festuca
- I Lit.
- A In gen.: qui homo in pratis per fenisecta festucas corradit, Varr. L. L. 5, § 136; Col. 8, 15, 6; Plin. 10, 41, 57, § 116; 18, 27, 67, § 254.—
- B A rod with which slaves were touched in the ceremony of manumission: qui vindicabat festucam tenebat ... et homini imponebat, Gai. Inst. 4, 16; cf.: vindicta, A.: quid? ea ingenuan' an festuca facta e serva libera'st? Plaut. Mil. 4, 1, 15 (961); Pers. 5, 175.—
- II Transf., a straw-like weed which grows among barley, also called aegilops, Plin. 18, 17, 44, § 155.—
- B A trifle, particle, mote: in oculo fratris, Vulg. Matt. 7, 3; id. Luc. 6, 41.
adsumens ‥ ventinulam posuit in ea ~am
fistucam,strewn, eglan
rodere, nate, cave festucas, stramina, cirpos
membra, que nec a ~a tangi sustinebat
si cum manibus ~as aut pilos ‥ temptet de vestimentis ‥ removere
~a, A.the blaad of corn, or a strawe
paleas dispertitur innumeras, quas diversis in locis collocat †evidentur [l. evidenter ] ut ~a reducat quod memoria non retentat
mala ‥ promocio quando homo ordinat ~am ubi poneret columpnam, i. e. qui ponit ‥ inscium ‥ ubi poneret scientem
[episcopus ] minus consiliosum ducit certum pro incerto domicilium mutare et Bacho Libero ancillam, ~e filiam, maritare
auferentes trabem de oculo nostro ‥ ut videamus eicere ~am de oculo fratris
si nostram, lector, festucam tollere quaeris
festinas ‥ educere ~am de nostro opusculo(
nummus omnem lavat labem, / in festucam vertit trabem
trabes gestantes in oculis propriis alienas ~as eruere non presumant
abstulit de A. C. unum capitium cum quadam ~a argenti pretii ij d.
clypeus argenteus, diagonius, festucarius (lateronibus seu ~is cinctus) niger. ~a ‥ virgulam significat
- 1. (pre- en postklass.) grasspriet;
- 2. (Plaut.) stokje, waarmee een slaaf werd aangeraakt als teken v. zijn vrijlating.
Fistucaobviam sæpe occurrat.
Per hanc chartulam donationis sive per Festucam,Et quidem ejusmodi chartis stipula seu(hanc villam) ad opus Sanctorum tradimus.
Festuca, ut legitimæ essent, inserebatur, unde
stipulatiodicta.
Mercatores Romanos de bonis mobilibus Campsorum ubicumque possent in distractu Comitatus Campaniæ inveniri, Regis nomine, per traditionem cujusdam Apostolicæ Paleæ, secundum quod in tradendis possessionibus de consuetudine in istis partibus observatur.... investit.Existimant alii,
fistucamidem valere ac fustem, seu baculum, quo investituræ passim factæ leguntur ; Glossæ Latin. Gr. :
Investitura, ubi de baculo.
Le Beuftom. 2. Dissert. pag. 90 :
Ebrardus et Hubertus de Spedona villa, servi scilicet beatæ Mariæ Parisiensis per hoc lignum Fulconi decano rectum fecerunt in capitulo sanctæ Mariæ de conquestu antecessorum suorum, quem tenuerunt absque canonicorum permissione.Quo quidem symbolo possessionem bonorum, quæ jure
manusmortuæad ecclesiam pertinebant,
stipulationem, de qua Jus Romanum, quam Isidorus lib. 5. Orig. a
stipuladeductam opinatur :
Veteres enim,. Scio, aliam a Varrone et JC. dari hujus vocis originem, de qua Menagius in Amœnitatibus juris pag. 401. 2. Edit. Certe eo respexisse recentiores, par est credere : siquidem traditiones interdumait ille , quando sibi aliquid promittebant, stipulam tenentes frangebant, quam iterum jungentes sponsiones suas agnoscebant
culmo, interdum
stipulatione subnixædicuntur in veteribus aliquot Tabulis, uti in voce Culmus observamus. Vide Stipulatio.
Festucaegerunt Grimmius Antiq. Germ. pag. 121. sqq. et Haltaus. voce
Halm, Glossar. German. col. 782.
Intercedentem, etc.
jactare, in Lege Salica tit. 48. Vide Laisus.
Ut dum contra ipsa strumenta nihil habebat, quod diceret, nec quod apponeret, per sua Festuca se exindeVetus Notitia apud Perardum in Burgundicis pag. 32 :(f. exutum) in præsenti dixit esse.
Per Festucam... easdem res legaliter guarpiverunt.Alia apud eumdem pag. 65 :
Et per festucam et fustum se per omnia exutum fecit.Adde Probat. Histor. Vergiac. pag. 43. Chronicon Laurisham. pag. 59. Mabillonium tom. 4. SS. Ord. S. Benedicti pag. 342. n. 19. etc. Projiciebatur nempe
festucain ejusmodi
disvestionibus. Capitularia Caroli M. lib. 6. cap. 285.
Ut ergo omnis suspicio a nobis cunctis Sacerdotibus, et sanctæ Dei Ecclesiæ fidelibus funditus auferatur, profitemur omnes, stipulas dextris in manibus tenentes, easque propriis e manibus ejicientes, coram Deo et Angelis ejus, ac vobis cunctisque Sacerdotibus, .... nec talia facere nec facere volentibus consentire, sed magis Deo auxiliante resistere.Ademarus Cabanensis pag. 164. de Carolo Simplice :
CongregatiMS :(Proceres Francorum) in campo more solito ad tractandum de publica regni utilitate, unanimi consilio, pro eo, quod ignavæ mentis erat idem Rex, Festucas manibus projicientes, rejecerunt eum, ne esset eis ultra senior.
Abés respons-moi, que fais-tu, Qui jadis rompi le Festu Au monde, etc.
Et sicut mos est Laicorum, cum Festuca semet ab eo exuit prædio.
festucæ.
dare, apud eumdem Marculfum lib. 3. form. 21. lib. 2. form. 4.
Quod et ita per Fistuca visus est achranmisse.
Omnia, quæ supra leguntur, legitimam facio vestituram per cultellum, Fistucum nodatum, wantonem, et wasonem terræ atque ramum arboris, me exinde foras expuli et werpivi, et absitum feci, et ipsius Ecclesiæ Monasterio ad proprietatem ad habendum concessi.Adde pag. 51. 61.
Quam traditionem atramentario, penna et pergamena manibus suis de terra levatis, Lege Salica fecit per Fistucum nodatum, ramum arborum atque per cultellum et guasonem.Oblatio facta S. Sepulcro in Jerusalem in manu Abbatis S. Victoris Massil. ex Archivo hujus Monasterii :
Petrus Notarius judex domini Imperatoris per wasonem terræ et Fistucam nodatam, seu ramum arborum, atque per cultellum et wantonem, seu wandaligine et sic per hæc cartula Lege mea Salica.
Festucamseu stipulam possessori tradebat in signum dominii translati, vel eam in terram projiciebat, tanquam re, quam in alium transferebat, se exueret. Adelbertus Abbas Heindenheimensis :
Omnibus ergo Canonicis usque ad unum Episcopo consentientibus et præbendam pro Deo et pro denominata recompensatione Exfestucantibus.Adde pag. 353. Galbertus in Vita Caroli Comitis Flandr. n. 65 :
Fidem et hominia, quæ hactenus vobis servavimus, Exfestucamus, damnamus, abjicimus,... finita responsione ista, arreptis festucis, Exfestucaverunt illorum hominum fidem, etc.Adde n. 141. 152. Cæsarius lib. 2. Miracul. cap. 12 :
Miser juvenis a villico persuasus, creatorem suum ore suo negavit, manu Exfestucavit, diabolo homagium faciens.Charta Conradi Imp. ann. 1143. in Metropoli Salisburgensi tom. 1. pag. 158 :
Potestatem, quam jure advocatiæ super ministeriales Ecclesiæ Frisingensis habere videbatur.... secundum consuetudinem Curiæ omnino Exfestucavit.Charta Manassis Episc. Lingonensis ann. 1186. in Tabulario Monasterii Albæripæ lib. 2 :
Nihil sibi de omnibus retinens, sed omnia Exfestucans.Vetus Charta ann. 1231. apud Duchesnium in Hist. Guinensi pag. 497 :
In manu mea.... legitime resignavit et Exfestucavit.Vide pag. 74. Occurrit passim, in Chron. Abbat. S. Trudon. lib. 11. pag. 483. lib. 12. pag. 506. apud Othon. Frising. lib. 7. Chr. cap. 24. de Gest. Frider. lib. 1. cap. 6. Ægidium Aureæ Vall. in Episcop. Leod. cap. 14. et 21. Albertum Aq. lib. 5. cap. 35. Anonymum in Miracul. S. Ursmari per Flandr. n. 12. in veteribus Chartis apud
Cum Exfestucatione werpire, in Charta Desiderii Episc. Morin. ann. 1177. apud Malbrancum lib. 10. de Morin. cap. 29. et 37. et in Tabulario S. Bertini. Vide Gallandum lib. de Franco alodio pag. 325. 326. Scribitur et
Effestucareapud Buschium in Chron. Windesem. lib. 1. cap. 17.
Verschiessenet
Sich Verschiessen, col. 1884. supra voces
Effestucareet
Effestucatiosuis locis.
Ac legitima donatione tradidimus, coram his testibus Festucavi, etc.Charta Philippi Comitis Flandriæ ann. 1159. in Tabulario Monasterii S. Bertini :
Triginta septem mensuras, quas a me tenebat, in manus meas reddidit et Festucavit.
Nihil potuisti sine Dei permissione : modo utamur Dei jussione :Dimittite,
inquit, et dimittemini ;
quod ego primus faciam, vos me sequimini. Fit sine mora ab omnibus:
Festucantur omnia.
adheritare. Charta ann. 1300. in Hist. Guinensi :
Par l'enseignement et le jugement des hommes devant dis, nous fumes adheritez, et li dis Hues desheritez : et enwerpi et Enfestuca une fie, autre et la tierche, si que n'y en eut, ni retient, et nus en fumes enheritez bien et à loi, etc.
● erba; stelo [Plin].
FESTU´CAis properly any stem, stalk, straw or haulm of corn, or blade of grass (Varr. L. L. 5.31.38, qui homo in pratis per fenisecta festucas corradit). In two passages it is generally explained as a synonym of the praetor's rod (vindicta) laid upon the slave's head in MANUMISSIO(Plaut. Mil. Glor. 4.1, 15, Quid? ea ingenuane an festuca facta e serva libera est? Pers. 5.175, non in festuca, lictor quam jactat ineptus). But Conington on the latter passage has pointed out that the ordinary use of festuca would suit these two places equally well ; so that after all the traditional rendering may be a mistake, though a very early one (the Schol. has virga qua a lictore percutitur). Plutarch says that one of the lictors threw stubble (κάρφος) on the manumitted slave (de Ser. Num. Vind. p. 550 B); and the words lictor jactat seem to imply something of this kind rather than touching with a staff. Probably both ceremonies accompanied the act of manumission, the praetor applying the vindicta with his own hand, the lictor throwing the stubble. Persius clearly had the passage of Horace in his mind (Sat. 2.7, 76, quem ter vindicta quaterque Imposita haud unquam misera formidine privet), but may have chosen the other part of the ceremony for his illustration. The confusion between the two may be as old as Gellius (Gell. 20.10.10); for the explanation of the phrase vis festucaria, see under DEDUCTOR. A glossary quoted by Conington gives both meanings: Festuca, κάρφος· ῥάβδος. Cf. also Gaius, Inst. 4.16.
[W.W]Properly any stem, stalk, or straw of grain, or blade of grass (Varr. L. L. v. 31. 38). In two passages it is generally explained as a synonym of the praetor's rod (vindicta) laid upon the slave's head in manumissio (Plaut. Mil. Glor. iv. 1, 15; Pers.v. 175). But Conington on the latter passage has pointed out that the ordinary use of festuca would suit these two places equally well; so that, after all, the traditional rendering may be a mistake. Plutarch says that one of the lictors threw stubble (κάρφος) on the manumitted slave (De Ser. Num. Vind. p. 550 B); and the words lictor iactat seem to imply something of this kind rather than touching with a staff. Possibly both ceremonies accompanied the act of manumission, the praetor applying the vindicta with his own hand, the lictor throwing the stubble. See manumissio.