gradus
gradus, a step, pace, gait, walk
I remember every stage of your life
- I Lit.: ad hanc conversionem, quae pedibus et gradu non egeret, ingrediendi membra non dedit, Cic. Univ. 6: quaenam vox ex te resonans meo gradu remoram facit? Lucil. l. l.: gradum proferre pedum, Enn. ap. Fest. S. V. PEDUM, p. 249, a Müll. (Trag. v. 248 Vahl.): quo nunc incerta re atque inorata gradum Regredere conare? id. ap. Non. 166, 23 (Trag. v. 12 Vahl.): gradum facere, Cic. de Or. 2, 61, 249: tollere gradum, Plaut. Bacch. 3, 6, 6 (535): ad forum suspenso gradu placide ire perrexi, Ter. Phorm. 867: quieto et placido gradu sequi, Phaedr. 2, 7, 6; cf., on the contrary: celeri gradu Eunt uterque, Plaut. Trin. 3, 1, 22 (623): ut tu es gradibus grandibus, id. Ep. 1, 1, 11 (11): citato gradu in hostem ducere, Liv. 28, 14, 17: concito gradu properare, Phaedr. 3, 2, 11: gradum celerare, to hasten, Verg. A. 4, 641: so, corripere, Hor. C. 1, 3, 33: addere, Liv. 26, 9, 5: sistere, Verg. A. 6, 465: sustinere, Ov. F. 6, 398: revocare, Verg. A. 6, 128: referre, Ov. F. 5, 502: vertere, Stat. Th. 8, 138 et saep.: peditum aciem instructam pleno gradu in hostem inducit, at full pace, at a quick step, Liv. 4, 32, 10; 34, 15, 3; 34, 16, 2; cf.: militari gradu viginti milia passuum horis quinque dumtaxat aestivis conficienda sunt; pleno autem gradu, qui citatior est, totidem horis XXIV. milia peragenda sunt, Veg. 1, 9: modico gradu, Liv. 30, 5, 3: presso gradu, = βάδην, with measured step, a moderate pace, id. 28, 14, 14: citato gradu, id. 28, 14, 17; Trebon. ap. Cic. Fam. 12, 16, 2: non gradu, sed praecipiti cursu a virtute descitum, ad vitia transcursum, step by step, = gradatim, Vell. 2, 1, 1: per gradus, Ov. M. 2, 354.—
- B Trop., a step, stage, degree: quem mortis timuit gradum, pace, approach, Hor. C. 1, 3, 17: hunc quasi gradum quendam atque aditum ad cetera factum intelligitis, Cic. Agr. 2, 15, 38; cf.: itaque majoribus nostris in Africam ex hac provincia gradus imperii factus est, id. Verr. 2, 2, 1, § 3; Quint. 3, 6, 8; so, Crassus Licinius nec consul nec praetor ante fuerat, quam censor est factus: ex aedilitate gradum censuram fecit, Liv. 27, 6, 17; 6, 35, 2 Drak.: hunc gradum mei reditus esse, quod mulieres revertissent, a step towards my return, Cic. Att. 7, 23, 2; cf. Liv. 6, 42, 2: notitiam primosque gradus vicinia fecit: Tempore crevit amor, Ov. M. 4, 59; cf. Prop. 1, 13, 8: cum consuleretur, quid sentiret, Non possum, inquit, tibi dicere: nescio enim quid de gradu faciat: tamquam de essedario interrogaretur, i. e. of the Peripatetics, Sen. Ep. 29: etsi spondeus, quod est e longis duabus, hebetior videtur et tardior, habet tamen stabilem quendam et non expertem dignitatis gradum, pace, Cic. Or. 64, 216.
- II Transf.
- A In milit. and gladiator's lang., station, position, ground taken by a combatant: obnisos vos (velim) stabili gradu impetum hostium excipere, Liv. 6, 12, 8; cf. Tac. H. 2, 35: de gradu libero ac stabili conari, Liv. 34, 39, 3: in suo quisque gradu obnixi, urgentes scutis, sine respiratione ac respectu pugnabant, id. 8, 38, 11: inque gradu stetimus, certi non cedere, Ov. M. 9, 43: hostes gradu demoti, Liv. 6, 32, 8 Drak. N. cr.; for which: turbare ac statu movere, id. 30, 18, 4.—
- 2 Trop., a firm position or stand: corda virum mansere gradu, i. e. firm, steadfast, Sil. 16, 21: fortis et constantis est, non perturbari in rebus asperis, nec tumultuantem de gradu deici, ut dicitur, to let one's self be disconcerted, Cic. Off. 1, 23, 80; cf.: dejectus de gradu, id. Att. 16, 15, 3: motus gradu, Sen. Const. Sap. 19: gradu depulsus, Nep. Them. 5, 1; cf.: nam si gradum, si caritatem filii apud te haberem, Liv. 40, 9, 3.—
- B That on which one steps, a step or round of a ladder, a stair.
- 1 Lit. (usu. in plur.): quemadmodum scalarum gradus si alios tollas, alios incidas, etc., Caecin. ap. Cic. Fam. 6, 7, 3: haerent parietibus scalae, postesque sub ipsos Nituntur gradibus, Verg. A. 2, 443: gradus templorum, Cic. Att. 4, 1, 5: gradus ejusdem templi tollebantur, id. Sest. 15, 34; cf.: aerea cui (templo) gradibus surgebant limina, Verg. A. 1, 448; Vell. 2, 3, 1: pro Palatii gradibus, Suet. Ner. 8; id. Vit. 15: praeceps per gradus ire, id. Calig. 35: si gradibus trepidatur ab imis, Juv. 3, 200.—
- β Sing.: cum dextro pede primus gradus ascenditur, Vitr. 3, 3.—
- b Transf., of things that rise by steps.
