credentia
ut talem personam ‥ adeas litterasque de ~ia, quas sibi dirigemus, exhibeas
de ~ia. rex majori et cadellis Baionie. ‥ sciatis quod quedam secreta nostra posuimus in ore Rustani de S., quem ad vos mittimus, vobis referenda, rogantes quatinus hiis que vobis dicet ‥ fidem adhibeatis
R. ‥ et P. habent litteras de ~ia clausas directas regi Navarre
quod portent secum litteras de ~ia patentes omnibus directas(
videtur quibusdam periculum esse quod, cum latum sit mandatum ~ie et incertum ‥, posset nuncius ‥ injuncta sibi excedere
vestras recipimus litteras ~ie, quas frater H. ‥, cui commiseratis vestram ~iam, nobis cum quadam cedula indentata, in qua continebatur dicta vestra ~ia, presentavit
quidam miles ‥, cum quo ‥ littere regis sigillo privato signate ‥ ~iam innuentes invente sunt(
super hiis que per T. ‥ domicellum vestrum per ~iam vive vocis nuper michi mandastis
mediavit taliter apud eos ‥ ut die una veniret nuncius unus ad abbatem cum litteris, altera alter cum ~iis, tercia vero tercius cum intersignis
mandamus vobis quod c libratas pannorum quas ‥ W. ‥ capiet ad ~iam in villa Linc’ manucapiatis usque ad octabas S. Andree instantis, qui tunc illas creditoribus suis persolvet
[duo fratres ], sacros apices papalis mandati eminus demonstrantes, precipue de ~ia pecunie, ‥ sex milia ‥ m. ex episcopatu suo ‥ exigebant
quod barbecanam reparari faciant ‥, si id fieri possit ad ~iam vel de denariis quos de rege ad presens habent
potest capere ad ~iam xl denariatas panis, cervisie, piscis et carnis(
vos in premissis taliter habentes ut penes alios creditores beneficium ~ie liberalius nobis emineat imposterum
in perdicionibus ‥ necessario habitis in empcionibus ‥ venalium emptorum ad ~iam, obligando ‥ regem in majoribus summis quam ad valorem eorundem venalium
in partem solucionis cc m. receptarum in Flandria ‥ ad ~iam
ob defectum deliberacionis ‥ peciarum velveti et bissi in ~ia sua erga plurimos honestos domini regis subditos ‥ deterioratus fuit
faciatis nobis consuli per litteras domini regis de ~ia usque ad summam certam, ne ‥ vitam inopem creditorum improbitas ‥ affligat(
imploramus quatinus ‥ eisdem [nunciis ] ‥ indubitabilem fidem et firmam ~iam adhibere velitis
deprecor quatinus ‥ accusatoribus ‥ ~iam dignemini non adhibere
cujus relatibus ‥ adhibere placeat ~ie plenam fidem
procuratori nostro in ex parte nostra dicendis ~iam concedere dignetur apostolica celsitudo
ex sinistra relacione invidorum et levi regis ~ia captus est et ‥ in carceribus mancipatus
inventus est suspectus cancellarius de favore et ~ia heresum et errorum
per verba credencie / nuncii dixerunt / quod magnates Francie / simul tractaverunt(
debent esse viij cerei ponderis librarum duarum ‥ de cera alba ‥ qui portantur ‥ in processione; item cerei duo similes pro ~ia vasorum sacrorum
Interrogatus de Credentia hæreticorum, respondit quod non credidit eis.Passim ibidem occurrit. Miracula S. Zitæ tom. 3. April. pag. 523 :
Hæc ei fecerunt secundum suam veram Credentiam.Concil. Tarraconense inter Hispan. tom. 3. pag. 499 :
Dubitatio etiam oritur apud quosdam, utrum relapsi in Credentiam, et hæretici dogmatizantes, si postquam fuerint deprehensi voluerint pœnitere, relinqui debeant judicio seculari.Vide Credentes 2.
Credence.
