diffundo
diffundo, to spread by pouring, pour out, pour forth
- I Lit.: (glacies) liquefacta se diffunderet, Cic. N. D. 2, 10: sanguis per venas in omne corpus diffunditur, id. ib. 2, 55, 138: (unda) diffunditur Hellesponto, Cat. 64, 359; cf.: tum freta diffundi jussit, to pour themselves forth, Ov. M. 1, 36: vinum de doliis, to draw off, bottle off; to fill, Col. 12, 28, 3; so of racking off wine, id. 3, 2, 26; Hor. Ep. 1, 5, 4 Krüg. ad loc.; Ov. F. 5, 517; Juv. 5, 30; Plin. 14, 14, 16, § 94 et saep.—
- B Transf., of objects not liquid, to spread, scatter, diffuse: nitet diffuso lumine caelum, Lucr. 1, 9; 3, 22; cf.: luce diffusa toto caelo, Cic. N. D. 2, 37 fin.; 2, 10, 26: ab ejus summo rami late diffunduntur, * Caes. B. G. 6, 26 fin.; cf. under P. a.: dederatque comam diffundere ventis, Verg. A. 1, 319; so, comam, Ov. F. 3, 538; cf. capillos, id. H. 10, 47: signa (i. e. astra) caelo, Hor. S. 1, 5, 10: equitem latis campis, Verg. A. 11, 465.—Mid.: modo via coartatur, modo latissimis pratis diffunditur et patescit, opens, Plin. Ep. 2, 17, 3 et saep.: cibus in totas usque ab radicibus imis, per truncos ac per ramos, diffunditur, Lucr. 1, 354; cf.: partem vocum per aures, id. 4, 571: vim mali Herculeos per artus, Ov. M. 9, 162: medicamentum se diffudit in venas, Curt. 3, 6, 16: aethera late in omnes partes, Lucr. 5, 470: flammam in omne latus, Ov. M. 9, 239; 10, 24 et saep.
- II Trop., to spread, diffuse, scatter: di vim suam longe lateque diffundunt, Cic. Div. 1, 36, 79; cf. in the part. perf.: error longe lateque diffusus, id. Fin. 2, 34, 115; so, late longeque, id. Leg. 1, 12, 34: laus alicujus late longeque diffusa, id. Balb. 5, 13: late et varie diffusus, id. Sest. 45, 97: flendo diffundimus iram, we moderate, temper, Ov. H. 8, 61: dolorem suum flendo, to give vent to, id. M. 9, 143: tantam oblivionem sensibus, Hor. Epod. 14, 1 et saep.—Mid.: Claudia nunc a quo diffunditur et tribus et gens Per Latium, spreads itself out, branches out, Verg. A. 7, 703: diffunditur mare iterumque contrahitur, Mart. Cap. 6, § 606: crede animam quoque diffundi multoque perire Ocius, et citius dissolvi in corpora, Lucr. 3, 437: affectus per totam actionem, Quint. 7, 10, 12: bella et paces longum in aevum, Hor. Ep. 1, 3, 8: haec in ora virum, Verg. A. 4, 195: animam in arma cruore, id. ib. 10, 908: crimen paucarum in omnes, Ov. A. A. 3, 9: prope in immensum oratio mea, Plin. Pan. 56, 2 et saep.: inde doctrina se diffudit per ceteras Graeciae partes, August. Serm. 150, 2.—
- B In partic. (like dissolvere, solvere, remittere, etc., and opp. contrahere, adducere, etc.), with the accessory idea of non-restraint, freedom, qs, to let the heart, countenance, etc., flow freely, without constraint, i. e. to cheer up, gladden, exhilarate: diffundet animos omnibus ista dies, Ov. A. A. 1, 218; so, animos, id. M. 4, 766: vultum, id. Pont. 4, 4, 9; id. M. 14, 272; Sen. Ep. 106.—
- 2 Of the persons themselves: ut ex bonis amici quas diffundantur et incommodis contrahantur. Cic. Lael. 13 fin.: Jovem memorant, diffusum nectare, curas Seposuisse graves, Ov. M. 3, 318, imitated by Stat. S. 4, 2, 54; cf.: diffusus in risum, Petr. 10, 3; id. 71, 1 al.— Hence, diffūsus, a, um, P. a., spread abroad, spread out, extended, wide (a favorite expression of the post-Aug. prosaists).
- A Lit.: platanus patulis diffusa ramis, Cic. de Or. 1, 7, 28; cf.: diffusiora consepta, Col. 1, 4, 7; Plin. 16, 16, 28, § 70; Mart. 3, 31: latior scena et corona diffusior, Plin. Ep. 7, 17, 9: sus (opp. angusta), stout, fat, Plin. 16, 6, 8, § 25.—
- B Trop.: jus civile, quod nunc diffusum et dissipatum est, in certa genera coacturum, diffuse, prolix, Cic. de Or. 2, 33, 142; cf. Col. 11, 1, 10: opus diffusum, Plin. Ep. 3, 5, 6; and transf. to the writers: Diophanes totum Dionysium, per multa diffusum volumina, sex epitomis circumscripsit, id. 1, 1, 10: amplius ac diffusius meritum, Plin. Pan. 53, 3.—Adv.: diffūsē, in a scattered manner; copiously: res disperse et diffuse dictae unum in locum coguntur, Cic. Inv. 1, 52, 98; cf.: haec latius aliquando dicenda sunt et diffusius, more amply, more in full, id. Tusc. 3, 10, 22.—Sup. of the adj. and adv. do not occur.
- 1. uitgieten, in verschillende richtingen laten stromen; ➤ aquam in agros ~;
- 2. se ~ en pass. diffundi in verschillende richtingen stromen, zich verspreiden; ➤ glacies liquefacta se diffundit; freta diffundi iussit; medicamentum in venas diffunditur;
- 3. uit-, verspreiden (ook metaf.) [comas laten waaien]; ➤ equitem campis ~ laten uitwaaieren; — pass. zich verspreiden, zich uitbreiden: rami diffunduntur; lux diffunditur;
- 4. (metaf.) doen ontspannen, afleiden, verlichten, opmonteren [bonis amicos; vultum; iram; dolorem suum flendo]; / p. adj. diffūsus, a, um (a) uitgebreid, wijd; ➤ luce diffusā toto caelo; in omne latus diffusa flamma; (b) (metaf.) breedvoerig, een breed gebied beslaand, uitgebreid [ius civile]; ➤ diffusius dicere.
散。撒。溢外。— animam 死。— animum ei 暢其懷。— dolorem 止疼。
Suggest a Translation
See an image
- dis- + fundo, to spread by pouring, pour out, pour forth: sanguis in omne corpus diffunditur: tum freta diffundi iussit, O.: vina iterum (consule) Tauro diffusa, bottled, H.: in alqm venenum, inject, O.— To spread, scatter, diffuse, extend: toto caelo luce diffusā: signa caelo, H.: rami late diffunduntur, Cs.: dederatque comam diffundere ventis, V.— Fig., to spread, diffuse, scatter, extend: error late diffusus: flendo iram, to temper, O.: dolorem suum flendo, to give vent to, O.: oblivionem sensibus, H.: a quo diffunditur gens Per Latium, branches out, V.: Undanti animam in arma cruore, pours out, V.—To cheer up, gladden, exhilarate: animos, O.: voltūs, O.: ut et bonis amici quasi diffundantur: Iovem diffusum nectare, O.
-
…, principio terram, ne non aequalis ab omni parte foret, magni speciem glomeravit in orbis. Tum freta diffudit rapidisque tumescere ventis iussit et ambitae circumdare litora terrae. Addidit et fontes et stagna inmensa lacusque fluminaque obliquis cinxit…
Ovid, Metamorphoses
-
…, te nubila caeli adventumque tuum, tibi suavis daedala tellus summittit flores, tibi rident aequora ponti placatumque nitet diffuso lumine caelum. nam simul ac species patefactast verna diei et reserata viget genitabilis aura favoni, aeriae primum volucris…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…quae particeps utriusque generis quadam mediocritate laudatur. His tribus figuris insidere quidam venustatis non fuco inlitus, sed sanguine diffusus debet color. Tum denique hic nobis orator ita conformandus est et verbis et sententiis, ut, quem ad…
Cicero, de Oratore
-
…est in Phaedro Platonis Nam me haec tua platanus admonuit, quae non minus ad opacandum hunc locum patulis est diffusa ramis, quam illa, cuius umbram secutus est Socrates, quae mihi videtur non tam ipsa acula, quae…
Cicero, de Oratore
-
…in hac denique ipsa ratione dicendi excogitare, ornare, disponere, meminisse, agere, ignota quondam omnibus et diffusa late videbantur. Adhibita est igitur ars quaedam extrinsecus ex alio genere quodam, quod sibi totum philosophi adsumunt ,…
Cicero, de Oratore
-
…, sunt negoti gerentes, sunt etiam libertini optimates. numerus, ut dixi, huius generis late et varie diffusus est ; sed genus universum, ut tollatur error, brevi circumscribi et definiri potest. omnes optimates sunt qui…
Cicero, pro Sestio
-
…a iecore per venam illam cavam influit. eoque modo ex is partibus et sanguis per venas in omne corpus diffunditur et spiritus per arterias ; utraeque autem crebrae multaeque toto corpore intextae vim quandam incredibilem artificiosi operis divinique testantur .…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…et fusio, quae neque conglaciaret frigoribus neque nive pruinaque concresceret, nisi eadem se admixto calore liquefacta et dilapsa diffunderet ; itaque et aquilonibus reliquisque frigoribus adiectis durescit umor, et idem vicissim mollitur tepefactus et tabescit calore. atque…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…; quae quidem est cum multis in rebus tum in amicitia tenera atque tractabilis, ut et bonis amici quasi diffundatur et incommodis contrahatur. quam ob rem angor iste, qui pro amico saepe capiendus est, non tantum valet…
M. Tullius Cicero, De Amicitia
-
…primum id occaecatum cohibet, ex quo occatio quae hoc efficit nominata est ; deinde tepefactum vapore et compressu suo diffundit et elicit herbescentem ex eo viriditatem, quae nixa fibris stirpium sensim adolescit culmoque erecta geniculato vaginis iam quasi pubescens…
M. Tullius Cicero, De Senectute