- α In hair-dressing, a braid of hair: caput in gradus atque anulos comptum, Quint. 12, 10, 47: comam in gradus frangere, id. 1, 6, 44; cf.: coma in gradus formata, Suet. Ner. 51.—
- β In econom. lang., a spit or such a depth of earth as can be dug at once with the spade, Col. 3, 13, 19; 4, 1, 3.—
- γ In math., a degree of a circle, Manil. 1, 579.—
- δ In veterin. lang., a wrinkle on the roof of a horse's mouth, Veg. Vet. 1, 2; 32; 4, 2.—
- 2 Trop., a step, degree in tones, in age, relationship, rank, etc. (equally common in sing. and plur.): ille princeps variabit et mutabit, omnes sonorum tum intendens tum remittens persequetur gradus, Cic. Or. 18, 59; cf. id. de Or. 3, 61, 227: ab ima ad summam (vocem) ac retro multi sunt gradus, Quint. 11, 3, 15; cf. Vulg. Psa. 119 Tit. et saep.: Paulatim gradus aetatis scandere adultae, Lucr. 2, 1123; cf.: quod tanta penuria est in omni vel honoris vel aetatis gradu, ut, etc., Cic. Fam. 3, 11, 3; so, aetatis, Vell. 2, 36, 2; Quint. 3, 7, 15; Suet. Aug. 79; id. Tit. 3 al.: unus gradus et una progenies, Lact. 2, 10, 10: nostri quoque sanguinis auctor Juppiter est, totidemque gradus distamus ab illo, Ov. M. 13, 143; cf.: a matre Magnum Pompeium artissimo contingebat gradu, Suet. Aug. 4; id. Ner. 2: qui (populus) te tam mature ad summum imperium per omnes honorum gradus extulit, Cic. Cat. 1, 11, 28: gradus dignitatis, id. Rep. 1, 27; cf. id. ib. 1, 27 fin.—Sing.: ex tam alto dignitatis gradu, Cic. Lael. 3, 12 fin.: gradus altior, altissimus, amplissimus, dignitatis, id. Clu. 55, 150; id. Phil. 1, 6, 14; id. Mur. 14, 30; cf. also id. ib. 27, 55: summum in praefectura florentissima gradum tenere et dignitatis et gratiae, id. Planc. 13, 32: a senatorio gradu longe abesse, id. de Imp. Pomp. 21, 61; cf.: ascendens gradibus magistratuum, id. Brut. 81, 281.—Without gen.: etenim quis est civis praesertim hoc gradu, quo me vos esse voluistis, tam oblitus beneficii vestri, etc., id. Phil. 6, 7, 18; id. Ac. 2 (Luc.), 2, 6: omni gradu amplissimo dignissimus, id. Fam. 6, 10, 2: gradus officiorum, id. Off. 1, 45, 160: temporum servantur gradus, id. Part. 4, 12: cf.: non iidem erunt necessitudinum gradus qui temporum, id. Off. 1, 18, 59: gradus cognationis, Dig. 38, 10, 1 sqq.: v. de gradibus, Paul. Sent. 4, 11, 1-8: agnationis, Gai. Inst. 3, 10, 11: si plures eodem gradu sint agnati, Ulp. Fragm. 26, 5: cognati ex transverso gradu usque ad quartum gradum, i. e. collateral kindred (opp. parentes et liberi), id. ib. 5, 6: gradus plures sunt societatis hominum, Cic. Off. 1, 17, 53: peccatorum gradus, id. Verr. 2, 3, 74, § 172: oratorum aetates et gradus, id. Brut. 32, 122; cf.: gradus et dissimilitudines Atticorum, id. ib. 82, 285: accendendi judicis plures sunt gradus, Quint. 11, 3, 166; 6, 4, 67: nec gradus est ultra Fabios cognominis ullus; Illa domus meritis Maxima dicta suis, Ov. F. 1, 605: si ita esset, quid opus erat te gradatim istuc pervenire? . . . A beatis ad virtutem, a virtute ad rationem video te venisse gradibus, Cic. N. D. 1, 32, 89; cf.: omnes gradus virtutis implere, Lact. 5, 14, 18; and: hi plerumque gradus, Juv. 11, 46.
II) meton., die Stufe, Staffel einer Treppe, die Sprosse einer Leiter (als Stützpunkt u. als Schrittmaß der Auf- u. Absteigenden), A) eig.: a) im allg.: gradus templorum, Cic.: scalarum gradus alios tollere alios incīdere, Cic.: alqm per gradus deicere, Liv.: per gradus decĭdere od. labi, Liv.: per confragosos scalae gradus decĭdere, Sulp. Sev.: per gradus saltare, von Sprosse zu Sprosse, Petron. – b) insbes., Plur. gradus = die stufenartig aufgebauten Sitzreihen der Schaugerüste, Tribünen für Zuschauer (spectacula) im Theater, subitarii gradus et scaena, Tac. ann. 14, 20: u. so im Sing., at Novius collega gradu post me sedet uno, sitzt eine Sitzreihe tiefer als ich, bildl. = er steht eine Stufe (im Range) tiefer als ich, Hor. sat. 1, 6, 40. – auf den Straßen bei öffentl. Aufzügen, Triumphen, spectaculorum gradus, Tac. ann. 14, 13.
B) übtr., die Stufe, Staffel, Abstufung, 1) konkr.: a) als t. t. des Landbaues, ein Spatenstich als Absatz, secundus vel tertius gradus, Col. 3, 13, 9: gr. soli crudi, Col. 4, 1, 3. – b) als astron. t. t. der Grad eines Kreises, Manil. 1, 581. – c) eine Runzel auf dem Gaumen des Pferdes (deren zwölf gezählt werden), Veget. mul. 1, 22, 11: sanguinem detrahere gradu tertio de palato, Veget. mul. 2, 4 Schn. – d) die Flechte des Haares, comam in gradus formare od. frangere, Suet. Ner. 51. Quint. 1, 6, 44: caput in gradus atque anulos comere, Quint. 12, 10, 47. – 2) abstr.: a) als musik. t. t. die Tonstufe, Stufe, sonorum gradus, Cic. de or. 3, 227: omnes sonorum gradus, Cic. or. 59: ab ima (voce) ad summam ac retro multi gradus (sunt), Quint. 11, 3, 15. – b) als gramm. t. t., die Stufe, der Grad der Vergleichung, gradus (Plur.) comparationis, Diom. 324, 16: gr. positivus, Prisc. 8, 8: gr. absolutus od. primitivus (der Positiv), comparativus, superlativus, Charis. 112, 15 sq. Diom. 324, 16 sq. – c) die Stufe, der Grad = die Reihenfolge, Reihe, α) übh.: tertio gradu (Grade) primores civitatis scripserat (heredes), Tac.: complectitur inguina cortex perque gradus (stufenweise, sukzessive), uterum pectusque, Ov.: renuntiatio gradus habet, hat ihre Reihenfolge, erfolgt sukzessive, Cic.: a beatis ad virtutem, a virtute ad rationem video te venisse gradibus (stufenweise, sukzessive), Cic. – β) die Stufe der Zeit, des Alters, gradus temporum, Cic. u. Quint.: gradus aetatis, Lucr. u. Vell.: omnes gradus aetatis, Cic.: inferior gradus aetatis, Varro: per aetatis gradus, Suet.: per omnes gradus aetatis, Suet.: pro gradu aetatis, Iustin.: opportunum quaerere gradum, einen gelegenen Zeitpunkt (zur Überfahrt nach Afrika), Val. Max. 3, 6, 1. – d) der Grad der Verwandtschaft, der Grad, die Stufe, der Rang, den jmd. in der Familie und in der Freundschaft einnimmt, gradus cognationis, Sen. rhet.: ex gradu hereditario, Inscript.: gradus a consortio coniugii exceptus, verbotener Gr. der Verwandtschaft (bei Verheiratungen), Ambros.: remotus iam deficientis affinitatis gr., Plin. pan.: necessitudinum gradus, Cic.: ille gradu propior sanguinis, Ov.: gradu cognationis alqm attingere, Sen. rhet.: nullo gradu contingere Caesarum domum, Suet.: a matre alqm artissimo gradu contingere, Suet.: gradus plures sunt societatis hominum, Cic.: gradum (Rang) filii habere apud alqm, Liv.: ab illo traditi ad hunc gradum amicitiae tuae ascendimus, Curt.: quo propiore gradu amicitiae me contingis, hoc maius est dissimulationis tuae facinus, Curt. – e) die Stufe, der Rang der Ehrenstellen, der Würden, gr. senatorius, Cic.: primus od. summus honoris gradus, Cic.: altior, altissimus od. amplissimus dignitatis gradus, Cic.: ascendere gradibus magistratuum, Cic.: altiorem grad um dignitatis ascendere od. consequi, Cic.: secundum gradum imperii tenere, Nep.: eodem gradu fuit apud Alexandrum, Nep.: suum cuique honorem et gradum redditum, Cic.: summum ad gradum claritatis venire, Laber. fr. – f) die Stufe, Abstufung von Zuständen u. Verhältnissen aller Art übh.: infimus fortunae gr., Cic.: nulli contumeliarum gradus, Plin. pan.: ut gradus essent ambitionis inter aequales, Cic.: oratorum aetates et gradus persequi, Cic.: an censes non eosdem gradus oratorum vulgi iudicio et doctorum fuisse? Cic. – ➳ Archaist. Genet. Sing. graduis, Varro de vit. P. R. 2. fr. 5 (bei Non. 494, 17). – Dat. gradu, Lucil. 965. – Nomin. Plur. (nach der 2. Deklin.) gradi, Itin. Hieros. p. 587 Wess. – Akk. Plur. (nach der 2. Dekl.) grados, Pacuv. tr. 172. Corp. inscr. Lat. 3, 167.
non cunctante gradu cum sanctae limine valvae / vellet adire
qui summum locum ascendere nititur ~ibus vel passibus, non autem saltibus elevatur(
festo / cepit abire gradu
tremulis ~ibus locum quo ipse stabat nacta fuit
paulisper ~um sistens
dirigat ‥ in salute ‥ ~um vestrum Trinitas
circa iiijxx steppys sive ~ibus meis mensuratis
virge faciunt 85 ~us sive Anglicesteppys meos
Barnet / Londino bis quinque gradus qui millia distat
per centenos latebrarum ~us introrsum descendisse fertur
pendulos in aere ~us
dum ~us [turris ] ascendere incepissent
si ‥ demitteretur ad ipsum [in puteo ] scala, et ne posset causari quod non potest per scalam ascendere pre ~uum in scala paucitate, esset eadem scala ~uum multitudine et spissitudine repleta
de ~u de camera Rosamunde usque capellam ‥: in stipendiis vj carpentariorum ad faciendum ‥ ~um lingneum subtus ~um petrinum
de grado [(v. 1sic ] in ~um
cecidit de ~u solarii et frigit [sic ] collum
cum libero introitu et exitu per ~um lapideum usque ad aquam de Tyne
pro factura uniusgavill in granario avenarum ac iij ~uum et unius manugerii
acta erant hec coram magno ~u pretorii burgi de Perth
pro nova tectura ‥ super ~um scaccarii ‥ prioris
ut ‥ / ‥ veniret ad altos / ascensus graduum, quo scandere summa solebant / artifices operum
ad illam [fabricam, i. e. ] erigendam moliebatur ~us scalarum quibus operantes insisterent et pendulos in aere ~us firmarentbell-tower
ad meremium ad faciendum ~us ad opus cementariorum
de reliquiis in feretro S. Cuthberti ‥ in quo ~u sunt asservate: ‥ in primo et suppremo ~u australi, ymago BVM ‥ in ~u sub primo ‥ textus evangeliorum ‥ in ~u tercio ‥ capa S. Cuthberti
shopam diversorum ~uum(v.