Credentiam appellant mensam supra quam vasa argentea, sive aurea ad convivium opportuna præparantur : et similiter in divinis, supra quam ad sacrificandum necessaria continentur. Dicitur et Credentia actus ipse prægustationis cibariorum, et aliarum rerum.Describitur pluribus in Ceremoniali Episcopor. lib. 1. cap. 12. Credentia Ecclesiæ.
Bail. Constitutiones Siculæ lib. 1. tit. 59. § 1 :
Sancimus, ut omnes Camerarii et Bajuli, priusquam in gabellam vel Credentiam bajulationes nostras administrandas susceperint,... corporalia subeant sacramenta, etc.Tit. 61 :
Locorum Bajuli... quanquam in Credentiam, vel in extalium bajulationem recipiuntur, etc.Tit. 68 : de iisdem Bajulis :
Sive in extalium, sive ad Credentiam collocentur.
Officiales quoque, qui tempore prædicti Caroli officia et servitia suæ Curiæ exercuerunt et gesserunt ad Credentiam velVide infra Credenzeria.gabellam, de ponendis exinde rationibus coram magistris rationalibus magnæ curiæ nostræ, vel alibi, et satisfaciendo curiæ nostræ, etc.
CreanceGallis,
CredenzaItalis, quibus etiam
Far la Credenza, est securitatis gratia cibos prægustare, ut observat Scipio Ammiratus in Stemmatibus Neapolitanis tom. 1. pag. 53. Annales Francorum ann. 785 :
Petentibus illis ut Credentias haberent, quod inlæsi fuissent.Charta divisionis Imperii Caroli M. cap. 8 :
De obsidibus autem qui propter Credentias dati sunt, etc.
Supponatur etiam Credentia exposita mense Octobri per Nuntios apostolicos Domino Regi missa, et responsio tunc eis facta.Litteræ Ducis Andriæ ad Massilienses ex Schedis D.
Le Fournier:
Verba Credentiæ commisimus venerabili viro Abbati Johanni de Caramanno Abbati S. Martini ad Plebem... cui placeat, ut nobis, dare Credentiæ plenam fidem.Vita B. Deicolæ, apud Eccardum in Probat. Originum Habsburgo-Austriacarum col. 167 :
Si divinæ providentiæ placet, ut moveam de loco isto, et vestro cedam hortamento, talem facite Credentiam mihi in conspectu fratrum nostrorum ceterorumque fidelium, ut omnia divini officii ornamenta, quæ penes me habeo, salva atque intacta illuc deferatis.
Fridericus... nobis sub certis Credenciis significare curavit, etc.Vide mox Litteræ de Credentia.
Et ego Berengarius archiepiscopus accipio te Raymundum Trencavellum in fide et Credentia mea loco sacramenti. Credence,pro
Croyance, confiance, Fides, fiducia, apud Math. de Couciaco in Hist. Caroli VII. pag. 709 :
Le seigneur de Prie, en qui le roy adjoustoit grande foy, et Credence, etc.
Litteræ Credentiæ et favoris, apud eumdem ann. 1259. Litteræ scilicet, per quas quis petit, ut Legato aut Misso suo plene credatur, ac fides habeatur in negotiis pro quibus mittitur.
Credentiales literæ, apud Ericum Upsaliensem lib. 2. Hist. Suecorum pag. 37.
Lettres de Creance.
Bulla Credentialisin Epist. Petri de Luna. Concil. Hispan. tom. 3. pag. 635.
Item juraverunt quod Credentiam tenebunt Consulibus Papiæ, et illi qui regimen Papiæ habuerit.
Tenerivel
Haberi in Credentia, id est, secreto. Stat. Cadubrii cap. 3. pag. 54 :
TertiaCorrect. eorumd. cap. 74 :(pars) sit accusantis, et teneatur in Credentia.
TertiaStat. Ferrar. ann. 1264. apud Murator. tom. 4. Antiq. Ital. med. ævi col. 662 :(pars) accusatoris, qui de Credentia teneatur.
Et accusator habeatur in Credentia,id est, nemini ejus nomen reveletur.
Quædam(instrumenta) sunt in instruendo ipsas(aves rapaces) exire de manu et ad manum redire, ut id quod Fileria, seu Credentia dicitur, loyrum cum carnibus et sine carnibus, et alia cum quibus revocantur ad homines.
Credit, et
Creance, ut in Consuetudine Pictavensi art. 79. Matthæus Paris. ann. 1247 :
Et cum sacros apices Papalis mandati eminus dejurantes præcipue de Credentia pecuniæ, nam... sex millia videlicet marcarum ex Episcopatu suo exigebant.
Credentiam, vel
Creditionemhabere dicebantur domini, jure quodam peculiari, in rebus præsertim ad victum necessariis, quas emebant a subditis, quasve ab illis mutuo sumere iis fas erat, quæ
Creditio rationabilisappellatur in Charta Communiæ Mellentensis, quod ea certis finibus coarctaretur, nec obvia ac indefinita esset. Quippe in tabulis seu potius pactis initis inter dominos et subditos, plerumque definiebantur pecuniarum summæ ad quas creditio ista extenderetur. Charta ann. 1243. de Lege Landousiarum in Tabulario Foisniacensi :
Ditior nihil Credet communibus dominis, nisi panem, vinum aut carnes, et hæc usque ad 5. sol. mediocriter dives usque ad 3. sol. pauper usque ad 12. denarios. Du Pasin Familiis Britann. pag. 398. 500 :
Guigueneus Archiepiscopus dedit Ruellano fratri suo..... feuda 12. Militum, et masuras quas habet in burgo S. Mariæ, et Creditiones mille solidorum in Dolo.
Neque Creditionem ullam unde damnum aliquod homines Sancti sustineant, habeat, neque exactionem, quam vulgo Tolpri vocant.Occurrit in altera Charta ann. 1123. apud eumd. Miræum tom. 1. pag. 373. in alia ann. 1158. ex Tabular Majoris-Monasterii, in Charta Philippi Franc. Regis ann. 1187. de Consuetudinibus Lorriaci ex Archivis Archiepiscopi Senon. in Charta Comitis Mellenti tom. 4. Hist. Harcur. pag. 2173. etc.
Habebit quoque Creditionem in villa in pane et in carnibus et in omnibus aliis rebus venalibus usque ad 14. dies. In vino autem quod venditum fuerit, habebit Creditionem post 14. dies venditionis vini.Lex Vervini ann. 1233. art. 26 :
Ditior nihil Credet domino nisi aut panem, aut vinum, aut carnes, et hæc usque ad 5. solidos : medîocris dives usque ad 3. solidos, pauper usque ad 15. den. nec plura, donec dominus ea solverit.
Multa etiam idem Comes sub Credentia recepit ab hominibus Ecclesiæ Nannetensis, videlicet in pane, vino, carnibus, et aliis comestibilibus et pannis.
Credentiam habet Episcopus in omnibus victualibus 40. diebus, et inde donec reddiderit, ab eis quibus debetur, nihil ei Credetur.Consuetudo Lorriaci ann. 1187 :
Lorriaci autem habebimus Creditionem in cibis ad nostrum et Reginæ opus ad dies 15. completos persolvendam.Charta Libertatum Bellevillæ ann. 1233 :
Bellijocensis Dominus debet habere Credentiam in villa BellevillæCharta Libertatum villæ S. Laurentii super Barenjonem ann. 1234. art. 11 :per 14. dies.
In villa autem sancti Laurentii habebimus Creditionem in cibis ad nostrum et uxoris nostræ opus ad dies 15. completos persolvendum.Alia Ludovici Comitis Blesensis et Clarimontis pro villa Creduliensi ann. 1197 :
Creditionem in cibis meis et Comitissæ Credulii emendis ad tres menses habeo persolvendum.Ita etiam in Charta Communiæ Suessionensis,
Secoussetom. 3. Ordinat. Reg. pag. 116.
Nec Credent mihi, neque alicui dominorum, sine vadimonio, nisi ex propria voluntate, nisi tale fuerit tenementum, cujus possessor certam summam domino suo ex debito Credere teneatur.Charta Libertatum urbis Aussonæ ann. 1229. apud Claudium
Jurainin Histor. urbis istius, et Chiffletium in Beatrice Cabilon. :
Li Courtilaige de la ville seront sehur en telle maniere que l'on n'y peut riens prendre de par vous, si par achat non, iceux deulx choses de foin et de courtilaige sont sans Creance, mais que par le gaige rendant, tant que cils qui le vent, en ait son grantey, et qui se brisera, il lui coustera 60. sols. A ceux qui vendent à derraul, comme cil qui achetent pour revendre, avons nous 40. jours de Creance, en tel maniere que ce qui vendront les danrées, doivent avoir bon gaige en bonne seurreté : et aprés les 40. jours cil qui auront les gaiges, les pourront vendre sans toutes accusons, se il ne sont payé.
In eadem villa habebit dominus appretiationes escarum suarum, sive eodem modo quo Comes Flandrensis habet in villa Ypræ, et expectabitur de debito, sicut expectatur dictus Comes in dicta villa.Charta Henrici D. Solliaci ann. 1301. pro Libertatibus oppidi
des Aisin Biturigibus :
Credentiam meam habebo, et cibos meos et uxoris meæ, ita quod tenebor pagare de tribus mensibus in tribus mensibus, et duos legitimos homines, sicut credam, in dicto villa bona fide eligam, qui per sacramentum suum cibos meos appreciabunt.
Archiepiscopus(Viennensis) amodo certos deputet ad petendam dictam Credentiam, qui ad sancta Dei Evangelia jurent, quod bona fide, sine dolo et exactione aliqua, juxta facultates hominum, petent Credentiam fieri de iis quæ exponuntur venalia, quæ necessaria fuerint ad usum dicti Dom. Archiepiscopi et suorum, et quod elapso statuto tempore ad solvendum, si non solverit dictus Dom.Archiep. non petent ab aliis, quibus persolutum non fuerit, Credentiam, nec illi tenebuntur Credere ; si vero certo statuto tempore non solverint eisdem, non petent etiam ab aliis ejusdem negotiationis, seu qui vendunt merces consimiles, Credentiam, (id quoque notandum) neque ipsi tenebuntur facere, donec dicto Creditori fuerit satisfactum. Ordinantes et præcipientes, quod occasione seu timore hujus Credentiæ dicto Dom. Archiepiscopo faciendæ, dicti homines, nec aliquis eorum exposita venalia, vel quæ alias essent vendituri non occultent, nec ob hoc vendere seu exponere ad vendendum prætermittant ; et hoc volumus et præcipimus, quod jurent etiam, cum super iis fuerint requisiti a petentibus Credentiam juratis.
Tali convenientia, ut Credentiam habeat in burgo, sicut prius habuerat cum omnibus hominibus illius burgi, usquequo injuriam illis faciat : et si injuriam illis fecerit, perdat Credentiam, donec reddat ; et postquam reddiderit, suam habeat sicuti prius Credentiam.Pactum inter Clericos Ecclesiæ Lugdunensis et Guigonem Comitem Forensem ann. 1167 :
Archiepiscopus et Comes communiter habent per totam civitatem, excepto claustro, Credentiam in cibo et potu tantum, eo excepto quod ab extraneis vendendi causa defertur, ita tamen ut quater in anno Credentias persolvant. Si vero persolvere noluerint, Credentiam amittant, quousque solverint.Charta Communiæ Meldensis ann. 1170. in Tabulario Campaniæ Thuano fol. 290 :
Homines mihi de pane et vino et carnibus, et aliis victualibus die quo Meldis venero, et in crastino, si tamen ibi fuero, Creditionem facient : et si infra 15. dies Credita non reddidero, nihil amplius mihi Credent, quousque iis debita persolvantur.Charta Petri filii Regis Ludovici VI. ann. 1170. pro Montargiaco :
Homines de Monteargo domino suo de rebus suis pro victu Creditionem per unum mensem facient. Et si Præpositus Montisargi debitum domini non persolverit, dominus facta conquestione a Creditoribus illud infra mensem alium persolvi faciet.
