About

Menu

conservare

conservare [CL] 1 to conserve, guard, keep (in good condition): a (things); b (persons); c (abstractions); d (refl); e (w. compl.). a ego proprio gestantis corpore corpus / conservabo Aldh. Aen. 87 (Clipeus) 4; vasa pretiosa ‥ quae hactenus in ecclesia Cantiae ~ata monstrantur Bede HE II 20; vina ‥ que x annis aliquando ~antur Bacon IX 40; qui scit bene ~are res suas, ideo possidet illas Wycl. Dom. Div. 14 (cf. (v. conservantia a)).  b c625 ut ‥ hos ‥ unitas fidei in perpetua societate ~et (Lit. Papae) Bede HE II 11; a1066 Deus vos ~et [AS: God eow gehælde] Lib. Eli. II 95a (cf. CD 885); ut computemus decem homines simul et senior novem ~et [bewiste] ad omnes impletiones eorum que diximus (Quad.) GAS 175; 1310 ~et vos Altissimus ad regimen ecclesie sue ‥ per tempora prospera et longeva (RomR) Foed. III 204; tenentur subditos suos contra hereticorum insidias ~are Ockham Dial. 520.  c ut castis proprium conservent moribus aevum Aldh. VirgV 95; ea ‥ ob memoriam ~andam breviter recapitulari placuit Bede HE V 24; est hec [augmentativa] vis ad ~andum perfectionem quantitatis determinate ipsi individuo a natura J. Blund An. 46; hillaris anima ‥ retinet juventutem et ~at sanitatem Bacon IX 137; 1445 ubi jura et privilegia ecclesie tue tueri et ~are putabis Bekynton I 263.  d hoc est libertas quod, dato judicio, potens est sequi verum et ~are se in bono J. Blund An. 385.  e [avicule que vestes] indemnes a tinea ~ant Gir. TH I 18; 1205 quatinus libertates suas ‥ ~etis indempnes Pat 57a; s1225 [puellam] que lumen cerei ‥ a ventorum ‥ rabie ~aret preclarum [M. Par. Min. II 274: injuria ~aret indempne] Wend. II 288; inveni montem in quadam parte ‥ Francie in quo frumentum nascens 7 vel 8 annis in granariis illesum ~abatur Bacon IX 38; 14‥ manicas lineas, quas ponunt super albam ‥ ad ~anda munda brachia induta ab aqua Pont. Sal. 234. 2 to hold (in safe storage), contain, reserve. † a1253 que, rogo, pigmentariorum pyxides aut fiale medicorum tam sanativum ~a[n]t antidotum ut hec urna? (Lit. ad Regem Natalicium) Collect. Ox. I 45; 1439 in una pipa empta ‥ pro prebenda ~anda Ac. Durh. 233; 1450 in factura cujusdam ‥ muri ‥ defensorii pro aqua ad ‥ molendinum includenda et ~anda Ib. 633; 1454 in j pixide ‥ pro eukaristia ~anda Ib. 241. 3 to conserve, preserve (fruit in sugar or sim.). c1575 quedam pixis de barbaris ~atis ac saccar’ vocat’ suger candy Entries 680. 4 to observe, keep (regulations). b (w. pacem) to keep the peace. 680 ut ‥ decreta canonum et patrum statuta ‥ ~arentur Aldh. Ep. 4; te conservare mea praecepta jubebo Id. VirgV 641; 1354 de statuto operariorum ~ando necnon de statuto mensurarum ~ando (DLChancR) EHR XXI 525.  b 1321 quod quilibet ‥ pro conservacione pacis nostre ac tranquilitate ‥ regni ‥ omnem diligenciam ‥ apponat et easdem pacem et tranquilitatem pro viribus manuteneat et ~et (Cl) Foed. III 901; 1351 de pace ~anda (Pat 233) Enf. Stat. Lab. app. 22*.

Saved

Recent