contrarius
contrarius, lying over against, opposite
to flow in opposite directions
- I In gen.
- A Prop., of places (syn. adversus): collis adversus huic et contrarius, Caes. B. G. 2, 18; cf.: contraria tigna iis (tignis), id. ib. 4, 17, 5; and: gemma soli, Plin. 37, 9, 47, § 131: contrario amne, against the stream, id. 21, 12, 43, § 73: tellus, Ov. M. 1, 65; cf. id. ib. 13, 429: ripa, Dig. 41, 1, 65: auris, Plin. 24, 10, 47, § 77: contraria vulnera ( = adversa vulnera), in front, on the breast, Tac. H. 3, 84: in contrarias partes fluere, Cic. Div. 1, 35, 78; cf.: tignis in contrariam partem revinctis, Caes. B. G. 4, 17; cf.. si pelles utriusque (hyaenae et pantherae) contrariae suspendantur, Plin. 28, 8, 27, § 93: contrario ictu uterque transfixus, by a blow from the opposite direction, Liv. 2, 6, 9.— With inter se, Plin. 4, 11, 18, § 49.—With atque, Cic. Rep. 6, 17, 17.—Far more freq. and class. in prose and poetry,
- B Transf., of other objects.
- 1 In gen., opposite, contrary, opposed (syn. diversus); constr. with the gen., dat., inter se, atque, or absol.
- α With gen.: hujus virtutis contraria est vitiositas, Cic. Tusc. 4, 15, 34; id. Inv. 2, 54, 165; id. Fin. 4, 24, 67 Madv. N. cr.; Quint. 5, 10, 49 al.—
- β With dat.: voluptas honestati, Cic. Off. 3, 33, 119: fortuna rationi et constantiae, id. Div. 2, 7, 18; cf. id. Top. 11, 46 sq.: vitium illi virtuti, Quint. 11, 3, 44: rusticitas urbanitati, id. 6, 3, 17: pes bacchio, id. 9, 4, 102: color albo, Ov. M. 2, 541: aestus vento, id. ib. 8, 471 et saep. —
- γ With inter se: orationes inter se contrariae Aeschinis Demosthenisque, Cic. Opt. Gen. 5, 14; so id. de Or. 2, 55, 223; Quint. prooem. § 2; 1, 10, 6; 10, 1, 22.—
- δ With atque: versantur retro contrario motu atque caelum, Cic. Rep. 6, 17, 17.—
- ε Absol.: aut bono casu aut contrario, Cic. Tusc. 5, 12, 36: monstrum ex contrariis diversisque inter se pugnantibus naturae studiis conflatum, id. Cael. 5, 12: ardor, Lucr. 3, 252: exemplum, Quint. 5, 11, 7: jus, id. 5, 11, 32: leges, conflicting, id. 3, 6, 43; Dig. 1, 3, 28: actiones, cross-suits, Gai Inst. 4, 174 al.: latitudo quā contrariae quinqueremes commearent, going in opposite directions, Suet. Ner. 31: disputandum est de omni re in contrarias partis, on both sides, Cic. de Or. 1, 34, 158: ex contrariā parte dicere, id. Inv. 1, 18, 26: in contrariam partem adferre aliquid, id. de Or. 2, 53, 215 al.—
- 2 Esp., subst.: contrārĭum, ii, n., the opposite, contrary, reverse.
- a In gen.: contrarium decernebat ac paulo ante decreverat, Cic. Verr. 2, 1, 46, § 120: si ea rex vult, quae Thebanis sint utilia ... sin autem contraria, etc., Nep. Epam. 4, 2: dum vitant stulti vitia, in contraria currunt, Hor. S. 1, 2, 24; cf.: diversaeque vocant animum in contraria curae, in opposite directions, Verg. A. 12, 487: ut auctoris sortem in contraria mutet, Ov. M. 3, 329: in contraria versus, transformed, id. ib. 12, 179.—With gen.: contraria earum (artium) ... vitia quae sunt virtutum contraria, Cic. Fin. 4, 24, 67: fidentiae contrarium est diffidentia, id. Inv. 2, 54, 165; cf. Quint. 5, 10, 49.—With dat.: quis non diversa praesentibus contrariaque exspectatis aut speret aut timeat, Vell. 2, 75, 2: qui contraria Deo faciat, Lact. de Ira, 3, 3.—With quam: qui contraria faciat quam Deus, Lact. 3, 29, 13; Aug. Civ. Dei, 8, 24; Claud. in Eutr. 2, 267.—
- b As rhet. fig., the antithesis, contrast, opposite, Cic. Inv. 1, 28, 42; Auct. Her. 4, 19, 27; Jul. Ruf. Schem. Lex. § 11.—
- c Adverb. phrases: ex contrario, on the contrary, on the other hand, Caes. B. G. 7, 30; Cic. Rosc. Com. 16, 47; id. Inv. 2, 8, 25; Quint. 6, 1, 16: e contrario, Nep. Iphicr. 1, 4; id. Ham. 1, 2; id. Att. 9, 3; id. Eum. 1, 5 (al. contrario without e); Quint. 1, 5, 43; rarely ex contrariis, Quint. 8, 5, 9; 8, 5, 18; 10, 1, 19; 11, 3, 39 al.—In the same sense, but more rarely, in contrarium, Plin. 18, 24, 54, § 197: per contrarium, Dig. 2, 4, 8, § 1; 2, 15, 8; 28, 1, 20 al.—
- II In partic.
- 1 Of weight: aes contrarium, weighed against, = ἀντίρροπον, Paul. ex Fest. p. 64, 12 Müll.; cf. Scalig. ad Plaut. Ep. 3, 3, 30 (411).—
- 2 Of hostile opposition, inimical, hostile, hurtful, pernicious, etc. (more rare than adversarius, and mostly poet. or in post-Aug. prose): contrariis dis, Varr. L. L. 5, § 70 Müll.: Averna avibus cunctis, dangerous, destructive, Lucr. 6, 741; cf.: usus lactis capitis doloribus, Plin. 28, 9, 33, § 130: hyssopum stomacho, id. 25, 11, 87, § 136: quam (sc. perspicuitatem) quidam etiam contrariam interim putaverunt, injurious, disadvantageous, Quint. 4, 2, 64 Spald.; cf.: philosophia imperaturo, Suet. Ner. 52: exta, unfavorable, id. Oth. 8: saepe quos ipse alueris, Tibi inveniri maxime contrarios, hostile, Phaedr. 4, 11, 17: litora litoribus contraria, fluctibus undas Imprecor, Verg. A. 4, 628; cf. id. ib. 7, 293.—Subst.: contrārĭus, ii, m., an opponent, antagonist; plur., Vitr. 3, praef. 2.—Adv.: contrārĭē, in an opposite direction, in a different manner: sidera procedentia, Cic. Univ. 9 med.: scriptum, id. Part. Or. 31, 108: relata verba, id. de Or. 2, 65, 263: dicere, Tac. Or. 34.
II) ganz entgegengesetzt, auf der ganz entgegengesetzten Seite befindlich, von der ganz entgegengesetzten Seite kommend, nach der ganz entgegengesetzten Seite gehend, A) eig.: tellus c., Ov.: c. quadriremes, einander entgegenkommende, sich begegnende, Suet.: c. ictus, vom Gegner kommender (geführter) Stoß, Cic.: c. fluctus (Woge), Val. Max.: c. ventus, Gegenwind, Lact. u. Ps. Quint. decl.: in contrarias partes fluere (v. Flüssen), Cic.: in contrariam partem revinciri (v. Balken), Caes.: u. (Ggstz.) copulari contrariāque regione (Richtung) labi, Cic.: contrario amne (gegen den Str., stromaufwärts) subvehere alqd, Plin. – m. Dat., tigna iis c. bina, Caes.: vento c. aestus, dem W. entgegenströmende, Ov.: classi c. flamina, gerade entgegenwehende, Ov. – in der Vergleichung mit folg. atque (als), qui versantur retro contrario motu atque caelum, Cic. de rep. 6, 17: u. so auch m. folg. ac (als) bei Val. Max. 1, 6, 11. – subst., contrārium, iī, n., die entgegengesetzte Seite, in contrarium cadere umbras, Plin.: pilum in contr. vertere (ganz umkehren), Plin.: in contr. nare (stromaufwärts), Plin.
B) übtr.: 1) im allg., entgegengesetzt, schnurstracks zuwiderlaufend, kollidierend, kontrastierend usw., a) adi.: c. quaedam vis, Cic.: aut bono casu aut contrario, Cic.: c. epistulae, Widersprüche enthaltende, Cic.: c. leges, Quint.: sententiae, Val. Max.: contraria diversaque inter se pugnantia naturae studia cupiditatesque, Cic.: c. pars causae, Cic.: in contrarias partes disputare od. disserere de alqa re, für u. gegen (pro u. contra) sprechen, Cic. – m. Genet., huius virtutis contraria est vitiositas, das Gegenteil dieser T. ist die L., Cic. – m. Dat. od. inter se (einander), zB. qui color fuit albus, nunc est contrarius albo, Ov.: dementia res est sanitati contraria, Sen. rhet.: clementiae contrariam imperiti putant severitatem, Sen.: nihil malum esse, nisi quod virtuti contrarium esset, Cic.: illi virtuti contrarium vitium est inaequalitas, Quint.: omnis voluptas honestati est c., Cic. – orationes inter se c., Aeschini et Demostheni (die eine pro, die andere contra), Cic.: opiniones inter se c., Quint. (neben diversae opiniones): ›non ambulare‹ enim et ›non stare‹ et ›non currere‹ contraria inter sese non sunt, quoniam ›contraria‹ ea dicuntur, quae simul vera esse non queunt, Gell. – b) subst., contrārium, iī, n., und Plur. contrāria, ōrum, n., das Entgegengesetzte, das Gegenteil, der Kontrast, α) Sing.: αα) übh.: in contrarium disputare, Tac. dial.: optimum ex contrario (Kontrast) nitet, Sen. – m. folg. atque od. ac (als), contrarium decernebat, ac paulo ante decreverat, Cic. II. Verr. 1, 120 (vgl. no. II, A aus Cic. de rep. 6, 17). – ex contrario (bei Nep. u. nachaug. e contrario) adv. = im Gegenteil, im Gegensatz, dagegen, at ego hoc ex contrario contendo, Cic.: ut reliquorum imperatorum res adversae auctoritatem minuunt, sic huius ex contrario dignitas incommodo accepto in dies augebatur, Caes.: apud illos e contrario nemo ad id officium admittitur, nisi honesto loco, Nep. Eum. 1, 5: potest ergo aliquid moveri et non fluere, et e contrario non potest fluere, nisi in unam partem, Sen. (vgl. Haase Sen. op. tom. 2. praef. p. VI). – so auch per contrarium, Ulp. dig. 2, 4, 8. § 1 u.a. – ββ) als rhet. Fig., der Gegensatz, die Antithese, der Kontrast, Cornif. rhet. 4, 27. Cic. de inv. 1, 42. Iul. Rufin. de schem. lex. § 11. – β) Plur.: αα) übh., conferre pugnantia et comparare contraria, Cic.: tota in oratione sua secum ipsum pugnare, non modo non cohaerentia inter se dicere, sed maxime disiuncta atque contraria, Cic.: adversa contrariis od. contraria contrariis referre, Cic.: diversae vocant animum in contraria curae, Verg. – m. Genet., earum (artium) contraria, Cic. de fin. 4, 67. – m. Dat., quis non diversa praesentibus contrariaque exspectatis aut speret aut timeat? Vell. 2, 75, 2: qui contraria deo (das G. wie G.) faciat, Lact. de ira 3, 3. – m. folg. quam (als), qui contraria faciat, quam deus, Lact. 3, 29, 13: u. so Augustin. de civ. dei 8, 24. Claud. in Eutr. 2, 267. – ββ) die Behauptungen der Gegenpartei, die Gegengründe, Cic. de or. 2, 331.
