expedio
expedio, to extricate, disengage, let loose, set free, liberate
I make my way through flames and the enemy
- I Lit.: videte, in quot se laqueos induerit, quorum ex nullo se umquam expediet, Cic. Verr. 2, 2, 42, § 102; cf. id. ib. 43, § 106: mortis laqueis caput, Hor. C. 3, 24, 8; cf. also: vix illigatum te triformi Pegasus expediet Chimaera, id. ib. 1, 27, 24: flammam inter et hostes Expedior, make my way through, Verg. A. 2, 633: errantem nemori, Ov. F. 4, 669 et saep.—With inanim. and abstr. objects: aditus expediunt, open a passage, Caes. B. G. 7, 86 fin.: sibi locum, id. B. C. 2, 9, 6: iter fugae per invias rupes, Liv. 38, 2, 14: agrum saxosum lectione lapidum, Col. 2, 2, 12: capillus pectine quotidie expediendus est, disentangled, Fronto de Eloqu. init.—
- B Transf.
- 1 In gen., to fetch out, bring forward, procure, make ready, prepare any thing folded up, put away, etc.: funes expediunt, Sisenn. ap. Non. 297, 1: vela, Ov. H. 17, 200: hominem nudari et virgas expediri jubet, Cic. Verr. 2, 5, 62, § 161: cererem canistris, Verg. A. 1, 702: convivia mediis tectis (famulae), Val. Fl. 2, 341; cf.: cibaria pastoribus, to provide, Varr. R. R. 2, 10, 6: merces suas (institor), Ov. A. A. 1, 422: pecuniam, to procure, Cic. Fragm. ap. Non. 298, 22; Suet. Caes. 4: arma, to hold in readiness, Caes. B. G. 7, 18 fin.; Tac. A. 2, 79; Verg. A. 4, 592: tela equosque, Liv. 38, 25, 14: ferrum, id. 24, 26, 10: naves, Caes. B. C. 2, 4 fin.: vineas in occulto, id. B. G. 7, 27, 2: copias, Tac. A. 13, 7: se celeriter (Galli equites), Caes. B. C. 1, 51, 4: se, Plaut. Am. 1, 1, 52 (204); Liv. 38, 21, 2; cf. mid.: exercitum expediri ad bellum jubet, Tac. H. 2, 99. —
- 2 to send away, despatch (poet.): me ex suis locis pulcre ornatum expedivit, Plaut. Rud. 4, 2, 3 (908): saepe disco, Saepe trans finem jaculo nobilis expedito, despatched, i. e. hurled, Hor. C. 1, 8, 12.—
- 3 Absol., for expedire se, to arm one's self for battle (only in Tac.), Tac. H. 1, 10: multos secum expedire jubet, id. ib. 1, 88; 2, 99.
- II Trop., to bring out, extricate, release, free from any evil, obstacle, etc.: impeditum animum, Ter. Hec. 297; cf.: sapientis est, cum stultitiā suā impeditus sit, quoquo modo possit, se expedire, Cic. Rab. Post. 9, 24: haererem, nisi tu me expedisses, id. Pis. 30, 74: ex servitute filium, Plaut. Capt. 2, 3, 94 (454); cf.: se ex turba, Ter. Ad. 614: se ab omni occupatione, Cic. Att. 3, 20, 2: aliquem omni molestiā, id. ib. 2, 25, 2; so, se aerumnis, Ter. Hec. 288: se crimine, id. ib. 755: se cura, id. Phorm. 823: civitatem malis obsidionalibus, Amm.16, 4, 3: amor Lycisci me tenet, Unde expedire non queant amicorum consilia, Hor. Epod. 11, 25: curae sagaces Expediunt (Claudiae manus) per acuta belli, bring or help through, id. C. 4, 4, 76; cf.: per quot discrimina rerum Expedior? escape, Val. Fl. 1, 217: me multa impediverunt quae ne nunc quidem expedita sunt, Cic. Fam. 14, 19: si vita nostra in aliquas insidias incidisset, omnis honesta ratio esset expediendae salutis, of obtaining safety, id. Mil. 4, 10.—
- B Transf.
- 1 To put in order, arrange, set right: cum Antonio loquare velim, et rem, ut poteris, expedias, Cic. Att. 11, 18, 2: expedire et conficere res, id. Brut. 42, 154: rem frumentariam, Caes. B. G. 7, 36, 1; id. B. C. 1, 54 fin.: negotia (with explicare), Cic. Fam. 13, 26, 2; cf. id. ib. 1, 3, 1: nomina mea, per deos, expedi, exsolve, settle, pay, id. Att. 16, 6, 3: nomen, id. ib. 13, 29, 3: Faberianum, id. ib. 12, 29, 2; cf. in a pun respecting a scholar unable to pay his debts: omnes solvere posse quaestiones, Unum difficile expedire nomen, Bibacul. ap. Suet. Gram. 11: quemadmodum expediam exitum hujus institutae orationis, non reperio, settle, arrange, Cic. Fam. 3, 12, 2; cf.: expediri quae restant vix poterunt. si hoc relinqueris, id. Rep. 1, 35, 55: consilia sua, Tac. H. 3, 73: docte hanc fallaciam, put into operation, Plaut. Capt. prol. 40.—
- 2 Of speech, to disclose, unfold, explain, relate, narrate (mostly poet. and in post-Aug. prose; not in Cic., Caes., or Quint.): qui tu misera's? mi expedi, Plaut. Men. 4, 2, 50 (620) (639 Ritschl): id ego aequum ac jus fecisse expedibo atque eloquar, will show, Enn. ap. Non. 505, 19; Pac., Att., Pompon. ib. 15 sq.: agedum, hoc mihi expedi, Ter. Eun. 694: altius omnem Expediam prima repetens ab origine famam, Verg. G. 4, 286: pauca tibi e multis ... expediam dictis, id. A. 3, 379: priusquam hujuscemodi rei initium expedio, Sall. J. 5, 2: nunc originem, mores, et quo facinore dominationem raptum ierit, expediam, Tac. A. 4, 1: me non tantum praevisa, sed subita expedire docuisti, id. ib. 14, 55: ea de caede quam verissime expediam, id. H. 4, 48: promptius expediam quot, etc., i. e. it will take me a shorter time to recount, Juv. 10, 220.—
- 3 Reflex. of events, to develop, run their course, proceed: amoris arteis eloquar quem ad modum se expediant, Plaut. Trin. 2, 1, 10 (232); cf.: ut res vostrorum omnium bene expedire voltis, to make favorable progress, id. Am. prol. 5 (Lorenz ad Plaut. Trin. 2, 36 (258); but Ussing reads me expedire, benefit me).—
- 4 Absol., res expedit, or impers., expedit (alicui—lit., it helps out, furthers, promotes; hence), it is serviceable, profitable, advantageous, useful, expedient (class.): nequiter paene expedivit prima parasitatio, Plaut. Am. 1, 3, 23 (521): non igitur faciat, dixerit quis, quod utile sit, quod expediat? Immo intelligat, nihil nec expedire nec utile esse, quod sit injustum, Cic. Off. 3, 19, 76; cf.: quid intersit sua, quid expediat, id. Agr. 2, 25, 66: ex utilitatis varietatibus, cum aliis aliud expediat, nasci discordias, id. Rep. 1, 32; cf.: ut non idem expediret, incidere saepe, id. Lael. 10, 33: quidquam Caesari ad diuturnitatem victoriae et dominationis, id. Att. 7, 22, 1: non idem ipsis expedire et multitudini, Nep. Milt. 3, 5 al.—With an inf. clause as subject: expedit bonas esse vobis, Ter. Heaut. 388; cf.: omnibus bonis expedit salvam esse rem publicam, Cic. Phil. 13, 8, 16: cui (reo) damnari expediret, id. Verr. 2, 1, 3 fin.: cum eam (pecuniam) in praediis collocari maxime expediret, id. Caecin. 6, 16: ubi vinci necesse est, expedit cedere, Quint. 6, 4, 16; Hor. C. 2, 8, 9 et saep.—With subj. clause as subject after ut or ne (post-class.): expedire omnibus dicunt, ut singulae civitates suas leges habeant, Just. 34, 1, 7 Benecke ad loc.: expedit rei publicae, ne sua re quis male utatur, Just. Inst. 1, 8, 2: neque expedire ut ambitione aliena trahatur, Tac. A. 3, 69.—Absol.: tu si ita expedit, velim quamprimum conscendas, Cic. Q. Fr. 2, 2, 4: sic magis expedit, Quint. 4, 2, 67: ut expediat causae, id. 7, 3, 18.
- —Hence, ex-pĕdītus, a, um, P. a., unimpeded, unincumbered, disengaged, free, easy, ready, at hand.
- A Of persons: cum ceteris quae habebat vadimonia differt, ut expeditus in Galliam proficisci posset, Cic. Quint. 6, 23: incrmos armati, impeditos expediti interficiunt, i. e. without baggage, Sisenn. ap. Non. 58, 8; cf.: eo circiter hominum numero XVI. milia expedita cum omni equitatu Ariovistus misit, Caes. B. G. 1, 49, 3: legiones expeditae, id. B. C. 1, 42, 1; so of soldiers without baggage, id. ib. 2, 19, 2; 6, 25, 1; 1, 27 fin. et saep.—As subst.: expĕdītus, i, m., a soldier lightly burdened, a swiftly marching soldier: latitudo (silvae) novem dierum iter expedito patet, Caes. B. G. 6, 25, 1: obviam fit ei Clodius expeditus in equo, Cic. Mil. 10, 28; cf. Sagana, tucked up, Hor. Epod. 5, 25: expedito nobis homine et parato opus est, ready, at hand, prompt, Cic. Phil. 11, 10, 26; cf.: expeditus ad caedem, id. Agr. 2, 30, 82: ad pronuntiandum, id. de Or. 2, 30, 131; cf.: facilis et expeditus ad dicendum, id. Brut. 48 fin.—
- B Of inanim. or abstr. things, convenient, at hand: iis expedito loco actuaria navigia relinquit, commodious, Caes. B. C. 1, 27; cf.: via expeditior ad honores, Cic. Fl. 41, 104: reditum in caelum patere optimo et justissimo cuique expeditissimum, id. Lael. 4, 13: pecunia expeditissima quae erat, tibi decreta est, the readiest, the nearest at hand, id. Fam. 11, 24, 2; cf. rationes, id. ib. 10, 25, 2: cena (with parca), Plin. Ep. 3, 12, 1: expeditissimum unguentorum, Plin. 13, 1, 2, § 8: probabili expedito, soluto, libero, nullā re implicato, Cic. Ac. 2 (Luc.), 33, 105: expedita erat et perfacile currens oratio, id. Brut. 63, 227; cf.: expedita ac profluens dicendi celeritas, id. ib. 61, 220: inops ad ornandum, sed ad inveniendum expedita Hermagorae disciplina, id. ib. 76, 263: prope jam expeditam Caesaris victoriam interpellaverunt, achieved, Caes. B. C. 3, 70 fin. —
- b In the neutr. absol.: in expedito esse, habere, etc., to be or have in readiness or at hand: quaedam sunt quidem in animo, sed parum prompta: quae incipiunt in expedito esse, quum dicta sunt, Sen. Ep. 94 med.; cf.: promptum hoc et in expedito positum, Quint. 10, 7, 24: in expedito haberent integras copias ad opem ferendam, ready for action, Liv. 36, 16, 10.—Hence, adv.: ex-pĕdīte, without impediment, without difficulty, readily, promptly, quickly: in iis rebus celeriter expediteque percipiendis, quae, etc., Cic. Fin. 5, 12 fin.: expedite explicans quod proposuerat, id. Brut. 67, 237: fabulatu's, Plaut. Men. 1, 2, 63 (172): loqui, Suet. Aug. 89.—Comp.: non implicite et abscondite, sed patentius et expeditius, Cic. Inv. 2, 23, 69: navigare, id. Att. 6, 8, 4: fit putatio, Col. Arb. 11, 1.—Sup.: ex quo te, quocumque opus erit, facillime et expeditissime conferas, Cic. Fam. 6, 20, 2.
➳ fut. arch. expedibo Pl. Truc. 138 ; inf. pass. expedirier Pl. Pœn. 1007.
- 1. losmaken, ontknopen, ontwarren [nodum losmaken; caput laqueis mortis; illigatum];
- 2. vrijmaken, bevrijden, redden [alqm occupatione; nos omni molestia; ex servitute filium]; (in een moeilijke situatie) verlossen, erdoor helpen [alqm per acuta belli]; — se ~ en pass. expediri zich redden, ontkomen [curā; crimine; ex turba];
- 3. (iets moeilijks) afwikkelen, uitvoeren, tot stand brengen, in orde brengen, zorgen voor [res; negotia; commeatūs; rem frumentariam de voedselvoorziening regelen; exitum orationis]; ➤ haec quaestio facile expedietur;
- 4. (iets lastigs) uit de weg ruimen, opruimen [curas]; (moeilijkheden) te boven komen [quod instat];
- 5. mogelijk maken, bevorderen, vinden [iter fugae; alci vicarium; sibi locum zich een plaats verschaffen];
- 6. tevoorschijn halen of brengen [virgas; Cererem canistris brood uit de manden];
- 7. uitrusten voor de strijd, in gereedheid brengen [arma, ferrum zich klaarmaken voor de strijd; legiones; exercitum; vela; naves zeilklaar maken; se ad pugnam];
- 8. uiteenzetten, verklaren, uitleggen, toelichten [initia et causas; ea de caede]; ➤ age, hoc mihi expedi;
- 9. (poët.) werpen, slingeren [discum];
- 10. (Plaut.) se ~ zich ontwikkelen, aflopen; II. intr.
- 1. bevorderlijk zijn, baten [rei publicae], meestal onpers. expedit het baat, het is nuttig (m. inf.; aci.; ut; subj. alleen neutr. v.e. pron. of v.e. algemeen adj. zoals bv. id, nihil, aliud); ➤ ubi vinci necesse est, expedit cedere; expedit rei publicae ne suā re quis male utatur; (abs.) sic magis expedit;
- 2. (Tac.) zich klaarmaken, eropuit trekken [ad bellum];
- 3. (Plaut.) zich ontwikkelen, aflopen.
解開。放。簡言。備。— nodum 解結。— ferrum 拔刀。— fallaciam 騙成。 — nomina 還淸各帳。— alimenta arcu 以獵備日需。 — salutem 保命。— arma 備兵器。Expedibo pro Expediam.
