et
et, and
- I In gen.: qui illius impudentiam norat et duritudinem, Cato ap. Gell. 17, 2, 20: te sale nata precor, Venus et genetrix patris nostri, Enn. ap. Non. 378, 16 (Ann. v. 53 ed. Vahlen): blande et docte percontat, Naev. ap. Non. 474, 7: ut, quoad possem et liceret, a senis latere numquam discederem, Cic. Lael. 1, 1: de quo praeclare et multa praecipiuntur, id. Or. 21, 70: qui filium consularem clarum virum et magnis rebus gestis amisit, id. Fam. 4, 6; cf.: major (frater) et qui prius imperitarat, Liv. 21, 31: haec pueris et mulierculis et servis et servorum simillimis liberis esse grata, Cic. Off. 2, 16, 57 et saep.: salicta locis aquosis, humectis, umbrosis, propter amnes ibi seri oportet. Et id videto, uti, etc., Cato R. R. 9: optime vero, frater: et fleri sic decet, Cic. Leg. 2, 3 fin.: qua de re est igitur inter summos viros major dissensio? Et omitto illa, quae relicta jam videntur, id. Ac. 2 (Luc.), 42 et saep.
- II In partic.
- A To subjoin a word or phrase which more accurately defines or more briefly comprehends what goes before, and indeed, and moreover, and that too: te enim jam appello, et ea voce, ut me exaudire possis, Cic. Mil. 25, 67: at laudat, et saepe, virtutem, id. Tusc. 3, 20, 48; cf.: id, et facile, effici posse, Nep. Milt. 3, 4: errabas, Verres, et vehementer errabas, Cic. Verr. 2, 5, 46, § 121; so with a repetition of the same word: hostis et hostis, id. ib. 2, 2, 21, § 51: tenetur, judices, et manifeste tenetur, id. ib. 2, 3, 65, § 152; id. Cat. 3, 10; id. Deiot. 3; id. Mil. 23, 61 al.; Liv. 26, 13; Sen. de Clem. 15 et saep.: haec nostra ut exigua et minima contemnimus, Cic. Ac. 2 (Luc.), 41, 127; cf. id. ib. 2, 10, 32: nulla enim nobis societas cum tyrannis, et potius summa distractio est, id. Off. 3, 6, 32; cf.: cur eo non estis contenti? et cur id potius contenditis, quod? etc., id. Ac. 2 (Luc.), 17, 74: si te ipse et tuas cogitationes et studia perspexeris, id. Fin. 2, 21, 69: omitto illa, quae relicta jam videntur, et Herillum, qui in cognitione et scientia summum bonum ponit, id. Ac. 2 (Luc.), 42: Romani, quibus Poeni et Hannibal in cervicibus erat, Just. 29, 3, 7: studiose ab his siderum magnitudines, intervalla, cursus anquirebantur et cuncta caelestia, Cic. Tusc. 5, 4, 10: valde a Xenocrate et Aristotele et ab illa Platonis familia discreparet, id. Leg. 1, 21, 55 et saep.: et appetendi et refugiendi et omnino rerum gerendarum initia proficiscuntur aut a voluptate aut a dolore, Cic. Fin. 1, 12, 42. —
- B To connect things similar or dissimilar after the words aeque, par, idem, similis, alius, etc. (more commonly atque, v. atque, I. 2.), as, than, and: nisi aeque amicos et nosmet ipsos diligamus, Cic. Fin. 1, 20, 67, v. aeque: omnia fuisse in Themistocle paria et in Coriolano, Cic. Brut. 11, 43; cf.: nunc tu mihi es germanus pariter corpore et animo, Ter. Ad. 957: Clodius eadem hora Interamnae fuerat et Romae, Cic. Mil. 17 fin.; cf. Sall. C. 58, 11: haec eodem tempore Caesari referebantur, et legati veniebant, etc., Caes. B. G. 1, 37, 1: similem sibi videri vitam hominum et mercatum eum, qui, etc., Cic. Tusc. 5, 3, 9; cf.: neu simili forma et quom, etc., Lucr. 2, 416 and 420: nec ratione alia, et cum, id. 1, 280: non enim alia causa est aequitatis in uno servo et in pluribus, than, Cic. Caecin. 20, 57; id. Off. 2, 18; id. de Or. 3, 18, 66; id. Cael. 28 fin.; Cael. ap. Cic. Fam. 8, 1, 3: aliter doctos (loqui) et indoctos? Cic. Fin. 5, 29 fin.—
- C To connect two immediately successive points of time (only in poets and historians, esp. since the Aug. per.; cf. atque, II. C.), often to be rendered in English by when, and then: advenit, et navibu' complevit litora, Poeta ap. Cic. Div. 1, 31 fin.: dixit, et extemplo ... sensit medios delapsus in hostes, Verg. A. 2, 376: dixit (dixerat), et, id. ib. 1, 402; 2, 705; 3, 258; Val. Fl. 1, 569; Stat. Th. 2, 120 al.; cf.: nec plura effatus et, Verg. A. 8, 443: sic fatus et, Stat. Th. 12, 773: nec longum tempus et ingens exiit arbos, Verg. G. 2, 80; cf. Stat. Th. 7, 300; Plin. Ep. 5, 14, 8; Tac. H. 2, 95: vix prima inceperat aestas, Et pater Anchises dare fatis vela jubebat, Verg. A. 3, 9; so, vix ... et, id. ib. 5, 858; 6, 498; Stat. Th. 2, 293; cf.: vixdum ... et, Liv. 43, 4, 10; cf. also: simul haec effatur, et, etc., Luc. 6, 246.—
- D After an imperative, to subjoin the consequence of an action (poet. and in post-Aug. prose), and then: dic quibus in terris, et eris mihi magnus Apollo, Verg. E. 3, 104; Ov. Am. 2, 14, 44; Phaedr. 3, 5, 7; Luc. 4, 487; 2, 515; Sen. de Clem. 1, 16; Plin. Pan. 43, 3; 45, 6: sit mihi, quod nunc est, etiam minus; et mihi vivam Quod superest aevi, Hor. Ep. 1, 18, 107.—
- E To subjoin the minor proposition (assumptio or propositio minor) in a syllogism, now, but (cf. atque, II.): eorum, qui videntur, alia vera sunt, alia falsa: et quod falsum, id percipi non potest: nullum igitur est, etc., Cic. Ac. 2 (Luc.), 13, 40; id. Tusc. 3, 4, 9; 5, 17; id. N. D. 3, 13, 33 al.—
- F With an accessory affirmative notion, and in fact, and indeed, and truly, and so: multa me sollicitant ... et sexcenta sunt, Cic. Att. 2, 19: et sunt illa sapientis, id. Tusc. 3, 8 fin.; id. Leg. 2, 3, 7: et erat, ut retuli, clementior, Tac. A. 2, 57: jam pridem a me illos abducere Thestylis orat; Et faciet, quoniam sordent tibi munera nostra, Verg. E. 2, 44 et saep.: estne ille noster Parmeno? et certe ipsus est, Ter. Eun. 974; with certe, id. Ad. 78; with hercle, Cic. Brut. 72; id. Fin. 2, 8; id. Fam. 2, 18, 2.—
- G To subjoin an emphatic question or exclamation: et sunt qui de via Appia querantur, taceant de curia? Cic. Mil. 33, 91; id. Sest. 39, 80; id. Clu. 40, 111; id. Phil. 1, 8 et saep.; Verg. G. 2, 433; id. A. 1, 48; Ov. M. 13, 338 al.: et his tot criminibus testimoniisque convictus in eorum tabella spem sibi aliquam proponit, etc., Cic. Verr. 2, 5, 16 fin.; id. Mil. 12 fin.; Plin. Pan. 28, 6; Flor. 4, 2, 89.—Esp. with quisquam: et quisquam dubitabit quin, etc., Cic. de Imp. Pomp. 14, 42 Matthiae; Ov. Am. 3, 8, 1 al.—
- H To connect an idea as either homogeneous or complementary to that which precedes, and so too, and also, and moreover, and at the same time; too, also, likewise (hence, often in Liv., Curt., and late Lat., rarely in Cic., = etiam; cf. Anton. Stud. pp. 26-69; Krebs, Antibarb. p. 420): Terentia te maxime diligit salutemque tibi plurimam ascribit, et Tulliola, deliciae nostrae, Cic. Att. 1, 5 fin.: Ge. Salvus sis. Di. Et tu salve, Plaut. Stich. 2, 1, 44 (317); id. Trin. 1, 2, 11 (49); id. Mil. 4, 8, 42 (1352); Ter. Hec. 197; for which: salve et tu, Plaut. Most. 3, 1, 42 (573); v. the foll.: haec ipsa mihi sunt voluptati: et erant illa Torquatis, Cic. Fin. 1, 7, 25: ubi tunc eras? Romae. Verum quid ad rem? et alii multi, id. Rosc. Am. 33, 92; cf. ib. § 94: et illud videndum quanto magis homines mala fugiant, id. Part. 26: et mihi sunt vires, et mihi facta tuba'st! Tib. 2, 6, 10; cf. Ov. Tr. 1, 3, 83: nihil verius. Probe et ille, Cic. Tusc. 4, 34, 73; so, et ille, id. ib. 3, 13 fin.: et ipse, id. Caecin. 20 fin.; so id. de Or. 1, 46, 202; Liv. 1, 12; 6, 3; 41, 24 et saep.; cf.: simul et ille, Cic. Clu. 4, 10; 17, 48; 57, 155; id. Verr. 2, 5, 1: simul et iste, id. ib. 2, 1, 41; Sall. J. 20, 1 et saep.: et nunc ego amore pereo, Plaut. Poen. 1, 1, 14 (142); so, et nunc, id. Curc. 4, 2, 7 (493); Cic. Leg. 2, 16, 40; id. Fam. 13, 54, 2; Caes. B. G. 6, 13 fin.; for which: nunc et, Hor. C. 1, 4, 11; cf.: nonnumquam et, Caes. B. G. 1, 15, 3: sunt et, Cic. Top. 6; Verg. A. 9, 136: meruit et, Suet. Caes. 3 et saep.: quoniam formam cepi hujus in me et statum, Decet et facta moresque hujus habere me similes item, Plaut. Am. 1, 1, 111 (263): nam et qui parat pecus, necesse est constituat numerum, etc., Varr. R. R. 2, 1, 24: so, nam et, Cic. Leg. 1, 11; 2, 25, 63; id. de Or. 1, 25; id. Off. 1, 40, 142; Liv. 6, 19 al.; cf.: at et, Cic. Tusc. 3, 3: sed et, id. Att. 5, 10 fin.; Quint. 10, 1, 107; and with a preceding non modo or non solum (post-Aug.), Tac. G. 15, 35; id. A. 14, 39; Suet. Aug. 89 et saep.; cf.: et ... non = ne ... quidem, ego vero et in ipsa suffocatione non desii, etc., Sen. Ep. 54, 3: ergo et, Cic. Fin. 3, 8, 27; id. Leg. 1, 12, 33; id. Div. 1, 50, 114: itaque et, id. Tusc. 3, 26, 63 et saep.—
- I When repeated, et ... et, it serves, like the Gr. καὶ ... καί or τε καί, to connect two ideas partitively, both ... and, as well ... as, not only ... but also: hoc etiam ad malum accersebatur malum, Et discipulus et magister perhibebantur improbi, Plaut. Bacch. 3, 3, 23 (427); 4, 8, 45 (886): et audax et malus, id. ib. 4, 9, 25 (949): eloquere utrumque nobis, et quid tibi est, et quid velis nostram operam, id. Cist. 1, 1, 59 (59): ut et severitas adhibeatur et contumelia repellatur, Cic. Off. 1, 38, 137: dimitto (puerum), et ut a magistris ne abducam et quod mater discedit, id. Q. Fr. 3, 9 fin.: non et legatum argentum est et non est legata numerata pecunia, id. Top. 13 et saep. More than twice: quo facilius et hujus hominis innocentissimi miserias et illorum audaciam cognoscere possitis et rei publicae calamitatem, Cic. Rosc. Am. 5 fin.; so three times, id. Att. 12, 4, 2; id. Q. Fr. 3, 9 fin. et saep.; six times, Cic. Fam. 13, 25; ten times, id. de Or. 1, 20, 90.—With a subordinate que or atque: nam et semper me coluit diligentissimeque observavit et a studiis nostris non abhorret, Cic. Fam. 13, 22; with atque, id. de Or. 1, 21, 95.—Et ... que are sometimes used for et ... et (rarely in Cic.; freq. in Liv. and post-Aug. writers): quis est quin intellegat et eos inmemores fuisse, nosque honestate duci? Cic. Fin. 5, 22, 64; id. Brut. 88, 302: id et singulis universisque semper honori fuisse, Liv. 4, 2; 5, 46 fin.; 24, 2 fin.; 32, 32 fin.; Tac. Agr. 2 fin.; Suet. Ner. 33 al.—Sometimes the second et subjoins a more weighty assertion; in which case et ... et = cum ... tum, not only ... but also: homo et in aliis causis exercitatus et in hac multum et saepe versatus, Cic. Quint. 1, 3; id. Fat. 1, 2; id. de Or. 1, 9, 38; id. Off. 2, 11, 38.—
- 2 Et ... neque or neque ... et, when one clause is a negative (but et ... et non, et non ... et, when only one word is negatived): ego vero et exspectabo ea quae polliceris neque exigam, nisi tuo commodo, Cic. Brut. 4 fin.: ego si et Silius is fuerit, quem tu putas nec Drusus facilem se praebuerit, Damasippum velim aggrediare, id. Att. 12, 33: cui quidem ita sunt Stoici assensi, ut et, quicquid honestum esset, id utile esse censerent, nec utile quicquam, quod non honestum, id. Off. 3, 3, 11: pueris nobis Cn. Aufidius praetorius et in senatu sententiam dicebat nec amicis deliberantibus deerat et Graecam scribebat historiam et videbat in litteris, id. Tusc. 5, 38 fin.: quia et consul aberat ... nec, etc., Liv. 22, 8 et saep.: nec miror et gaudeo, Cic. Fam. 10, 1 fin.: nam nec in eo jus cognationis servavit, cui ademit regnum, et eum, cui dedit, etc., Just. 8, 6 fin.: id et nobis erit perjucundum et tibi non sane devium, Cic. Att. 2, 4 fin.: locus is melior, quem et non coquit sol et tangit ros, Varr. R. R. 3, 14.— Rarely neque ... et = non quidem ... sed: amicitias neque facile admisit et constantissime retinuit, Suet. Aug. 66.—
- K Less freq., tum ... et, et ... tum, in the same sense: omnis ejus oratio tum in virtute laudanda et in hominibus ad virtutis studium cohortandis consumebatur, Cic. Ac. 1, 4, 16: et in ceteris eloquentiae partibus, tum maxime in celeritate et continuatione verborum adhaerescens, etc., id. Brut. 93, 320. See Hand Turs. II. pp. 467-540.
