commercium
commercium, commercial intercourse, trade, traffic, commerce
- Commercial intercourse, trade, traffic, commerce: mare magnum et ignara lingua commercia prohibebant, Sall. J. 18, 5; Plin. 33, 1, 3, § 7; Plin. Pan. 29; Tac. Agr. 24; Liv. 4, 52, 6: salis, id. 45, 29, 13: commercium hominum in locum aliquem mutui usus contrahunt, id. 38, 18, 12: neque Thraces commercio faciles erunt, id. 40, 58, 1: jus commercii, Dig. 49, 5, 6.—
- B Meton.
- 1 The right to trade as merchants, a mercantile right: commercium in eo agro nemini est, Cic. Verr. 2, 3, 40, § 93; cf. id. ib. 2, 2, 50, § 124: L. Crasso commercium istarum rerum cum Graecis hominibus non fuisse, id. ib. 2, 4, 59, § 133: ceteris Latinis populis conubia commerciaque et concilia inter se ademerunt, Liv. 8, 14, 10; 43, 5, 9; cf. Dig. 41, 1, 62; 30, 1, 39; 45, 1, 34.—*
- 2 An article of traffic, merchandise, wares: commercia militaria, Plin. 35, 13, 47, § 168; for provisions, id. 26, 4, 9, § 18; cf. Front. 2, 5, 14.—
- 3 A place of trade, market - place: commercia et litora peragrare, Plin. 37, 3, 11, § 45; Claud. in Eutr. 1, 58.—
- II In gen., intercourse, communication, correspondence, fellowship; lit. and trop.: quid tibi mecum est commerci, senex? Plaut. Aul. 4, 4, 4 (631); id. Bacch. 1, 2, 9 (117); id. Stich. 4, 1, 15 (519): mihi cum vostris legibus Nihil est commerci, I have nothing to do with your laws, id. Rud. 3, 4, 20 (725): commercium habere cum Musis, Cic. Tusc. 5, 23, 66: commercium habere cum virtute, id. Sen. 12, 42: dandi et excipiendi beneficii, Val. Max. 5, 3, ext. 3: agrorum aedificiorumque inter se, Liv. 45, 29, 10: plebis, with them, id. 5, 3, 8; 41, 24, 16: linguae, Ov. Tr. 5, 10, 35; Liv. 1, 18, 3; 9, 36, 6; 25, 33, 3: sermonis, id. 5, 15, 5; cf.: loquendi audiendique, Tac. Agr. 2 fin.: commercia epistularum, Vell. 2, 65, 1: hoc inter nos epistularum commercium frequentare, Sen. Ep. 38, 1: communium studiorum, Suet. Claud. 42: sortis humanae, Tac. A. 6, 19: belli, stipulation, treaty, id. ib. 14, 33: belli tollere, Verg. A. 10, 532; so, belli dirimere, Tac. H. 3, 81.—Plur.: est deus in nobis, et sunt commercia caeli, Ov. A. A. 3, 549.—
- B Esp., forbidden intercourse, illicit commerce: libidinis, Val. Max. 8, 2, 2: stupri, Suet. Calig. 36.—Absol.: cum eā mihi fuit commercium, Plaut. Truc. 1, 1, 77 (98).—
- 2 In law, = collusio, Cod. Th. 3, 11, 4; cf. ib. 11, 4, 1 al.
non philargiriae ~io sed gratuita liberalitate optatam aegrotantibus sospitatem contulerunt
~ium,ceapstou, gestrion
~ium,ceapunge
ad hanc urbem [Londoniam ] ex omni natione ‥ navalia gaudent institores habere ~ia
metallorum vene ~iis peragendis materiam [sc. numisma ] ministrant
ita cessant ~ia quibus alternatim diverse gentes foventur et ditantur
indignum est cum spiritualibus pecuniarum inire ~ium
dux Ricardus ‥, inter plurima ~ia summae opinionis, ‥ templum construxit
si talis martyri [S. Thome ] pontifex ‥ successisset qui strenue defenderet quod tanto discrimine capitisque periculo, sed felici ~io, vir sanctus evicit
pater accessit ad cadaver ‥, sed ‥ non solum vagientem vegetum sed et stupendo ~io sibi vidit arridentem
[mare ] fertque refertque rates commercia nostra ferentes
fracta navis vestes et margaritas omniumque rerum nobilium comertia perdidit
qui vincla jugalia nectit / nec penitus calcat licitae commercia vitae
falsae commercia carnis
Adam et Eva, habito demum carnali ~io, genuerunt Caim et Abel
cum bruto animali tam turpi ~io ‥ se submittit
I pr. ¶ 1 trafic, commerce, négoce : alicujus Liv. 28, 18, 12, commerce de qqn (fait par qqn); alicujus rei Liv. 45, 29, 13, commerce de qqch. ; commercio aliquem prohibere Sall. J. 18, 6 ; Liv. 4, 52, 6, empêcher qqn de faire du commerce ¶ 2 possibilité (droit) de trafiquer, dʼacheter : commercium in eo agro nemini est Cic. Verr. 2, 3, 93, personne nʼa le droit de faire dʼachat sur ce territoire ; nisi arbitramini iis hominibus commercium istarum rerum cum Græcis hominibus non fuisse Cic. Verr. 2, 4, 133, à moins que, selon vous, ces hommes nʼaient pu faire le commerce (lʼachat) de ces objets avec les Grecs ; ut denorum equorum iis commercium esset Liv. 43, 5, 9, [on concéda] quʼils auraient le droit dʼacheter chacun dix chevaux ¶ 3 article de commerce, de trafic, marchandises : Frontin. Strat. 2, 5, 14 ; Plin. 35, 168 ; 26, 19 ¶ 4 lieu où se fait le commerce, place de commerce : commercia et litora peragrare Plin. 37, 45, parcourir les places de commerce et les points du littoral.
II fig. ¶ 1 rapports, relations, commerce : habere commercium cum aliquo Cic. Tusc. 5, 66 ( Læl. 42 ), avoir commerce avec qqn ; commercium plebis Liv. 5, 3, 8, relations avec la plèbe ; loquendi audiendique Tac. Agr. 2, lʼéchange des propos ; dandi et accipiendi beneficii Val. Max. 5, 3, (relations qui consistent à donner et recevoir des bienfaits) lʼéchange des bienfaits ; linguæ Liv. 9, 36, 6, possibilité de converser dans une langue ; commercio sermonum facto Liv. 5, 15, 5, des échanges de propos sʼétant établis ; epistularum Sen. Ep. 38, 1, échange de lettres, commerce épistolaire ; belli commercia Tac. H. 3, 81, rapports entre belligérants ¶ 2 commerce charnel : Pl. Truc. 94 ¶ 3 [droit] connivence, collusion : Cod. Th. 8, 1, 15 ; 13, 11, 4.
- 1. handel, zakelijk verkeer;
- 2. (meton.) (a) handelscontract; kooprecht; (b) handel(swaar);
- 3. (metaf.) verkeer, omgang, contact (m. gen.) [plebis met het volk; epistularum briefwisseling; linguae verkeer tussen mensen in dezelfde taal; bekendheid met de taal]; ➤ -um habere cum alqo in verbinding met iem. staan; est deus in nobis, et sunt -a caeli;
- 4. (postklass.) (metaf.) gelegenheid, mogelijkheid (m. gen.) [loquendi].
買賣來往。相熟。兵餉。— epistolarum 書信來往。 Commercia belli 講和。Habere — cum muliere 養私女。Perdere linguae commercia 成啞吧。
Suggest a Translation
See an image
El pro tali Commercio dedit illi 25. sol. et unum combam.
Capitulare Lud. Pii ann. 821. cap. 1 :Oceanusque negat Commercia ferre Britannis.
Ut nullus teloneum exigat, nisi in mercatibus, ubi communia Commercia emuntur ac venundantur.Charta ejusd. Imp. ex Tabulario S. Germani Autisiod. :
Teloneum de 4. navibus quæ per Ligeris flumen, seu cætera flumina propter sal et cætera Commercia discurrebant, etc.Vetus Charta sub Carolo C. apud Catellum lib. 5. Rerum Occitan. pag. 746 :
Et de quocunque Commercio ex quo telloneus exigitur vel portaticus, etc.
Sanutus lib. 2. part. 2. cap. 4 :Commercium nullum dabitis in tota terra quam habeo, vel acquirere potero.
Quod præfata tributa, datia, et Commercia, aliaque necessaria nequaquam transferri valeant.Conventiones Michaelis Paleologi cum Genuensibus ann. in Hist. nostra Gallo-Byzantina :
Item promisit et convenit quod non imponet, aut exiget, aut exigi faciet aliquod novum Commercium, dacitum, seu exactionem in toto imperio prædicto.Vide Ughellum tom. 7. pag. 1362. Glossæ Basilic. :
Μήτε μὴν ὑπὲρ κουμερκίου, ἢ ἑτέρας τινὸς εἰσπράξεως τῷ δημοσίῳ εἰσκομηζομένης παρέσχεν ἄκρι καὶ ὀβόλου ἑνός.Sæpe hac notione occurrit apud Græcos Scriptores sequioris ætatis. Vide Glossar. Meursii, Fabroti
In quoscumque portus civitatis, seu mercada, nullo contradicente suus venditor, velGlossar. Ælfrici :Commercius quodlibet negotium potestatem habeat vendendi.
rei venalis permutatio.
Nam Dominus et avus æquivocus noster, sicut in auctoritate genitoris nostri continetur, ad petitionem Hieronymi quondam ejusdem loci et urbis Episcopi, pro Commercio animæ suæ ac remuneratione ipsius sancti loci ejusdemque Ecclesiæ, ex ipsis rebus propriis villas et cellulas reddit, etc.
Exinde sibi cœlestia credunt percipere Commercia.
Fines exercitus Syriatici et Commercium barbarorum.Annales Francor. ann. 809 :
Aureolus Comes, qui in Commercio Hispaniæ atque Galliæ...... residebat.Frustra hic
Confinioreponunt viri docti, quod idem est quod
Commercium, quod ita apud Eginhardum legi advertant : neque enim id factum vitio librariorum, nam ita etiam præferunt Annales Bertiniani, et alri. Hinc
Commarchani, qui in confinibus ac limitibus habitant. Leges Inæ Regis Westsaxonum cap. 11 :
Si quis inter Commerciones regni nostri roboriam et violentam captionem faciat.Saxonica editio habet gemerum, limites, confinia.
Loier, in Glossar. Lat. Gall. ex Cod. reg. 7692.
Quod quia erat dos uxoris suæ secundæ Adeleiæ, ..... pro monasterio illo dedit ei utile Commercium, ad voluntatem ejus, dimidium fevum, scilicet de Balneolis.
- com- + merx, commercial intercourse, trade, traffic, commerce: mare et lingua commercia prohibebant, S.: portūs per commercia cogniti, Ta.: legati prohibiti commercio, L.— The right to trade, mercantile intercourse, privilege of traffic: commerciumin eo agro nemini est: Latinis populis commercia inter se ademerunt, L.—Intercourse, communication, corres pondence: plebis, with the commonalty, L.—Fig., correspondence, communion, fellowship: cum Musis: cum virtute: sermonis, L.: loquendi audiendique, Ta.: belli commercia, treaties, V.
-
…oratio quis est omnium, qui modo cum Musis, id est cum humanitate et cum doctrina, habeat aliquod commercium, qui se non hunc mathematicum malit quam illum tyrannum si vitae modum actionemque quaerimus, alterius mens rationibus agitandis…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…devenirent, et, cum se ex hisce locis reciperent, eodem deferrentur, adsciverunt sibi illud oppidum piratae primo commercio, deinde etiam societate. Mamertina civitas improba antea non erat ; etiam erat inimica improborum, quae C .…
Cicero, in Verrem
-
…et libertatem. hic ipse puer quem Caesaris nomen incitare videtur in Caesaris interfectores, quanti aestimet, si sit commercio locus, posse nobis auctoribus tantum quantum profecto potent, quoniam vivere et pecunias habere et dici consulares volumus ceterum…
Cicero, Epistulae ad Brutum
-
…L. Crasso, Q. Scaevolae, C. Claudio, potentissimis hominibus, quorum aedilitates ornatissimas vidimus, commercium istarum rerum cum Graecis hominibus non fuisse, iis qui post iudiciorum dissolutionem aediles facti sunt fuisse. acerbiorem etiam…
Cicero, in Verrem
-
…enim consilium voluptas, rationi inimica est, mentis ut ita dicam praestringit oculos, nec habet ullum cum virtute commercium. invitus feci ut fortissimi viri T. Flaminini fratrem L. Flamininum e senatu eicerem septem annis post quam…
M. Tullius Cicero, De Senectute
-
…Diocles est Panhormitanus, Phimes cognomine, homo inlustris ac nobilis. arabat is agrum conductum in Segestano ; nam commercium in eo agro nemini est ; conductum habebat HS sex milibus. pro decuma, cum pulsatus a Venerio esset…
Cicero, in Verrem
-
…mittunt qui eum leges doceant consuetudinemque omnium annorum demonstrent, ut iste intellegeret ei se illum locum vendidisse cui ne commercium quidem esse oporteret ; quorum oratione iste, cum pretium iam accepisset, ne tantulum quidem commotus est. idem…
Cicero, in Verrem
-
…ossa premens visuque tremendo conlustrat campos, si quis concurrere dictis hospes inexplicitis aut comminus ire viator audeat et dirae commercia iungere linguae ; nec mora, quin acuens exsertos protinus ungues liventesque manus strictosque in vulnera dentes terribili adplausu circum…
Statius, P. Papinius, Thebais
-
…coetus habuisse constat. ex quibus locis, etsi eiusdem aetatis fuisset, quae fama in Sabinos aut quo linguae commercio quemquam ad cupiditatem discendi exciuisset quoue praesidio unus per tot gentes dissonas sermone moribusque peruenisset suopte igitur ingenio temperatum animum…
Livy, ab Urbe Condita
-
…inquit, sermone nostro sis paratus ; et in commendanda patribus conscriptis Achaia, gratam sibi prouinciam ait communium studiorum commercio ; ac saepe in senatu legatis perpetua oratione respondit. multum uero pro tribunali etiam Homericis locutus est uersibus .…
Suetonius, Lives
COMMER´CIUM[CIVITAS]
A legal relation existing between two Italian States, according to which the citizens of each had the same right of acquiring property, especially landed property, in the territory of the other. Commercium also included the powers of inheriting legacies and contracting obligations. See Civitas.