Suggest a Translation
See an image
- ex + pes, to extricate, disengage, let loose, set free, liberate: nodum: ex nullo (laqueo) se: mortis laqueis caput, H.: flammam inter et hostīs Expedior, make my way, V.: errantem nemori, O.: sibi locum, make room, Cs.: iter per rupes, L.—To fetch out, bring forward, procure, make ready, prepare: vela, O.: virgas expediri iubet: cererem canistris, V.: navīs, Cs.: legiones, Cs.: exercitum, L.: se ad pugnam, L.: ius auxili sui, exercise, L.—To despatch, hurl: trans finem iaculo expedito, H.—Fig., to bring out, extricate, release, free: me turbā, T.: impeditum animum, T.: haererem, nisi tu me expedisses: Quas (manūs) per acuta belli, help through, H.: me multa impediverunt quae ne nunc quidem expedita sunt.—To put in order, arrange, set right, adjust, settle: rem, ut poteris: rem frumentariam, Cs.: nomina mea, pay: exitum orationis: quod instat, V.— To explain, unfold, make clear, clear up, disclose, relate: pauca tibi dictis, V.: rei initium, S.: ea de caede, Ta.: Promptius expediam quot, etc., i. e. could sooner recount, Iu.—To be serviceable, be profitable, be advantageous, be useful, be expedient, profit: nihil expedire quod sit iniustum: non idem ipsis expedire et multitudini: Caesari ad diuturnitatem victoriae: expedit bonas esse vobis, T.: omnibus expedit salvam esse rem p.: tu si ita expedit, velim, etc.
-
…agminis aliter se habebat ac Belgae ad Nervios detulerant. Nam quod hostibus adpropinquabat, consuetudine sua Caesar VI legiones expeditas ducebat ; post eas totius exercitus impedimenta conlocarat ; inde duae legiones quae proxime conscriptae erant totum agmen claudebant praesidioque…
Julius Caesar, Gallic War
-
…vehementer multitudine suorum nostram aciem premebant. Id cum animadvertisset P. Crassus adulescens, qui equitatui praeerat, quod expeditior erat quam ii qui inter aciem versabantur, tertiam aciem laborantibus nostris subsidio misit. Ita proelium restitutum est ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, mons autem altissimus impendebat, ut facile perpauci prohibere possent ; alterum per provinciam nostram, multo facilius atque expeditius, propterea quod inter fines Helvetiorum et Allobrogum, qui nuper pacati erant, Rhodanus fluit isque non nullis locis…
Julius Caesar, Gallic War
-
…. Hic locus ab hoste circiter passus DC, uti dictum est, aberat. Eo circiter hominum XVI milia expedita cum omni equitatu Ariovistus misit, quae copiae nostros terrerent et munitione prohiberent. Nihilo setius Caesar, ut ante…
Julius Caesar, Gallic War
-
…qua illi descensus erat in Galliam properanti. Neque tamen Antonius procul aberat, utpote qui magno exercitu locis aequioribus expeditus in fuga sequeretur. Sed Catilina, postquam videt montibus atque copiis hostium sese clausum, in urbe res advorsas…
Sallust, Catilina
-
…aetas, animus valet ; contra illis annis atque divitiis omnia consenuerunt. Tantummodo incepto opus est, cetera res expediet. Etenim quis mortalium, cui virile ingenium est, tolerare potest illis divitias superare, quas profundant in exstruendo…
Sallust, Catilina
-
…latera, et ferales ante cupressos constituunt, decorantque super fulgentibus armis. Pars calidos latices et aëna undantia flammis expediunt, corpusque lavant frigentis et unguunt. Fit gemitus. Tum membra toro defleta reponunt, purpureasque super vestes ,…
Vergil, Aeneid
-
…tamen plus me in hac spe tua sapientia et humanitas consolatur quam opportunitas temporis. itaque, quem ad modum expediam exitum huius institutae orationis, non reperio ; neque enim tristius dicere quicquam debeo ea de re, quam tu…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…posses dicere emisse, facile cui velles tuam causam et factum probares ; nunc de peripetasmatis quem ad modum te expedias non habes. quid a phylarcho Centuripino, homine locupleti ac nobili, phalerass pulcherrime factas, quae regis Hieronis…
Cicero, in Verrem
-
…qui sit eius status. Lentulum quidem nostrum ; omnia ; praeter Tusculanum proscripsisse audio. cupio hos expeditos videre, cupio etiam Sestium, adde sis Caelium ; in quibus omnibus est αἴδεσθεν μὲν ἀνήνασθαι, δεῖσαν δ…
Cicero, Epistulae ad Atticum