2) insbes.: a) feindlich entgegenstehend, widerstrebend, ungünstig, abgeneigt, arma, Ov.: exta, Tac. – m. Dat., quodsi forte tuis non est contraria votis (v. einem Mädchen), Phaedr.: alqs mihi invenitur maxime c., als Widersacher, Feind, Phaedr.: litora litoribus contraria, Verg. – subst., contrāriī, ōrum, m., die Gegner, Vitr. 3. praef. § 2. Capit. Maximin. 10, 2. – b) zweckwidrig, unzweckmäßig, nachteilig, verderblich (Ggstz. utilis), otium maxime c. esse, Caes.: quod maxime contrarium fuit, As. Poll. in Cic. ep.: ipsae exercitationes magna ex parte contrariae (sunt), Tac. dial. – m. Dat., loca... Averna (vogellose) vocantur, quia sunt avibus contraria cunctis, Lucr.: monens philosophiam imperaturo contrariam esse, Suet. – contrarium est m. folg. Infin., hoc facere contrarium est, Col.: ne carmine quidem ludere contrarium fuerit, Quint.
tempestas vobis et ventus ~ius superveniet
insurrexerunt ~ii venti in classem
dum pius opposuit fatis contraria fata
cetera quae agitis, quamvis moribus nostris ~ia, aequanimiter cuncta tolerabimus
immo deos ledis qui diis contraria credis
venerunt ad villam S. Johannis, quam eis †rebellani et contrariani munerunt [(MS: rebellem et ~iam invenerunt ]
cum ‥ occupaverat officium ‥ prioratus ad modicum, videns illud sibi ~ium et ineptum, spontanee resignavit
proposuit campum cepisse de nocte, quasi regem suum et dominum ligeum in ~ia parte utriusque fidei ad ‥ campestre prelium incitaret
unus recognitorum ‥ narrando ‥ veredictum ~ius fuit omnibus aliis
de quadam mala muliere, que ita erat ~ia viro suo quod semper ‥ ~ia mandatis ejus faciebat
preceptum est omnibus ville quod ‥ nullus eorum sit ~ius aut rebellis vicinis suis
hic [confessor ], ~ius juvenili consilio dominorum, regem arguit
discolus, i. ‥ ~ius,wipercora ‥, emulus, i. ~ius,gewinna, wiperwinna, æfstig
eciam secundum ~ios universalis ecclesia errare non potest
quidam omnia consiliose disponunt et semper in ~ium eis cedit
nunquam fuerunt in ~ium de vadio dando et plegiis inveniendis
nonne vides haec duo, affirmationem viz. et negationem, sibi invicem opposita esse? satis video, et nil plus ~ium posset esse
est [hujusmodi equivocatio ] ~iarum opinionum efficientior, ad ~ias probabilitates conducibilior et ad opponendum aptior
asserendo ‥ dicit errorem ~ium veritati ab ‥ ecclesia ‥ approbate
aliqua dicuntur ~ia quia movent ad ~ia; secundo modo quia in eodem se compati non possunt ‥; tertio modo quia ~iarum operationum
ne ibi dicta ‥ inter se ‥ ~ia videri accidat
ita varie et inconstanter locutus est et ita sibi fuit ~ius quod ‥ contempnebatur testimonium ejus
multis modis eadem res suscipit diversis considerantibus ~ia
a ~iis hinc inde contracta temperantia
similiter et e diverso per ~ium de fluxu intelligas
in horum [equorum ] incessu spectant emptores primo passum suaviorem, postea motum citatiorem, qui est quasi a ~iis, pedibus anterioribus simul solo amotis et admotis, et posterioribus similiter