legebam ‥ populum ‥ et quidem Deo carissimum ‥ periisse
populus unus et is parvus numero
et in India ‥ pilosum ‥ genus hominum didicimus
os ‥ speluncae ad mare est, et ecce navis navigabat ad se
et si a rege illud impetrare non posset, veneno eos necabat
modo appreciatur xl li., et tamen prepositus inde reddit liiij li.
non habent aliquod testimonium praeter se, et tamen volunt probare omni modo
postmodum et fato victus pice nigrior exsto
pars cujus inferior Stigia Letheaque palude / fertur et inferni manibus succumbere nigris
ista ego et multa alia ‥ intuens
in conspectu Dei ‥ et sanctorum ejus ‥ cum consilio ‥ episcopi et omnium principum meorum
habendum aet possidendum
quasi ‥ nullam aliam intrinsecus et extrinsecus perturbationem pateretur, ita tamen cotidiana et nocturna ‥ tristitia ‥ querelaretur
quod mihi et meis utile ‥ esset
saccam et socam
de quibus ‥ habebat rex E. duas partes et comes G. terciam
ne domus vacua remaneret et ne rex careret servitio
appresenta meum clarnum [gl.: ] et meum cultellum et meam legulam et utansile meumsticce
vitae, salutis, et beatitudinis aeternae dona
iij canonici ‥ idest Sired, Godric, et Seuuen
sanctorum martyrum Simplicii, Faustini, et Beatricis
homines xx et unus
decem et duo cum decem et uno multiplicanda sunt
unum aratrum ‥ avendum et possidendum feliciterque ‥ perfruendum
nutritus et doctus ac coronatus fueram
in quantum infirmitas et possibilitas atque suppetentia permitteret
bino et bino
alii et alii
plus et plus
duo et duo(v.
ad ‥ solucionem dicte pecunie ‥ predicti prior et prior
per annos et annos
amice, est lenitas et est lenitas; est lenitas necessaria et lenitas dissoluta
erudito lectori multum dissimiliter sapit stilus et stilus
debemus ‥ distinguere senium et juventam, opes et inopiam, libertatem et servitudinem(
et aliquando plus et aliquando minus(v.
querulas sanctorum prophetarum voces et maxime Hieremiae
noscendis priorum gestis sive dictis et maxime nostrae gentis virorum inlustrium
insula ‥ fluviis ‥ piscosis ‥ et quidem praecipue issicio abundat
quidam ‥ officio diaconus et non merito, ‥ crucem auream ‥ portare solebat
esto pastor non mercenarius, ‥ lux et non tenebrae, ‥ praedicator et non adolator
attrahebant funem et non poterant uncum ‥ avellere
in estate tantum, et nunquam in hieme
quidlibet ut libet agimus, et non est distinctio virtutis et vitii
predicta Editha vocatur Eda et non Editha
ita quod ad intra remaneant et non distribuantur ad extra
hic et in aeterna saecula
qua ratione fixa et sine ulla haesitatione
cum reverentia et solemniter observari(v.
‘attritus’ et ‘consultus’ et nomina sunt et participia
historiam ‥ tibi ‥ et prius ‥ transmisi ‥ et nunc ‥ retransmitto
aet a Deo et angelis ejus
et pater et pastor previgil esto tuis
quadragesimus quartus ‥ orditur annus ‥, qui et meae nativitatis est
ut episcopus, presbyter, diaconus, vel qui in ‥ furtu captus est deponatur, non et communione privetur quia ‥ non judicat Deus bis in id ipsum
ut ‥ libertas et regula monasterialis vitae ‥ ab omnibus illis servetur, sed et post dies meos sue libertatis electione ‥ digni habeantur
religiosa ‥ femina, nobilis ingenio, nobilis et genere
culmina celsa poli felici calle petisti, / et nobis aperi culmina celsa poli
ita permansit et post mortem R. E.
