crucio
crucio, to put to the rack
- Orig., to put to death on the cross, to crucify (only in eccl. Lat.), Lact. Mort. Pers. 2, 1.—
- II In gen., to put to the rack, to torture, torment (freq. and class., esp. in the signif. B.).
- A Physically: cum vigiliis et fame cruciaretur, Cic. Fin. 2, 20, 65: tribunos militum verberatos servilibusque omnibus suppliciis cruciatos trucidando occidit, Liv. 29, 18, 14 Drak. N. cr.: cum cruciabere dirae Sanguine serpentis, Ov. M. 2, 651: cruciataque diris Corpora tormentis, id. ib. 3, 694 al.: qui advehuntur quadrupedanti crucianti canterio, i. e. torturing the rider by its uneasy motion, Plaut. Capt. 4, 2, 34 (814).—
- 2 Transf. of inanimate things: terra ferro, ligno, igni, lapide, fruge omnibus cruciatur horis, Plin. 2, 63, 63, § 157; so, aes cruciatur in primis accensumque restinguitur sale, id. 33, 3, 20, § 65.—
- B Mentally.
- α Act.: graviter adulescentulum, Ter. Heaut. 1045; id. Eun. 384; Hor. S. 1, 10, 78 al.: officii me deliberatio cruciat cruciavitque adhuc, Cic. Att. 8, 15, 2: ut ipsus sese cruciat aegritudine! Plaut. Bacch. 3, 3, 89 (493): ne crucia te, obsecro, anime mi, Ter. Eun. 95; cf. Hor. S. 1, 2, 22: quos major sollicitudo cruciat, Just. 6, 3, 9: illud me cruciat, quod, etc., Mart. 11, 94, 5. —So pass.: tanto dolore cruciatus est, Just. 12, 13, 9.—
- β Medial (only in Plaut. and Ter.), to afflict one's self, to grieve, be afflicted: ut miserae matres cruciantur! Plaut. Truc. 2, 5, 2 (449); cf.: crucior miser, Ter. And. 851; with acc. and inf.: crucior me lapidem non habere, ut, etc., Plaut. Capt. 3, 4, 68 (600); Ter. Heaut. 673; and with acc. of neutr. pron.: istuc crucior, a viro me tali abalienarier, Plaut. Mil. 4, 8, 11 (1321); id. Trin. 5, 2, 46 (1170).
concessit ipsum terram suam excolere propter ~onem [] ipsius G. : †trucionem SelCivPl 44
- 1. kwellen, martelen, pijnigen (lich. en geestel.); op wrede wijze terechtstellen; ➤ necati omnes cruciati (onder marteling) sunt; cruciari amore; — se ~ en pass. zich kwellen, zich pijnigen; — ptc. pr. cruciāns zich kwellend, zich afbeulend [cantherius];
- 2. (Laatl.) aan het kruis nagelen, kruisigen.
- crux, to put to the rack, torture, torment: fame cruciari: tribunos cruciando occidit, L.: cum cruciabere Sanguine serpentis, O.—Fig., to afflict, grieve, torment: graviter adulescentulum, T.: se: crucior miser, am on the rack, T.: crucior bolum mihi ereptum, T.
-
…in domum meretriciam Deducar ; et illis crucibus quae nos nostramque adolescentiam Habent despicatam, et quae nos semper omnibus cruciant modis, Nunc referam gratiam ; atque eas itidem fallam ut ab illis fallimur An potius haec patri aequum est…
Terence, Eunuchus
-
…Ut aut hoc tibi doleret itidem ut mihi dolet, Aut ego istuc abs te factum nihili penderem. Ne crucia te, obsecro, anime mi, mi Phaedria. Non pol quo quemquam plus amem aut plus diligam Eo…
Terence, Eunuchus
-
…inductus accessi, ne falsa damnatio, ne carcer, ne catenae, ne verbera, ne secures, ne cruciatus sociorum, ne sanguis innocentium, ne denique etiam exsanguia corpora mortuorum, ne maeror parentum ac propinquorum magistratibus nostris…
Cicero, in Verrem
-
…, cum tantum res publica vulnus acceperit ut expilatae provinciae, vexati socii, di immortales spoliati, cives Romani cruciati et necati impune me actore esse videantur potero ego hoc onus tantum aut in hoc iudicio deponere aut tacitus sustinere…
Cicero, in Verrem
-
…paratior mihi esse videatur. nec me consules movent qui ipsi pluma aut folio facilius moventur. offici me deliberatio cruciat cruciavitque adhuc. cautior certe est mansio, honestior existimatur traiectio. malo interdum multi me non caute quam pauci…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…, sed et saepe et plane diu. quos ille, di inmortales, cum omnes artus ardere viderentur, cruciatus perferebat nec tamen miser esse, quia summum id malum non erat, tantum modo laboriosus videbatur ; at miser…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…utroque, quonam modo vitam agere possimus, si nihil interesse nostra putemus, valeamus aegrine simus, vacemus an cruciemur dolore, frigus, famem propulsare possimus necne possimus. Vives, inquit Aristo, magnifice atque praeclare, quod…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…Regulum nolite, quaeso, vituperare. Quem enim locupletiorem quaerimus quam principem populi Romani, qui retinendi officii causa cruciatum subierit voluntarium Nam quod aiunt minima de malis, id est ut turpiter potius quam calamitose, an est ullum…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…promissa consecuti sumus, spoliati magnis quibusdam bonis, inlusi destitutique videamur. quodsi expectando et desiderando pendemus animis, cruciamur, angimur, pro di inmortales, quam illud iter iucundum esse debet, quo confecto nulla reliqua cura ,…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…. An ne turpiter faceret Primum minima de malis. Num igitur tantum mali turpitude ista habebat, quantum ille cruciatus Deinde illud etiam apud Accium Fregistín fidem Néque dedi neque do ínfideli cuíquam quamquam ab impio rege dicitur, luculente…
M. Tullius Cicero, De Officiis