About Report a problem

Menu

expendere

expendere [CL] 1 to weigh, measure. b (math.) to measure (into parts), divide. c to weigh in mind, judge. ~dero, i‥. metiar GlH E 614; 9‥ ~datur, sie awegen oþþe ahangen WW.  b si tota summa, i. e. numerus, per septem ~sa, i. e. divisa, fuerit, et nil superfuerit Byrht. Man. 50.  c ~derunt, i‥. judicaverunt GlH E 613. 2 to disburse, spend: a (property); b (money); c (refl., fig.); d (absol.). a ut ‥ ea, quibus te privas, egenis ~das Ad. Scot OP 510A; bona mea ~didi Latin Stories 115; 1339 si ‥ alias res et bona ‥ ~dideritis RScot I 569a; 1340 executores in bonis ‥ defuncti ‥ omnia ‥ fideliter ~didisse FormOx 116.  b dum cernunt amplum sponsas expendere censum Aldh. VirgV 2384; pecuniae portionem quam habebat in usum pauperum ~dit Wulf. Æthelwold 29; ~dam itaque hoc [obolum] in nucleis Alex. Cant. Dicta 3 p. 120; 1189 viijm brabantinorum ‥ ~didere Diceto YH 61; 1206 ut ‥ redditus ‥ obedientiarum libere et absque omni diminutione ~dantur Chr. Evesham 213; 1219 cum [mille marce] ‥ ~dite fuerint Pat 199; 1220 quingente marce, quas ~didit in curia Romana Ib. 248; 1227 cum ‥ T. de G‥. veniret ad nos ‥ ostendens se multa ~didisse in servicio nostro pro guerra ‥ sustinenda Cl 164b; c1389 (v. expensor); 1410 pecuniam ‥ ~didi FormOx 419; 1425 custos ‥ de denariis per eum receptis et ~ditis fidelem reddat computum annuatim Conc. III 505b; a1466 quod ‥ expendirent [sic] residuum (v. extraequitator); exspendidit ‥ in dimidio anno ijm li. W. Worc. Itin. 72.  c c794 Creator ad redemptionis tuae pretium se ipsum ~dit Alcuin Ep. 34.  d episcopus habet sumptus unde possit ~dere Ockham Pol. I 302; 1380 quando exspendiderat et in quibus, et ut habeat tallias de expensis Reg. Rough 213. 3 (p. ppl. expensus as sb. f.): a spending, expenditure, outlay (also fig.). b funds, money. c charge, cost. d expenses, money spent. a nihil nobis deest nisi ~sarum facultas Gir. RG III 10 p. 107; 1236 si ‥ contigerit ‥ hundredum ‥ ~sas facere, homines prioris ‥ secundum portionem suam †debunt [MS: dabunt] cum ceteris hominibus ‥ hundredi Cust. Battle 136; jungitque lacrimas / expensis sanguinis quas facis maximas Walt. Wimb. Carm. 617.  b 1164 quantum ~se permiserint undecumque quesite, quod jusseritis exequar J. Sal. Ep. 134 (136 p. 12); cum ~sa sufficiens itineri arripiendo ‥ in exiguo locatur marsupiola [l. marsupiolo] Neckam NR II 52; oportuit me hostiatim mendicare, sine omni ~sa Brakelond f. 134; 1267 etc. (v. apponere 4c).  c regiis interim exibendum ~sis habui hominem letum Map NC II 3 f. 24v; a1294 probi viri duo vel tres de gilda laborabunt cum eo [sc. reo] duas dietas recedendo super ~sas gilde; si vero ultra duas dietas cum ipso laboraverint, reus tunc propriis ~sis suis eos ‥ adducet Gild Merch. I 230; si infirmus dives est, et nichil vult dare adhuc medicus tenetur ipsum curare propriis ~sis J. Mirfield Flor. 132; 1353 in uno porpays empto pro ~sis domini prioris, x s. vj d. Ac. Durh. 553; 1450 (v. domicilium 2a); 1460 (v. domicilium 2b); imperator in palacio regis Henrici fuerat London’ ‥ per tres menses in ~sis semper Henrici regis Anglorum Strecche Hen. V 155; s1420 (v. caelatura 2a).  d 1187 in exspensa vj canonicorum ‥ xij li. et xiiij s. Pipe 26; volumus ‥ ut ‥ ei saltem medietatem ‥ restituat ~sarum Gir. Invect. III 16; c1325 (v. duodenus 5); c1337 nota, infra stilo ~se necessarie, de viij s. solutis pro una piscaria in Sunderland Ac. Durh. 534; 1364 ~sa forinseca cum reparacione domorum Banstead 343; 1468 pro ‥ aliis minutis ~sis ad usum ‥ regis ExchScot 590. 4 to consume, use up: a (commodity); b (foodstuff); cf. expensare; c (fig.). d to waste. a c1300 focalia in dicto bosco in domo sua propria ~denda FormMan 3; s1399 cumque utraque pars fere sagittas ~dissent ‥ Dieul. f. 147; 1456 in denariis solutis de cofferis domini pro iij foderis plumbi emptis et ~ditis in opere predicto Arch. Cant. LXIII 138; 1514 (v. diplois b).  b cum tres expendit sportas cum pane refertas Aldh. VirgV 1611; 1249 pro vino ~dito in aula xij d. DCCant. DE/1; 1257 blada ‥ ~dita (v. dominicus 3c); s1322 ~ditis ‥ victualibus Trokelowe 125.  c primus quicquid scivit de Anglico ~didit, dicens “nos tres Wallenses.” ‥ secundus Anglicum suum ~didit, dicens, “propter denarium in bursa” Latin Stories 128.  d 1376, 1445 (v. curriso). 5 (p. ppl. expensus as sb. f.) provision, supply (also fig.). b spence; v. et. dispendere 2b, spensa. ~sa, daeguuini GlC E 488; ~sa, i. substantia, ‥ dægwine GlH E 610; prescripto legum cohercetur ~sa cenarum J. Sal. Pol. 731B; dicit de obsidione, et de defectu victualium et ~sarum (J. Bridl.) Pol. Poems I 159.  b clericus ~se panis et vini ij s. in die Domus Reg. 130; dispensatores ~se Ib. 132; 1187 in domo mea [sc. regis Scotiae], sc. in ~sa et coquina Regesta Scot. 270; c1212 per serjantiam custodiendi hostium ~se domini regis Fees I 51. 6 to spend, use up (time). vatis ‥ / aethereis expendit ovans sub laudibus umbras Bede CuthbV 779; sicque diem totum sacris expendimus ymnis Wulf. Swith. II 69; postquam expensum est nocturnum spatium Walt. Wimb. Carm. 542; dies illos ‥ non minus diligenter ~dit Blakman Hen. VI 15; 1458 concessus est unus dies regentibus, ita quod ~datur infra universitatem MunAcOx 740; c1478 nullus eorum ~dat in anno ultra triginta dies StatOx 290. 7 to pay (penalty), suffer (retribution). ~disse, araefnde GlC E 373; expe[n]disset, ðrowode Ib. 392; ~disset, i. sustinuisset, patiebatur GlH E 612.

Saved

Recent