faber
faber, a workman, maker, forger, smith, artificer, carpenter, joiner
faber2, constructive, workmanlike
- I Prop.
- A With adj. of material, etc., specifying the trade: tamen ego me Phidiam esse mallem, quam vel optimum fabrum tignarium, carpenter, Cic. Brut. 73, 257; so, tignarius, id. Rep. 2, 22; Inscr. Orell. 4087; cf.: fabros tignarios dicimus non eos duntaxat, qui tigna dolant, sed omnes, qui aedificant, Dig. 50, 16, 235: ut fortunati sunt fabri ferrarii, Qui apud carbones assident! blacksmiths, Plaut. Rud. 2, 6, 47 (531): fabrum aerariorum conlegium, copper-smiths, braziers, Plin. 34, 1, 1, § 1; cf.: marmoris aut eboris fabros aut aeris amavit, Hor. Ep. 2, 1, 96: ‡ eburarius, Inscr. ap. Spon. Misc. p. 222: ‡ intestinarius, one who does the fine carved work in wood for the interior of a building, a joiner, Inscr. Orell. 4182: ‡ a Corinthiis, ib. 4181: ‡ oculariarius, one who made silver eyes for statues, ib. 4185.—
- B In gen.: ut arcessatur faber, ut istas compedis tibi adimam, Plaut. Capt. 5, 4, 29 (1026): cogito, utrum me dicam medicum ducere an fabrum, id. Men. 5, 3, 11 (886): hominem pro fabro aut pro tectore emere, Cic. Planc. 25, 62: fabri ad aedificandam rem publicam, work-people, workmen, laborers, id. Fam. 9, 2, 5; cf. id. Verr. 2, 5, 19, § 48: ex legionibus fabros delegit, the workmen belonging to the army, Caes. B. G. 5, 11, 3; whose overseer was called praefectus fabrūm, id. B. C. 1, 24, 4: His fabris crescunt patrimonia, i. e. these smiths know how to add to their patrimonies, Juv. 14, 116: faber volans, i. e. Icarus, id. 1, 54.— Prov.: faber est quisque fortunae suae, every man is the maker of his own fortune, Appius ap. Sall. de Republ. Ordin. 1.
- workmanlike, skilful, ingenious (poet. and in post-Aug. prose): ars, Ov. M. 8, 159; id. F. 3, 383: levitas speculi, Ap. Apol. p. 282. —Sup.: signaculum faberrimum anuli aurei, Ap. Flor. p. 346.—Adv.: fā̆bre, in a workmanlike manner, skilfully, ingeniously: hoc factum est fabre, Plaut. Men. 1, 2, 23 (132); cf. id. Stich. 4, 1, 64 (568): teres trabs, Sil. 14, 320; Vulg. Exod. 35, 33: sigillatum vitrum, Ap. Met. 2, 19, 5 (cf. fabrefacio).—Sup.: facta navis, Ap. Met. 11, 16, 16 al.; aptare, Amm.20, 11.
- the dory, a sunfish (Zaeus faber, Linn.), Plin. 9, 18, 32, § 86; 32, 11, 53, § 148; Col. 8, 16, 9; Ov. Hal. 110.
atque carens manibus fabrorum vinco metalla
~ris, i. tignaris
habeo ~ros [AS: ], ferrarios [smiþas AS: ], aurificem, ‥ lignarium et multos alios variarum artium operatoresisene smiþas
quomodo ~ro in ejusdem solemnio proterve operanti inheserit malleus dextro et forceps sinistro palmo vel molam rotanti ministro ad acuendam falcem ita ligno incluso manus coaluerit
~er regis
~er facturus aliquod suae artis opus prius illud intra se dicit mentis conceptione
cum ~er proicit aquam super ferrum ne subita fiat calidarum fumositatum exhalatio, unde fortius ferrum excoquitur et remollitur
debet ‥ ~er reparare ferramenta ij carucarum domini de ferro domini ‥ et faciet ferros et clavos de ferro domini ad j affrum domini et ferrabit eundem affrum de clavis et ferris predictis
constrictio [cordis ] dicitur motus ab extremitatibus ad ‥ medium, sicut est in ~rorum follibus videre
sapiens ~er [ME: ] aliquotiens cultellum fabricat nimis mollemsmiþ
ad eligendum ‥ tres carpentarios, tres masones, et duos ~ros
quia non habuerunt unum communem ~rum et quia non reparaverunt communem forgiam
gubernator navis ‥ imperat ~ro qui navem construit et reficit ejus collesa; et miles imperat ~ro qualia arma facere debeat
asseres asseribus ~er potest glutino conjungere
est domus ecclesia domini; summus faber illam / ‥ construit
[virgo ] cujus solis et aurore / faber fabri stilo flore / solus laudes pingeret
qui totius scismatis ~er erat, incentor et signifer
qui dolorum incentor est et ydolorum in suis ~er
supradicto monacho Willelmo ~ro
Robertus ~er
heredes Yvonis ~ri
nunc Samaritanum, nunc filium ~ri vocabant
[Christus ] voluit ‥ tali legi esse subjectus sicut erat subjectus Joseph ~ro
Philippus Denoz, ~er aerarius(
ad eligendum tot aurifabros, calcarium ~ros et alios operarios ‥ quot pro operacionibus monetarum ‥ necessarii fuerint
~er ferrarius malleum et incudem adquirit
a militari officio sic repellit ut ~ros ferrarios itemque lignarios
~ri ferrarii, falcarii, secarii, cultellarii, armarii, novacularii, lignarii, rotarii, plaustrarii, ferarii [l. serarii ], horologiarii [] sue smythes, sythe smythes, bladesmythes, cutlers, armurers, rasermakers, carpenters, whele wryghtes, carte wryghtes, loksmyths, clokke smythes
convocato ~ro ferrario, ‥ inverse ac prepostere ferrea pedum munimenta equis affigenda curat, ne fuge locum ex vestigiis equorum deprehendere persequentes valerent
pro Stephano Cowte ~ro ferr’(
Stephen Cowte ‥locksmith
cuidam ~ro lignario gradus quosdam ‥ reparanti securim abstulit
presidium ‥ opere sumptuoso construxit, ubi quid ~er lignarius et sciret et posset manifestum fecit
providus vir, J. H., ~er lignarius
item R. B. ~ro lignario ‥ efficienti in postico vectes et januam
Johannes Coppin, ~er scriniarius [(etc. ]
~rum, perfectum
†~rus, -a, -um, i. cautus et ingeniosus: ‥ et fabre adverb., i. ingeniose
accedat Tullius vel Maro fluvio / verborum fluvians, et toto studio / quanta sit virginis pingat affliccio: / rem non aperiet fabra locucio
- 1. handwerksman, kunstenaar (vaak m. een bepalend adj. of gen.) [tignarius timmerman; ferrarius smid; aeris, marmoris, eboris kunstenaar of ambachtsman die werkt met brons, marmer, ivoor]; ook: smid; ➤ ~ volans = Daedalus; — plur. handwerkslieden, ihb. bouwvakkers;
- 2. (milit.) plur. geniesoldaten: praefectus fabrum (= fabrorum) commandant v.d. genie;
- 3. een soort zeevis.
匠人。魚名。— aerarius 銅匠。— lignarius 木匠。— ferrarius 鐵匠。Fabrum pro fabrorum.
Suggest a Translation
See an image
Cum nos quatuor denarios Parisienses, quos Perroto Fabro de corona dedimus, pro ferris fabricandis pro nemoribus ad opus nostri, per diem percipiendos... adjunxerimus, etc.
