denuntio
denuntio, to announce, declare, denounce, menace, threaten, intimate, order, command
Frieze-Dennison Vergil
- I Prop.
- A Polit. lang.
- α With acc.: ut omne bellum, quod denuntiatum indictumque non esset, id injustum esse atque impium judicaretur, Cic. Rep. 2, 17; so with indictum, id. ib. 2, 23 fin. (Fragm. ap. Isid. Orig. 18, 1, 3); id. Off. 1, 11, 36; cf.: quos senatus ad denuntiandum bellum miserat, id. Fam. 12, 24: utrum paucorum ea denuntiata an universae civitatis essent, Liv. 24, 37 fin.—
- β With acc. and inf.: quod sibi Caesar denuntiaret, se Aeduorum injurias non neglecturum, etc., Caes. B. G. 1, 36, 6: cum se scire quae fierent denuntiaret, id. ib. 5, 54; Liv. 45, 1 fin. et saep. —And with inf. alone: denuntiat centurionibus exsequi caedem, Tac. A. 11, 37.—
- γ With ut or ne: Gaditanos denuntiavisse Gallonio, ut sua sponte excederet Gadibus; si id non fecisset, sibi consilium capturos, Caes. B. C. 2, 20, 3; cf. Liv. 7, 31: nationibus denuntiare, uti auxilia mittant, Caes. B. G. 6, 10; cf.: per vicos urbesque, ut commeatus expedirent, Liv. 44, 26: simul denuntiavit ut essent animi parati, Caes. B. C. 3, 86 fin.: cf.: dictator magistro equitum denuntiavit, ut sese loco teneret, neu, etc., Liv. 8, 30; and so with ne, id. 9, 36 fin.; Vulg. Act. 4, 18.—
- δ With simp. subj.: (legati) denuntient Gallicis populis, multitudinem suam domi contineant, Liv. 39, 54 fin.; cf. Suet. Calig. 55: (Alcibiades) denuntiavit his (militibus), qui in stationibus erant, observarent lumen, etc., Front. Strat. 3, 12, 1 al.—
- B In relig. lang.
- α With acc.: quibus portentis magna populo Romano bella denuntiabantur, Cic. Div. 1, 43, 97: caedem Caesari evidentibus prodigiis, Suet. Caes. 81 init.; cf. id. Aug. 94; 96; Verg. A. 3, 366 al.—
- β With ut: si quid tale acciderit, ut a deo denuntiatum videatur, ut exeamus e vita, Cic. Tusc. 1, 49, 118.—
- C In jurid. lang.
- α Alicui testimonium, to summon a witness: si accusator voluerit testimonium eis denuntiare, Cic. Rosc. Am. 38, 110 (cf.: denuntiatio testimonii, id. Fl. 6, 14); so, testibus: quoniam duo genera sunt testium, aut voluntariorum aut eorum, quibus in judiciis publicis lege denuntiatur, Quint. 5, 7, 9; cf. ib. § 15; Plin. Ep. 6, 5, 2.—Absol.: non denuntiavi, Cic. Fl. 15, 35.—
- β To give notice of a suit or process, Dig. 5, 3, 20, § 6 fin.: de isto fundo,Cic. Caecin. 32, 95: in foro denuntiat fundum illum suum esse, id. ib. 7, 19.—
- γ Litem denuntiare, to summon for immediate trial (late Lat.), Symm. Ep. 10, 52; Aur. Vict. Caes. 16, 11.—
- II Transf. beyond the technical sphere, to announce, intimate, declare; to denounce, menace, threaten; with ut, or merely the subjunct., to intimate, order, command. —
- A Of personal subjects.
- α With acc.: ille inimicitias mihi denuntiavit, Cic. Phil. 5, 7, 19; cf.: populo Romano servitutem, id. ib. 5, 8, 21: proscriptionem, caedem, direptionem, id. Sest. 20, 46; cf. id. ib. 17, 40 fin.; id. Mur. 24, 50 fin. et saep.: oculis et aspectu vim tribuniciam, id. Agr. 2, 5, 13; id. Att. 13, 12, 3.—
- β With acc. and inf.: Sex. Alfenus denuntiat, sese procuratorem esse, Cic. Quint. 6, 27; cf. id. Phil. 6, 3 (with testificor and ante praedico): cum se ad omnia, de quibus quisque audire vellet esse paratum denuntiaret, id. de Or. 1, 22, 103; id. Rep. 3, 11 fin. et saep.—
- γ With a relative clause: denuntiasti homo adulescens, quid de summa reipublicae sentires, Cic. Planc. 22.—
- δ With ut: mihi Lupus noster subito denuntiavit, ut ad te scriberem, Cic. Fam. 11, 25.—
- ε With simple subjunctive, = moneo, praedico, ante denuntio, abstineant, etc., Cic. Verr. 1, 12 fin.—
- ζ With de: de isto fundo, Cic. Caecin. 32 fin.—
- η Absol.: monente et denuntiante te, Cic. Fam. 4, 3; id. Quint. 17. —
- B Of subjects not personal, to give notice, make known, signify, indicate: terra continens adventus hostium multis indiciis ante denuntiat, Cic. Rep. 2, 3: illa arma non periculum nobis sed praesidium denuntiant, id. Mil. 1, 3: si ante exortum nubes globabuntur, hiemem asperam denuntiabunt, etc., Plin. 18, 35, 78, § 344: caeruleus (color) pluviam denuntiat, igneus euros, Verg. G. 1, 453: hoc juncti boves, hoc paratus equus, hoc data arma denuntiant, Tac. G. 18 fin.: arbor statim pestem denuntians, Plin. 13, 22, 38, § 118.
➳ denontio CIL 1, 582, 3 ; impér. pass. denuntiamino CIL 6, 10298.
- 1. aankondigen, verkondigen, verklaren (m. acc.; aci.; afh. vr.);
- 2. dreigen met (m. acc.) [direptionem; alci catenas; alci inimicitias; periculum];
- 3. bevelen (m. ut, ne; conj.; inf.); ➤ tribuno exsequi caedem ~;
- 4. profeteren, voorspellen, dreigend verkondigen [alci mortem; nigram horam; tristes iras];
- 5. (jur. t.t.) (a) aangifte doen; (b) alci testimonium iem. tot een getuigenverklaring dwingen, ook: testibus ~.
言明。報信。嚇。先兆。 — praelium 招打仗。— testimonium ei 召人證見。
Suggest a Translation
See an image
- to announce, declare, denounce, menace, threaten, intimate, order, command: inimicitias mihi: populoR. servitutem: ab amico timor denuntiari solet?: sese procuratorem esse: eos cavendos esse: quid de summā rei p. sentires: mihi, ut ad te scriberem: ante denuntio, abstineant, etc.: venisset, si esset denuntiatum.—In public life, to announce, intimate, declare, pronounce, proclaim, direct, order, command: bellum, quod denuntiatum indictumque non esset: se non neglecturum, etc., Cs.: se scire quae fierent, Cs.: populo, Aemilium pugnasse, etc., L.: Gallonio, ut excederet Gadibus, gave orders, Cs.: per vicos urbīsque, ut commeatūs expedirent, L.: ei senatus, ne oppugnaret, etc.: venerant denuntiatum Fabio senatūs verbis, ne, etc., L.: Gallicis populis, multitudinem suam domi contineant, L.: centurionibus exsequi, Ta.—In religion, to portend, threaten, foretell, warn, direct: quibus portentis magna populoR. bella denuntiabantur: Celaeno tristīs denuntiat iras, V.: a deo denuntiatum, ut exeamus e vitā.—In law, to give formal notice: iudici: domum, to serve notice at the house: testimonium eis, summon them as witnesses: in iudicium, give notice to attend: fratres saltem ex hibe: ‘non denuntiavi,’I have not summoned them: de isto fundo Caecinae, to serve notice of an action: in foro denuntiat fundum illum suum esse, makes claim.—Fig., of things, to give notice, make known, signify, indicate: terra adventūs hostium multis indiciis ante denuntiat: illa arma non periculum nobis denuntiant: Caeruleus (color) pluviam denuntiat, V.: hoc data arma denuntiant, Ta.
-
…stipendiumque quotannis penderent ; si id non fecissent, longe iis fraternum nomen populi Romani afuturum. Quod sibi Caesar denuntiaret se Haeduorum iniurias non neglecturum, neminem secum sine sua pernicie contendisse. Cum vellet, congrederetur intellecturum quid invicti…
Julius Caesar, Gallic War
-
…huius in illum ; consuetudinem illius perpetuam in vi inferenda, huius tantum in repellenda ; mortem ab illo Miloni denuntiatam et praedicatam palam, nihil umquam auditum ex Milone ; profectionis huius diem illi notum, reditum illius huic ignotum…
Cicero, pro Milone
-
…id genus solitum scribere ut Varronem nusquam possem intexere. postea autem quam haec coepi φιλολογώτερα, iam Varro mihi denuntiaverat magnam sane et gravem προσφώνησιν. biennium praeteriit cum ille Καλλιπίδης adsiduo cursu cubitum nullum processerit, ego autem me…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…patiatur non is est Antonius ; nam si esset, non commisisset ut ei senatus tamquam Hannibali initio belli Punici denuntiaret ne oppugnaret Saguntum. quod vero ita avocatur a Mutina ut ab urbe tamquam pestifera flamma arceatur, quam habet…
Cicero, Philippicae
-
…sed cum tale tempus sit ut Q. Titinius multum enim est nobiscum viaticum se neget habere idemque debitoribus suis denuntiarit ut eodem faenore uterentur, atque hoc idem etiam L. Ligus fecisse dicatur, nec hoc tempore aut domi…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…esset facturus scire possemus. nunc se res sic habet. volitat, furit ; nihil habet certi, multis denuntiat ; quod fors obtulerit id acturus videtur ; cum videt quo sit in odio status hic rerum, in eos…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…virilis habuisse. memini omnino tuas litteras sed et tempus illud ; etsi quidvis praestitit. nunc quidem ipse videtur denuntiare ; audimus enim de statua Clodi. generumne nostrum potissimum vel hoc vel tabulas novas placet mihi igitur et item…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…tamquam ex aliqua specula prospexi tempestatem futuram, neque id solum mea sponte, sed multo etiam magis monente et denuntiante te. etsi enim afui magnam partem consulatus tui, tamen et absens cognoscebam, quae esset tua in hoc…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…legionum et paene sine vulnere bellum conficiemus. id autem difficile non est, cum tantum equitatu valeamus. simul denuntiavit, ut essent animo parati in posterum, et quoniam fieret dimicandi potestas, ut saepe rogitavissent, ne suam…
Julius Caesar, Civil War
-
…a cervicibus vestris depulissem. non ille nobis Saturnalia constituisset, neque tanto ante exiti ac fati diem rei publicae denuntiavisset neque commisisset ut signum, ut litterae suae testes manifesti sceleris deprehenderentur. quae nunc illo absente sic gesta sunt…
Cicero, in Catilinam