externus
externus, outward, external
with native and foreign resources
- I In gen.: nec enim ille externus et adventicius habendus est tepor, sed ex intimis maris partibus agitatione excitatus, Cic. N. D. 2, 10, 26: externa et adventicia visio, id. Div. 2, 58, 120: corpus, id. N. D. 1, 11, 26: pulsus, id. Rep. 6, 26: domina rerum externarum, id. Tusc. 5, 9, 25: commoda vel incommoda, id. Top. 23, 89: bona, Ov. P. 2, 3, 35: vir rebus externis magis laudandus quam institutis domesticis, Cic. Phil. 2, 28, 69.—Subst.: externi ne quid, Hor. S. 2, 7, 87: nos autem illa externa cum multis: haec interiora cum paucis ex ipso saepe cognovimus, outward goods, Cic. Ac. 2 (Luc.), 2, 4.—
- II In partic., with respect to one's family or country, of or belonging to another country, foreign, strange (syn.: alienus, peregrinus; opp. noster, domesticus, oppidanus, etc.): auxilia (opp. domesticae opes), Caes. B. G. 2, 5 fin.: qui (dii) jam non procul ab externo hoste atque propinquo, sed hic praesentes sua templa defendunt, Cic. Cat. 2, 13, 29: hostis (opp. oppidani), Hirt. B. G. 8, 37, 2; cf. bella (opp. civilia), Quint. 8, 3, 78: neque haec externa vobis est religio neque aliena, Cic. Verr. 2, 4, 51, § 114: superstitiones, Tac. A. 11, 15: quam minime peregrina et externa verba, Quint. 8, 1, 2: verba (opp. nostra), id. 1, 5, 58: apud externos populos, Cic. Off. 2, 18, 64: gens, Verg. A. 7, 367: in externis locis, Cic. Fam. 4, 9 fin.: gratiae, Tac. A. 12, 15: mores, id. ib. 11, 16; cf.: mutatio morum, Curt. 8, 5: amor, i. e. for a foreigner, Ov. H. 5, 102: orbis, i. e. Asia and Africa, Plin. 22, 24, 56, § 118 et saep.—As subst. in masc. and neutr.: canum tam amans dominorum adulatio tantumque odium in externos, towards strangers, Cic. N. D. 2, 63, 158: externa libentius quam domestica recordor, id. Off. 2, 8, 26: externa armis falsis velare, hostile feelings or designs, Tac. H. 4, 32: moliri, id. ib. 3, 5.
augebantur ~ae clades domesticis motibus
~ae peregrinationis participem
qui subito veniens externis exul ab oris
internis atque ~is regiae potestatis sollicitudinibus
non in Anglia solum sed in ~is regnis
~e dominationis jugo sua colla mancipare
quoniam [Wictberct ] ~is prodesse ad fidem non poterat, suis amplius ex virtutum exemplis prodesse curabat
saepius externis praedantibus undique fines
consilium ne ab ~is aliquid rancoris inter germanos deprehenderetur occultatum est
regnum ‥ reges dubii vel externi disperdiderunt
- 1. uitwendig, uiterlijk, buitenst; ➤ mare -um oceaan; — subst. externa, ōrum n uiterlijke zaken;
- 2. buitenlands, uitheems, vreemd(soortig) [populus; bellum; religio; hostis; timor voor een buitenlandse vijand; victoria op buitenlandse vijanden]; — subst. externus, ī m vreemdeling, buitenlander; externa, ōrum n het vreemd(soortig)e; vreemde streek, buitenland.
Quod die Martis proxime Externa, quidam mercator sive mulaterius... applicuit in Nemauso cum certis chargiis allecorum, etc.Acta invent. SS. Vict. et Satyri tom. 5. Sept. pag. 495. col. 1 :
Accesserunt ad altare majus dictæ ecclesiæ novæ, in quo Externa die reposita fuit capsa, etc.
- exter, outward, external: visio: vir rebus externis laudandus, foreign relations.—As substm.: odiumin externos, towards strangers.— As substn.: externi ne quid, H.: illa externa, outward goods.—Of another country, foreign, strange: opibus externis auxilio confidere, Cs.: religio: gens, V.: amor, for a foreigner, O.: timor, of a foreign enemy, L.—As substm.: Arcebat externos finibus, O.: cum externo se applicare, L.—As substn.: externa libentius recordor, foreign examples.
-
…quibus ego ducibus in hanc spem sententiamque sum ingressus ; qui iam non procul, ut quondam solebant, ab externo hoste atque longinquo, sed hic praesentes suo numine atque auxilio sua templa atque urbis tecta defendunt. quos vos…
Cicero, in Catilinam
-
…publicae. nulla enim est natio quam pertimescamus, nullus rex qui bellum populo Romano facere possit. omnia sunt externa unius virtute terra marique pacata domesticum bellum manet, intus insidiae sunt, intus inclusum periculum est, intus est…
Cicero, in Catilinam
-
…modo purpureo fallebam stamine somnum, rursus et Orpheae carmine, fessa, lyrae ; interdum leviter mecum deserta querebar externo longas saepe in amore moras dum me iucundis lapsam sopor impulit alis. illa fuit lacrimis ultima cura meis .…
Propertius, Elegies
-
…lumina vitae redducit Venus, aut redductum daedala tellus unde alit atque auget generatim pabula praebens unde mare ingenuei fontes externaque longe flumina suppeditant unde aether sidera pascit omnia enim debet, mortali corpore quae sunt, infinita aetas consumpse ante…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…tu supplex in rebus egenis quas gentes Italum aut quas non oraveris urbes Causa mali tanti coniunx iterum hospita Teucris externique iterum thalami. Tu ne cede malis, sed contra audentior ito, qua tua te Fortuna sinet. Via…
Vergil, Aeneid
-
…, Idae et cupido quondam discordia Phoebo, Eveni patriis filia litoribus ; nec Phrygium falso traxit candore maritum avecta externis Hippodamia rotis sed facies aderat nullis obnoxia gemmis, qualis Apelleis est color in tabulis. non illis studium vulgo…
Propertius, Elegies
-
…certamen et discrimen salutis. omitto nostros, qui nihil in bello sine extis agunt, nihil sine auspiciis domi externa videamus namque et Athenienses omnibus semper publicis consiliis divinos quosdam sacerdotes, quos μάντεις vocant, adhibuerunt, et Lacedaemonii…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…maria agitata ventis ita tepescunt ut intellegi facile possit in tantis illis umoribus esse inclusum calorem ; nec enim ille externus et adventicius habendus est tepor, sed ex intumis maris partibus agitatione excitatus, quod nostris quoque corporibus contingit cum…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…eam nec Sullae dominatio deiecisset. quem agrum nunc praetereuntes vestrum esse dicitis et quem per iter qui faciunt, externi homines, vestrum esse audiunt, is, cum erit divisus, ; neque erit vester ; neque…
Cicero, de Lege Agraria
-
…. In illud autem genus in quo de expetendo fugiendoque quaeritur adhibentur ea quae sunt aut animi aut corporis aut externa vel commoda vel incommoda. Item que cum de honesto turpique quaeritur, ad animi bona aut mala omnis oratio…
M. Tullius Cicero, Topica