copiosus
copiosus, furnished abundantly, well supplied, having abundance, rich, copious, plentiful, abounding
- Furnished abundantly with a thing, well supplied, having abundance, rich, copious, plentiful, abounding (in wealth, means of living, etc.) (very freq. and class., esp. in prose).
- A In gen.; constr. with abl., ab, or absol.; rarely with gen.
- α With simple abl. or ab and abl.: tu agris, tu aedificiis, tu argento, tu familiā, tu rebus omnibus ornatus et copiosus sis, Cic. Cat. 2, 8, 18: Arion grandi pecuniā et re bonā multā coplosus, Gell. 16, 19, 7: oppidum re cibariā, id. 7, 1, 8: Bruttedius artibus honestis, Tac. A. 3, 66: locus a frumento, Cic. Att. 5, 18, 2.—
- β Absol. (so most freq.): copiosa plane et locuples (mulier), Cic. Div. in Caecil. 17, 55: urbs, id. Arch. 3, 4: via copiosa omniumque rerum abundans, Nep. Eum. 8, 5; cf. stativa, Liv. 9, 44, 9: patrimonium, Cic. Rosc. Am. 2, 6; id. Rab. Post. 14, 38 al.: ingenium facile et copiosum, fertile in expedients, rich, Quint. 10, 1, 128: ratio loquendi, id. 2, 1, 4.—Comp.: provincia, Auct. B. Alex. 43. —Sup.: copiosissimum oppidum, Caes. B. G. 1, 23: copiosissimus ac sollertissimus hostis, * Suet. Caes. 35: cucumeres, Plin. 19, 5, 23, § 65.—
- γ With gen.: ager silvestrium caprarum, Sol. 11, 11; cf. 1. copis. —
- δ With ad: quamquam erat provincia minime copiosa ad alendos exercitus, Auct. B. Alex. 42.—
- B In partic., of an orator, or of discourse, rich in language, copious in expression, eloquent: homo copiosus ad dicendum, Cic. Caecin. 23, 64: lingua (opp. inops), id. Fin. 3, 15, 51: densior ille, hic copiosior in eloquendo, Quint. 1, 1, 106: oratores, id. 12, 5, 5: vir, Liv. 45, 25, 3: multa et varia et copiosa oratio, Cic. de Or. 2, 53, 214: loquacitas, Quint. 8, 2, 17; opp. jejunum, id. 8, 3, 49.—
- II Existing in rich abundance, copious (very rare): liquor putei, Phaedr. 4, 9, 7: varietas rerum abundat, id. 5, 6, 2: supellex verborum, Quint. 8, prooem. § 28.
- —Hence, cōpĭōsē, adv. (very freq.), in great abundance, copiously, abundantly, plentifully, copiously provided.
- 1 In gen.: sic copiose in provinciam profectus erat, ut, etc., Cic. Verr. 2, 1, 36, § 91: large et copiose comparare pastum, id. N. D. 2, 47, 121: accepti tribus tricliniis, id. Att. 13, 52, 2: senatorum urna copiose absolvit, by a large majority, id. Q. Fr. 2, 4, 6: ornatus, id. Verr. 2, 4, 27, § 62.—
- 2 Esp., of discourse, copiously, fully, at length: copiose ab eo agri cultura laudatur, Cic. Sen. 17, 59: copiose et abundanter loqui, id. de Or. 2, 35, 151: defendere causas reorum, Cic. Verr. 2, 2, 78, § 191: dicere, id. N. D. 1, 21, 58; Quint. 1, 4, 5.—Comp.: dicere, Cic. Or. 4, 14: haec omnia exsequi, Quint. 9, 3, 89.—Sup.: dicere, Cic. Clu. 10, 29; id. de Or. 1, 62, 263; id. Off. 1, 1, 4: laudare, id. de Or. 2, 10, 39: defensum esse, id. Quint. 28, 87: locus tractatur, Quint. 2, 4, 24.