unde et in egregiis legitur poetarum libris
de semine ‥ Stuf et Wihtgar, duorum fratrum et etiam comitum
omnis decima ejusdem ville et etiam de terra regis
maneriorum facta et onera ‥ tenetur suis propriis sumptibus facere et eciam supportare
potestatem vendicandi rem et eciam defendendi illam
omnes terras ‥ regni Scocie et eciam forinsecas insulas ‥ conquestus est
genus ‥ non solum nobile sed et religiosum
non solum in patriarchis et prophetis verum etiam et in regibus
ille vero ut Salomon pacificus non solum unum templum et plurima in suo regno praecepit renovari
spatio bilustri temporis ‥ sic ut et nunc
praecipio sicut et ego mandatum a domno apostolico Leone papa percepi
[ligamenta ] patiuntur sicut et nervi
dicitur potentia inesse materie corporis celestis sicut et elementaris, sed non potentia in substantia proprie
rex Occidentalium Saxonum nec non et Cantuariorum
necnon et eodem anno Æthelwulfus ‥ filiam suam Burgredo ‥ dedit
formosus est? expecta paulisper et non erit
hic patrem proprium in vinculis conjecit, quibus et obiit
ut inquirat que desiderantur et sic historiam ‥ conscribat
ne [plebs ] Deum ad indignationem provocet et sic in bella seditionesque proruat
et i celeriter et adfer de culina pulmentarium
solebant ‥ homines ville ‥ ire apud L. et reportare averagium de anguillis
quid mihi vultis dare et [? l. ut ] ego eum vobis tradam?
debet lx opera in gardino ‥ et valent ij s. v d.
tenet unum curtilagium ‥ et continet unam acram terre
tunc et modo pro iiij hidis se defendit
habet Robertus iiij villanos et v bobus
cum nequeat invalidus et valido, infirmus et sano eque onus sustinere(
non potest debilis cum strenuo pariter
dedi ‥ xvjmam partem piscarii et piscacionis et seinis et retibus
I conj. de coord., et ¶ 1 emploi ordinaire : pater et mater, le père et la mère ; hæc pueris et mulierculis et servis et servorum simillimis liberis grata sunt Cic. Off. 2, 57, ces plaisirs sont chers aux enfants, aux femmes, aux esclaves et aux hommes libres qui ressemblent absolument aux esclaves ¶ 2 balancement : et... et, et... et, dʼune part... dʼautre part, à la fois... et, aussi bien... que : et mari et terra, à la fois sur mer et sur terre ; sur mer aussi bien que sur terre ; et sur mer et sur terre || nec... et ; et... nec : ego vero et exspectabo... nec exigam Cic. Br. 17, pour moi, dʼune part jʼattendrai..., dʼautre part je nʼexigerai pas ; nec miror et gaudeo Cic. Fam. 10, 1, 4, je ne mʼen étonne pas et en même temps je mʼen réjouis, non seulement je ne... mais... ; neque... et potius Cic. Phil. 2, 109, loin de... plutôt || [rare] et... que : quis est quin intellegat et eos qui fecerunt, immemores fuisse..., nosque... duci ? Cic. Fin. 5, 64, peut-on ne pas reconnaître que dʼune part ceux qui ont fait cela ont oublié... et que nous dʼautre part sommes conduits... ? cf. Liv. 22, 37, 9 || que... et Liv. 1, 43, 2 ; 2, 59, 7 ; 4, 53, 12 ; 5, 45, 4, etc. ¶ 3 [dans les exclam. ou interrog.] et puis, et après cela : et sunt qui...? Cic. Mil. 91, et il y a des gens pour... ! cf. Cic. Sest. 80 ; Clu. 111 ; Phil. 1, 19 ; etc. ; et quisquam dubitabit quin... ? Cic. Pomp. 42, et on doutera que... ? ¶ 4 et... quidem, et il y a mieux, et même, allons plus loin : Cic. Br. 286 ; Tusc. 1, 76 ; Nat. 1, 89 ; Att. 16, 16, 5 ; Verr. 2, 5, 5 ; Phil. 2, 43 ; etc. || et dʼailleurs, mais aussi : Cic. Læl. 79 ; Fin. 2, 9 ; Fin. 1, 35 ; etc. || [et seul] et même, et de plus, et cela, et qui plus est : te enim appello, et ea voce, ut... Cic. Mil. 67, cʼest à toi en effet que je mʼadresse, et dʼune voix assez haute pour que... ; errabas, Verres, et vehementer errabas Cic. Verr. 2, 5, 121, tu te trompais, Verrès, et même tu te trompais lourdement, cf. Tusc. 3, 48 ; Verr. 2, 2, 51 ; 3, 152 ; 4, 134 ; 5, 10 ; Mil. 61 ; Cat. 2, 17 ; etc. || [renforcé par etiam ] Cic. Cæl. 14 ; Att. 2, 1, 3 ; 16, 16, 9 ; et vero etiam Cic. Off. 1, 147 ; Mur. 45 ; Att. 16, 16, 9, et même vraiment ; et vero Cic. Or. 136 ; Div. 1, 8, et vraiment || [comme et quidem ] et dʼailleurs, mais aussi : multa quæ non volt, videt. Et, multa fortasse, quæ volt Cic. CM 25, il voit bien des choses qui lui déplaisent. Mais aussi beaucoup peut-être qui lui plaisent, cf. Pl. Curc. 607 ; Cic. Sulla 48 ; Amer. 92 ¶ 5 [nuance dʼopposition] et pourtant : et videtis annos Cic. CM 28, et pourtant vous voyez mon âge || mais : et ea victoria contentus... Cic. Prov. 32, et (mais) satisfait de cette victoire..., cf. Cic. Verr. 2, 4, 6 ; 5, 5 ; Cat. 2, 14 ; Nep. Paus. 3, 7 ¶ 6 et... et non (au lieu de nec, neque ) : Cic. Mur. 75 ; Verr. 2, 4, 9 ; Inv. 2, 118 ; Fam. 7, 18, 2 ; 13, 22, 1 ; Q. 2, 2, 1 ; Att. 2, 24, 1 ; 8, 3, 6 ¶ 7 idée temporelle : vix... et Virg. En. 6, 498, à peine... que (quand) ; jam... et Tac. Agr. 29 ; nondum... et Tac. H. 2, 95, déjà, pas encore... que (quand); v. simul ¶ 8 après impératif : recognosce et intelleges Sen. Ep. 4, 6, passe en revue et tu constateras, cf. Sen. Ep. 13, 15 ; 16, 6 ; 20, 6 ; Ben. 4, 18, 3 ¶ 9 dans certaines comparaisons (cf. ac, atque ) : æque et Cic. Fin. 4, 64 ; aliter et Cic. Att. 11, 23, 1 ; aliud et Cic. Leg. 2, 60 ; similiter et Cic. Fin. 2, 21, autant que, autrement que, autre chose que, de même que.
II adv., aussi : ¶ 1 fateor me sectorem esse, verum et alii multi Cic. Amer. 94, jʼavoue que je suis un dépeceur de biens, mais beaucoup dʼautres le sont aussi ; gere et tu tuum bene Cic. Com. 32, administre bien, toi aussi, tes affaires ; sed et alii Cic. Off. 1, 133, mais dʼautres aussi ; probe et ille Cic. Tusc. 4, 73, avec raison lʼautre, de son côté ; v. ipse § 1, fin ¶ 2 = etiam, souvent dans Liv. , Tac. , Sen. , etc.
- 1. (aaneenrijgend) en, en ook, en verder, en tevens; ➤ se et suos tutari; annos octoginta et quattuor; — soms kan het onvertaald blijven: multae et magnae res; multa et improbissima facinora vele schandelijke daden; — in hendiadys: ardor et impetus hevige aanval; relinquere et deserere trouweloos verlaten;
- 2. (verklarend) en wel, namelijk; ➤ laudat, et saepe, virtutem; id, et facile, effici potest;
- 3. (contrasterend) en toch, en daarbij, en desondanks; ➤ plurimum facere et minimum ipse de se loqui;
- 4. (bevestigend) en werkelijk, en inderdaad, en waarachtig; ➤ et erat, ut rettuli, clementior;
- 5. (consecutief) en zodoende, en daarom, en dus; ➤ pons est interruptus et reliqua multitudo equitum interclusa;
- 6. (adversatief na een negatie) maar (ongeveer = sed); ➤ populi potentiae non amicus et optimatium fautor erat;
- 7. (ter inleiding v. zelfstandige zinnen) o.a.: (a) verder, bovendien; ➤ et quod paene praeterii, Bruti tui causa feci omnia (Cic.); (b) (in uitroepen) en; ➤ et tu credis omnia! (Ter.); (c) (in syllogismen) nu echter;
- 8. et non en niet (ontkenning van één enkel woord itt. neque, dat een hele zin ontkent);
- 9. et . . . et zowel . . . als ook; ➤ et audax et malus; neque . . . et aan de ene kant niet . . ., aan de andere kant echter; niet alleen niet . . ., maar (ook); et . . . neque aan de ene kant (weliswaar) . . ., aan de andere kant niet; II. adv.
- 1. ook; ➤ salve et tu; non solum . . . sed et;
- 2. zelfs; ➤ timeo Danaos et dona ferentes (Verg.);
- 3. (a) (na uitdrukkingen v. gelijkheid en gelijksoortigheid zoals idem, par, similis, alius [gewoner: ac of atque]) (zo)als; ➤ nunc tu mihi es germanus pariter corpore et animo; haec eodem tempore Caesari referebantur et legati veniebant; non eadem nobis et illis necessitudo impendet; (b) (als verbinding v. [bijna] gelijktijdige gebeurtenissen, zoals na vix[dum], ubi, iam e.d.) of; ➤ vix venerat et audit nauwelijks was hij binnen of hij hoorde.