vivens et discens ponit contraria, vivens / se non victurum, discens se non moriturum
motus [est ] proprie a ~io in ~ium
loqueretur ‥ sic ironice, hoc est ~ium innuendo
eadem est ~ium ‥ prime responsionis(
contra consuetudinem universitatis a tempore cujus ~ii non existit memoria
a tempore quo memoria hominum in ~ium non existit
~ium est cum ex duabus diversis rebus altera breviter conficitur
si e ~io errores pueritiae corrigere ‥ curasset
est hoc ‥ in quibusdam ‥ e ~io, ut in quibusdam avium generibus, in quibus femininus sexus semper major ‥ est
dationis dilatio est dati immoratio, ac per hoc econtrario ‥ opportuna largitio muneris est augmentatio
velocitates et tempora proporcionales econtrario(
tota scriptura ‥ tribuit Deo omnia pene verba activa, ut ‘adducere inimicos’, ‥ ‘deponere’, ‘evellere’ ‥, ac eorum ~io, ‥ cujusmodi sunt ‥ ‘protector’, ‘defensor’, ‘salus’
nequaquam sic ‥ ministraveras ut bonum commune ‥ bono privato preponeres; immo magis ~io
- 1. tegenoverliggend, tegenoverstaand [collis; litora; vulnus op de borst];
- 2. tegenovergesteld, in tegenovergestelde richting; ➤ in -as partes fluere (v. rivieren); -o amne tegen de stroom in, stroomopwaarts; vento ~ aestus stroming tegen de wind in; classi -a flamina tegemoet waaiend; ~ ac of atque tegenovergesteld aan;
- 3. (metaf.) tegengesteld aan (m. dat.; zelden gen.); ➤ voluptas -a honestati; clementiae -am imperiti putant severitatem (Sen.);
- 4. tegensprekend, weerleggend; ➤ litterae -ae met elkaar in tegenspraak; verba relata -e op tegengestelde manier;
- 5. vijandig, tegenovergesteld [arma van de tegenpartij]; — subst. contrārius, ī m en contrāria, ae f tegenstander, vijand;
- 6. schadelijk, nadelig [otium];
- 7. ongepast, ongunstig; ➤ -e dicere; exta -a.
反。逆。相忌者。 E contrario 和反。Disceptare in contrarias partes 辯兩家之理。
Suggest a Translation
See an image
Satanas, adversarius, sive transgressor.Et Epist. 23 :
Vade retro Satana, quod interpretatur, adverse.Interpres vetus Epistolæ S. Barnabæ :
Cum sint ergo dies nequissimi, et Contrarius habeat hujus sæculi potestatem.
ὅσσον ἐρίζειν Δαίμονος ἀντιβίοιο βαρυτλήτοισιν ἐρωαῖς.
Warulfus de Branceduno et frater ejus Walterius Matisconensis Præpositus, qui eis Contrarii sunt de precaria quam tenebat de sancto Petro, etc... Girardus de Centarpennis, qui eis Contrarius est de villa Fontanedo, etc.
Contrairenude, pro Inimicus, adversus, in Charta ann. 1369. ex Reg. 100. Chartoph. reg. ch. 461 :
Loys Larcevesque chevalier, filx du seigneur de Taillebourc nostre Contraire, qui tousjours a tenu et tient encore la partie de noz annemis et Contraires.
De Presbyteris statuerunt, quod si aliquid eis, aut eorum hominibus quis Contrarium facere, aut tollere præsumpserit contra justitiam, omnia in duplum restituat, et ei componat.
