~iorum leporariis conveniencium et quia diebus canicularibus venit
cujusdam annui redditus unius colar’ leporar’ in hameletto de Mynsterley [] provenientis‥, qui ad ij d. [ Salop extenditur ]
de uno colar’ et jlyam pro cane de annuo redditu [] Bowland Forest, Yorks
a colar of a hund , millus, ~ium, copularius
pro ‥ tractibus et coleriis et j sella et freno
facias fieri ‥ duas carrettas novas ‥ et octo ~ia et octo dorsarias
habere facias ad caretam dispense nostre iiij colerios
in tractis ‥ et coleribus ad caretas emptis
in baciis collarorum
custus carectarum: ‥ in ij coloribus emptis, j s. ij d.
in duobus colariis emptis ad molendinum equinum, iij s.
in ~iis renovandis cum coreo, canevac’ et burr’ ad idem empto
in emendacione iiij coliriorum equorum
in coreo empto pro iiij coleribus et vj panellis inde de novo faciendis
iij coleria de corio pro equis in carectis †tractandis [? l. tractantibus ], precii viij s.
pro jcartsadel , j colero cum j pari tractuum emptis
in v virgatis dewaddemole emptis pro coleris equinis
pro expensis equorum domini regis, ‥ refeccione stabularum, ~iorum pro ligatura eorundem
a colar of a hors , ~ium
~ium,sweorclap velteg
monile habeat et spinter, quo tunice [vel ] fuscotincti vel camisie colaria conjungat
fieri faciatis xxx superpellicia; ‥ et in singulis superpelliciis fieri faciatis hoc signumR de rubeo serico subtus colerum in panno duplicato
ne ‥ a quoquam percipiatur, faciat eam [pelluram delicatiorem ] ad ~ium et manicarum extremitatem exterius cum pellura agnina ‥ occultari
preter capam et †callarium, que nuper rex dedit abbati de Persour’, adhuc ei habere faciat unam albam paretam cum amito, stola et fanon’
item colarium j de(losenges et perulis diversi coloris
[lego ] dobletum ‥ cum colario et manicis de blodiovellvet
a colar , ~ium, anaboladium
venire facias ‥ xj optimas loricas claras et v coopertoria ferri et j coleriam ferri
mucro [lancee ] guttur ejus ‥ precidit; erat enim ea parte discoopertus et carens ~io
v loricas, ‥ ij ferreas coyfas, ‥ vj colarios magnos
quoddam magnum colerum vocatum(pusan de operacionibus coronarum et bestiarum vocatarumantelopes confectum et de albo inamelatum bestiis illis super terragio viridi positis
Thome T. ‥ de dono domini ad solvendum pro j coleria sibi data per dominum
pro batillagio aurifabri venientis ‥ cum coleriis
jocale, viz. quoddam colerium aureum cum j monili pendente per colerium predictum(
[lego ] coloreum meum aureum patri meo
j colarium de argento
unam torquem sive coleram femineam geminis monilibus et lapidibus ‥ circumceptam(
W. F., major ville Leycestrie, recepit ‥ quatuor colaria argenti
qe le roy deust porter la livere de coler le duc de Guyene et de Lancastre
lego ecclesie de K. meum optimum collerium de liberata regis
[(Marchio de Mantua ] consanguineus noster specialiter affectat licenciam de nobis habere conferendi liberatam nostram colere aut devisamenti diversis subditis et amicis pro honore nostro ac speciali recordacione nostri habenda
Angelum Gattola, scutiferum ac familiarem vestrum [sc. pape ], harum bajulum, ‥ quem ‥ devisa seu liberata nostra de collera fecimus insigniri
in Anglia, quando dominus rex aliquem nobilitat, solet ‥ signum, hoc est liberatam suam, nobilitato condonare, que liberata est unum ~ium cum literisS de auro vel argento fabricatum
ut ad prestacionem †collar[(i ]um subsidiorum et aliarum exaccionum nobis per sedem apostolicam ‥ imponendam, nisi ‥ de hujusmodi indulto ‥ expressam litere papales ‥ fecerint mencionem, ‥ nullatenus teneamur
in j colero ferr’ circa collum trabis molendini
in †colenis [(MS: coleriis ] et pendulis et grossis clavis pro novo ponte, lxij petre [ferri ]
in coleriis pro springal[d ]is
in lvj coler’ pro diversis spring[aldis ], precium coler’ xvj d.