Creditionisimmunitatem adjungerent. Charta Radulfi de Balgenciaco in Tabulario Vindocinensi fol. 193 :
Et in dicto burgo, vel in omnibus rebus ad jus Monachorum pertinentibus ipse per vim nihil faciet, nec quenquam suorum facere jubebit, aut consentiet, sed a nullo burgensium Creditionem quæret, aut mutuum et hospitalitatem in domibus eorum, vel suorum, vel extraneorum.Charta Libertatum Villæ-francæ apud Gallandum :
Non hospitabitur ibi Archembaldus, nec habebit ibi Credenzam,
Credensam, ut legit Thomasserius in Consuetudinibus Bituric. pag. 227.
Ut qui in eadem permanebunt Communitate, ab omni talliata, injusta captione, Creditione, et universa rationabili exactione sint liberi et immunes.Vide Miræum in Diplomat. Belgic. lib. 2. cap. 44. et Thomasserium in Consuetudinib. localib.
Creditensiam facere non cogantur.
Creditantia.
Credentiariosappellabant, quod in
SecretorumReipublicæ partem adhiberentur, cum eorum fidei prudentiæque publica negotia a contribulibus
crederentur. Atque inde Sigonius lib. 7. de Regno Italiæ ann. 995.
Credentiæ nomineappellatos dixit reliquos cives,
qui artes opificiave tractabant. Charta Friderici I. Imp. ann. 1185. apud Puricellum in Ambrosiana Basilica pag. 1031. 1032 :
Idem etiam sacramentum faciemus præstare Regem Henricum filium nostrum in anima sua, et parabola sua faciendum, ad terminum quem Consules Mediolani cum consilio Credentiæ nobis dixerint.
Quo sic peracto, prædicti Laudenses a Curia discedentes, Laudamque redeuntes, ac convocato Consulum consilio aliorumque Sapientum de Laude, qui Credentiam Consulum pararent, omnia quæ ad Regem fecerint, per ordinem eis patefecerunt.Infra :
Omnes Consules aliosque de Laude Sapientes qui de Credentia fuerant, ad se insimul venire præcepit.Eadem Hist. pag. 109 :
Qui cum venissent Laudam, et totam insimul Laudensium Credentiam habuissent, etc.
Creatum fuit de novo quoddam Consilium in Janua de hominibusIdem ann. 1290 :xv. quod Credentia vocabatur... Ordinatum fuit etiam per Sapientes Credentiæ, quod, etc.
Ipso etiam anno et mense fuit Januæ Consilium celebratum... in quo ordinata est Credentia de novo, in qua hominesin Regiminibus Paduæ ad ann. 1293.xiv. tantum erant, quibus circa prædicta data est in omnibus potestas plenaria : quæ Credentia statim armare fecit... unum galeonum. Sapientes a Credentia eligebantur,
Concilium Credentiæ populi, in Chronico Parmensi ad ann. 1292. Florentiæ octoginta erant Credentiæ Senatores, qui duodecim viris urbem administrantibus consilium conferebant. Vide Jacob. Wilhel.
Imhoff. in Genealogiis viginti illustrium in Italia familiarum,
Consilium, quod nunc
secretumappellatur, restringendam esse genuinam vocis
Credentiæiis in locis significationem : neque enim probabile est tot capitibus, maxime si quosvis artifices inter eos annumeres, secretiora reipublicæ negotia commissa fuisse. Vide mox Credentierus.
Credenzeri: de quibus supra. Regestum Privilegiorum civitatis Vercellarum ann. 1358 :
Convocato et congregato generali consilio CredentiæAlia Charta :communis Vercellarum,..... ad quam Credentiam interfuerunt centum Credentiarii et ultra in dicto consilio.
Prædicti omnes Credentiarii seu Consiliarii.
Consiliarios vero, Credendarios et Præsidentes ipsi civitati, etc.
Hostiam unam ex tribus simul contactis, vidente pontifice, primo dat sacristæ ad prægustandum pro Credentia... De vino et aqua offerendis facit per sacristam, pontifice vidente, fieri Credentiam.