及。也。亦。且。尙。— quae tanta fuit causa? 且有何大故乎。— vero 果然。尙且。Justus et constans 公而且恒者。Et sunt qui de te loquantur taceant de me 人將議汝而不及我矣。Justus, constans, et amabilis 公道恆心而且可愛。Est et iustus et constans 其人旣公道又恒心。Saulus qui et Paulus 掃祿其亦名保祿。
Suggest a Translation
See an image
Velin veteribus
- and conj.
- II. adv., adding to a fact or thought, also, too, besides, moreover, likewise, as well, even: Ph. vale. Pa. et tu bene vale, T.: ‘tu tuom negotium gessisti bene.’ Gere et tu tuom bene: et Caelius profectus ... pervenit, Cs.: et alia acies fundit Sabinos, L.: nam et testimonium saepe dicendum est: qui bellum gesserint, quom et regis inimici essent: id te et nunc rogo: Romulus et ipse arma tollens, L.: amisso et ipse Pacoro, Ta.: spatium non tenent tantum, sed et implent, Ta.—
- IIII. As conj, and, as the simplest connective of words or clauses: cum constemus ex animo et corpore: dixerat et conripiunt spatium, V.: Xerxes et duo Artaxerxes, Macrochir et Mnemon, N.—After a negat., but: portūs capere non potuerunt, et infra delatae sunt, Cs.—After an emphatic word: hoc et erit simile, etc. (i. e. et hoc): Danaūm et ... Ut caderem meruisse manu (i. e. et meruisse ut Danaūm manu cederem), V.: vagus et sinistrā Labitur ripā, H. — Regularly, either et introduces the second and each following word or clause, or no connective is used: Alco et Melampus et Tmolus, Alco, Melampus and Tmolus: et ipse bonus vir fuit, et multi Epicurei et fuerunt et hodie sunt et in amicitiis fideles et in omni vitā constantes et graves: Signini fuere et Norbani Saticulanique et Fregellani et Lucerini et, etc. (sixteen times), L.: sequebanturC. Carbo, C. Cato, et minime tum quidem Gaius frater, etc. —But the rule is often violated: consulibus, praetoribus, tribunis pl. et nobis ... negotium dederat: fuere autem C. Duellius P. Decius Mus M. Papirius Q. Publilius et T. Aemilius, L.: abi, quaere et refer, H.: It, redit et narrat, H.—After multi, plurimi, tot (where no conj.is used in English): multae et magnae Cogitationes, many great thoughts: plurima et flagitiosissuma facinora, S.: tot et tantae et tam graves civitates.—Repeated, both ... and, as well ... as, on the one hand ... on the other, not only ... but also: et haec et alia: et in circo et in foro: Iovis Et soror et coniunx, V.: et publice et privatim: et est et semper fuit: et oratio et voluntas et auctoritas, as well ... as ... and.—The second or last et often introduces a climax, both ... and in particular: homo et in aliis causis versatus et in hac multum versatus.— Corresponding with neque, both ... and not, both not ... and: via et certa neque longa: nec sapienter et me invito facit, both unwisely and against my protest: quia et consul aberat nec facile erat, etc., L.—Corresponding with -que, deinde, tum, instead of another et: et Epaminondas cecinisse dicitur, Themistoclesque, etc.: uti seque et oppidum tradat, S.: tela hastaque et gladius, L.: et in ceteris ... tum maxime in celeritate: et publicani ... deinde ex ceteris ordinibus homines.—After a negative, uniting two words or phrases: non errantem et vagam, sed stabilem sententiam: Nec pietate fuit nec bello maior et armis, V.—Uniting two words which form one conception: habere ad Catilinam mandata et litteras: pateris libamus et auro, V.: cernes urbem et promissa Moenia, V.: omnium artium ratio et disciplina, systematic cultivation: quam (medicinam) adfert longinquitas et dies, time: crescit oratio et facultas (i. e. dicendi facultas): a similitudine et inertiā Gallorum separari, from resembling their lack of enterprise, Ta.—Et non, and not, instead of neque: patior, iudices, et non moleste fero: exempla quaerimus et ea non antiqua: uti opus intermitteretur et milites contineri non possent, Cs.: pro decore tantum et non pro salute, L.: tantummodo in urbe et non per totam Italiam, S.: me ista curasse et non inrisisse potius, etc.; cf. otioso vero et nihil agenti privato: temere et nullo consilio: heredes sui cuique liberi, et nullum testamentum, Ta. — Adding a general to a special term, or a whole to one or more parts, and the rest, and all: Chrysippus et Stoici, and the Stoics in general: ad victum et ad vitam: procul ab Syracusis Siciliāque, L.