in ‥ stipendio laborancium circa ‥ aulam ‥, fenestram ligneam in ~u Johannis H., tria ostia et alia necessaria
xv° ~u, vite et passiones(
hec biblioteca in novem separatis distinccionibus ‥ dividitur. ‥ quelibet autem dictorum novem distinccionum in septem ~us eciam separatos ‥ separata
de almariolo et nono ~u almarioli A
de almariolo B primus liber in primo ~u
~us A continet v libros ad presens(
herba Walteri habet ‥ divisionem foliorum per ~us divisam
duo levitae in albis stantes ad ~us ante altare
dum ‥ ad altare accederent ‥ mulier ‥ ~us conscendere volens ‥ repulsa est
circa ~us coram altari
sic eadem media graduum statione legatur
navis ecclesie Cantuariensis, cum apparatu ~us et pulpiti
nomina ecclesie nessessaria: ‥ hic ~us ‥, A.a grese
pro factura ‥ ~us ante altare
j [crassetum ] super ~um ‘canes’
ad ~um chori(v.
matutinae laudes, si ultra modum ‥ tardaverint, secretarius cui hujus rei cura tunc commissa erit ante ~um satisfactionum prosternatur
ante ~um satisfaccionum humiliter prostratus jacebit
item liber ~uum
de psalmis ~uum quindecim pulcherrimus ascensionis ordo designatur
cum quindenos finirent Davitici carminis ~us genua flectunt
quindecim ~uum psalmos modulentur
memor esto cujus propositi ~um ascendens nec umquam tibi vitae tuae sanctitas sufficiat nisi ea illos qui inferiorum ~uum sunt transcenderis
~us ‥ quibus ad montis cacumen ascenditur septem sunt humilitatis ~us
hujus scale vero latera sint gemine dilectiones, Dei sc. et proximi dilectio. porro ~us qui his lateribus inseruntur sunt diverse virtutes
habes pre oculis ‥ charitatis ascensorios ~us, scalam Jacob ‥
medicina ‥ contra iram ‥ est paciencia que habet tres ~us [ME: ], altum, altiorem et altissimumsteiren
vilitas et asperitas ‥ sunt duo brachia scale ‥ directe in celum et inter ista ‥ brachia fixi sunt ~us [ME: ] omnium virtutumþetindes
oportet ut descendat in hac scala, cum sic descendere statuerit natura omnia que descendunt, quo ~us nullus scale predicte omitti poterit
abavus, i. e. avi avus, nam ~us ipsi sic sunt: pater, avus, proavus [etc. ]
cum ‥ filie sint in secundo ~u hereditatis a tempore collacionis dicti domini ‥ de manerio
Willelmus non continetur infra ~us in brevi nominatos, nec est in linea
cum toto jure ‥ cujuscumque descensus ‥ tenementorum que ad me aliquo juris ~u descendere ‥ continget
medius ~us inter avum et nepotem, viz. filius ille attinctus
ei ‥ in proximo successionis ~u conjunctus sum
tu et omnes qui de te descendent ‥ eritis ‥ in subjectione inimicorum vestrorum usque ad nonum ~um
uxor ejus et communi patrie vitio in quarto ~u cognata
celebratum est divortium inter ‥ regem Francorum et ‥ reginam ‥; erant enim consanguinei in quarto ~u
duxit in uxorem consanguineam dicti J. infra ~us maritagii
disponsavit Elizabetham ‥ que est consanguinea ‥ Johannis in tercio ~u
si ‥ obicitur, cum dicimus Filium a Patre nasci et Spiritum Sanctum a Patre et Filio procedere, quia quosdam ~us et ‥ intervalla constituimus, quasi Spiritus Sanctus esse non possit nisi prius Filius nascatur a Patre [etc. ]
non dico ‥ quod propositum vitae ‥ altiorem ~um contingat humilitatis quem altior sequitur exaltatio
cum queritur utrum Deus potest augere capacitatem usque ad certum ~um, vel in infinitum, dico quod ad certum ~um
cum toto jure et clamio cujuscumque descensus seu reversionis quorumcumque tenementorum, que ad me de cetero aliquo juris ~u descendere seu reverti continget in villa de Q.
quattuor ~us perfeccionis distincti possunt ‥ assignari ‥
quia primi fuerunt boni homines, sicut aurum prevalet ceteris metallis, postea ceperunt deteriorari de ~u in ~um, sicut cetera metalla a pretio descendunt post aurum
~us motus est illud materie motus suscipientis magis et minus quod acquiritur per aliquod ‘motum esse’
quilibet ~us velocitatis per latitudinem tantummodo finitam distat a non ~u
invitos spadones ‥ qui secundo eunuchorum ~ui evangelica veritatis [cf. ] astipulatione deputanturMatth. xix 12
Judas ab apostolico ~u ejectus
diviso triplici hominum genere sive ~u, sub quorum primo ~u omnes alienis sumptibus militantes ‥ sub secundo ‥ ~u omnes expendentes ultra xij d., ‥ sub tercio ‥ ~u omnes habentes ‥ cc marcatas ‥ continemus
castitatis continentia, qui secundus est ~us
si ‥ ~uum [naturarum ] distinctio sic est infinita ut nullus ibi sit ~us superior ‥
necesse est ‥ omnem creatam naturam eo altiori ~u essentie dignitatisque consistere
herbarum ~us
si contingat aliquem istorum ~uum appellacionum ‥ anullari ‥ quod dictus ~us appellacionum a ‥ bajulis communibus Agenni ad ‥ locum nostrum tenentem ‥ cadat, vel anulletur
perfeccio ~us sive status ecclesie militantis
functus ~u consulatus
si comes vel praesbyter, diaconus [etc. ] huic institutioni resisterit, sit sui ~ui (sic) privatus
sapientium ministerium et ~us usurpastis, sapientiae autem studium ‥ neglexistis
ut nemo successorum nostrorum superioris vel inferioris ~us hoc ‥ donum ‥ disrumpat
quanto ab altiori ~u, tanto proniore casu in ima vitiorum lapsos
unus de clericis nostris de majori ~u, viz. unus de xij magistris cancellarie nostre
in viij ulnis deblewmedled emptis pro ‥ garniamentis ij clericorum de ~u generosorum
~um ‥ in quo constitutus est vir supra mulierem ‥ in ordine universi
inferiore ~u possitus monachus
in catacuminorum ~u
quatenus ‥ per septenos ecclesiae ~us paulatim proficiens ad summum pontificatus apicem ‥ perveniret
talis eligatur ‥ dominus spiritalis ~ui Dei servitiae et tonsurae seu sacrae velamine mancipatus
o sancte episcope ‥ hec tibi et tuo ~ui contraria ‥ non convenerunt
abbatissae ~um susceperat
archiepiscopi ~u potitus
~u episcopatus
ut ‥ examinetur quid cui conveniat personae, quid canonicis, quid monachis, quid tertio ~ui qui inter hos duos variatur, superiori ~u canonicis et inferiori monachis stantes
convenere dies graduum, quibus ardua moles / excipienda viro
ab Aelfego ‥ episcopo tonsoratus et in ~um sacerdotalem consecratus est
ibi ‥ presbiterii ~um recipies
post susceptos inferiores ecclesiastici ordinis ~us, ~um suscepit diaconatus
episcopi mirabantur causidicorum audatiam quomodo ecclesiasticorum ~uum immunes, nisi quod unus eorum diaconus esset, presumerent accusare venerandum senem
si idem prior ad aliquod aliud beneficium sive ~um ‥ translatus vel promotus fuerit
siquis ‥ hoc infringere tot nobilitatis ~ibus roboratum praesumeret jus
licentia sapientum eorum spiritalium seculariumque ~uum qui inibi congregati fuissent
R. [? de Belmeis I ] Londonie episcopus, universis ~ibus et S. Ecclesie filiis, salutem
promittit ‥ quod rapacitates et omnes iniquitates omnibus ~ibus interdicet
ex tribus ~ibus sive generibus Parliamenti, sc. ex procuratoribus cleri, militibus comitatuum, civibus et burgensibus qui representant totam communitatem Anglie
‘plures’ comparativi ~us est, cujus positivus ‘multi’
pius et piissimus comparativum ~um non habent
in ~u superlativo proditorem
proditorem in superlativo
primam temperiem transgressio prima peremit, / huic natura suos jussit adesse gradus; / dant gradui primo medici nomen dominatus; / nomen ab equando jure secundus habet
ante peccatum ‥ temperate complexionis erat Eva, sed Adam temperatissime; si igitur non peccasset homo, nihil esset ~us; est namque ~us elongatio a temperantia
sol est calidus et siccus in quarto ~u, id est aurum
plusquam ‥ frigidissima et plusquam calidissima in quarto ~u laborabat
est ~us discretum dominium qualitatis ‥, vel ~us est excessus qualitatis ‥ ab optima compositione sensu determinabili
calor dum est in ~u commensurationis ‥ natural is generat humores laudabiles
epithumi ‥ calidum est et siccum in secundo ~u
calidus ‥ in secundo ~u, siccus in primo
quod rubedo habeat multos ~us, ut minium in primo ~u [etc. ]
quod valeat tres notas equales minores se que sunt in ~u sibi propinquo descendendo
quando tenor movetur per ~um tam ascendendo quam descendendo
nonaginta ‥ ~us secundum quartam circuli partem
quodlibet ‥ signum in triginta ~us dividitur, et erunt in toto circulo 360 ~us; quilibet etiam ~us in 60 minuta dividitur
kardaga est portio circuli continens 15 ~uum
si ‥ ~us fuerint quorum radix querenda est, radix erit ~us
traditum a prioribus tenebamus auctoribus unum esse ~um spatium illud quod sol in zodiaco in una die et nocte peragit ‥; ‥ magister noster ‥ unumquodque signum in xxx ~us equaliter dividit et totum zodiacum ccclx ~ibus claudit
per septem gradibus se volverat atque duobus / Virginis in gremiis Phoebus, et hic obiit
signa per ~us et puncta dividunt
quinta [linea Kalendarii ] cum sexta manifestat signum solis cum ejus ~u; caput et pes sex linearum sequencium declarant naturam signorum et de die ac nocte dominos triplicitatum quarum tres prime demonstrant de quolibet ~u ceteras dignitates essentiales
Jubiter ‥ in Sagittario in eodem ~u cum capite draconis
quod ‥ sit inhabilis ad omnem ~um ‥ habendum in universitate
cum ‥ nullus frater ordinis [(Mendicancium ] ~um magisterii in theologica facultate reciperet nisi [etc. ]
~ui scolastico supradicto
Marmaduco ‥ pro expensis suis faciendis in suscepcione ~us bacular’
bifarius ~us
quod incepturi necnon ~um assumpturi in jure canonico non teneantur audire jura civilia
quod ‥ ad decus ‥ alme matris vestre in facultatibus et scienciis plerique ~us assumerent
ad assumendum ~um magistratus seu doctoratus
qui ‥ recipit insignia magistralia seu aliquem alium ~um ‥ precedat in scolis ‥ omnes posterius graduatos in eadem facultate
hic ~us,a degre
pro vino emendo erga ~um doctoratus suscipiendum, xxx s.
fratri Edwardo B. pro ~u doctoratus suscipiendo, x li; ‥ eidem pro ~u bacchalariatus suscipiendo eodem tempore Oxon’ xl s.
~ibus literariis ornati
ut ‥ admittatur ad ~um magisterii absque remissione temporis et completionis forme
➳ arch. : gén. sing. graduis Varr. d. Non. 494, 17 ; dat. gradu Lucil. Sat. 965 ; acc. pl. grados Pacuv. 172 ; CIL 3, 167.
- 1. stap; ➤ modico, presso, citato gradu; gradum celerare; gradūs ferre zetten; gradum referre teruggaan; gradum proferre voorwaarts gaan; suspenso gradu op de tenen; gradum inferre oprukken; gradum conferre handgemeen worden; pleno gradu met versnelde pas; (metaf.) primus ~ capessendae rei publicae de eerste stap in de politieke loopbaan; gradum facere ex aedilitate ad censuram de sprong maken;
- 2. positie; metaf. standpunt; ➤ stabili gradu impetum hostium excipere; alqm gradu depellere of (de)movere, de gradu deicere iem. uit zijn positie verdrijven of van zijn stuk brengen; hostes gradu demoti; stare in gradu; de gradu pugnare vanuit goede positie;
- 3. (Hor.) tred, nadering; ➤ mortis timuit gradum;
- 4. trede, sport; plur. trap, ladder; ➤ per gradus deici; in gradibus delubri stare;
- 5. (postklass.) trapsgewijs oplopende zitbanken (in het theater), (publieks)tribune [spectaculorum];
- 6. (metaf.) trap, graad, rang [aetatis levensfase; sonorum toonhoogte; temporum]; ➤ mille argumentorum gradus; gradibus, per gradus trapsgewijs; tertio gradu heres erfgenaam in de derde lijn;
- 7. rang, waardigheid, titel [senatorius; equester; summus; ultimus; idem]; ➤ ad altiorem gradum dignitatis pervenire; alqm per omnes honorum gradūs efferre; eodem gradu fuit hij bekleedde dezelfde rang.
等級。步。地位。親之等級。度。Jacere gradum ad id 開路辦此事。Ire gradu suspenso vel expenso 輕步走。
Suggest a Translation
See an image
Ambo, Analogium, Lectrum. Suggestio Germani et Joannis Episcopor. post Epist. 38 : Hormisdæ PP. :
SuscepimusLex Alemannor. tit. 16. § 2 :(libellum,) et præsente omni Clero vel plebe in Gradu a servo vestro Notariæ sanctæ Ecclesiæ Romanæ est relectus.
Clericus qui in Gradu in Ecclesia publice Lectionem recitat, vel Gradale.Recitabantur itaque Lectiones in gradibus. Sed et ex gradibus sermones habebantur ad populum. Sidonius Carm. 16 :
Monachus Sangallensis lib. 1. cap. 20. de quodam Episcopo :Seu te conspicuis Gradibus venerabilis aræ Concionaturum plebs sedula circumsistit.
Et post Evangelii lectionem ascendit ad gradus, quasi ad colloquendum populum.Erant porro
Gradusante altare seu potius ante altaris gradus, unde pars ea ædis sacræ
Fecit libellum ad cantandum ante altare, sive in Gradu.Infra :
Sed et Gradum nihilominus ligneum ejusdem operis extra Chorum ambonis in modum satis pulcrum constituit, in quo videlicet tam Lectiones in nocte quam etiam et Epistolæ et Evangelia ad Missas præcipuarum festivitatum legerentur.Perperam in Edit. Brolii est
umbonis in morem. Cæsarius lib. 6. cap. 5 :
Alleluya festivis diebus, sicut cæteri, ad Gradum ipse cantavit.Lib. 7. cap. 20 :
Sanctus vero Joannes Evangelista Dalmatica indutus legit Evangelium,... quo perlecto, Dominus(Jesus) secundum morem Ordinis nostri(in die Purificat. Deip.) ad Gradum rediit, et ab offerentibus candelas suscepit.
Soror erat huic B. Martyri nomine Willidruda tricesimum possidens Gradum.Mox :
In Gradu sexageno a morte inventa est.Epitaphium Willelmi Nothi Reg. Anglor. apud Ordericum Vitalem lib. 8 :
Per septem Gradibus se solverat atque duobus Virginis in gremiis Phœbus, et hic obiit.
Gradus vero ante fores Basilicæ B. Petri ampliavit : et alios Gradus construxit sub tigno, dextra lævaque... Item sub Gradus in atrio alium cantharum foris in vulgo campi posuit... Item et alios Gradus ascendentibus ad B. Andream fecit, et cantharum posuit... Item ad Archangelum Michaelem Basilicam ampliavit, et Gradus fecit, et introduxit aquam.
SoleaGræcis, ex Italico
Soglia, ad quos amandari solebant Monachi pro levioribus culpis, ut habent Usus antiqui Ordinis Cisterciensis cap. 75. de Monachis, qui ad
opus Deitardius veniunt :
Venient ad Gradum,... et tunc petant veniam ante Gradum, aut flexis genibus in terra, etc.Cap. 76 :
Si quis de comedentibus vel de servitoribus offenderit aliquo modo, petat veniam ante Gradum.Cap. 114 :
Ante gradum Presbyterii satisfaciat.Ita passim hæc formula cap. 81. 88. 89. 94. 102. in Institut. Cisterc. Rainardi Abbat. cap. 45. 62. etc. legitur.
Gradilesdicti, de quibus infra v.
Panis gradilis. De ejusmodi gradibus pluribus agimus in CPoli Christiana.
Canonici Gradus vel plebei,in Epist. Bonifacii Mogunt. ad Cuthpertum Archiep. Cantii præfixa Concilio Cloveshoviensi ann. 747. Anastasius in S. Hygino PP. :
Hic Clerum composuit, et distribuit Gradus.Nicolaus I. PP. Epist. 8. ad Michaelem Imp. :
Hinc etiam confessor Christi Sylvester fecit Gradus in gremio Synodi, ut non Presbyter adversus Episcopum, non Diaconus adversus Presbyterum,... det accusationem aliquam.Hæc verba habentur in Synodo Rom. ann. 324. cap. 3. Capit. Caroli M. lib. 7. cap. 309.
Clerici cujuslibet Gradus, etc. Pœnitentiale Theodori Archiep. Cantuariensis cap. 1 :
Gradus non debemus facere ante altare, ubi reliquiæ Sanctorum venerandæ sunt.Cap. 2. inscribitur :
De tribus Gradibus Ecclesiæ principalibus.
Nullus per pecuniam obtineat Gradum : sin vero, et ipse, et ordinator ejus omnibus modis a communione projicientur.
Gradus quoque Ecclesiasticos similiter memoriæ commendatos habeant,Et cap. 21 :(Sacerdotes) et unde unicuique Gradui in Veteri Testamento origo fuerit, et quomodo Novum in idipsum concordet, etc.
Ut Presbyteri,(alumnos suos) in quolibet Gradu promovendos in supradictorum tenore sacramentorum et Graduum edoctos exhibeant, quatinus et memoriter ea tenere, et intellectuose sciant explanare.
Gradualesvocari solent. S. Wilhelmi Constit. Hirsaug. lib. 1. cap. 29 :
Post prædictas tres orationes recitantur quindecim Gradus vel triginta psalmi, si talis est dies, quando non debent ad orationem procumbere. Ad illas eorumdem quindecim Graduum incisiones, hi, qui super sedilia sedent, exerta manu, propter hoc parum, retro versi solent leniter ea erigere.Schramb. Chron. Mellicense pag.
Quia Quindecim Gradus sedendo dicuntur, ad Gloria Patri sine resurrectione tamen erit aliquantulum inclinandum.
Grau. Gradusa gradiendo dictus, quia qui de navi ad littus adpulsa exit, continuo terram aqua altiorem ingreditur et ascendit tanquam per Gradus. Hinc portus Asiæ minoris Galli vocant,
Echelles du Levant, scalæ vel Gradus Orientis.
Præceptum est, ut in Gradu ad mare ibidem decolletur ; et venerunt in Gradum Arnensem, exierunt ad ripam fluminis, etc.Ita porro appellant Ammianus lib. 15. et Itinerarium Hierosol. meatus seu trajectus, per quos Rhodanus in mare volvitur, reliquo fluvii ostio arenis pæne obsito.
Gratusdicuntur in Itinerario Antonini et Maritimo : indigenis vero
Gras. Gradusetiam appellatur, meatus stagni Magalonensis, ubi naves e mari in stagnum trajiciunt. Versus antiqui in Arnaldum Episcopum Magalon. :
Et infra :Iste Gradus clausit, quo prædo piraticus hausit.
Arnaldus de Verdala in Hist. Episcop. Magalonensium pag. 796 :Navibus introitus per eum Gradus alter apertus.
Erat enim ibi portus maris vocatus Portus-Saracenus usque in hodiernum diem, ad quem per Gradum galeæ Saracenorum liberum habebant ingressum.Et pag. 798 :
Quibus peractis, idem sanctæ memoriæ Arnaldus Episcop. ponens manum ad fortia, Gradum præfatum lapidibus et lignis ante omnia claudere et obstruere festinavit, etc.Philippus Aug. in Charta ann. 1208. quæ exstat in Regesto Carcassonensi pag. 50. dat facultatem Episcopo Magalonensi
aperiendi portum, qui dicitur Gradus. Et infra :
Adhuc etiam concessit eidem Joanni et Magalonensi Ecclesiæ auctoritatem faciendi Gradum.Alia Philippi Aug. ann. 1208. in 30. Regesto Tabularii Regii Ch. 145 :
Hoc est, in mari piscationes suas, et ubicumque in Melgoriensi Comitatu et Magalonensi Episcopatu portus, qui dicitur Gradus, aperiatur.Infra :
Adhuc etiam concessit eidem Joanni et Magalonensi Ecclesiæ auctoritatem faciendi Gradum, ubi ei visum fuisset in Episcopatu Magalonensi, salvo eo, quod spectat ad Comitem de redditibus Gradus, et salvo eo quod spectat ad Ecclesiam Magalon.
Item fuit actum quod ubicumque fiat Gradus in Episcopatu Magalonensi, domini Montispessulani et Latarum, habeant et percipiant, et habere et percipere libere valeant, sua etiam auctoritate, id totum quod pro stacha et ratione stachæ percipere consueverunt.Aliud pactum inter eosdem ann. 1278 :
Mandamus quod si aliquis delinquat vel contrahat in castro de Latis vel alibi in juridictione domini Regis, et delinquentes vel contrahentes se fugæ committerent per stagnum et Gradus prædictos, nuncii seu curiales insequentes possint ibi eos capere sua propria auctoritate et retinere.
Ad Gradus quoque Mercurii quinque magnas, quamvis vacuas, naves combusserunt, et unam bene caricatam de Garbo ceperunt.Oberti Cancellarii
Et nostri illuc euntes fecerunt jurare quemdam Provincialem sibi vera dicturum de galeis Pisanorum, qui ait illas in Gradu illo, non esse, neque in flumine. Invenerunt tamen ibi naves Pisanorum, et combusserunt illas igne... Quo facto redierunt ad Gradum Montispessulani, et vento contrario intraverunt Gradum Capræ.
En aquel an fou discord entrel Conte de Proenza et homes de Massalha, et adonc lo Coms lo desbaratet al Gra de Magalona, et aprés feron plus ambel.Charta Ludovici Ducis Andegavensis et Turonens. Reg. Franc. fratris, et ejus locum tenentis in tota Lingua Occitana ann. 1372. ex Tabulario Narbonensi :
Per querelam Consulum Narbonæ percepimus, quod licet pluribus aliis mediantibus litteris per nos eisdem Consulibus concessis pro commodo et utilitate totius reipublicæ tam dictæ villæ Narbonæ, quam locorum circumvicinorum, nonnulla impedimenta seu obstacula, quæ in ea circa Gradum, et introitum atque egressum, tam Gradus quam maris, quæ in gula seu exitu fluminis Atacis, et præcipue in loco vocato Lardalho, amoveri eis mandatum extiterit, et pro ipsis amovendis, ut navigia possint inde vehi et navigari, mercesque et aliæ res tam victualium, quam aliæ, etc.Raimundus Montanerius in Chron. Aragon. cap. 86. meminit Gradus Cullerensis,
del Grau de Cullera, in Catalania : Gradus Seryniacensis,
del rau de Serinya, cap. 152. Gradus Narbonensis,
del Grau de Narbona, eod. cap. Petrus IV. Rex Aragon. in Chr. lib. 6. cap. 6.
del Grau de Murvedre, del Grau de Valencia. Surita in Indice Rer. Aragon. lib. 1. sub ann. 1080. observat,
PinamHispaniæ oppidum ædificatum ad fiuvii Hiberi trajectum, quem
Gradumvocant :
Pina oppidum situm ad Hiberi trajectum, (Gradum vocant) incursione hostili deflagrat.Et sub ann. 814.
