cubo

cubo, to lie down, recline

cŭbo, ŭi, ĭtum, 1 (perf. subj. cubaris, Prop. 2 (3), 15, 17; perf. inf. cubasse, Quint. 8, 2, 20; cf. also Neue, Formenl. II. p. 478), v. n. [cf. κύπτω], to lie down.

I Of persons.
- A In gen., to be in a recumbent posture, to recline: in lecticā cubans. Cic. Verr. 2, 4, 23, § 51: ut etiam legationes audiret cubans, Suet. Vesp. 24; id. Aug. 33; 43: cubans auspicatur qui in lecto quaerit augurium, Paul. ex Fest. p. 66, 5 Müll.: pisces cubantes = jacentes, flat, Col. 8, 17, 9.—Far more freq. and class.,
- B With particular access. meanings.
- - 1 To lie asleep, to sleep: (vilicus) primus cubitu surgat: postremus cubitum eat ... uti suo quisque loco cubet, Cato R. R. 5, 5; cf.: cubitum ire, Cic. Rosc. Am. 23, 64; id. Div. 2, 59, 122: cubitum abire, Plaut. Most. 2, 2, 55 (485): cubitum discedere, Cic. Rep. 6, 10, 10: cubitum se eo conferre, Suet. Aug. 6: cum iste cubaret, in cubiculum introductus est, Cic. Verr. 2, 3, 23, § 56: humi ac sub divo, Suet. Caes. 72: toro, id. Aug. 73; Ov. M. 11, 612 et saep.—
  - - b Of sexual intercourse, to lie: cum aliquā (aliquo), Plaut. Am. prol. 112; 1, 1, 134 (286); id. Mil. 1, 1, 65 (65) al.; Ter. Ad. 851; Cat. 69, 8; 78, 4 al.—Absol., Plaut. Cist. 1, 1, 46 (46); id. Am. prol. 132; 1, 1, 131 (283) et saep.—
  - 2 To recline at table (cf. accumbo): quo eorum loco quisque cubuisset, Cic. de Or. 2, 86, 353: supra, Suet. Calig. 24: juxta, id. ib. 32; id. Tit. 1: ille cubans gaudet, etc., Hor. S. 2, 6, 110.—
  - 3 To lie sick, to be sick: est ei quidam servus qui in morbo cubat, Plaut. Cas. prol. 37: puerperio, id. Truc. 2, 5, 22 (469): ex duritie alvi, Suet. Ner. 34: aeger, id. Aug. 72.—Absol., Lucr. 2, 36: haec cubat, ille valet, Ov. H. 20, 164: trans Tiberim longe cubat, Hor. S. 1, 9, 18; 2, 3, 289; id. Ep. 2, 2, 68.—
II Of inanim. objects.
- A In gen.: quā cubat unda freti, lies, extends itself, Mart. 5, 1, 4.—
- B In partic., of places, to be in a sloping direction, to slope: cubantia tecta, inclining, sloping, Lucr. 4, 518: Ustica cubans, Hor. C. 1, 17, 12.— Hence, Ital. covare; Fr. couver.

cubo, buī, bitum, āre, auf ein Lager gelehnt-, gelagert sein, ruhend liegen, auf einem Lager ruhen, a) übh.: α) v. Menschen: cubans legere quaedam solebat, Suet.: ut etiam legationes audiret cubans, Suet. – supinum (auf dem Rücken), caelum intuentem, stupidum cubuisse, Suet.: c. molliter, Cels. (vgl. senis Anchisae molliter ossa cubent! Ov.): c. in latus dextrum aut sinistrum cruribus paulum reductis, Cels.: c. in ventrem, Cels. – c. in pallio et humi, Capit.: c. in lectica, Cic.: in lecto, Plaut., Cornif. rhet. u.a.: od. bl. lecticā, Suet.: argenteis lectis, Curt. – β) v. Tieren, admonitus (canis) ostiarii calce, ut cubaret (sich zu kuschen), Petron. 64, 7. – pisces cubantes, gewöhnlich in der Tiefe der Gewässer ruhig liegende »Plattfische, Halbfische«, Col. 8, 17, 9. – γ) poet. übtr. v. Örtl., quā cubat unda freti, Mart. 5, 1, 4. – bes. v. Örtl., der Lage nach sanft sich senken, sich lehnen, cubantia tecta, Lucr. 4, 515: Ustica cubans, Hor carm. 1, 17, 11. – b) zu Tische liegen, dah. prägn. = speisen, Tafel halten, cubantem cenare, Iustin. – qui proximi ei cubuerant, Curt.: iuxta c., Suet.: c. supra, infra alqm, Val. Max. u. Curt.: c. in arbore, sub arbore, Plin.: quod meminisset, quo eorum loco quisque cubuisset, Cic. – Partiz. subst., cubantēs = die Speisenden, Plin. ep. 5, 6, 36. – c) zu Bette liegen, α) schlafen, hic fuit, hic cubuit, Ov.: cubantem puerum detonderunt, Plin. ep. – cubitum ire, Cato u. Cic., abire, Plaut., discedere, Cic. (vgl. villicus primus cubitu surgat, postremus cubitum eat, Cato): cubitum se eo conferre, Suet. – propter (dicht daneben) c., Cic.: humi sub divo, Suet.: in eo conclavi, Cic.: toro humili et instrato, Suet.: altero lecto, Val. Max. – c. aestate apertis cubiculi foribus, Suet. – dah. v. Beischlaf, cum alqa od. cum alqo, Komik. u. Catull., od. absol., zB. cubat complexus, Plaut. – β) krank zu Bette liegen, krank daniederliegen, krank liegen, auch bl. liegen (s. die Auslgg. zu Hor. sat. 1, 1, 78), haec cubat, illa valet, Ov.: cubantem disputare de alqa re, Cic.: cubans aeger, Cels. – in domo Maecenatis, Suet.: trans Tiberim prope Caesaris hortos, Hor. – plebeia in veste, Lucr. – in morbo, Plaut.: ex (infolge) duritie alvi, Suet.: puerperio, Plaut. – Partiz. subst., cubāns = der krank Liegende, der Kranke, Cels. 3, 4. p. 79, 2 D. u. ö. – ➳ Pers. cubavit, Vulg. 2. regg. 13, 14; Isai. 34, 14; Ezech. 19, 2: cubaverint, Cael. Aur. chron. 3, 8, 148: synkop., cubaris = cubaveris, Prop. 2, 15, 17: cubasse = cubavisse, Quint. 8, 2, 20.

…. cum neque servus quisquam reperiretur neque liber ad quem ea suspicio pertineret, id aetatis autem duo filii propter cubantes ne sensisse quidem se dicerent, nomina filiorum de parricidio delata sunt. quid poterat tam esse suspiciosum neutrumne sensisse…

Cicero, pro S. Roscio Amerino
…Graecorum more tragoedorum voci serviet, qui et annos compluris sedentes declamitant et cotidie, ante quam pronuntient, vocem cubantes sensim excitant eandemque, cum egerunt, sedentes ab acutissimo sono usque ad gravissimum sonum recipiunt et quasi quodam modo…

Cicero, de Oratore
…auctores istius vitae atque orationis, qui cotidianis epulis in robore accumbunt, neque vero Cretes quorum nemo gustavit umquam cubans, melius quam Romani homines qui tempora voluptatis laborisque dispertiunt res publicas suas retinuerunt ; quorum alteri uno adventu nostri…

Cicero, pro Murena
…venerit. itaque narrabat eum graviter et copiose de hoc ipso, nihil esse bonum nisi quod esset honestum, cubantem disputavisse, cumque quasi faces ei doloris admoverentur, saepe dixisse nihil agis, dolor quamvis sis molestus, numquam…

M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
…proferre quod haberent. metus erat summus ; ipse enim tyrannus non discedebat longius ; Archagathum et argentum in lectica cubans ad mare infra oppidum exspectabat. quem concursum in oppido factum putatis, quem clamorem, quem porro fletum mulierum…

Cicero, in Verrem
…DCC decumae imperarentur, quod recusabat, domum ad istum in ius eductus est, et, cum iste etiam cubaret, in cubiculum introductus est, quod nisi mulieri et decumano patebat alii nemini. ibi cum pugnis et calcibus…

Cicero, in Verrem
…, familiarem nostrum et necessarium, ex itinere aquila revocavit ; qui, nisi revertisset, in eo conclavi ei cubandum fuisset, quod proxima nocte corruit ; ruina igitur oppressus esset. At id neque, si fatum fuerat ,…

M. Tullius Cicero, De Divinatione
…vellent sui neque possent obtritos internoscere ullo modo, Simonides dicitur ex eo, quod meminisset quo eorum loco quisque cubuisset, demonstrator unius cuiusque sepeliendi fuisse ; hac tum re admonitus invenisse fertur ordinem esse maxime, qui memoriae lumen…

Cicero, de Oratore
…; item baculum ex ea factum in quodvis animal emissum, etiamsi citra ceciderit defectu mittentis, ipsum per sese cubito propius adlabi ; tam praecipuam naturam inesse arbori. taxi arboris fumus necat mures. nec rubos ad maleficia tantum…

Pliny the Elder, Natural History
…gazofilacia quae erant in via atrii exterioris ante gazofilacia longitudo eius quinquaginta cubitorum quia longitudo erat gazofilaciorum atrii exterioris quinquaginta cubitorum et longitudo ante faciem templi centum cubitorum et erat subter gazofilacia haec introitus ab oriente ingredientium in ea de atrio…

Vulgate, Latin Vulgate

cubo

Saved

Recent