pro j pecia meremii vocataplate empta pro coloriis magne verne inde faciendis, longitudinis x pedum, latitudinis iiij pedum
probragges fugandis in colerio axis ibidem pro salvacione ejusdem vertentis ad blada molenda
Regibus hinc æs grande solent Collare quotannis, Annua Quæstores qui vectigalia curant.
Quælibet navis quæ onerabit peregrinos in Massilia, vel domini earum satisfaciant marinariis de suo loquerio in hac terra antequam Collet de insulis Massiliæ.
Quando veniunt in tempore Collandi, non debent retinere nec velas, nec timones, etc.Vide supra Cola 7.
Qua ligno junctum est ferri transegit acumen Per Collare triplex, et per thoraca trilicem.
Carens Collario, lethaliter vulnerabatur.Tho. Archid. Hist. Salonit. cap. 28 :
Venitque ictus inter cassidem et Collarium, dejecitque caput ejus multum a corpore.
Tam pro uno cipho auri et uno Colario auri datis Nicholao Menthen militi cum duce de Savoie, ac etiam proapud eumd. tom. 9. pag. 275. col. 1. ubi puto legendum esselxi. Colariis datis diversis militibus et armigeris. Unum Colorum de auro,
Collarium: quæ vox etiam sumitur pro colli tegmine, quo utuntur Clerici. Concil. Dertus. ann. 1429. cap. 1 :
Neque(ferat Clericus) diploides aut Collaria vel manicas de panno serico.
Colariumet
Collerium.
Si aliquis faber.... haberet in fusina sua aliquod ferrum... ad coquendum seu maserendum et Collandum, etc.
COLLA´RE(Priscian, p. 590 P., gives the form collarium, δέραιον, κλοιός), a band or chain attached to the neck (collum), a collar. Dogs with collars are frequently seen in ancient monuments, and a mosaic at Pompeii represents a watch-dog with his collar and chain attached (Reich, s. v.). Varro says that farm dogs should have collars with pointed nails (cum clavulis capitatis) attached to them, to protect them against the attacks of wolves and other beasts (R. R. 2.9.15). Xenophon recommends that the collars (δέραια) of hunting dogs should be soft and wide so as not to rub the hair (Cyneg. 6, 1). Large wooden collars (κλοιοί) were sometimes put on mischievous dogs (Aristoph. Vesp. 897, with Schol.; Xen. Hell. 2.4, § 41). Plates of bronze have been found, pierced with a hole to be suspended to the collar, containing the names of owners of dogs. (Daremberg and Saglio, s. v.)
Iron or bronze collars were placed round the necks of slaves who had attempted to run away. (Lucil. ap. Non. p. 36, 26; Plant. Capt. 2.2, 107.) Sometimes a plate was attached to the collar, containing the name and address of the master, and offering a reward for the runaway slave. (D. and S., s. v.)
[W.S](δέραιον, κλοιός). A band or chain attached to the neck (collum); a collar. Dogs with collars are frequently seen in ancient monuments, and a mosaic at Pompeii represents a watch-dog with his collar and chain attached. Varro says that farm-dogs should have collars with pointed nails attached to them, to protect them against the attacks of wolves and other beasts. Xenophon recommends that the collars (δέραια) of hunting-dogs should be soft and wide, so as not to rub the hair. Large wooden collars (κλοιοί) were sometimes put on mischievous dogs (Suet. Vesp. 897). Plates of bronze have been found, pierced with a hole to be suspended to the collar, containing the names of owners of dogs. See the illustration under catenarius.
Iron or bronze collars were placed round the necks of slaves who had attempted to run away (Plaut. Capt. ii. 2, 107). Sometimes a plate was attached to the collar, containing the name and address of the master and offering a reward for the runaway slave. See servus.