—Adding a special to a general term, or a part to a whole, and in particular, and especially: si te et tuas cogitationes et studia perspexeris: tris (navīs) In brevia et Syrtīs urguet, V.: regnum et diadema, H. — Adding an explanation or enlargement of the thought, and indeed, and in fact, and moreover, and that, and besides: errabas, Verres, et vehementer errabas: hostis et hostis nimis ferus: cum hostis in Italiā esset, et Hannibal hostis, L.: te enim iam appello, et eā voce, ut, etc.: id, et facile, effici posse, N.: et domi quidem causam amoris habuisti: pictores, et vero etiam poëtae.—Introducing a parenthesis: ad praetorem— et ipse ita iubebat—est deductus, L.—Adding a result after an imper, and then, and so: Dic quibus in terris, et eris mihi magnus Apollo, V.—Introducing a strongly contrasted thought, and yet, and in spite of this, and ... possibly, but still, but: et dubitas, quin sensus in morte nullus sit?: animo non deficiam et id perferam: in amicitiā nihil fictum (est), et quicquid est, id est verum.—After an expression of time, introducing a contemporaneous fact, and, and then, when, as: haec eodem tempore referebantur, et legati veniebant, Cs.: eādem horā Interamnae fuerat et Romae: simul consul de hostium adventu cognovit, et hostes aderant, S.—Introducing an immediate sequence in time, and then, when: Tantum effatus et in verbo vestigia torsit, V.: vixdum ad se pervenisse et audisse, etc., L.—Introducing the second term of a comparison, as, than, and: Nunc mihi germanu's pariter animo et corpore, T.: quod aeque promptum est mihi et adversario meo: haudquaquam par gloria sequitur scriptorem et actorem, S.: aliter docti et indocti.—Adversative, but, yet: gravis, severus, et saepius misericors, Ta.: magna corpora et tantum ad impetum valida, Ta.
-
…et milibus passuum VI a Caesaris castris sub monte consedit. Postridie eius diei praeter castra Caesaris suas copias traduxit et milibus passuum duobus ultra eum castra fecit eo consilio uti frumento commeatuque qui ex Sequanis et Haeduis supportaretur Caesarem intercluderet…
Julius Caesar, Gallic War
-
…editus tantum adversus in latitudinem patebat quantum loci acies instructa occupare poterat, atque ex utraque parte lateris deiectus habebat et in fronte leniter fastigatus paulatim ad planitiem redibat, ab utroque latere eius collis transversam fossam obduxit circiter passuum CCCC…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Caesaris suas copias traduxit et milibus passuum duobus ultra eum castra fecit eo consilio uti frumento commeatuque qui ex Sequanis et Haeduis supportaretur Caesarem intercluderet. Ex eo die dies continuos V Caesar pro castris suas copias produxit et aciem instructam…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, periculis meis circumclusus ac debilitatus subito pertimuerit, sententiam mutaverit, deseruerit suos, consilium belli faciendi abiecerit, et ex hoc cursu sceleris ac belli iter ad fugam atque in exsilium converterit, non ille a me spoliatus armis…
Cicero, in Catilinam
-
…in fronte leniter fastigatus paulatim ad planitiem redibat, ab utroque latere eius collis transversam fossam obduxit circiter passuum CCCC et ad extremas fossas castella constituit ibique tormenta conlocavit, ne, cum aciem instruxisset, hostes, quod tantum multitudine…
Julius Caesar, Gallic War
-
…ex eo loco movent. Idem facit Caesar equitatumque omnem, ad numerum quattuor milium, quem ex omni provincia et Haeduis atque eorum sociis coactum habebat, praemittit, qui videant quas in partes hostes iter faciant. Qui cupidius…
Julius Caesar, Gallic War
-
…ex Sequanis et Haeduis supportaretur Caesarem intercluderet. Ex eo die dies continuos V Caesar pro castris suas copias produxit et aciem instructam habuit, ut, si vellet Ariovistus proelio contendere, ei potestas non deesset. Ariovistus his omnibus…
Julius Caesar, Gallic War
-
…altissimo, qui agrum Helvetium a Germanis dividit ; altera ex parte monte Iura altissimo, qui est inter Sequanos et Helvetios ; tertia lacu Lemanno et flumine Rhodano, qui provinciam nostram ab Helvetiis dividit. His rebus fiebat ut…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Germanis dividit ; altera ex parte monte Iura altissimo, qui est inter Sequanos et Helvetios ; tertia lacu Lemanno et flumine Rhodano, qui provinciam nostram ab Helvetiis dividit. His rebus fiebat ut et minus late vagarentur et minus…
Julius Caesar, Gallic War
-
…hanc rei publicae pestem paulisper reprimi, non in perpetuum comprimi posse. quod si sese eiecerit secumque suos eduxerit et eodem ceteros undique conlectos naufragos adgregarit, exstinguetur atque delebitur non modo haec tam adulta rei publicae pestis verum etiam…
Cicero, in Catilinam