diaeta

dĭaeta (zaeta or zēta, Lampr. Heliog. 29 fin.; 30; and in many MSS. in the foll. passages; cf. the letter D), ae, f., = δίαιτα.

• A mode of living prescribed by a physician, diet: sola diaeta curari, Cael. Aur. Tard. 2, 12, 146.—Trop.: sed ego diaeta curari incipio, chirurgiae taedet, Cic. Att. 4, 3, 3.—
• II A dwelling - place, dwelling room, summer-house, etc. (post-Aug.), Plin. Ep. 2, 17, 15; Suet. Claud. 10; Stat. S. 2, 2, 83; Dig. 7, 1, 13; 32, 55, § 3; Orell. Inscr. 4373 et saep.

diaeta, ae, f. (δίαιτα), I) die geregelte Lebensweise in physischer Hinsicht, die Diät, solā diaetā curari, Cael. Aur. chron. 2, 12, 146: u. im Bilde, sed ego diaetā curare incipio; chirurgiae taedet, doch ich will jetzt nachgerade durch diätetische Mittel (gelinde Maßregeln) geholfen wissen; die chirurgischen Operationen (gewaltsamen Maßregeln) habe ich satt, Cic. ad Att. 4, 3, 3. – II) meton., Aufenthaltsort, Wohnung, ein einzelnes Zimmer, ein Wohnzimmer ohne od. mit einem od. mehreren Nebenzimmern, ein Salon, Pavillon, Plin. ep. 2, 17, 12; 5, 6, 21 u. 31; 7, 5, 1. Suet. Claud. 10, 1. Ulp. dig. 29, 5, 1. § 27. Lampr. Heliog. 30, 7 u. 31, 4; Alex. Sev. 26, 9. Corp. inscr. Lat. 6, 10876 u. 13823 (wo dieta). Stat. silv. 2, 2, 83: diaetae amoenae, Ulp. dig. 7, 1, 13. § 8: diaetae hypocaustae, Ulp. dig. 32, 55, 3 M. – im Schiffe, Kajüte, magistri, Petron. 115, 1. – ➳ In Hdschrn. auch zēta od. zaeta geschr.

diaeta [CL < δίαιτα; infl. bydies] 1 rule of life, regimen, (habitual or prescribed) diet (med.). b dietary, book on diet. c (regulated) diet (penitential, ascetic, or mon.). d (daily) allowance of food (mon. or sim.). e (penal) starvation diet, peine forte et dure; cf. poena. f (festive) meal. g (eccl.) the Host. hec vultus varios, varias notat illa dietas Nig. Mir. BVM f. 23; insomnes oculi, mens pervigil, arcta dieta / attenuant corpus Gir. Symb. II 65; offeratur ~a congrua, ut lactuca, portulaca, cucurbita ‥ Gilb. V 216. 2; Bacon XV 206 (v. conservatio 1a); s1294 rex ait: “omnia in necessitate debent esse communia et omnes unam et similem ~am paciemur” W. Guisb. 252; c1300 cum [Hibernia] sit frigida et humida et ~a ejus ut in †pluries [? l. pluribus] sit frigida Malachy Ven. 22v; sicut persona hominis variatur in corpore et ~a, sic oportet eam variari in observancia legis Dei Wycl. Ver. III 241; hec ~a est cibus moderatus WW.  b hoc [cerebrum] a Galieno dicitur esse frigide complexionis, ab Aristotele calide, quod uterque validis astruebat documentis, sicut in ~is universalibus legitur Ric. Med. Anat. 213; garus †quod sic [v. l.: quid sit] dicitur [sub] ~as particulares Alph. 70 (cf. ib. 155: ut in ~is particularibus); ~e universales, ‥ ~e particulares Libr. Cant. Dov. 57.  c s1174 [rex] utens tenui ~a, pane sc. et aqua, ‥ quousque vota orationum apud Thomam martyrem ‥ persolveret Diceto YH 383; per continuum frigidioris ~e usum ‥ internas ‥ corporis vires attriverat Ad. Eyns. Hug. III 13 p. 126; 1234 precipimus ut in hoc monasterio ~a et jejunium observentur prout in regula S. Benedicti continetur Vis. Bury 733; sic ad salutem pristinam, per quietem et ~am, et solacium ‥ redire Obs. Barnwell 206.  d 1214 j m. quam abbas R. dedit ad emendationem ~e monachorum prima die minutionum (Confirm. Consuetudinum) Chr. Evesham 213n; 1486 (v. diatim b); 1542 solvendo ‥ E. W. nuper priori ‥ c s. pro ~is suis et cuilibet duorum monachorum secum commorantium iij li. vj s. viij d. pro ~is suis durante vita naturali predicti E. W. (MinAc) Cart. Glam. 1929.  e necuere Rogerum / damna, pudor, career, ira, dieta, dolor Garl. Tri. Eccl. 80; si [appellatus] aliud nolit dicere pro defensione ‥, gaole committetur sub ~a salvo custodiendus‥. condicio vero erit talis quod unico indumento indutus et discalceatus in nuda terra quadrantalem panem ordeaceum tantum pro ij diebus habeat ad victum, non tamen quod quolibet die comedat, set altero tantum, nec quod singulis diebus bibat, set die quo non comederit aquam bibat tantum. et hec ~a omnibus legem refutantibus injungatur Fleta 51; 1290 David Walensis captus et imprisonatus pro felonia ‥ se ipsum ponere in aliquam inquisicionem instanter renuebat; unde preceptum fuit quod infligeretur per ~am‥. et postea fecit finem pro ~a remittenda PlRChester 6 r. 5; 1373 tanquam †inobedienc’ [? l. inobediens] legi positus fuit ad ~am ‥ in prisona RCoron 218 r. 56; 1384 pro eo quod ‥ ad allocucionem suam ‥ noluit loqui nec respondere, ‥ justiciarii ‥ ipsum ad ~am suam poni adjudicarunt ‥, in qua ~a tamdiu vixit quod videtur miraculum qualiter vivendo posset illam taliter perdurare Pat 317 m. 28.  f s1356 princeps ‥ ibi moratus est per dies Jovis, Veneris, et Sabbati, in quibus fecerunt homines principis pulchras ~as Eul. Hist. III 221.  g quadam die, cum ipse altario presens cepte misse officio insisteret et post evangelium, ~a offerenda, in manus panem et calicem ‥ sumeret Eadmer V. Osw. 7. 2 day’s journey; b (as a measure of distance); c (w. rationabilis); d (w. ref. to canonical rule de duabus ~is or sim.); e (fig.) stage or term. f goal, journey’s end. perreximus duas ~as ad Thebas Sæwulf 834; ~a, diei itineratio Osb. Glouc. Deriv. 