- contra.—Of position, lying over against, opposite: ripa: collis huic, Cs.: Phrygiae tellus, O.: contrario ictu transfixus, by a blow from the opposite direction, L.: volnera, in front, Ta.— Opposite, contrary, opposed, conflicting: defendere contrariam partem: inter se pugnantia studia: disputare in contrarias partīs, on both sides: huius virtutis vitiositas: iura omnibus aliis: aestus vento, O.: ex orationibus capita alterna inter se contraria: contrario motu atque caelum, opposite to that of the sky.—As substn., the opposite, contrary, reverse: contrarium est . . ut frigus calori, the antithesis: lex imperans honesta, prohibens contraria: si ea volt ... sin autem contraria, etc., N.: vocant animum in contraria, in opposite directions, V.: in contraria versus, transformed: vitia quae sunt virtutum contraria, the opposites: ex contrario, on the contrary, on the other hand, Cs.: hoc ex contrario contendo: e contrario, N.— Hostile, inimical, antagonistic: Tibi, Ph.: litora litoribus, V.: undis ignis, O.
-
…ad flumen Sabim, quod supra nominavimus, vergebat. Ab eo flumine pari acclivitate collis nascebatur adversus huic et contrarius, passus circiter CC infimus apertus, ab superiore parte silvestris, ut non facile introrsus perspici posset. Intra…
Julius Caesar, Gallic War
-
…subdita matutinis ; vesper et occiduo quae litora sole tepescunt, proxima sunt Zephyro Scythiam septemque triones horrifer invasit Boreas contraria tellus nubibus adsiduis pluviaque madescit ab Austro. Haec super inposuit liquidum et gravitate carentem aethera nec quicquam terrenae faecis…
Ovid, Metamorphoses
-
…non est illa vagis similis collata puellis molliter irasci non solet illa tibi. quod si forte tuis non est contraria votis, at tibi curarum milia quanta dabit non tibi iam somnos, non illa relinquet ocellos illa feros animis…
Propertius, Elegies
-
…etiam dissimulatio est, cum alia dicuntur ac sentias, non illo genere, de quo ante dixi, cum contraria dicas, ut Lamiae Crassus, sed cum toto genere orationis severe ludas, cum aliter sentias ac loquare ;…
Cicero, de Oratore
-
…, quod idem citius dixerim solum quam non summum bonum. atque ut haec de honesto, sic de turpi contraria nihil tam taetrum, nihil tam aspernandum, nihil homine indignius. Quod si tibi persuasum est principio enim dixisti…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…, et cetera generis eiusdem, quorum tractactio est eadem quae superiorum quae adversa dixi. nam alia quoque sunt contrariorum genera, velut ea quae cum aliquo conferuntur, ut duplum simplum, multa pauca, longum breve, maius…
M. Tullius Cicero, Topica
-
…genus causae tertium transferantur. nam quibus locis in ambiguo defendimus earn significatio nem quae nos adiuvat, eisdem in contrariis legibus nostra lex defendenda est. Deinde est efficiendum, ut alterius scripti sententiam alterius verba defendamus. Ita quae…
M. Tullius Cicero, De Partitione Oratoria
-
…nihil ab eo differens esse possit sic quidquid accident specie probabile, si nihil se offeret quod sit probabilitati illi contrarium, utetur eo sapiens, ac sic omnis ratio vitae gubernabitur. Etenim is quoque qui a vobis sapiens inducitur…
M. Tullius Cicero, Lucullus
-
…, omnia in illum tela conferam ; si nostra probari facilius, quam illa redargui possunt, abducere animos a contraria defensione et ad nostram conor deducere. Duo denique illa, quae facillima videntur, quoniam quae difficiliora sunt ,…
Cicero, de Oratore
-
…tribuno seditioso ; incognita causa probatum erat illud multitudini ; nemini licitum est contra dicere, nemo denique ut defenderet contrariam partem laborabat. in invidiam porro magnam illa iudicia venerant. etenim paucis postea mensibus alia vehemens erat in iudiciis…
Cicero, pro Cluentio