- 2 FAC-, a workman, maker, forger, smith, artificer, carpenter, joiner: Marmoris aut eboris aut aeris, H.: hominem pro fabro emere: fabri ad aedificandam rem p., laborers: praefectus fabrūm, chief engineer, Cs.: ex legionibus fabros delegit, artisans, Cs.: His fabris crescunt patrimonia, i. e. these smiths add to their patrimonies, Iu.: volans (i. e. Icarus), Iu.: tignarius, carpenter.— Prov.: tractant fabrilia fabri, H.—A dory, sunfish, O.
- 2 FAC-, constructive, workmanlike: ars, architecture, O.
-
…e via languerem et mihimet displicerem, misi pro amicitia qui hoc ei diceret. at ille vobis audientibus cum fabris se domum meam venturum esse dixit. nimis iracunde hoc quidem et valde intemperanter. cuius enim malefici tanta ista…
Cicero, Philippicae
-
…vicinum Marium lumen esse. apud Anicium videbimus ut paratum sit. nos enim ita philologi sumus ut vel cum fabris habitare possimus. habemus hanc philosophiam non ab Hymetto sed ab araxira. Marius et valetudine est et natura imbecillior…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…, cum inter subsellia senatus versarentur latrones, patres conscriptos sententias dicere. huc nisi venirem Kalendis Septembribus, etiam fabros se missurum et domum meam disturbaturum esse dixit. Magna res, credo, agebatur de supplicatione referebat. veni…
Cicero, Philippicae
-
…te de iudicio armum accidit quam centuriam fabrum et procum, ut censoriae tabulae loquuntur, audeo dicere, non fabrorum aut procorum ; planeque duorum virorum iudicium aut trium virorum capitalium aut decem virorum stlitibus iudicandis dico numquam. Et…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…esse talem, ut equitum centuriae cum sex suffragiis et prima classis addita centuria, quae ad summum usum urbis fabris tignariis est data, lxxxviiii centurias habeat ; quibus ex centum quattuor centuriis tot enim reliquae sunt octo solae si…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…locis aedifico, reliqua reconcinno. vivo paulo liberalius quam solebam ; opus erat. si te haberem, paulisper fabris locum darem. sed et haec, ut spero, brevi inter nos communicabimus. res autem Romanae sese sic…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…placuit homini prudentissimo ; in summa amicorum copia cum familiarissimis eius est adaequatus. in praetura, in consulatu praefectum fabrum detulit ; consilium hominis probavit, fidem est complexus, officia observantiamque dilexit. fuit hic multorum illi laborum socius…
Cicero, pro Balbo
-
…. Crat. Cratandrina Dav. Davisius vel Dur. Durand Ern. Durand Ern. Ernesti Fab. Petrus Faber Arvernus commentarii ad Acad. I et Luc ., repetiti a Dav. Gerlach Nonius Goe. Goerenz Gr…
M. Tullius Cicero, Academica
-
…. Magium Pompei praefectum deprehendi. scilicet meo instituto usus sum et eum statim missum feci. iam duo praefecti fabrum Pompei in meam potestatem venerunt et a me missi sunt. si volent grati esse, debebunt Pompeium hortari ut…
Cicero, Epistulae ad Atticum
(τέκτων). The name given indiscriminately to any artisan or mechanic who works in hard materials, such as wood, stone, metal, etc., in contradistinction to one who moulds or models in soft substances, like wax or clay, who received the appellation of plastes. It is, consequently, accompanied in most cases by a descriptive epithet which determines the calling of the workman alluded to; as faber tignarius, a carpenter; faber ferrarius, a blacksmith; faber aeris or aerarius, marmoris, eboris, a worker in bronze, marble, and ivory; and so on. The Greek term has not quite so extensive a meaning as the Latin one, being rarely applied to a worker in metal, who was expressly called χαλκεύς or σιδηρεύς, though some passages occur where it is so used. The accompanying illustration represents a carpenter's shop, from a painting found at Herculaneum, in which the workmen are represented under the form of genii, according to the conventional treatment of the ancient schools, for subjects of this nature, in which scenes of ordinary life are depicted. The fabri attached to the army were under the command of a special officer (praefectus fabrorum) ( B. C. i. 24).