for
for, to speak, say
they gave me an opportunity to speak
- I In gen.
- A Neutr.: fatur is, qui primum homo significabilem ore mittit vocem. Ab eo ante quam id faciant, pueri dicuntur infantes; cum id faciant, jam fari, Varr. L. L. 6, § 52 Müll.; cf.: filius Croesi, cum jam per aetatem fari posset, infans erat, Gell. 5, 9, 1: non enim eram infans, qui non farer, Aug. Conf. 1, 8: nescios fari pueros, Hor. C. 4, 6, 18: cum primum fari coepisset, Suet. Aug. 94: tum ad eos is deus, qui omnia genuit, fatur: haec vos, etc., Cic. Univ. 11; Val. Fl. 3, 616: Venulus dicto parens ita farier infit, Verg. A. 11, 242: praetor qui tum fatus est, si, etc., Varr. L. L. 6, § 30 Müll.: sic fatus validis ingentem viribus hastam contorsit, Verg. A. 2, 50: meum ingenium fans atque infans tu nondum edidicisti, Plaut. Pers. 2, 1, 7 (174): coram data copia fandi, Verg. A. 1, 520: fandi doctissima Cymodocea, id. ib. 10, 225: quae mollissima fandi Tempora, id. ib. 4, 293: quid fando tua tela manusque Demoror? Stat. Th. 1, 655: his fando si nuntius exstitit oris, Val. Fl. 4, 170.—Fando, for famā, rumore, report, hearsay: neque fando umquam accepit quisquam, etc., by report, by hearsay, Plaut. Am. 2, 1, 41 (591); cf.: ne fando quidem auditum est, crocodilum aut ibim violatum ab Aegyptio, Cic. N. D. 1, 29, 82; Verg. A. 2, 81; Ov. M. 15, 497, Sil. 10, 484: haud mollia fatu, Verg. A. 12, 25: lapis fatu dignissimus, Sol. 3: famino, dicito, Paul. ex Fest. p. 87, 10 (cf. praefor and fruor init.).—
- B Act.
- α With acc.: (animus) dementit deliraque fatur, Lucr. 3, 464: qui sapere et fari possit, quae sentiat, Hor. Ep. 1, 4, 9: fabitur hoc aliquis, Cic. Poët. ap. Gell. 15, 6, 3: vix ea fatus eram, Verg. A. 2, 323: dehinc talia fatur, id. ib. 1, 256: cui talia fanti, id. ib. 6, 46; cf.: haec fantem, Prop. 3, 7 (4, 6), 65: quis talia fando temperet a lacrimis? Verg. A. 2, 6.—
- β With interrog. clauses: fare age, quid venias, Verg. A. 6, 389; cf.: sed te qui vivum casus, age fare vicissim Attulerint, id. ib. 6, 531: fare, an patriam spes ulla videndi, Val. Fl. 5, 552.—
- II In partic.
- A To utter in prophecy, to foretell, predict: Venus quem fata docet fari, divinum pectus habere, Enn. ap. Prob. Verg. E. 6, 31 (Ann. v. 19 ed. Vahl.); cf.: fatis fandis, id. ap. Cic. Div. 1, 31, 66 (Trag. v. 80 ib.): fabor enim, quando haec te cura remordet, Longius et volvens fatorum arcana movebo, Verg. A. 1, 261. Cf. also in the foll.—
- B To sing in verse, to celebrate: Tarpeium nemus et Tarpeiae turpe sepulcrum Fabor, Prop. 4 (5), 4, 2.☞ In pass. signif.: Fasti dies sunt, in quibus jus fatur, Suet. ap. Prisc. p. 793 P.— Hence, fandus, a, um, P. a., that may be spoken or uttered, right (opp. to nefandus, wrong): omnia fanda, nefanda malo permixta furore, Cat. 64, 406: respersae fando nefandoque sanguine arae, i. e. with blood both of sacrifice and of murder, Liv. 10, 41, 3; cf.: at sperate deos memores fandi atque nefandi, Verg. A. 1, 543: non fanda timemus, Luc. 1, 634: inexpleto non fanda piacula busto, id. 2, 176.
➳ passif fatur, est dit : Suet. d. Prisc. Gramm. 8, 20 || fari est arch. et poét. dʼaprès Cic. de Or. 3, 153 || inf. farier Virg. En. 11, 242.
- 1. spreken, zeggen; ➤ fando accepisse of audisse weten van horen zeggen; — fandus, a, um (a) te zeggen, uitspreekbaar; non fandus onuitspreekbaar, naamloos; (b) geoorloofd, juist; ➤ non fanda timemus;
- 2. verkondigen, vertellen;
- 3. (Prop.) bezingen [Tarpeium nemus];
- 4. (preklass.; poët.) voorspellen [fata].
foresta, Foragiersnuncupatis, exigitur. Charta ann. 1310. in Reg. 47. Chartoph. reg. ch. 42 :
ItemAlia ann. 1330. in Reg. 66. ch. 834 :debet nobis dominus de Compigniaco, ratione Foræ, duodecim denarios Paris.
Item dicebant iidem homines præscriptos vicecomites.... dictæ universitati dedisse totum jus, quod habebant seu habere poterant vel debebant el For Lautrici et Lautriguesii,... et quod eadem universitas sive iidem consules vel sindici auctoritate sua propria possent ponere et removere, ratione dicti For, et ad illud For recipiendum et levandum, forestarios in Lautrico et Lautriguesio.Reg. Feud. comitat. Clarimont. in Cam. Comput. Paris. ex Charta S. Ludov. ann. 1255 :
Mandons que vous faciez avoir au maieur de Clermont en nostre forest en Hez une cartee boz,... de tel boz comme li autre Foragier fiefé ont.
- 1 FA-, to speak, say: Nescios fari pueros (i. e. infantes), H.: ita farier infit, V.: copia fandi, V.: fandi doctissima, V.: ne fando quidem auditum est, etc., by hearsay: haud mollia fatu, V.: fari quae sentiat, H.: Vix ea fatus eram, V.: dehinc talia fatur, V.: Fare age, quid venias, V.: fabor enim, etc., will prophesy, V.
-
…Ventum erat ad limen, cum virgo. Poscere fata tempus ait ; deus, ecce, deus Cui talia fanti ante fores subito non voltus, non color unus, non comptae mansere comae ; sed pectus anhelum, et…
Vergil, Aeneid
-
…amnem Quidve petunt animae, vel quo discrimine ripas hae linquunt, illae remis vada livida verrunt Olli sic breviter fata est longaeva sacerdos Anchisa generate, deum certissima proles, Cocyti stagna alta vides Stygiamque paludem, di cuius iurare…
Vergil, Aeneid
-
…protinus omnia perlegerent oculis, ni iam praemissus Achates adforet, atque una Phoebi Triviaeque sacerdos, Deiphobe Glauci, fatur quae talia regi Non hoc ista sibi tempus spectacula poscit ; nunc grege de intacto septem mactare iuvencos praestiterit ,…
Vergil, Aeneid
-
…nemore in tanto, quando omnia vere heu nimium de te vates, Misene, locuta est. Vix ea fatus erat, geminae cum forte columbae ipsa sub ora viri caelo venere volantes, et viridi sedere solo. Tum…
Vergil, Aeneid
-
…Cessas in vota precesque, Tros ait Aenea Cessas Neque enim ante dehiscent attonitae magna ora domus. Et talia fata conticuit. Gelidus Teucris per dura cucurrit ossa tremor, funditque preces rex pectore ab imo Phoebe, graves Troiae…
Vergil, Aeneid
-
…animum concussus amici O nimium caelo et pelago confise sereno, nudus in ignota, Palinure, iacebis harena Sic fatur lacrimans, classique immittit habenas, et tandem Euboïcis Cumarum adlabitur oris. Obvertunt pelago proras ; tum dente tenaci…
Vergil, Aeneid
-
…misissent, tum ex eis quidam dixisse dicitur non omnia ilium transfugam ausum esse senatui dicere ; in isdem enim fatis scriptum Veientes habere fore ut brevi a Gallis Roma caperetur, quod quidem sexennio post Veios captos factum esse videmus…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…si me rectis sensibus euntem di immortales, ut spero, adiuverint, vivam libenter. sin autem me aliud fatum manet, praecipio gaudia suppliciorum vestrorum. namque si victi Pompeiani tam insolentes sunt, victores quales futuri sint vos…
Cicero, Philippicae
-
…immortalium summo erga vos amore, laboribus, consiliis, periculis meis e flamma atque ferro ac paene ex faucibus fati ereptam et vobis conservatam ac restitutam videtis. et si non minus nobis iucundi atque inlustres sunt ei dies quibus…
Cicero, in Catilinam
-
…veniet co mplexum exopta ns meum, Mi hi se dedet. quam haec pulchra putet, ipse iam dicet Fo rtunam ipsam antei bo fortuni s meis. haec laetitia quam turpis sit, satis est diligenter attendentem penitus videre…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes