dealbare

dealbare [CL], ~iare 1 to whitewash; b (fig.). s1183 (v. deforis 2d); 1195 pro aula ‥ ~anda, xlix s. Pipe 142; 1212 (v. coquina 1d); 1240 cameram ubi milites jacent ~ari et lineari ‥ faciatis Cl 178; 1255 pars calcis posita fuit ad murum †dealbiatidum [l. ~iandum]; et statim cecidit ~iata Hund. II 41; 1296 in mercedes Duncani pictoris pro hurdicea galee ~anda ad tachiam Ac. Galley Newcastle 178; 1366, 1370 (v. daubare); 1395 una biga calcis pro capella ~anda Cant. Coll. Ox. II 141; 1437 plaustranti et ~anti parietes Ac. Obed. Abingd. 113; 1452 ad progettand’ et ~and’ muros petrinos turris campanarum Ac. Churchw. Som 185.  b ut quicquid mecum confuse depinxi, sapientis discretioni ~andum supponam Adel. ED 3; adulator vitia cujusque ~at J. Sal. Pol. 483A; talibus verbis facinus ‥ ~at et colorat Gir. Symb. I 31 p. 326; ficta / forma, dealbatus paries et hypocrita verbum / se simulans Vinsauf PN 744 (cf. Act. xxiii 3, Matth. xxiii 27). 2 a to refine (silver). b to ~blanch’ (payment of farm), adjust to offset deficiency in assay (cf. albus 6, blancus 2). c to silver (alch.; cf. albus 5d). d to coat w. silver or tin. a 1196 pro una huchia facienda et una fabrica et utensilibus faciendis ad ~andum argentum Pipe 20; 1280 magister ‥ monetam reddet domino regi coctam et ~atam et paratam in omnibus RBExch 985; 1452 in j blanchyngbasyn pro moneta ~anda et mundificanda KR Ac 294/7.  b quod solutum est in thesauro et ~atum detrahitur‥. post hec ‥ que alias soluta sunt ‥ per acervos disponuntur et hec per subtractionem xij denariorum e singulis libris ~antur, sicut que in thesauro solvuntur ~ata per combustionem Dial. Scac. II 28; 1229 [denarii] positi ad examen ignis lacaverunt in primo assaio xiiij d. et in secundo xij d‥. ~atur libra ad vij denarios, salvo regi clamio ad combustionem ut, si plus cadat in tercia combustione, plus ~etur (LTR Mem 11 r. 7) Hist. Exch. 193n.  c ex argento et ramo ~ato cum medicina fit plus argentum in apparentia M. Scot Part. 295 (cf. ib. 297: sulphuris ‥, suffumigatio cujus ~at setam zallam et folia rose et lilii); pulvis iste ‥ laborat perfecte in sole et optime constringit mercurium et ultra modum ~at erem Id. Alch. 154; Dastin Ros. 6 (v. coquere 3b); ~a cuprum et habes magisterium Ripley 225 (recte 224); tunc habebis mercurium ‥ albissimum instar lactis, atque hoc est nostrum lac virginis, menstruum ~atum, et argentum vivum nostrum philosophice exuberatum Ib. 309.  d s1297 pollardi deintus erant de cupro et stanno, deforis autem tenuiter ~ati, ut appararent [l. apparerent] de argento Ann. Ang. & Scot. 380; 1329 in x lib. stanni pro clavis ~andis ExchScot 125. 3 a to taw (hide, in making white leather or parchment). b to bleach (cloth). c to blanch (almonds). a 1198 in custamento ‥ ~andi coria ferarum Pipe 147; 1211 in loricis ~andis Pipe Wint. 42; 1226 (v. corium 1b); 1306 in percameno ~ato MinAc 856/15 m. 2; 1310 in corio j affri ~ando ad emendacionem harnes’ Ib. 992/8; 1318 (v. corium 1c); 1345 in vij correis equinis et stircinis ‥ ~andis pro harnas’ carrectariorum Ac. Durh. 544.  b 1292 pro manutergiis ~andis et telis Sacr. Ely II 7; 1316 [linen cloth placed on lord’s common] ~andam CourtR Wakefield IV 108.  c lac amigdalarum dulcium ~atarum Gad. 5v. 2. 4 a to whiten, make white; b (w. ref. to complexion); c (fig., w. ref. to baptism or absolution); d (fig., w. ref. to Premonstratensian habit). a parietes lavans secundum prophetam [Psalm. 19] super nivem ~avit Eddi 16; sanguis superfluus in muliere pregnante ‥ ~atus transit in lactis naturam Ric. Med. Anat. 228; s1255 propter senium, quod caput suum ~averat M. Par. Maj. V 523; melius est ‥ ut [oleum] decoquatur in aquis temperatis ‥ donee purgetur et ~etur Bacon NM 547; frequens inunccio cum oleo olive dentes ~at Gad. 119v. 2; calor [materiam] humidam denigrat et siccam ~at Upton 102.  b ponitur in unguento ~ante faciem cum cerusa et marmore albo ‥ et pinguedine gallinacea, quod optimum est mulieribus volentibus habere faciei dealbacionem Gad. 134. 1; fuco adulterine fallacie facies suas colorant et ~ant Rolle IA 266; ejus [gerse] usus est ad facies ~andas Alph. 74.  c 618 (13c) ego Ædbaldus rex ‥, quern ‥ Augustinus ‥ ~atum fonte baptismatis sanctorum collegio copulavit CS 13; E. rex Cantuariorum ad fidem Christi correctus, ejus baptismo ~atus cum sua enituit natione V. Greg. p. 86; ut is qui Domino peccaverat ‥ ablutus sit ‥ et super nivem ~atus Bede Tab. 459; ecclesia, ‥ Christi ‥ sponsa ~ata O. Cant. Const. 1.  d vallis ‥ ista virtutum floribus erit ~ata Chr. Dale 6. 5 to clothe in white; b (w. ref. to novices at time of profession); c (w. ref. to Cistercian habit). procedit ~atus ‥ clericorum cuneus Samson Mir. Edm. I 5p. 124.  b s1270 statutum est ‥ quod novicii ‥ in sexta feria semper suam facient [sic] professionem atque ‥ in Dominica ~entur Cust. Westm. 226; nullus eorum [noviciorum] antequam ~etur, licet sacerdos fuerit, vinum in calicem fundere consuevit Cust. Cant. 270.  c s1099 cenobium Cisterciense incipitur, principium ordinis ~ati Diceto Chr. 232.