fermentum
fermentum, a means of fermentation, yeast
fermentum, i, n. [contr. for fervimentum, from fervo, ferveo], that which causes fermentation, leaven, yeast, ferment.
- I Lit., Plin. 18, 11, 26, § 102; 18, 7, 12, § 68: panis sine fermento, unleavened bread, Cels. 2, 24; 30; Vulg. Levit. 2, 4.—
- B Transf.
- 1 That which loosens the soil, Plin. 17, 21, 35, § 159; cf. Col. 4, 1, 7.—
- 2 A drink made of fermented barley, malt liquor, beer, Verg. G. 3, 380.—
- II Trop., anger, passion (poet. and very rare): (uxor) nunc in fermento tota est, ita turget mihi, Plaut. Cas. 2, 5, 17 (325); id. Merc. 5, 3, 3 (959).—Poet. transf., of the cause of anger or vexation: accipe et istud Fermentum tibi habe, Juv. 3, 188.
fermentum, ī, n. (ferveo), I) die Gärung, Aufgärung, marrā reici (debet) quaternûm pedum fermento, es muß mit einer kleinen Hacke aufgelockert werden, sodaß es sich auf vier Fuß hebt, Plin. 17, 159: repastinata humus velut fermento quodam intumescit, quillt durch eine Art Gärungsprozeß auf, Col. 4, 1, 7: cum (egesta humus) aliquo quasi fermento abundarit, wenn sie gequollen ist und nicht ganz (in die Gruben) hineingeht, Col. 2, 2, 19: non sine quodam, ut ita dicam, fermento (Gärung, Gärungsprozeß), quo in unum diversa coalescunt, Sen. ep. 84, 4. – übtr., die Aufgärung (Aufwallung) des Gemüts, der Zorn, in fermento esse od. iacēre, Plaut. Cas. 325; merc. 959. – II) meton.: 1) ein Gärungsmittel, Gärstoff, a) der Sauerteig, das Ferment, panis sine fermento, ungesäuertes, Cels.: ebenso panis nullo fermento, Tac.: panis fermentis confectus (angemachtes), Isid. – übtr., velut fermentum cognitionis magis ei (libro) inesse, Solin, praef. 2: eius cognitio fermentum quoddam est vitae ac rei dissociabilis glutinum, Arnob. 2, 32: et istud fermentum (Gärstoff = Ärgernis, Ursache zum Zorn) tibi habe, Iuven. 3, 188. – b) der Dünger, Col. 3, 11, 3. – c) übh. eine in der Gärung begriffene Masse, v. Chaos, Macr. somn. Scip. 2, 2, 15. – 2) das durch Gärung Bewirkte: a) gequollenes Getreide, Malz, Malzbier, Verg. georg. 3, 380. – b) die gehobene, aufgelockerte Erde, Pallad. 3, 18, 1.
~um,hœf velbeorma
a ferveo hoc ~um, -ti unde fermentarius, -a, -um, et fermento, -as, unde fermentatus, -a, -um, et hec fermentatio, -nis
hoc ~um vel hec zima, -tis,levein
hoc ~um,sowyrdow
[papa ] patriarcham Constantinopolitanam ‥ anathematizavit pro immolatione ~i
remolliatur ovum in aceto cum sinapis semine addito ~i cinere
~um, spersum idem, ‥ A.leveyne
cavete vobis venenosum erraticae infectionis ~um, sed in sinceritate et veritate mundissimos sacrae fidei panes comedite et vinum
sicut homo novus ante peccatum et inveteratus ~o peccati nequaquam substantialiter differunt
tertia res cohibet, quo dicitur esse referta / Gallia fermentum ne nocuisse queat
nonnulli ‥ optimi et sine ~o sincerissimi
in pluribus locis Sacre Scripture ~um significat corruptionem culpae; xvj Matth. 6 ‘cavete a ~o phariseorum quod est hypocrisis’
vite lator latrones mediat, / florem furum fermentum sauciat; / vite vitem virus excruciat, / fel molitur ut mel inficiat
absque ~o mendacii
percussus est ~o phariseorum [cf. ] quod est ypocrisis et eo ipsis dampnabilius quo ‥Matth. xvi 6
~um album et rubeum conjunguntur, secundum quod elementa sunt alba et rubea
fermentum, (13) ī, n. (fervo, ferveo) ¶ 1 ferment, levain : Plin. 18, 102 || fermentation : Plin. 17, 159 || orge ou blé fermenté servant à fabriquer la cervoise : Virg. G. 3, 380 ¶ 2 [fig.] colère : Pl. Cas. 325 || dépit, aigreur : Juv. 3, 188.
- 1. (postklass.) gisting;
- 2. (postklass.) giststof, zuurdesem;
- 3. (poët.) gistend graan, mout;
- 4. (poët.) gegiste drank, (mout)bier;
- 5. (Plaut.) (metaf.) verbittering, woede; ➤ in -o esse.
Fermentumapud Anastasium in S. Melchiade :
Hic,. Eadem ferme de Siricio scribuntur :inquit , fecit, ut oblationes consecratæ per Ecclesias ex consecratu Episcopi dirigerentur, quod declaratur Fermentum
Hic constituit, ut nullus Presbyter Missas celebraret per omnem hebdomadam, nisi consecratum Episcopi loci designati susciperet declaratum, quod nominatur Fermentum.Rem, seu moris istius rationem, exponit Innocentius I. Epist. ad Decentium cap. 5 :
De Fermento vero, quod die Dominica per titulos mittimus, superflue nos consulere voluisti, cum omnes Ecclesiæ nostræ intra civitatem sint constitutæ, quarum Presbyteri, quia die ipsa propter plebem sibi creditam nobiscum convenire non possunt, idcirco Fermentum a nobis confectum per Acolythos accipiunt, ut se a nostra communione, maxime illa die, non judicent separatos.
Quod per parochias(extra urbem constitutas)
fieri debere non puto:
quia nec longe portanda sunt Sacramenta.Index vett. Canonum inter Concil. Hisp. tom. 3. pag. 33. col. 2 :
De Fermento quodcivitatis tantum Presbyteris die Dominico dirigatur.
Constitutum hoc Romanorum Pontificum Melchiadis et Siricii non de Fermentata hostia, sed de eulogiis potius intelligendum videri, quæ per singulos Dominicos dies per Ecclesias distribui jubentur. Quæ est etiam Baronii sententia ann. 313. num. 49. et seq. quæ eo videtur probabilior, quod Concilium Laodicenum can. 14. vetet
Fertilia.
Fermenti consecrativoce ipsam Eucharistiam designari, atque in iis viri doctissimi, Joannes Mabillonius lib. de Azymo cap. 10. et Cardinal. Bona lib. 1. Rerum Liturgic. cap. 23. n. 16. 17. Sirmondus mediam init viam in lib. de Azym. atque ex eo fermentum a prædictis Pontificibus dictam existimat Eucharistiam, non quod ex pane fermentato esset, sed quod ipsa, ex quocumque pane fieret, Ecclesiis ad quas mittebatur, fermenti vicem præstaret, eisque unionis inter se vinculum esset, sicut fermentum massæ, cui commiscetur. Horum omnium plura scire aventi, sententias expendere per nos liceat, dum ad alia properamus.
Fermentinomine vere intelligendam esse Eucharistiam seu Eucharistiæ particulam, quæ sacrificiis a Presbyteris offerendis veluti fermentum fuerit, ut explicat Sirmondus, suadere videntur perantiquæ Glossæ MSS. super Canones Apostolorum et Decretales Pontificum in S. Emmerammi Monasterio asservatæ, ex quibus hæc refert Mabillonius tom. 4. Analect. pag. 60 :
De Fermento quod dicit.(Innocentius I.) mos est Romanis, ut de Missa quæ cantatur in Cœna Domini, et in Sabbato sancto, et in die sancto Paschæ, et in Pentecosten, et in Natali Domini die sancto per totum annum servatur, et ubicumque per stationes, si ipse Papa ad Missam præsens non fuerit, de ipsa Missa mittitur in calicem, cum dicit,Pax Domini sit semper vobiscum. Et hoc dicitur Fermentum. Tamen Sabbato sancto Paschæ nullus Presbyter per Ecclesias baptismales neminem communicat, antequam mittatur de ipsa Sancta, quam obtulit dominus Papa
fermentum ī, n
- FVR-, a means of fermentation, yeast: panis nullo fermento, Ta.—A fermented drink, malt liquor, beer, V.—Fig., a provocation: istud Fermentum tibi habe, i. e. put that in your pipe, Iu.