credo

virtuti militum credidit
he believed in the courage of his soldiers vitam et fortunam alicui credere
to entrust one’s life and fortune to someone

crēdō, didī, ditus, 3, n. and a.: to intrust, believe, freq.; with dat., acc. and dat., or with objective clause; trust to, 5.850; confide, 4.422; put faith in, 7.97; trust, 2.48; believe, think, 1.387; (with sē), to trust one’s self to; risk, 5.383.

crēdo, dĭdi, dĭtum, 3 (pres. subj. creduam, Plaut. Poen. 3, 5, 2 (747): creduas, id. Bacch. 3, 3, 72 (476); id. Trin. 3, 1, 5 (606): creduat, id. Bacch. 3, 4, 5 (504); 4, 7, 6 (804): creduis, id. Am. 2, 2, 49 (681); id. Capt. 3, 4, 73 (605): creduit, id. Truc. 2, 2, 52 (307); inf. credier, id. Poen. 2, 43 (491); crevi for credidi, id. Cist. 1, 1, 1 (1)), v. a. [Sanscr. crat, crad, trust, and dha-; v. 2. do].

• I Orig. belonging to the lang. of business, to give as a loan, to loan, lend, make or loan to any one: (vilicus) injussu domini credat nemini; quod dominus crediderit, exigat, Cato R. R. 5, 4: quibus credas male, Plaut. Curc. 4, 1, 20 (481); cf. populis, Cic. Rab. Post. 2, 4: alicui grandem pecuniam, id. ib. 2, 4; so, pecunias ei, id. Fam. 1, 7, 6; and: pecuniae creditae, id. Prov. Cons. 4, 7: centum talenta, Quint. 5, 10, 111: solutio rerum creditarum, Cic. Off. 2, 24, 84 et saep.—Hence,
• • B crēdĭtum, i, n., a loan, Sall. C. 25, 4; Liv. 6, 15, 5; 6, 27, 3; 8, 28, 3; Sen. Ben. 2, 34, 1; Quint. 5, 10, 105; 5, 10, 117; Dig. 12, 1, 19 sq. et saep.—
• II Transf. beyond the circle of business (very freq. in every period and species of composition).
• • A With the prevailing idea of intended protection, to commit or consign something to one for preservation, protection, etc., to intrust to one, = committo, commendo (cf. concredo): ubi is obiit mortem, qui mihi id aurum credidit, Plaut. Aul. prol. 15 (credere est servandum commendare, Non. p. 275, 9); so, nummum, Plaut. Trin. 4, 2, 112 (954) (for which id. ib. 4, 2, 115 (957), concredere): alicujus fidei potestatique (with committere), Cic. Q. Fr. 1, 1, 9, § 27; cf. id. ib. 1, 1, 4, § 14: vitam ac fortunas meas, Lucil. ap. Non. p. 275, 8; cf. Ter. And. 272: militi arma, Liv. 2, 45, 10: se suaque omnia alienissimis, Caes. B. G. 6, 31: se ponto, Ov. M. 14, 222: se perfidis hostibus, Hor. C. 3, 5, 33: se ventis, Quint. 12, prooem. § 2: pennis se caelo, Verg. A. 6, 15; cf. Ov. M. 2, 378: se pugnae, Verg. A. 5, 383 et saep.: crede audacter quid lubet, Plaut. Trin. 2, 4, 118 (519): facinus magnum timido pectori, id. Ps. 2, 1, 3 (576): illi consilia omnia, Ter. Ad. 872: arcanos sensus tibi, Verg. A. 4, 422; cf.: arcana libris, Hor. S. 2, 1, 31: aliquid cerae, Plaut. Pers. 4, 3, 67 (536).—Poet., with in and acc.: inque novos soles audent se germina tuto Credere, Verg. G. 2, 333.—
  • B With the prevailing idea of bestowing confidence, to trust to or confide in a person or thing, to have confidence in, to trust.
  • • 1 With dat.: virtuti suorum satis credere, Sall. J. 106, 3; cf. id. ib. 72, 2: praesenti fortunae, Liv. 45, 8, 6: consules magis non confidere quam non credere suis militibus, rather mistrusted their intentions than their valor, id. 2, 45, 4: nec jam amplius hastae, Verg. A. 11, 808: ne nimium colori, id. E. 2, 17: bibulis talaribus, Ov. M. 4, 731.—Freq. in eccl. Lat.: Moysi et mihi, Vulg. Johan. 5, 46: verbis meis, id. Luc. 1, 20.—
    • 2 Esp., with in and acc. of pers., to believe in, trust in (eccl. Lat.): hoc est ergo credere in Deum, credendo adhaerere ad bene coöperandum bona operanti Deo, Aug. Enarr. in Psa. 77, 8: qui fidem habet sine spe ac dilectione, Christum esse credit, non in Christum credit, id. Serm. 144, 2: qui credit in Filium habet vitam aeternam, Vulg. Johan. 3, 36 et saep.—
  • C To trust one in his declarations, assertions, etc., i. e. to give him credence, to believe: injurato, scio, plus credet mihi, quam jurato tibi, Plaut. Am. 1, 1, 284 (436) sq.: vin' me istuc tibi, etsi incredibile'st, credere? Ter. Heaut. 624: credit jam tibi de isto, Plaut. Men. 4, 2, 53 (623): cui omnium rerum ipsus semper credit, in every thing, id. As. 2, 4, 59 (465); cf. id. Truc. 2, 2, 52 (307): diu deliberandum et concoquendum est, utrum potius Chaereae injurato in suā lite, an Manilio et Luscio juratis in alieno judicio credatis, Cic. Rosc. Com. 15, 45.—
  • • • b Mihi crede, believe me, confide in my words, upon my word, ἐμοὶ πιθοῦ, an expression of confirmation, Plaut. Ep. 3, 2, 4 (340); Cic. Cat. 1, 3, 6; id. Mur. 19, 40; 38, 82; id. de Or. 2, 17, 72; id. Off. 3, 19, 75; id. Tusc. 1, 31, 75; 1, 43, 103; id. Fin. 2, 21, 68 et saep.; Hor. S. 1, 7, 35; 2, 6, 93 al.; cf.: mihi credite, Cic. Cat. 2, 7, 15; id. Agr. 3, 4, 16; Liv. 24, 22, 17; Ov. M. 15, 254 al.—In the same sense (but more rare in Cic.): crede mihi, Cic. Att. 6, 6, 1; 14, 15, 2; 11, 6, 1; id. Verr. 2, 4, 59, § 133; Sulp. ap. Cic. Fam. 4, 5, 4; Ov. A. A. 1, 66; id. M. 1, 361; id. Tr. 3, 4, 25: crede igitur mihi, Cic. Fam. 10, 6, 2: credite mihi, Curt. 6, 11, 25.—
      • c Credor in poets several times equivalent to creditur mihi: certe credemur, ait, si verba sequatur Exitus, Ov. F. 3, 351; so id. Tr. 3, 10, 35: creditus accepit cantatas protinus herbas, etc., id. M. 7, 98; so in part., id. H. 17, 129; cf.: (Cassandra) non umquam credita Teucris, Verg. A. 2, 247.—
      • d Sibi, to believe one's self, trust one's own convictions, be fully convinced: cum multa dicta sunt sapienter et graviter, tum vel in primis, crede nobis, crede tibi, Plin. Pan. 74: fieri malunt alieni erroris accessio, quam sibi credere, Min. Fel. 24, 2: non satis sibi ipsi credebant, Auct. B. Alex. 6:—
    • 2 With simple reference to the object mentioned or asserted, to believe a thing, hold or admit as true: velim te id quod verum est credere, Lucil. ap. Non. p. 275, 6; cf.: credo et verum est, Afer ap. Quint. 6, 3, 94: me miseram! quid jam credas? aut cur credas? Ter. Ad. 330: quod fere libenter homines id quod volunt credunt, Caes. B. G. 3, 18; cf. Quint. 6, 2, 5: audivi ista ... sed numquam sum addictus ut crederem, Cic. Brut. 26, 100: ne quid de se temere crederent, Sall. C. 31, 7: res Difficilis ad credundum, Lucr. 2, 1027; cf. Caes. B. G. 5, 28 et saep.—Pass.: res tam scelesta ... credi non potest, Cic. Rosc. Am. 22, 62.—Pass. impers.: in quo scelere, etiam cum multae causae convenisse unum in locum atque inter se congruere videntur, tamen non temere creditur, Cic. Rosc. Am. 22, 62.—
    • • b In gen. = opinor, arbitror, to be of opinion, to think, believe, suppose.
      • • α With acc.: timeo ne aliud credam atque aliud nunties, Ter. Hec. 844: quae deserta et inhospita tesqua credis, Hor. Ep. 1, 14, 20: fortem crede bonumque, id. ib. 1, 9, 13: quos gravissimos sapientiae magistros aetas vetus credidit, Quint. 12, 1, 36.—Pass.: potest ... falsum aliquid pro vero credi, Sall. C. 51, 36: origo animi caelestis creditur, Quint. 1, 1, 1; 8, prooem. § 24: Evander venerabilior divinitate creditā Carmentae matris, Liv. 1, 7, 8.—
        • β With acc. and inf. (so most freq.): jam ego vos novisse credo, ut sit pater meus, Plaut. Am. prol. 104: cum reliquum exercitum subsequi crederet, Caes. B. G. 6, 31: caelo tonantem credidimus Jovem Regnare. Hor. C. 3, 5, 1 et saep.: victos crederes, one would have thought, one might have imagined, Liv. 2, 43, 9; so Curt. 4, 10, 23; cf. Zumpt, Lat. Gr. § 528.—Pass.: navis praeter creditur ire, Lucr. 4, 389: quem (Athin) peperisse Limnate creditur, Ov. M. 5, 49: creditus est optime dixisse, Quint. 3, 1, 11; cf. id. 10, 2, 125 al.—Impers.: credetur abesse ab eo culpam, Quint. 11, 1, 64: neque sine causā creditum est, stilum non minus agere cum delet, id. 10, 4, 1 al.— So in the abl. part. pass. credito, with acc. and inf., Tac. A. 3, 14; 6, 34.—
        • γ Absol.: credo inserted, like opinor, puto, etc., and the Gr. οἶμαι, as a considerate, polite, or ironical expression of one's opinion, I believe, as I think, I suppose, I dare say, etc.: credo, misericors est, Plaut. Am. 1, 1, 144 (296); so placed first, id. Cas. 2, 6, 3 (355); Ter. And. 313; Cic. Cat. 1, 2, 5; id. Sull. 4, 11; Caes. B. C. 3, 70; Sall. C. 52, 13; Liv. 4, 17, 7; Hor. S. 2, 2, 90: Mulciber, credo, arma fecit, Plaut. Ep. 1, 1, 32 (32); so id. Truc. 2, 5, 27 (474); Caes. B. C. 2, 31; Cic. Fin. 1, 3, 7; id. Tusc. 1, 22, 52; Verg. A. 6, 368 et saep.: aut jam hic aderit, credo hercle, aut jam adest, Plaut. Ep. 2, 2, 74 (254).

crēdo, didī, ditum, ere (vgl. altind. çrad-dhā, das Vertrauen), vertrauen, I) jmd. oder einer Sache vertrauen, trauen, sein Vertrauen (Zutrauen) schenken, a) in Beziehung auf die Zuverlässigkeit, Treue usw.: post amicitiam credendum est, ante amicitiam iudicandum, Sen.: perditissimi hominis est fallere eum, qui laesus non esset, nisi credidisset, Sen. – m. Dat. einer Pers., cr. eorum nemini, Cic.: utrumque vitium est, et omnibus credere et nemini, Sen.: neque quisquam credit nisi ei, quem fidelem putat, Cic.: alci parum od. nimium cr., Caes. u. Cornif. rhet.: alci tantum cr., ut etc., Auct. b. Alex.: consules magis non confidere quam non credere suis militibus, mißtrauten mehr dem Mute als der Treue ihrer Soldaten, Liv. – mit Dat. einer Sache, ante actis veluti male (nicht recht) crederet, Ov. met. 12, 115 (dagegen male creditis hosti, zu seinem Unglück, Ov. fast. 2, 225): non cr. caelo adventantibus Euris, Verg.: o formose puer, nimium ne crede colori, Verg.: equo ne credite, Teucri, Verg.: cr. alcis fidei, Curt.: cr. non amicorum fidei, non liberorum pietati, Sen.: praesenti fortunae non cr., Liv.: neque loco neque homini cuiquam satis cr., Sall.: neque mortali cuiquam neque tempori satis cr., Sall.: virtuti suorum magis cr., Sall.: credere desine ventis, Ov.: dubitare, virtuti an fide (Dat.) popularium minus crederet, Sall. – m. de u. Abl., nec de te credam nostris ingrata serenis, Val. Flacc. 1, 332.

b) in Beziehung auf die Aufrichtigkeit, Wahrhaftigkeit, Glaubwürdigkeit, jmdm. od. einer Sache trauen, Glauben beimessen oder schenken, glauben, α) einer andern Pers. oder Sache, m. Dat. einer Pers., meliori (einem Weiseren) credere non vis? Hor.: ego potissimum Thucydidi credo, Nep.: si Vergilio quidem credimus, Plin.: si tradenti Caecilio credimus, Quint.: ei negabit credi oportere, cui ipse crediderit, Cic.: his auctoribus temere credens, Caes.: si diceret iuratus, crederes (verst. ei), Cic.: ubi quis semel peieraverit, ei credi postea, etiam si per plures deos iuret, non potest, Cic.: u. so oft parenth. mihi crede od. crede mihi, glaube mir, glaube meinem Worte, folge meinem Rate, auf meine Versicherung hin, griech. ἐμοὶ πιθοῦ u. πιθοῦ μοι (ein eingeschalteter Ausdruck der Beteuerung), zB. illustrabit, mihi crede, tuam amplitudinem hominum iniuria, Cic.: venies, mihi crede, exspectatus, Cic.: mihi crede, non audebis, Cic.: crede mihi, est properandum, Cael. in Cic. ep.: sed, crede mihi, perire satius est, quam hos videre, Cael. in Cic. ep.: sed, crede mihi, nihil minus putaram ego, Cic.: muta iam istam mentem, mihi crede, Cic.: carpe viam, mihi crede, comes, Hor.: u. so im Plur., haec est una via, mihi credite, et laudis et dignitatis et honoris, a bonis viris laudari et diligi, Cic.: sed, mihi credite, inchoata vestra gloria nondum perfecta est, Liv.: credite mihi, non est turpe misereri, Sen. rhet.: so auch iurato mihi crede, Cic.: crede experto, Sil.: experto credite, Verg. u. Ov.: crede fidei meae, Sen. rhet. (vgl. Stürenb. Cic. Arch. 1. p. 19 ed. 2. Benecke Cic. Cat. 1, 3, 6. Kühner Tusc. 1, 75. Beier Cic. de off. 3, 75. p. 324. Ochsner Cic. ecl. p. 294. Mützell Curt. 6, 11, 35. p. 590 und bes. die reichhaltige Stellensammlung in Mahne Miscell. Latinit. 1. p. 41 sqq.). – m. Dat. einer Sache, cr. carunculae vitulinae (sarkastisch = extis), Cic.: chirographis eius, Planc. in Cic. ep.: fabulis, Cic.: lacrimis, Ov.: Q. Fufium ut cogerem mihi potius credere quam litteris tuis, Cic.: nos non minimo potissimum numero credidimus, haben nicht der kl. Z. Glauben geschenkt (= nicht die kl. Z. für die richtige gehalten), Liv.: cr. oculis magis quam auribus, Liv.: cr. oculis amplius (mehr noch) quam auribus, Sen.; vgl. pro se quisque, nisi ipse oculis suis credidisset, vix pro comperta tantam rem habiturus videretur, Liv.: cr. talia suadentibus oraculis, Curt.: cr. u. non cr. famae, Curt. u. Ov.: quasi minus tali rumori crederent, Suet.: cr. blandis verbis, Ov.: falsis visis non cr., Cic.: somniantium visis cr., Cic.: cr. somniis, Cic.: quam vim habeat offensus crede ei quam in amore habet, davon überzeuge dich durch die, welche er usw., Plin. ep. – archaist. m. Genet. der Sache od. des Grundes, nam mihi divini numquam quisquam creduat, Plaut. Bacch. 504; vgl. Plaut. Amph. 672; truc. 307. – m. in u. Abl., tibi vero, Piso, diu deliberandum et concoquendum est, utrum potius Chaereae iniurato in sua lite an Manilio et Luscio iuratis in alieno iudicio credas, Cic. Q. Rosc. 45 (vgl. unten Passiv unpers.). – m. de u. Abl., maluit avunculo et Caesari de se quam vitrico credere, Vell.: cr. oratori maximo de nomine suae artis, Quint.: Dinon historicus, cui nos plurimum de Persicis rebus credimus, Nep.: de his famae cr., Curt.: leniter te accusans in eo, quod de me cito credidisses, den Gerüchten über mich Glauben geschenkt, Cic.: u. so recte non credis de numero militum, Cic. – Passiv unpers., in quo scelere etiam cum multae causae convenisse unum in locum atque inter se congruere videntur, tamen non temere creditur, Cic. Rosc. Am. 62. – pers. credor = mihi creditur, zB. certe credemur, ait, si verba sequatur exitus, Ov.: creditus accepit cantatas protinus herbas, Ov. – β) sich selbst, sibi cr., sich selbst (seiner eigenen Überzeugung) glauben, bei sich selbst überzeugt sein, crede nobis, crede tibi, Plin. pan. 74, 2: fieri malunt alieni erroris accessio, quam sibi credere, Min. Fel. 24, 2: non satis sibi ipsi credebant, Auct. b. Alex. 6, 3.

II) in bezug auf etwas vertrauen, 1) = etwas anvertrauen, auf Treu und Glauben übergeben, -überlassen, gew. m. Ang. wem? durch Dat., a) übh.: α) lebl. Objj.: cr. arma militi, Liv.: alci id aurum, Plaut.: aurum terrae, Iustin.; vgl. ea (den Samen), quae terrae credimus, Col.: alci caput suum cr., Curt.: alci illam custodiam (pontis), Nep.: alci custodiam corporis, Iustin.: loco potius quam homini cuiquam custodiam alcis, Liv.: filiarum dotes Iunoni Samiae, Cic.: alci omnem exercitum, Ter.: suas fortunas alcis fidei, Nep.: sibi illum honorem non solum datum, sed etiam creditum et commissum putare, Cic.: alci imperium cr., bene cr., Liv.: latus suum omnibus, Plin. pan.: puero muros, Verg.: alci omnes res od. res tantas, Cic.: alci salutem suam, Curt.: alci tutelam, Plaut.: vela Ionio mari, Claud. – ß) leb. Wesen: cr. alci aegrum, Ps. Quint. decl.: aciem campo, Verg.: alqos alcis fidei potestatique, Cic.: cuinam praesidio pecua credemus? Cornif. rhet.: poet., alqm solo oder terrae, zu Boden strecken, Lucan. – bes. oft cr. se, sich anvertrauen, teils mit Ang. wem? durch Dat., sowohl einer Pers., se suaque omnia alienissimis, Caes.: simpliciter se amicis, Plin. ep.: se perfidis hostibus, Ov.: se Neptuno (poet. = mari), Plaut.: se victori, Cic.: alci venienti se sine dubitatione cr. atque offere, Auct. b. Alex. – als einer Sache, se caelo Iovique, Ov.: se caelo praepetibus pennis (mit usw.), Verg.: temere se colloquio, Vell.: se fidei medici, Iustin.: se publico (der offenen Straße), Sen.: se nocti, Ov.: se pedibus (von Fliehenden), Sil.: se ponto, Ov.: se templi religioni, Vell.: se alcis tectis, Cic.: se ventis, Quint. – teils mit Ang. wohin? durch in m. Akk., in novos soles audent se germina tuto credere, Verg. georg. 2, 332 sq.

b) der Verschwiegenheit anvertrauen (Ggstz. celare alqm de alqa re), mit Ang. wem? durch Dat., sowohl einer Pers., id tibi non credidit, Cic.: alci cr. consilia sua omnia, Ter.: alci arcanos sensus, Verg.: alci tantundem quam sibi, Sen.: alci verba, Ter. – als einer Sache, quid igitur, postquam recitasti quod erat cerae creditum, iam mihi credis? Plaut.: cr. libris arcana, Hor.: facinus magnum timido pectori, Plaut. c) der Ehrlichkeit im Zurückzahlen ein Darlehn anvertrauen, etwas darleihen (Ggstz. bald debere = etwas schulden, bald exigere = etwas einkassieren), gew. mit Dat. (wem?), quod credidisti reddo, Plaut.: exegit quod crediderat, Cic.: ne quod crediderat perderet, Cic.: cr. alci nummûm mille Philippûm, Plaut.: alci nummum numquam plumbeum, Plaut.: cr. alci pecuniam, grandem pecuniam, Cic.: alci aut pecuniam aut beneficia, Sen.: im Bilde, quam bonā fide (terra) creditum fenus reddit, Plin. – pecuniam sine fenore sineque ulla stipulatione, Nep.: alci numquam quicquam, nisi si accepto pignore, Plaut.: per chirographum et cautionem, Porphyr. Hor.: alci alqd per syngrapham, Cic.: pecuniam alcis fide (auf jmds. Wort), Cic. – si rex amicis suis, qui per provinciam atque imperium tuum pecunias ei credidissent, fidem suam praestitisset, Cic. – cr. nemini, Cato: alci male cr., Plaut.: cr. populis, Cic. – ganz absol., emam, aedificabo, credam, exigam, honores geram, Sen.: cum credebat inductus usuris, Cic.: credendi modum constituere, Cic.: in dando et credendo procedere longius, Cic. – oft im Partic. Perf., pecunia credita, pecuniae creditae, argentum creditum, zB. pecuniam creditam od. argentum creditum solvere, Liv.: pecunias creditas non solvere, Caes.: pecuniae male creditae exactio, Sen. – res creditae, anvertrautes, geliehenes Gut = Geld, zB. solutio rerum creditarum, Cic.: iustitia in rebus creditis fides nominatur, Cic.: u. ellipt. certa credita (verst. pecunia), Quint. 4, 2, 61 u.a. – und subst., crēditum, ī, n., das leihweise Anvertraute, das Dargeliehene, das Darlehn, cr. insolubile, Sen.: cr. iustum, Liv.: cr. publicum, Quint.: crediti et depositi quaestiones, Quint.: abiurare creditum, Sall.: exigere creditum, Quint. u. Suet. (u. crediti exactio, Mela): u. (im Bilde) ex beneficio creditum u. beneficium creditum (zum D.) facere, Sen.: pensatum est creditum damno, Sen.: etiam maso (einem Schurken) reddere creditum, Sen.: solvere creditum sorte (mit dem Kapital nach Abzug der Zinsen), Liv., od. fide incolumi ex thesauris Gallicis, Liv.: iusti debiti solutionem in decem annorum pensiones distribuere, Liv.

2) etwas glauben, a) = für wahr halten, von etwas (= von der Wahrheit einer Sache) überzeugt sein, gew., mit Ang. wem? durch Dat., α) mit Acc., quid iam credas? aut cui credas? Ter.: ille lacrimans orare, ne ea crederet, Sall.: non impulit me, haec nunc omnino ut crederem, Ter.: primus est deorum cultus deos credere, Sen.: falsum est, quod vulgo creditur, testamenta hominum speculum esse morum, Plin. ep.: saepe, quod falso creditum est, veri vicem obtinuit, Curt.: cr. haec cupidius, Liv.: quod fere libenter homines id quod volunt credunt, Caes. – hoc nolo mihi credas, sed fideli Vergilio, Sen. – u. die (meist parenthet.) Formeln, quod quidem magis credo (und dies ist mir das Glaublichere, Wahrscheinlichere), Cic.: quod equidem non temere crediderim, Suet.: quod nisi expertus vix credat, Vell.: crede hoc meae fidei (meinem Worte), Ter.: quod et non praedicanti facile equidem crediderim, Cic.: quod mihi credas velim, Cic.: od. hoc mihi velim credas, Cic., od. bl. credas mihi velim, Cic., od. velim mihi credas, Cic. (s. Stürenberg Cic. Arch. 1. p. 23 ed. 2. Mahne Miscell. Lat. 1. p. 54). – m. de u. Abl., voce supplici postulare a patribus coepit, ne quid de se temere crederent, Sall.: licet Thrasymachus quoque idem de actione crediderit, Quint. – m. pro u. Abl., potest alio tempore... falsum aliquid pro vero credi, Sall. Cat. 51, 31. – Im Partic. Perf., Euander venerabilior divinitate creditā Carmentae matris, Liv. 1, 7, 8. – β) mit Acc. u. Infin., mit vorhergeh. allg. Pron., credone tibi hoc nunc, peperisse hanc e Pamphilo? Ter. – unmittelbar, utinam Indi quoque deum esse me credant, Curt.: ego ut credam esse (phantasmata) eo ducor, quod etc., Plin. ep.: ita prius coruscare caelum creditur, tum tonare, Apul.: quod vix credendum sit (zu glauben sein sollte) tantas res tam breviter potuisse declarari, Nep.: quod civitatem ignobilem atque humilem Eburonum suā sponte populo Romano bellum facere ausam vix erat credendum, Caes.: imperii hoc verbum, non adulationis esse, obsequio crede tuo, davon überzeuge dich durch deinen Gehorsam, Plin. pan.: illi non amari se credebant sibi, waren bei sich selbst überzeugt, Plin. pan. – und in der Formel credas mihi velim, zB. credas mihi velim magis me iudicio hoc, quam morte amici laetatum, Cic.: mihi affirmanti credas velim me huic mancipio debere plurimum, Cic. (vgl. oben no. α). – γ) mit folg. (indir.) Fragesatz: credis huic quod dicit? Ter.: tarde quae credita laedunt credimus, Ov.: de quibus quod inimici detulerunt neque credendum neque neglegendum putavit, Nep. – vix credere possis, quam sibi non sit amicus, Hor.: quam trepide anxieque certaverit, quantā adversariorum aemulatione, quo metu iudicum, vix credi potest, Suet.: in obsequium funeris credi non potest (es ist unglaublich), quanta hominum multitudo convenerit, Sulp. Sev.: creditum famā obiectumque mox in senatu Caecilio Simplici, quod eum honorem pecuniā mercari voluisset, Tac. – δ) bl. mit de (in betreff = an) u. Abl.: Vitellius credidit de perfidia, Tac.: sanctius ac reverentius visum de actis deorum credere quam scire, Tac.: facilius de odio creditur, Tac. – ε) absol., bei aus dem Zshg. zu ergänzendem Objekt, audivi et credo (als Antwort), Ter.: credo, satis credo, glaub's schon, glaub's schon hinlänglich (als Antwort auf jmds. Wunsch für uns u. dgl.), Ter. (so bes. nach gaudeo, s. Spengel Ter. Andr. 939. p. 140, a): credas mihi velim (parenth.), Cic. (s. oben no. α): vidit, si quo esset iter facturus palam pronuntiasset, hostes non credituros, Nep.: neque caede vulgatā statim creditum est, Suet.: ita me ad credendum ducit tua oratio, solche Überzeugung flößt mir deine R. ein, Cic.: neque id mirandum, si non facile ad credendum adducebatur, Nep.: imperiti facile ad credendum impelluntur, Cic.: me non solum ratio ac disputatio impulit, ut ita crederem, sed etiam etc., Cic.: audivi equidem de maioribus natu, sed numquam sum adductus, ut crederem, Cic.

b) glauben = des Glaubens leben, dafür halten, der Meinung sein, meinen, sich einbilden, α) m. Acc.: at ego haud credo, sed certo scio, Plaut.: timeo ne aliud credam, atque aliud nunties, Ter. – zugl. mit Präd.-Acc. = etwas halten für usw., cr. se Iovis filium, Curt.: Scipionem Hannibal eo ipso quod adversus se dux potissimum lectus esset praestantem virum credebat, Liv.: quoscunque moribus aut fortunā novis rebus idoneos credebat, Sall.: quid eam credis? was hältst du von ihr? Plaut. – im Pass. mit Prädik.-Nom., et male credebar sanguinis auctor ego, Ov.: origo animi caelestis creditur, Quint.: u. so Partic. Perf. im Vocat. mit Prädik.-Vocat., Rufe, mihi frustra ac nequicquam credite amice, Catull. 77, 1 (al. credite amico). – β) m. Infin. od. Acc. u. Infin. (im Pass. auch m. Nom. u. Infin.): credit de suo adventu esse auditum, Nep.: in rem fore credens universos appellare et cohortari, Sall.: credas pluisse (lapidibus), adeo multi passim et late iacent, Mela. – credo ego vos, iudices, mirari, quod ego potissimum surrexerim, Cic.: fratrem credo a te esse conventum, Cic.: cum reliquum exercitum subsequi crederet, Caes.: ceterum credere illum nihil palam ausurum, Sall.: Poeno cepisse iam se urbem credente, Liv.: illa deditionis signa ostentui (esse) cr., seien nur zum Scheine, Sall.: fabulam ab eo casu, quem supra diximus, ortam esse crediderim, Curt.: iurando gratiam Scythas sancire ne credideris, glaube ja nicht, Curt. – u. die Formel crederes, du würdest oder man würde (wärest du oder man zugegen gewesen) geglaubt haben, oder du würdest (wenn du es zufällig sähest) glauben (s. Mützell Curt. 4, 10 [43], 23), zB. crederes Alexandrum inter suas necessitudines flere, Curt.: maesti (crederes victos) redeunt in castra, Liv. – im Pass. m. Nom. u. Infin. (s. Nipperd. Tac. ann. 6, 50 u. Dräger Histor. Synt.2 2, 426), quae manet in statione, ea praeter creditur ire, Lucr. 4, 386: causa mortis fuisse ei per Cn. Pisonem creditur, Suet.: pro certo creditur necato filio vacuam domum scelestis nuptiis fecisse, Sall.: in Graecia primum humanitas, litterae, etiam fruges inventae creduntur, Plin. ep.: illic voluntariā morte interisse creditus, Tac.: aries creditus vexisse Phrixum, Tac.: aliquando creditae dictaeque concurrere (Symplegades), Mela: fontes salubritatem aegris corporibus afferre credentur, Frontin. – im Pass. m. Acc. u. Infin. (s. Fabri Liv. 21, 22, 4, Nipperd. Tac. ann. 2, 69), creditur Pythagorae auditorem fuisse Numam, Liv.: satis credebatur obsidione domitos hostes in fidem venisse, Liv.: quorum neminem nisi iuvante deo talem fuisse credendum est, Cic.: creditum est ceteros veneno aut fame exstinctos (esse), Tac. – u. Abl. absol. m. folg. Acc. u. Infin., numquam satis credito sine fraude Germanicum interisse, Tac. ann. 3, 14. – γ) mit folg. Konj. st. des Akk. u. Infin., credebam... fluxisset oratio spiris intertexta, Ven. Fort. 3, 4, 3. – δ) mit folg. Kausalsatz m. quod, quia, quoniam od. m. folg. Finalsatz m. ut od. ne u. Konj., nam is post consulatum (credo quod videret ex consularibus neminem esse secum comparandum, neglegeret autem eos, qui consules non fuissent) summum illud suum studium remisit, Cic.: et quod ad te de decem legatis scripsi, parum intellexti, credo, quia διὰ σημείων scripseram, Cic.: credo, quoniam ita exterorum honestissimi intellegebantur, Plin.: credo, ut in eodem homine duplicis ac diversissimi animi conspiceretur exemplum, Vell.: attigit quoque poëticen, credimus, ne eius expers esset suavitatis, Nep. – ε) absol.: ut Athenaeus credit (parenth.), Quint.: oppidum adiacet Cherronesus, a Diana (sic creditur) conditum, Mela. – credin? glaubst du? meinst du? (zweifelnd), zB. GN. Quin redimus iam haec tibi aderit supplicans. THR. Credin? GN. Immo certe, Ter. – credo, bes. parenth., um die subjektive Meinung des Sprechenden anzudeuten, wie οἶμαι, meist ironisch, wie ὡς ἔοικεν, ich glaube, glaub' ich, ich denke, denk' ich, sollt' ich glauben od. meinen, vermutlich, doch wohl (s. Prix Plaut. trin. 115 u. mil. 368. Lorenz Plaut. mil. 309. Ruhnken Ter. Andr. 2, 13. Benecke Cic. Cat. 1, 2, 5. Drak. Liv. 4, 17, 7. Schwarz Plin. pan. 53, 4), credo, misericors est, Plaut.: credo iam, ut solet, iurgabit, Ter.: credo, falsa existimans ea, quae de inferis memorantur, Sall.: credo, aut illos mortis timor terret aut hos religionis, Cic. – parenth., ille quidem aut iam aderit, credo hercle, aut iam adest, Plaut.: male, credo, mererer de meis civibus, si etc., Cic.: erit, credo, periculum, ne improbum negotiatorem comprimere non possis, Cic.: amoenitas eum, credo, locorum retinet, Cic.: an illius vicem, credo, doles? Cic. – ➳ Vulg. credent = credunt, Commod. instr. 1, 25 lemm. – Archaist. Coni. Praes. creduam, as, at, Plaut. Poen. 747. Bacch. 476 u. 504; od. creduis, it, Plaut. Amph. 672; capt. 605; truc. 307. – Parag. Infin. credier, Plaut. Pseud. 631. Lucr. 4, 849. – credin = credisne, Plaut. capt. 962; Poen. 441.

crēdō, (5) dĭdī, dĭtum, ĕre.

I tr., ¶ 1 confier en prêt : aliquid (alicui) Pl. As. 501, prêter qqch. (à qqn); Aul. 15 ; Epid. 549, etc.; Cato Agr. 5, 2 ; Cic. Post. 4 ; 5 ; pecuniæ creditæ Cic. Off. 2, 78, sommes prêtées ; solutio rerum creditarum Cic. Off. 2, 84, paiement des dettes ¶ 2 confier : se suaque omnia alicui Cæs. G. 6, 31, 4, confier à qqn sa personne et ses biens ; quos tuæ fidei populus credidit Cic. Q. 1, 1, 27, ceux que le peuple a confiés à ta protection ; se pugnæ Virg. En. 5, 383, se hasarder à combattre ¶ 3 tenir pour vrai qqch., croire qqch. : homines id quod volunt credunt Cæs. G. 3, 18, 6, on croit ce quʼon désire ( C. 2, 27, 2 ) ; res tam scelesta credi non potest Cic. Amer. 62, un fait aussi criminel ne peut trouver créance ; re credita Cic. de Or. 1, 175, le fait ayant été tenu pour vrai || [poét.] croire qqn [seul^t au pass.] : Cassandra non umquam credita Teucris Virg. En. 2, 246, Cassandre que nʼont jamais crue les Troyens ; cf. Ov. H. 16, 129 ; 20, 9 ; M. 7, 98, etc. ; credemur Ov. F. 3, 351, on me croira ¶ 4 croire, penser : a) [avec prop. inf.] cum reliquum exercitum subsequi crederet Cæs. G. 6, 31, 1, croyant que le reste de lʼannée suivait immédiatement ; nostros præsidia deducturos crediderant Cæs. G. 2, 33, 2, ils avaient cru que les nôtres emmèneraient les postes || [pass. imp.] : credendum est Cæs. G. 5, 28, 1 ; creditur, creditum est, etc. Liv. 8, 26, 7 ; 8, 35, 11, etc., on doit croire, on croit, on a cru que || [pass. pers.] : navis præter creditur ire Lucr. 4, 388, on croit que le navire se déplace ; Catilina creditur... fecisse Sall. C. 15, 2, on croit que Catilina a fait... ; mora creditur saluti fuisse Liv. 22, 51, 4, on croit que ce retard fut le salut ; b) [avec deux acc.] : quoscumque novis rebus idoneos credebat Sall. C. 39, 6, tous ceux quʼil croyait bons pour une révolution ( J. 75, 10 ) ; Scipionem Hannibal præstantem virum credebat Liv. 21, 39, 8, Hannibal tenait Scipion pour un homme supérieur ; (eos) crederes victos Liv. 2, 43, 9, on les aurait pris pour des vaincus ; qui postulat deus credi Curt. 6, 11, 24, celui qui demande quʼon le croie un dieu (8, 5, 5 ; 8, 5, 15 ) ; ejus sanguine natus credor Ov. F. 3, 74, on me croit né de son sang ; c) credo formant parenth., je crois, je pense, jʼimagine, [souvent ironique] : Cic. Cat. 1, 5 ; Sulla 11 ; Fin. 1, 7 ; Tusc. 1, 52, etc.; d) [abl. n. du part. credito avec prop. inf.] la croyance étant que : Tac. Ann. 3, 14 ; 6, 34.

II intr., ¶ 1 avoir confiance, se fier : alicui Cic. Fam. 5, 6, 1, avoir confiance en qqn ( Domo 29 ; Att. 3, 20, 1, etc.) ; nemo umquam sapiens proditori credendum putavit Cic. Verr. 2, 1, 38, jamais aucun homme de bon sens nʼa pensé que lʼon devait avoir confiance dans un traître ; neque pudentes suspicari oportet sibi parum credi Cæs. C. 2, 31, 4, et les gens qui ont du point dʼhonneur ne doivent pas soupçonner quʼon nʼa guère confiance en eux ; promissis alicujus Cic. Mur. 50, se fier aux promesses de qqn : cf. Sall. J. 106, 3 ; Liv. 45, 8, 6, etc. ¶ 2 [en part.] ajouter foi, croire : alicui jurato Cic. Com. 45, croire qqn qui a prêté serment ; testibus Cic. Font. 21, croire les témoins ( Br. 134 ; Top. 74 ; Att. 1, 16, 10, etc.) ; id tibi non credidit Cic. Dej. 18, il ne tʼa pas cru sur ce point ( Ac. 2, 9 ; Att. 2, 22, 2 ; Fam. 2, 16, 3 ; etc.) || recte non credis de numero militum Cic. Att. 9, 9, 2, tu as raison de ne pas ajouter foi au nombre des soldats ( Fam. 3, 11, 5) || [en parenth.] mihi crede Cic. Tusc. 1, 103 ; Verr. 2, 4, 28, etc.; mihi credite Cic. Verr. 2, 4, 132, crois-moi, croyez-moi ; qqf. crede mihi : credite hoc mihi Cic. Verr. 2, 4, 133, croyez-moi sur ceci.

➳ subj. prés. arch. : creduam, as, at Pl. Pœn. 747 ; Bacch. 476, etc. ; creduis, it Pl. Amph. 672 ; Capt. 605 ; Truc. 307 || inf. credier Pl. Ps. 631 ; Lucr. 4, 849 || credin = credisne Pl. Capt. 962 ; Pœn. 441.

credo , is, idi, itum, ere. act. 3.
信。借。賒。托付。— se Neptuno 渡海。— cerae rem 記載事情。— se pedibus 逃。— se ei 信服彼不防彼。— colori 倚仗美顏。— consilia ei 使彼知己計謀。— pecuniam 借銀與人。In novos soles gramina se credunt 春 天草生。 Jam mihi non creditur 人不復信我。 Sunt quibus male credas 有人汝不可借之銀。

Suggest a Translation
See an image

crēdō didī, ditus, ere

• CRAT- + 2 DA-, to give as a loan, lend, make a loan: pecunias creditas solvere: quibus pecuniam.—To commit, consign, intrust: alcuius fidei: mihi suom animum, T.: militi arma, L.: se suaque omnia alienissimis, Cs.: pennis se caelo, V.: te aequo Mecum solo, on fair ground, V.: arcana libris, H.— Poet.: non ita Creditum Poscis Quintilium deos, not on such terms intrusted to them, H.: In soles audent se germina Credere, V.—Fig., to trust, confide in, have confidence in: virtuti suorum, S.: suis militibus, L.: nimium colori, V.: aliis (fungis) male creditur, H.: campo, open fight, V.— To believe, give credence, trust: istuc tibi, T.: Chaereae iniurato: experto credite, quantus, etc., one who knows by experience, V.: ne cui de te plus quam tibi credas, H.: mihi crede, upon my word: certe credemur, ait, si, etc., O.: ora non credita, O.: (Cassandra) non credita Teucris, V.—To believe, hold true, admit: quid iam credas?T.: quis hoc credat?O.: ne quid de se, S.: nec sit mihi credere tantum!would I could discredit, V.: civitatem bellum facere ausam vix erat credendum, Cs.: inridet credentes, believers, O.: res credi non potest: arte Sinonis Credita res, V.: aut verus furor, aut creditus, O.—To be of opinion, think, believe, suppose, imagine: timeo ne aliud credam atque aliud nunties, T.: id quod volunt, Cs.: fortem crede, H.: se Suevorum caput, Ta.: pro certo creditur vacuam domum fecisse, S.: divinitate creditā Carmentae, L.: Crassum non ignarum fuisse, S.: caelo credidimus Iovem Regnare, H.: victos crederes, one might have imagined, L.: Crediderim, would fain believe, V.: in rem fore credens, expecting, S.: quem (Athin) peperisse Limnate creditur, O.: credi posset Latonia, be taken for, O.: Credo inpetrabo ut, etc., I suppose, T.: si te interfici iussero, credo, erit verendum, etc.: quod Pompeius, credo, non audebat, etc., Cs.: non enim, credo, id praecipit, ut, etc., I can't suppose he meant to teach, etc.