coenubia ‥ in quibus ‥ ~a animarum emolumenta ‥ provenerunt
misit secundo ‥ et ~iora argenti dona offerens
descendit pluvia serena sed ~a
comitum et baronum multitudo ~a
~um rex filius ‥ congregavit exercitum
si fuerit regimen ~um, longa erit egritudo
angelica natura prime luci, sc. Deo, vicinius est conjuncta et ideo ~iori lumine repleta
[urbs ] multorum sanctorum cineribus ~a
ad nova ‥ non nisi tota arte intellecta ~a proveniet facultas
sophistica ‥ est ‥ apparens sapientia, non existens; unde et sophista ~us ab apparente sapientia, sed non existente
anxius paupertatis evadere ~us captivitatem
- 1. rijk, rijkelijk voorzien, (v. personen) in goeden doen, (m. abl.) rijk aan; ➤ domus -a; patrimonium amplum et -um; urbs celebris et -a; victus ~; hostis ~ rijkelijk voorzien v. proviand; opulenti homines et -i;
- 2. overvloedig, talrijk [ignis groot; advenae];
- 3. rijk aan gedachten of woorden, eloquent, breedvoerig [disputatio; oratio; ingenium; orator, vir geoefend, begaafd]; ➤ causam copiosissime disputare.
- copia, furnished abundantly, well supplied, having abundance, rich, copious, plentiful, abounding: familiae: via copiosa omniumque rerum abundans, N.: stativa, L.: patrimonium: victus: fit causa copiosior, stronger: copiosissimum oppidum, Cs.: tu rebus omnibus: a frumento locus: homines: domus: Bruttidius artibus, Ta.—Of discourse, rich, copious, affluent, eloquent: non copiosus homo ad dicendum: oratio: homo copiosissimus.—Abundant, profuse: liquor (putei), Ph.: rerum varietas, Ph.
-
…causa impudentissima. tu agris, tu aedificiis, tu argento, tu familia, tu rebus omnibus ornatus et copiosus sis, et dubites de possessione detrahere, adquirere ad fidem quid enim exspectas bellum quid ergo in vastatione omnium…
Cicero, in Catilinam
-
…omnino biduum supererat, cum exercitui frumentum metiri oporteret, et quod a Bibracte, oppido Haeduorum longe maximo et copiosissimo, non amplius milibus passuum XVIII aberat, rei frumentariae prospiciendum existimavit ; ; itaque ; iter ab…
Julius Caesar, Gallic War
-
…est, sed iam in philosophorum consuetudine versatur maximeque eorum, qui de omni re proposita in utramque partem solent copiosissime dicere. Verum ego non solum arbitrabar, his praesertim audientibus, a me informari oportere, qualis esse posset…
Cicero, de Oratore
-
…operis et muneris, dolor autem motus asper in corpore alienus a sensibus. haec duo Graeci illi, quorum copiosior est lingua quam nostra, uno nomine appellant. itaque industrios homines illi studiosos vel potius amantis doloris appellant ,…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…homo modestus, a me cum Philone Pessinunte discessit. iter habebant ad Adiatorigem, quamquam omnia nec benigna nec copiosa cognorant. urbem, urbem, mi Rufe, cole et in ista luce vive ; omnis peregrinatio, quod…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…Heraclides, vir doctus in primis, Phliuntem ferunt venisse, eumque cum Leonte, principe Phliasiorum, docte et copiose disseruisse quaedam. cuius ingenium et eloquentiam cum admiratus esset Leon, quaesivisse ex eo, qua maxime arte confideret…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…a suorum, qui et multi et potentes sunt, urgetur inimicis ; quos quidem hesterno die Cn. Pompeius copiosa oratione et gravi secum, si vellent, contendere iubebat, ab hoc impari certamine atque iniusta contentione avocabat .…
Cicero, pro Balbo
-
…consulem nuper, homo disertissimus et omni doctrina et virtute ornatissimus, pro tota Sicilia de aratorum miseriis graviter et copiose dixisse ac deplorasse dicitur ; ex quibus hoc iis qui aderant, nam magno conventu acta res est, indignissimum…
Cicero, in Verrem
-
…Pomponi, ductus est sermo, quod erat a me mentio facta causam Deiotari fidelissimi atque optimi regis ornatissime et copiosissime a Bruto me audisse defensam. scio, inquit, ab isto initio tractum esse sermonem teque Bruti dolentem vicem…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…Academici constituisse dicuntur, extremum bonorum et summum munus esse sapientis obsistere visis adsensusque suos firme sustinere. his singulis copiose responderi solet, sed quae perspicua sunt longa esse non debent. quid autem apertius quam, si selectio nulla…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum