gladius
gladius, a sword
he defended himself against the crowd with a sword
- I Lit.: arripuit gladium, Plaut. Capt. 4, 4, 7 (915); id. Cas. 2, 4, 28 (306): eripite isti gladium, quae sui est impos animi, id. Cas. 3, 5, 9 (629): succincti gladiis media regione cracentes, Enn. ap. Paul. ex Fest. p. 53 Müll. (Ann. v. 497 Vahl.): contecti gladiis, id. ap. Philarg. ad Verg. G. 4, 230 (Ann. v. 415 ib.): occursat ocius gladio comminusque rem gerit Varenus, Caes. B. G. 5, 44, 11: pila miserunt, celeriterque gladios strinxerunt, drew, id. B. C. 3, 93, 1: gladium stringere, Cic. Phil. 2, 9, 21; Verg. A. 12, 278: destringere, Caes. B. G. 1, 25, 2; 7, 12 fin.; id. B. C. 1, 46, 1; 1, 47, 3; Cic. Off. 3, 31, 112; id. Cat. 3, 1, 2; Liv. 27, 13, 9 et saep.: educere, Caes. B. G. 5, 44, 8; Cic. Att. 4, 3, 3; Sall. C. 51, 36; cf.: educere e vagina, Cic. Inv. 2, 4, 14: nudare, Ov. F. 2, 693: recondere in vaginam, Cic. Inv. 2, 4, 14; cf. condere, Quint. 8 praef. § 15: xiphion gladi praebet speciem, Plin. 25, 11, 89, § 138.—
- b Prov.
- α Suo sibi hunc gladio jugulo, fight him with his own weapons, Ter. Ad. 958; cf. the same, Cic. Caecin. 29, 82.—
- β Cum illum (Clodium) plumbeo gladio jugulatum iri tamen diceret (Hortensius), i. e. with very little trouble, Cic. Att. 1, 16, 2. —
- γ Ignem gladio scrutare, stir the fire with a sword (= πῦρ μαχαίρᾳ σκαλεύειν, Pythag. ap. Diog. Laert. 8, 17), Hor. S. 2, 3, 276.—
- δ Gladium alicui dare qui se occidat, to give one the means of ruining himself, Plaut. Trin. 1, 2, 92 (130).—
- II Transf.
- A Murder, death: cum tanta praesertim gladiorum sit impunitas, Cic. Phil. 1, 11, 27; cf. id. Fam. 10, 2, 1; Vell. 2, 3, 3; 2, 125, 2; gladiorum licentia, Cic. Fam. 4, 9 fin.; id. 2, 22, 2: qui universas provincias regunt, jus gladii habent, i. e. the power of life and death, Dig. 1, 18, 6, § 8: potestas gladii, ib. 2, 1, 3; Capitol. Gord. 9.—
- B A gladiatorial combat: qui cum maxime dubitat, utrum se ad gladium locet an ad cultrum, Sen. Ep. 87 med.: comparare homines ad gladium, Lact. 6, 12 fin.: servus ad gladium vel ad bestias vel in metallum damnatus, Dig. 29, 2, 25.—
- C Gladius vomeris, a ploughshare, Plin. 18, 18, 48, § 172.—
- D The sword-fish, also called xiphias (ξιφίας), Plin. 9, 2, 1, § 3; 9, 15, 21, § 54; 32, 11, 53, § 145.
illa ‥ ictu ~ii interimitur
acerrime pugnatum est, haste franguntur omnes, ~iis res agitur
†glares agitur
non hec [securis ] ut ~ius evaginatur
hic ~ius, mucro ‥espee
lego ‥ meliorem equum meum, cum cella, freno, et ~io
ensis,swerde , sic ~ius, idem estbasselard
vos [sc. Offa, rex Merciorum ] estis ‥ tuba praedicationis, ~ius contra hostes
si ~ius est verbum Dei [cf. ], etc. Luke xxii 36
adulator ‥ est ‥ inimicus ~ium melle litum porrigens amico
~ii doloris animam meam penetrantis [cf. ] extorserunt confixionesLuke ii 35
~io patientie
~ius Anselmi(v.
pro vitanda extinccione Italie et ~io mali
dum nonnullos ~io materiali ‥ occidi jussit, ipse [Ricardus II ] in fine ~io famis ‥ vitam terminavit
ut ‥ Angliam ‥ verborum ~iis fabrefactis ‥ jugularet
collocavit Dominus ante Paradisum ‥ cherubin ‥ ut arceret hominem ignito ~io atque versatili, hoc est utrinque secante
uno ~io qui vocatur misericord’
duo coclearia ‥ unum ~ium pro listis, unum scutum
ille biceps gladius non scindit forcius illis [sc. cornubus ]
modo guerrino arraiati, viz. ~iis manualibus et bimanualibus
quodam ~io de Colonia fecit ei ‥ plagam in capite
Johannem cum ~io Colones’ in cerebrum percussit
cum ~io Scotico
~io de Colonia
cum quodam ~io de Colonia extracto ‥ Willelmum ‥ percussit(
rusticus ‥ habeat etiam ~ium latum [v. l. frameam; gl.: ], spatam sive vangamgleyve, gisarme
maledictum esse ~ium et sanguinem prohibentem
vel interemtos ~io vel servitio addictos
Europa Gothorum ‥ ~iis evacuata et flammis
quocumque exercitum promovebat, igni, ~io, fame, quo majorem incuteret formidinem, nonnulla solo coequabat
inculpati ~ii executione expetere quod Francorum culpabilis et injusta violentia ‥ usurpare ‥ contendit
~io audaciam hominis compescere
Herwardus ‥ in memoriam habuit morem sue gentis ~io nec baltheo militari precinctum se non fuisse
hodie tirones enses suos recipiunt de altari ut profiteantur se . ad ‥ patrie liberationem ~ium accepisse
invaluerunt ad summum robur ‥ in Hispania milites qui a ~io nomen habent
quando [rex ] ~io cingitur, cantetur hec antiphona ‥ oratio post datum ~ium: ‥ ut omnis hostium suorum fortitudo virtute ~ii spiritualis frangatur
etc.(v.
nec [regina ] in branchiis ungitur, ut rex, quia non debet exercere voluntariam potestatem, nec ~ium portare, prout rex facit
comitem Nevernensem, cujus ibi ~ius est, adeunt
[H. de Puiset ] a rege ~io comitatus accinctus nomen sibi comitis usurpavit; quo ~io accincto, rex ‥ astantibus dixit: ‘Juvenem feci comitem de episcopo veterano’
nisi pro ‥ enormi flagitio quod ad placitum ~ii pertineat(
die coronationis sue ‥ rex accinxit Willelmum Marescallum ~io comitatus de Striguil, et Gaufridum filium Petri ~io comitatus de Essex; qui licet antea vocati essent comites et administrationem suorum comitatuum habuissent, tamen non erant accincti ~io comitatus; et ‥ illa die servierunt ad mensam regis accincti ~iis
Hubertus, Anglie justitiarius ~io accinctus est a rege Cantie comitatus
alias libertates, exceptis illis que pertinent ad coronatorem et ad ~ium [comitis de Moreton ]
per servicium portandi diebus coronacionis ‥ illum ~ium, quo cincti eramus quando in partibus de Holdernesse applicuimus, vocatum(Lancastrie swerd
Cestrie provincia ‥ per indulgentias regum atque excellentias comitum magis in cetu populi ~ium principis quam coronam regni consuevit attendere
me ‥ ad petitionem baronum meorum Cestreshyrie concessisse eis ‥ quod unusquisque eorum curiam suam habeat liberam de omnibus placitis et querelis in curia mea motis exceptis placitis ad ~ium meum pertinentibus(
quod pro nullo placito exeant foras de burgo nostro nisi pro placitis ad ~ium meum pertinentibus(
cum castro, sigillo, et libertate ~ii
anno primo quo Johannes de Scotia cinctus fuit ~io comitatus Cestrie et Cesterscire(
Henricus de L. nuper comes Lyncoln’ tenuit de ‥ rege in capite ut de ~io Cestr’
per dignitatem ~ii nostri Cestrie et secundum consuetudinem comitatus ‥ Cestrie(
Cestrenses comites ‥ hunc agrum primi Normannorum sibi subjecerunt, unde in antiquis membranis legitur: ‘comitatus Flint pertinet ad dignitatem ~ii Cestrie’
et si pro justitia episcopi emendare noluerit, ostendat regi; et rex constringet forisfactorem, ut emendet; ‥ et sic juste ~ius ~ium juvabit(
in sacerdotem ‥ ~ium materialem exercere non licet nisi ‥ in ecclesiam Dei cruentam manum extendat
Willelmus ‥ Eliensis episcopus ‥ ut utraque manu uteretur pro dextra, et ~ius Petri ~io subveniret imperatoris, legationem suscepit totius Anglie
cum ‥ teneret ~ium apostolica auctoritate et regia
accingantur quibus licet materialem ~ium in persecutores fidei exercere(
~ius Petri rubigine obductus est
quis queso vobis dedit civilis ~ii potestatem
adversus ecclesiam Domini ‥ moderna persecutio ‥ efferari conspicitur in duobus ~iis, materiali sc. et spirituali ‥; quid si celestem potentiam ~ii spiritualis solum impugnaret ~ii materialis potentia secularis, que ratio posset esse formidandi?
rex ‥ habet ‥ jura in manu sua que ad coronam et laicalem pertinent potestatem et materialem ~ium qui pertinet ad regni gubernaculum
terram sanctam facile non posse recuperari sine ~iis spirituali et materiali
cum ‥ ~ius spiritualis et claves ecclesie ~io materiali subjiciantur
~io spirituali subtracto, temporali per eorum rebellionem ‥ ebetato
ab illo qui habet utrumque ~ium, materialem sc. et spiritualem, est imperium
videntes episcopum [Norw’ ] militem induisse ‥ necnon ~ium materialem ancipitem arripuisse
conspirans in antris et diverticulis cum suis comitibus, ut prius in utriusque ~ii potestatem
non pertinax erroris defensio excommunicationis percutit ~io
inoboedientes ~io dignae excommunicationis percussit
ob ‥ invasionem rerum ecclesiaticarum anathematis ~io percussus
si qui ‥ contra hoc statutum venire ‥ presumpserint, sciant se ‥ excommunicationis esse sententia involutos et contra eos ‥ ecclesiastice censure ~ium exercendum
quemque vocant glad[i ]um, quia rostro ledit acuto / sepius hunc nantem metuunt accedere navi
de xiphia seu ~io [pisce ]
casula, tunica, et dalmatica de(inde samitto brudato aureis floribus gladue. item tunica j deinde in parte brudato aureis floribus gladue
item due cape ‥ brudate aureis floribus gladue(
casula de rubeo pulverizata cum ~iis et floribus
➳ gladium, n. , Lucil. d. Non. 208, 13 ; Varro L. 9, 81 ; Quint. 1, 5, 16.
- 1. kort, tweesnijdend zwaard; ➤ -um (de)stringere en educere trekken, tevoorschijn halen; -um condere in de schede steken; sprw.: ignem -o scrutari olie op het vuur gieten; plumbeo -o iugulari met zwakke bewijzen weerlegd worden; suo -o iugulare op zijn eigen wapen verslaan;
- 2. (meton.) moord; ➤ licentia -orum; -orum impunitas;
- 3. gladiatorenbestaan; ➤ locare ad -um; servus ad -um damnatus;
- 4. voorwerpen en dieren in de vorm v.e. zwaard, o.a. zwaardvis.
腰刀。水虎魚。Suo gladio jugulari 自喪自己。Jugulari gladio plumbeo 易被辩駁。鉛刀可斷者。
Suggest a Translation
See an image
Fusus, pro muliebri. Schedæ MSS. :
Colus est instrumentum filandi, et appellatur a rusticis Gladius mulieris.Speculum Saxonicum lib. 1. art. 45. § 1 :
Et in progeniæ æqualis et proximior agnatus ex parte Gladii tutor ejus erit.Lib. 3. art. 15. § 3 :
Qui expeditorias res, hoc est, arma bellica, postulet, agnatus ex parte Gladii esse debet : ad utensilia vero seu geradam, cognatus, id est, ex parte fusi seu mulieris duntaxat admittitur.Vide Fusus.
Habens tantum in donis et liberationibus reguardi et panagii, quantum unus ex magistris reguartoribus et panagatoribus meis per totam Normanniam et bustorumAntiquæ Schedæ apud Camdenum in Britannia :meorum ad justitiam Gladii mei pertinentium.
Comitatus Flint pertinet ad Gladium Cestriæ.Charta Henrici VI. Regis Angl. apud Seldenum de Titulis honorar. pag. 640 :
Curiam suam liberam de omnibus placitis et querelis in Curia Comitis motis, exceptis placitis ad Gladium ejus pertinentibus.In veteri Charta Hugo de Abrincis dicitur Comitatum Cestrensem possedisse
adeo liberum ad Gladium, sicut ipse Rex totam tenebat Angliam. Inde fortean Comites in Anglia cum inaugurabantur, accingebantur
Gladio, veluti jurisdictionis suæ symbolo. Matth. Paris ann. 1188. de Hugoni
du PuisetDunelmensi Episc. Northumbrensi Comite creato :
Qui a Rege Gladio Comitatus accinctus, nomen sibi Comitis usurpavit : quo Gladio accincto, Rex cum cachinno astantibus dixit : Juvenem feci Comitem de Episcopo veterano.Matthæus Westmonaster. ann. 1227 :
Quo etiam anno Nonis Februar. Hubertus, Angliæ Justitiarius, Gladio accinctus est a Rege Comitatus Cantiæ.Rogerus Hoveden. pag. 739 :
Eodem die Coronationis Rex accinxit Willelmum Marescallum Gladio Comitatus de Striguil, et Gaufridum filium Petri, Gladio Comitatus de Essex ; qui licet antea vocati essent Comites, et administrationem suorum Comitatuum habuissent, tamen non erant accincti Gladio Comitatus : et ipsi illa die servierunt ad mensam Regis accincti Gladiis.Capitolinus in Gordiano :
Filiusque Legatus Patris,... Gladii potestate succinctus est.Lampridius in Alexandro Severo :
Honores juris Gladii nunquam vendi passus est, dicens : Necesse est, ut qui emit, vendat.Statius lib. 5. Silv. 2 :
Adde Firmicum lib. 5. Matth. cap. 5. S. Augustin. Epist. 61. præter JC. Vide Placitum Spathæ. * HincFelix qui magno jam nunc sub Præside juras, Cuique sacer primum tradit Germanicus Ensem.
Nos attendentes fidem et devotionem et obsequia multa, quæ Aquilejensis ecclesia, et specialiter princeps noster Wolcherus ejusdem ecclesiæ patriarcha nobis et imperio laudabiliter exhibuit,... ducatum et comitatum Forojulii,... cum omnibus ad ducatum et comitatum pertinentibus, placitis, collectis, fodro, sanguinolento Gladio... confirmamus.Vide Sanguis.
Constituerunt judices Gladii spiritualis et claustri Lugdunensis dominos Guillelmum de Cheneluco custodem et Guillelmum de Thureio canonicos.
Consuluerunt illi, ut religionis habitum susciperet : qui promtus obediens, in præsentia eorum Deditione Gladii, tam militaria omnia, quam sæcularia abdicavit.Vide Cæsarium Heisterb. lib. 1. cap. 37.
A Toleto fugam arripientem Gladio patibuli jugulat, etc.
Prohibitum extiterat ne quis portare præsumeret... armaturas aliquas vel cultellum,cujus alumella sive Gladius esset longior uno pede.
Causa suæ defensionis evaginavit Gladium suum Cathalanaticum. Espée à hault taillier,Major gladius, vulgo
de Faillyann. 1473. ex Bibl. reg.
Espée batue, cujus usus est in pugnis ludicris. Aliæ Lit. ann. 1382. in Reg. 122. ch. 117 :
En eulx esbatant lesdiz Lucas et Brulé sachierent deux espées batues qu'il avoient, dont l'en jouoit au bouclier.Vide supra Ensis. Ecclesiam ingredientes gladium deponebant. Lit. remiss. ann. 1401. in Reg. 156. Chartoph. reg. ch. 401 :
Après ce que le suppliant ot mis son cheval en l'estable chiez le secretain dudit lieu, il vint à ycelle église, et laissa son espée en garde à un homme, nommé Bertaut, à l'entrée de ladite église.
Douze furent par conte, chascun au poin tenoit S'espée par la pointe, que bien senefioit Miséricorde ou mort, ou il s'umelioit.
Debent esse paratæ candelæ super gradus presbyterii, cum Gladiis cereis pro paribus.
- a sword: vaginā vacuus, drawn: gladiis res geritur, S.: gladios strinxerunt, drew, Cs.: gladiis destrictis, Cs.: gladium e vaginā eduxit: Nudare gladios, O.: cum gladiis sequi consulem: Proxuma quaeque metit gladio, V.: gladiorum impunitas, i. e. of murder: magna est gladiorum licentia.—Provv.: Suo sibi gladio hunc iugulo, hoist with his own petar, T.: plumbeo gladio iugulatus, i. e. easily refuted.
-
…impetum fecerunt itaque hostes repente celeriterque procurrerunt, ut spatium pila in hostes coiciendi non daretur. Relictis pilis comminus gladiis pugnatum est. At Germani celeriter ex consuetudine sua phalange facta impetus gladiorum exceperunt. Reperti sunt complures nostri qui…
Julius Caesar, Gallic War
-
…fugae tolleret, cohortatus suos proelium commisit. Milites loco superiore pilis missis facile hostium phalangem perfregerunt. Ea disiecta gladiis destrictis in eos impetum fecerunt. Gallis magno ad pugnam erat impedimento quod pluribus eorum scutis uno ictu pilorum transfixis…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, in primam aciem processit centurionibusque nominatim appellatis reliquos cohortatus milites signa inferre et manipulos laxare iussit, quo facilius gladiis uti possent. Cuius adventu spe inlata militibus ac redintegrato animo, cum pro se quisque in conspectu imperatoris etiam…
Julius Caesar, Gallic War
-
…iam dixi, secernantur a nobis ; desinant insidiari domi suae consuli, circumstare tribunal praetoris urbani, obsidere cum gladiis curiam, malleolos et faces ad inflammandam urbem comparare ; sit denique inscriptum in fronte unius cuiusque quid de re…
Cicero, in Catilinam
-
…coiciendi non daretur. Relictis pilis comminus gladiis pugnatum est. At Germani celeriter ex consuetudine sua phalange facta impetus gladiorum exceperunt. Reperti sunt complures nostri qui in phalanga insilirent et scuta manibus revellerent et desuper vulnerarent. Cum hostium…
Julius Caesar, Gallic War
-
…exanimatos vulneribusque confectos Atrebates nam his ea pars obvenerat celeriter ex loco superiore in flumen compulerunt et transire conantes insecuti gladiis magnam partem eorum impeditam interfecerunt. Ipsi transire flumen non dubitaverunt et in locum iniquum progressi rursus resistentes hostes redintegrato…
Julius Caesar, Gallic War
-
…eo ventum est, unde a ferentariis proelium conmitti posset, maxumo clamore cum infestis signis concurrunt pila omittunt, gladiis res geritur. Veterani pristinae virtutis memores comminus acriter instare, illi haud timidi resistunt maxuma vi certatur. Interea…
Sallust, Catilina
-
…cui item exercitus in manu sit, falsum aliquid pro vero credi. Ubi hoc exemplo per senatus decretum consul gladium eduxerit, quis illi finem statuet aut quis moderabitur Maiores nostri, patres conscripti, neque consili neque audaciae umquam…
Sallust, Catilina
-
…periculi magnitudine seu animi mobilitate inpulsi, quo studium suum in rem publicam clarius esset, egredienti ex senatu Caesari gladio minitarentur. Dum haec in senatu aguntur et dum legatis Allobrogum et T. Volturcio conprobato eorum indicio praemia decernuntur…
Sallust, Catilina
-
…simul utrimque clamor exortus est, Galli cito cognito consilio sine mora praetoribus se tradunt ; Volturcius primo cohortatus ceteros gladio se a multitudine defendit, deinde, ubi a legatis desertus est, multa prius de salute sua Pomptinum obtestatus…
Sallust, Catilina
GLA´DIUS(ξίφος, poet. ἄορ, φάσγανον), a sword or glaive, by the Latin poets called ensis.
The oldest Greek swords were of course of bronze, the one allusion to an iron sword in Homer (Hom. Il. 18.34) being regarded as an interpolation; later they were mostly of iron, though the older metal did not entirely go out of use. Bronze swords of a pre-historic age have been found at Mycenae (Schliemann, Mycenae, pp. 283, 304, &c.); some of these have hilts inlaid with gold; they are long and thin in the blade, and resemble the long light swords invented by Iphicrates for his peltasts; they run to 88 centimetres in length, whereas the longest Greek swords now preserved in collections vary between a minimum of 34 and a maximum of 75 centimetres (about 13 and 30 inches respectively). The ancient swords in the British Museum all, without exception, look much shorter than the regulation sword of the British army at the present day. The Homeric sword was cut-and-thrust, with a straight two-edged blade (ἄμφηκες, Hom. Il. 10.256), rather long and tapering very slightly towards the point. The σπάθη, used in early times (Alcae. fr. 15), must have had a broad blade, as the name implies, and, according to Droysen, was a cutting sword with blunt point; the word is philologically interesting as having, through the Latin spathu, superseded every other word for a sword in the Romance languages (Fr. épée, It. spada, Sp. espada). The hilt of most of the ancient swords is protected by a cross-bar, though sometimes by a very slight one (see cut), and is usually of one piece with the blade; but the ornamented hilts, which are sometimes very tasteful, are of wood inlaid with gold or silver. The scabbard (κολεός, Hom. κουλεόν, Lat. vagina) was either of metal or of leather with metal mountings. The type of the primitive Greek sword does not seem to have greatly altered until the 4th century B.C., when Iphicrates, among his other improvements in arms and armour, greatly increased, or, according to Diodorus (Diod. 15.44), doubled the length of the blade for his peltasts or light infantry, while the hoplites retained the shorter sword of earlier times: the sword thus lengthened does not, however, appear to have exceeded 78 centimetres, or about 31 inches for the blade exclusive of the hilt. The Greeks hung the sword on the left side by a belt passing over the right shoulder, and drew it with the right hand across the body; hence the ACINACESof the Persians, worn on the right side, was noticed by them as exceptional. For the μάχαιρα or dagger, sometimes scarcely distinguished from the ξίφος, see also PUGIO(Droysen, Kriegsalterth. in Hermann-Blümner, p. 15 f.; Guhl and Koner, ed. 5, p. 319 f.) The ῥομφαία, rhomphaea or rumpia, was a Thracian sword of great length. (L. and S. s. v.; Val. Flacc.; Gell. 10.25; Claudian, Epigr. 22 (27).) In Livy (Liv. 31.39) it has been taken for a spear: but the consistent usage of the Greek writers proves this to be a mistake.
Of the sword used by the Romans before the Second Punic War little is known, and of course nothing from monuments; they then, according to a notice in Suidas (s. v. μάχαιρα) which apparently comes from Polybius, discarded the native pattern (τὰς πατρίους ἀποθέμενοι μαχαίρας in favour of the Spanish, though (he adds) they could not equal the Spanish workmanship and fineness of the iron. They had learnt, it seems, to appreciate the superiority of the Spanish sword over the Gallic when both were employed against them at the battle of Cannae: Livy describes the two ( Gallis Hispanisque scuta ejusdem formae fere erant, dispares ac dissimiles gladii: Gallis praelongi ac sine mucronibus, Hispano, punctim magis quam caesim assueto petere hostem, brevitate habiles et cum mucronibus, 22.46). It has been inferred that the Romans had themselves used the Gallic sword hitherto (Guhl and Koner, p. 776); but in the combat of Torquatus and the Gaul, a century and a half earlier, the Gallic broadsword, so large as to be unwieldy, is already contrasted with the short thrust sword of the Roman (Liv. 7.10; Claud. Quadrig. ap. Gell. 9.13). The anachronism of these writers, pointed out by Marquardt, consists only in applying the word Spanish to the Roman sword then in use; we agree with Rich (s. v. Gladius) that the early Roman sword in all probability did not differ much from the contemporary Greek. The Spanish type now introduced was, therefore, larger and heavier than that previously in use, yet still handy, as Livy tells us in the words quoted above. In the Macedonian war the greater size and weight of the Roman sword struck terror into the Greeks (Florus (Flor. 2.7== 1.23 Jeep). The Romans ever afterwards used the point of their cut-and-thrust sword much more than the edge: Vegetius remarks (1.12) that the blow of the latter was easily parried by the defensive armour, while with the former (in this resembling the modern bayonet) two inches of cold steel often inflicted a fatal wound. That the Roman sword could not have been short is implied in the joke of Cicero upon Lentulus (i. e. Dolabella), a man of very low stature, Who tied my son-in-law to his sword? (Macrob. Sat. 2.3.3.) The British glaive was still larger than the Roman, and sine mucrone (Tac. Agric. 36); it may thus have been identical, or nearly so, with the old Gallic broadsword. From time immemorial, as in the East down to the present day, gold and jewels have been freely lavished upon the adornment of hilts [CAPULUS] and scabbards. Either will suit the stellatus ïaspide fulva Ensis of Aeneas (Verg. A. 4.261); but Juvenal interprets it of the sheath (5.44). The golden acinaces of Mardonius was a trophy at Athens (Dem. c. Timocr. p. 741.129; Paus. 1.27.1). The Gauls adorned their swords with pearls (Plin. Nat.32.23), probably not Oriental but British pearls from their own seas (id. 12.116).
The Romans, at least from the time that they adopted the Spanish sword, wore it as a general rule on the right side; the dagger, when carried, hung on the left by a separate belt. Polybius--who, it is noteworthy, throughout his description
1. Monument of an Illyrian soldier, found at Bingen.2. Scabbard (Mainz) and swords (various parts of Germany).
of the Roman arms and armour (6.22, 23) uses only the word μάχαιρα, not ξίφος ---says expressly (23.6), ταύτην δὲ περὶ τὸν δεξιὸν φέρει μηρόν, καλοῦσι δ'αὐτὴν Ἰβηρικήν: and mentions no dagger as worn on the other side. The columns of Trajan and Antoninus, and the Roman monuments in Germany collected by Lindenschmidt (Alterth. unserer heidnischen Vorzeit), show the sword to the right, and the dagger (which may have been introduced after the time of Polybius) to the left, alike in the case of legionaries, auxiliaries, and cavalry. Curiously enough, Josephus reverses this arrangement (καὶ μαχαιροφοροῦντες ἀμφοτέρωθεν: μακρότερον δὲ αὐτῶν τὸ λαιὸν ξίφος πολλῷ, τὸ γὰρ κατὰ δεξιὸν σπιθαμῆς οὐ πλέον ἔχει μῆκος, B. J. 3.5.5): as do also some exceptional cases on the monuments; a signifer cohortis V. Asturum(Lindenschmidt, pt. xi. pl. 6); an eques of a praetorian cohort (Fabretti, Col. Traj. p. 226). The problem has been satisfactorily solved by Rich (s. vv. Gladius and Cinctorium), who figures a sword to the left from a bas-relief in the Capitol: the common soldiers wear their swords in the manner described by Polybius, on the right side, suspended by a shoulder-band [BALTEUS]; the officers wear their swords on the left, attached to a belt round the waist; and the swords of the cavalry are longer than those of the infantry. (Cf. Marquardt, Staatsverw. 2.327 f.; Guhl and Koner, ed. 5, p. 775 ff.) [W.W](ξίφος; poet. ἄορ, φάσγανον). A sword, by the Latin poets called ensis. The ancient sword had generally a straight, two-edged blade (ἄμφηκες), rather broad, and of nearly equal width from hilt to point. Gladiators, however, used a sword which was curved like a scimitar. In times of the remotest antiquity swords were made of bronze, but afterwards of iron. The Greeks and Romans wore them on the left side, so as to draw them out of the sheath (κόλεος, vagina) by passing the right hand in front of the body to take hold of the hilt with the thumb next to the blade. Hence Aeschylus distinguishes the army of Xerxes by the denomination of μαχαιροφόρον ἔθνος, alluding to the obvious difference in their appearance in consequence of the use of the acinaces instead of the sword. See acinaces.
The early Greeks used a very short sword. Iphicrates, who made various improvements in armour about B.C. 400, doubled its length, so that an iron sword found in a tomb at Athens, and represented by Dodwell, was two feet five inches long, including the handle, which was also of iron. The Roman sword, as was the case also with their other offensive weapons, was larger, heavier, and more formidable than the Greek. Its length gave occasion to the joke of Lentulus upon his son-in-law, who was of very low stature, “Who tied my sonin-law to his sword?” To this Roman sword the Greeks applied the term σπάθη, which was the name of a piece of wood of the same form used in weaving. (See tela.) The ancient British sword was still larger than the Roman. The principal ornamentation of the sword was bestowed upon the hilt. See capulus.
Gladius is sometimes used in a wide sense, so as to include pugio (q. v.). In the republican period of Rome, the gladius was worn by magistrates only when exercising military command. Under the Empire it was one of the insignia of the emperor and of those nominated by him. The ius gladii is the right of criminal jurisdiction conferred by the emperor on provincial governors. See arma; machaera; mucro.