172; at si defuerit [conductus], longas protende dietas / contineatque pedes publica strata tuos J. Sal. Enth. Pol. 381D; viam ‥ aggressa, milliarium unum prima die perfecit, secunda quatuor, et secundum numerum dierum faciens augmentum ~arum donec ‥ se Cantuarie sanam ‥ exhiberet W. Cant. Mir. Thom. III 8; propter crastine ~e longitudinem et vie difficultatem ‥ in crastino summo diluculo arripuit iter H. Bos. Thom. IV 5; postquam bissenas confecerat ergo dietas Nig. SS 717; Vac. Lib. paup. 268 (v. diploma 1b); s1200 cum ‥ corpus ad †detumulandum ‥ portaretur, accidit quod, [cum] cerei in exitu civitatis ante corpus fuissent accensi, per iiij ~as jugiter arserunt Oxnead Chr. 112; testudo ‥ parum incedit et parvam ~am facit O. Cheriton Fab. 48; faciens unam ~am a Dovera in Londonias Flor. Hist. II 452; si quis confratrum aut plures ‥ extra burgum de vita ‥ fuerint calumpniati ‥, probi viri duo ‥ de gilda laborabunt cum eo duas ~as recedendo super expensas gilde Stat. Gild. Berw. 92; que cum sero vel mane ~am sibi deliberantes proponerent “ibi vel ibi pernoctabimus” ‥, sine impedimento ‥ illuc sero pervenerunt (Ursula) NLA II 488; s1341 summonitus ad parliamentum ‥, continuatis ~is suis per maneria archiepiscopatus, tandem venit apud Lambeth Birchington Arch. Cant. 38; jurney, ~a PP; a day jornay, ~a CathA.  b Athene ‥ distat duas ~as a latere Corinthie Sæwulf 834; Etna mons frequenter ignes suos in immensum circumquaque diffundit, et adhuc per spatium ~e unius undique combusta ‥ est ‥ facies regionis P. Blois Ep. 46. 135A; in aere raptus est [clericus] ‥ et die quarta tribus inde ~is inter rupes ‥ inventus Map NC II 29 f. 33v; juxta oppidum de Notingham, non longe a Lincolnia, sed quasi per ~am distans unam Gir. GE II 18; Kambria ‥ cc milia passuum in longum, circiter vero c milia in latum habet: longitudo namque ‥ quasi per viij ~as extenditur; latitudo vero ‥ quasi per iiij ~as expanditur Id. DK I 1; [Britannia] in longum tenditur dccc milliaribus, in latum cc; vicenis itaque millibus passuum pro ~a computandis, ut aliqui a recentioribus pretendunt, in longum †xj [l. xl] ~is et in latum x; verum antiquiores a capite Cornubie usque ad finem Scotie xxxij ~as computaverunt Gerv. Tilb. II 6; de magnitudine ‥ et altitudine celorum et stellarum, ut homo sciat in milliaribus, et per consequens in ~is, quantum est in omnibus his Bacon Min. 319; 1435 si in Anglia vel prope ad tres ~as me mori contigerit Wills N. Country 42.  c 1214 mandamus vobis quod ‥ ducatis dominam reginam usque Berghamstede ‥ per rationabiles ~as, sicut melius videritis expedire Cl 177a; 1217 iter arripiet eundi versus S. Jacobum ad instans Pascha et per rectas ~as et rationabiles illuc ibit Pat 108; vicinum dici poterit mercatum et nocumentum injuriosum, ‥ ut si novum mercatum levatum sit infra sex leucas et dim. et tertiam partem dimidie. et est ratio secundum dicta seniorum quia omnis rationabilis ~a constat ex xx milliaribus. dividatur ~a in tres partes: prima pars matutina detur euntibus versus mercatum; secunda vero detur ad emendum et vendendum ‥; tertia vero pars relinquitur redeuntibus de mercato ad propria Bracton 235b; a domo sua proficiscatur [essoniatus] per racionabiles ~as sine aliqua mora Fleta 392.  d 1181 testes qui fuerint nominati, si se ‥ subtraxerint, compellantur veritati testimonium perhibere, non obstante constitutione de ij ~is edita in concilio generali, dummodo ultra tertiam vel quartam †arias [l. dietas] extra suam diocesim auctoritate presentium ad judicium non traha[n]tur (Lit. Papae) Elmh. Cant. 448; 1223 ultra ij ~as extra suam diocesim ad judicium trahebantur contra statuta concilii generalis Melrose 308; 1232 renuntiamus ‥ exceptioni constitutionis de ij ~is edite in concilio generali Pat 514; 1279 non obstante constitutione de ij ~is Reg. Heref. 234; 1356 in casibus qui judicialem requirunt indaginem per iij, iiij, v pluresve ~as a fine nostre diocesis Reg. Exon. II 1186; 1445 nullus extra suam civitatem ‥ nisi in certis ‥ casibus, et in illis ultra unam ~am a fine diocesis, ‥ evocetur (Lit. Papae) Reg. Brechin 102.  e figimus hic [sc. in ultima linea libri] metam primam faciendo dietam R. Cant. Malch. I 453; Moyses docuit filios Israel illas tres ~as corporales per quas venerunt ad illum locum ubi corporaliter Domino sacrificabant [Exod. viii 27] vos autem ‥ Benedictus istas tres ~as spiritales docet et viam per quam poteritis istas ~as perficere satis aperte ostendit Ailr. Serm. 242B; sibi debilis etas / spondet completas viteque vieque dietas Nig. Paul. 47. 225; affectus mundos suprema perunctio signat, / ut celum redeat [sic] mundi completa dieta Garl. Myst. Eccl. 115; de prece surrexit surgendoque se cruce texit / et tunc quam letas incepit adire dietas Gower CT III 157.  f fecit rex eis compatiens in galeis transportari et navibus usque ad destinatas ~as Itin. Ric. IV 14. 3 day’s work or working day (esp. man.). b day labour, (payment at) daily rate. c (as measure of land) ‘day-work’, ‘darg’; cf. daiwerca, daiwercata. rectificatque / curvum [sc. claudum quendam] que rectos solet incurvare dieta H. Avr. Hugh 845 (cf. M. Par. Maj. II 470); 1254 de tercia parte unius ~e messionis xiiij hominum in autumpno (JustIt 1181 r. 1) Cal. Scot. I 368; c1280 si custodierit porcos et tempestas in autumpno evenerit, opus illius ~i [sic] non computetur (Cust.) Crawley 235; sint cum carucis ballivus, prepositus et messor per totam ~am donec aruras suas ‥ compleverint, quantum viz. ad unum diem pertinebit Fleta 161 (cf. ib. 164: cum cariatoribus presens existat prepositus tota die, ut sine ficticia ~am finiant et laborent et secundum laborem illius ~e debet futurus labor expediri); a1300 qualibet septimana anni, quando venerunt de Berwic’, fecit quelibet terra unam ~am de opere sibi injuncto; ‥ et in autumpno, quando non iverunt apud Berwic’, fecerit tres ~as Kelso II 456 (cf. ib.: reddit sex ~as in autumno); 1342 vadia ‥ ultra id quod [homines ad arma etc.] ‥ recipere tenentur, computatis ~is quibus ‥ in ‥ obsequio nostro steterunt RScot 622b (cf. ib.: computatis diebus [etc.]); s1353 (1351) fiebant statuta popularium, viz. quod servientes operariique ac artifices ‥ et laborarii ‥ imposterum pro ~is et terminis anni plus mercedis vel stipendii quam solebant ante annum pestilencie ullo modo non recipiant J. Reading 164 (cf. RParl II 233b); 1434 (v. commutare 1f).  b 1275 (v. 1 cumba c); 1284 que [precarie] valent per levem extensionem xiiij s., si extendatur opus unius in ij d. per ~am Reg. Wint. 674; 1323 in stipendiis diversorum operariorum pro ‥ calcetis exaltandis, straminandis, et reparandis, per ~am ij li. ‥ Sacr. Ely II 27; s1326 ejecistis dominam nostram reginam de terris per dominum regem sibi datis et assignatis, quam [? sc. reginam] ordinastis et posuistis ad sua vadia per ~as, contra statum et excellenciam tante domine [? misinterp. of Knighton I 440: feistez ouster ma dame la roigne de sa terre, que luy fuist done et assigne par nostre seignour le roy, la meytee dez terres pur son certayne douerment a la journe, contre lestate de sa noblesse; cf. diatim b] (Sententia in Dispensatores) G. Ed. II Bridl. 89; 1353 W. ‥ carucarius non vult servire nisi per ~as et ad mensem (JustIt) Enf. Stat. Lab. 196*; 1396 in vadiis diversorum hominum †labore [? l. laborancium] per ~am in quarera DocCOx 308; 1442 in vadiis ‥ laborariorum conductorum, tam per ~as quem in grosso, ad operand’ ‥ listas ‥ (Ac. Foreign) Analog. Cant. Pilg. 25; 1583 vadium, stipendium, ~am sive sallarium vj solidorum ‥ per diem Pat 1235 m. 28.  c c1210 dedi ‥ ecclesiam de W. cum 1 ~is terre arabilis Reg. S. Thom. Dublin 87; 1233 predicti homines debent ‥ arare unam ~am terre ante Natale et aliam in Quadragesima CurR XV 137; 12‥ ij ~as blesture (v. blestatura); 1317 sursum reddidit ‥ j cotagium continens j dayetam terre CourtR (Essex) 62/786 m. 1; 1358 dedimus ‥ omnes illas ~as terre cum haiiciis, fossatis, arboribus et aliis suis pertinenciis que [sic] habuimus in W. [Worcs] AncD C 3727; 1401 parcellam terre continentem vij ~as arure FormA 328; 1532 una pecia sive una ~a prati vulgariter nuncupata ane dawarg of medow Form. S. Andr. II 40. 4 day’s expenses. b day’s entry in account. clericum eorumdem officiorum, qui de expensis ~e, viz. panis, vini et cervisie, picheriorum, cophorum ‥ et hujusmodi respondebit Fleta 78; 1358 summa totalis utriusque partis ~e et forinsec[arum] per dictos viij dies Ac. Univ. Ox. 737; c1367 in expensis factis circa facturam nove coquine ‥ ut patet per rotulum continentem ~as Ac. Durh. 569; 1373 computat in ‥ diversis aliis expensis ‥ ut patet per ~as in papiro computantis ExchScot 445; 1450 per vendicionem v lastarum coriorum martarum intratarum in libris ~arum et receptarum per computantem Ib. 395.  b 1464 expense ‥ intrate in libris domicilii, ut patet in ~a quarti Julii ‥ ExchScot 274. 5 (eccl.) daily office. in noctibus ‥ dierum qui non sunt solempnes, xij psalmi, quos vulgus ~am vocamus, cum sex antiphonis cantantur Beleth RDO 22. 34c. 6 ‘diet’, day’s sample of metal taken at mint for assay. Cf. pyxis. p1280 aut examinabitur argentum antequam extra manus custodis ‥ ipsi denarii in usus alios convertantur aut post, certo termino, facta una pixide de una sola ~a vel pluribus, quam vel quas sub illo termino contigerit fabricari (Tract. Nov. Mon.) RBExch 1004. 7 a ‘diet’, (daily) session of court. b diet, assembly, conference. a 1286 hujus[modi] visus [franci plegii] bis tenere debet ‥ coram vicecomite; et ipse inquirere debet de latronibus ‥ et aliis pluribus capitulis unde proficuus predictarum diettarum de jure communi spectat ad dominum regem PQW 671a.  b 1395 ad expensas suas faciendas ad unam ~am trugarum in Marchiis tenendam ‥, que ~a non fuit tenta ExchScot 371; 1399 dantes vobis plenariam potestatem ad tractandum ‥ tam super aliquo certo loco et certo die in Marchiis regni nostri tenendo ‥ quam de numero, statu, et qualitate personarum, ambassatorum, et commissariorum pro ~a hujusmodi deputandorum RScot 153a; 1441 cum ‥ Robertum B. ‥ in nostram ‥ ambassiatam ad ~am Maguncie deleg[av]issemus Bekynton I 88; 1451 quod alia ~a pro causarum et negociorum in articulis predictis contentorum prosecucione et terminacione ‥ tenenda instituatur Cl 301 m. 40d.; 1487 cum nuper certa ~a fuerit ‥ ordinata teneri in villa Calesie (DipDocE 591) Foed. XII 320a. 8 (w. sp. zeta) room, chamber (also fig.). b (mon.) refectory (cf. 1 supra). [Babilas] ad palatinas ducitur zetas [gl.: ad regales aulas] ‥ quatenus cum rege ‥ altercaretur Aldh. VirgP 33; copiosos pecunie sumptus ‥ unde municipia ‥ vallis et muris ac multiplicibus zetis undique clauderentur Ord. Vit. X 8 p. 40; quidam ad illum de sullimi zeta lapidem projecit Ib. X 10 p. 61; ave, virgo, Verbi zeta Walt. Wimb. Virgo 7 (cf. ib. 8: Verbi cella); hec camera, hic conclavis, hec zeta, a chambyre WW.  b zetam ‥ cum veluti pransurus intraret, tam vacuus ‥ a mense surrexit quam ‥ ad mensam accessit Osb. V. Elph. 127; pransurus cum zetam intrasset, [archiepiscopus] omnes ‥ hilariter excepit ‥. prandio ‥ celebrato, editiorem locum ascendit W. Malm. Dunst. II 32; domui vicina fuerunt / horrea, pistrinum, zeta, coquina, penu A. Meaux Susanna 142.

dĭæta, (12) æ, f. (δίαιτα), ¶ 1 régime, diète C. Aur. Chron. 2, 12, 146 ; [fig.] traitement bénin : Cic. Att. 4, 3, 3 ¶ 2 corps de logis, pièce, chambre, appartement, pavillon : Plin. Min. Ep. 2, 17, 15 ; 5, 6, 21 ; 7, 5, 1 ; Suet. Claud. 10 || cabine de vaisseau : Petr. 115, 1.

➳ formes zæta, zēta, fréquentes d. les mss.

diaeta , ae. f.
戒口。飯廳。數間之臥房。

Suggest a Translation
See an image

diaeta ae, f

• , δίαιτα, a regular mode of living, diet: diaetā curari.

DIAETA

DIAETA[DOMUSp. 672 b. ]

Diaeta

(δίαιτα). See domus, p. 546.