Gradusvidetur appellare fauces Pyrenæi, quas alii
Portus.
Piscator qui juxta Gradum moram faciet causa piscandi.Et art. 185 :
Quicumque saorrim proiceritVide Valesium in Notitia Galliarum pag. 475.(projecerit) in Gradibus vel a Gradibus infra vel extra duo miliaria in X. libr. puniatur.
Gradus Gurardi usurarii, et occupatio Gradus Domino remanet Montismorenc. extra partem alterius plateæ, in qua domus ejus fuit, etc.Infra :
Excepto Gradu et platea, quam diximus.
Et sunt ipsos alodes, de ipsum Gradum de Aras usque in ipsum Gradum de S. Christophoro, et de Isavana usque in castrum Ripa-Curtiæ.
Antiqui concordati sunt dicentes, unamquamque rem esse calidam aut frigidam, humidam aut siccam. Quorum quidem intentio ad temperamentum humanæ complexionis fuit. Humana enim complexio cæteris animalium complexionibus temperatior est, et mediocritati propinquior, etc.
Falconet: Passim physicis et medicis, Quantitas, ut ita dicam, qualitatis. Joan.
Gradusratione investigandi, etc. Jac. Alkindus de medicinarum compositarum
Gradibus, idem de rerum
Gradibus; Joan. Bapt. Montanus de
Gradibuset facultatibus medicamentorum ; Paracels. de
Gradibuset composit., etc.
Concessimus igitur præfato Reinoni canonico et S. Vincentio supradictam terram, hoc est, dimidiam abbatiam S. Hilarii et ecclesiam ejus cum altari ex integro, salvo ecclesiastico jure, synodorum scilicet et Graduum sacerdotum.
Acquisitio duorum cellariorum et unius Gradus supra unam domum, ubi est domus monetæ Parisiensis in vico Theobaldi ad taxillos. De anno 1340.
- GRAD-, a step, pace, gait, walk: gradum facere: Suspenso gradu ire, T.: quieto et placido gradu sequi, Ph.: citato gradu, L.: concito gradu, Ph.: pleno gradu, at a quick step, S.: presso gradu, at a moderate pace, L.: gradum celerare, hasten, V.: conripere, H.: addere, L.: sistere, V.: sustinere, O.: revocare, V.: referre, O.: ferre per agmen gradūs, charge, O.—A station, position, ground: stabili gradu impetum excipere, L.: In gradu stetimus, O.: hostes gradu demoti, L.—Plur, steps, rounds, stairs: in gradibus Concordiae stare: templi: cui (templo) gradibus surgebant limina, V.: si gradibus trepidatur ab imis, Iu.—Fig., a step, stage, degree, grade: ex aedilitate gradum ad censuram fecit, L.: hunc gradum mei reditūs esse, quod, etc., towards my return: primos gradūs vicina fecit (of love), O.: gradu post me sedet uno, H.—An approach, advance, progress, march: Quem mortis timuit gradum?form, H.: imperi: spondeus habet non expertem dignitatis gradum, march.—A step, degree, grade, stage, rank, interval: civis hoc gradu: senatorius: gradu amplissimo dignissimus: omnes sonorum, notes: totidem gradūs distamus ab illo, O.: per omnīs honorum gradūs: altior dignitatis: ascendens gradibus magistratuum: sonorum gradūs, intervals: peccatorum gradūs: cognominis, distinction, O.: Per gradūs (i. e. gradatim), O.: Hi plerumque gradūs, stages(of ruin), Iu.—Self-possession: de gradu deici, be disconcerted.—A position, relation: gradu depulsus, overthrown, N.: gradum filii apud te habere, L.
-
…gratiam qui te, hominem per te cognitum, nulla commendatione maiorum tam mature ad summum imperium per omnis honorum gradus extulit, si propter invidiam aut alicuius periculi metum salutem civium tuorum neglegis. sed si quis est invidiae metus…
Cicero, in Catilinam
-
…sanguine divom, Tros Anchisiade, facilis descensus Averno ; noctes atque dies patet atri ianua Ditis ; sed revocare gradum superasque evadere ad auras, hoc opus, hic labor est. Pauci, quos aequus amavit Iuppiter, aut…
Vergil, Aeneid
-
…raucum patiare querela sollicitas trivio pervigilare moras. at tibi saepe novo deduxi carmina versu, osculaque impressis nixa dedi gradibus. ante tuos quotiens verti me, perfida, postis, debitaque occultis vota tuli manibus haec ille et si…
Propertius, Elegies
-
…flectunt vestigia sanctae ad delubra deae, quorum fastigia turpi pallebant musco stabantque sine ignibus arae. Ut templi tetigere gradus, procumbit uterque pronus humi gelidoque pavens dedit oscula saxo atque ita si precibus dixerunt numina iustis victa remollescunt ,…
Ovid, Metamorphoses
-
…certus et in nullo quaeris amore moram, perditus in quadam tardis pallescere curis incipis, et primo lapsus abire gradu. haec erit illarum contempti poena doloris multarum miseras exiget una vices. haec tibi vulgaris istos compescet amores ,…
Propertius, Elegies
-
…itaque maiores nostri veteres illi admodum antiqui leges annalis non habebant, quas multis post annis attulit ambitio, ut gradus essent petitionis inter aequalis. ita saepe magna indoles virtutis, prius quam rei publicae prodesse potuisset, exstincta est…
Cicero, Philippicae
-
…vestris animis et cogitatione comprendere. sequitur auri illa invidia Iudaici. hoc nimirum est illud quod non longe a gradibus Aureliis haec causa dicitur. ob hoc crimen hic locus abs te, Laeli, atque illa turba quaesita est…
Cicero, pro Flacco
-
…genere ponit, hoc recte dumtaxat ; sed quia sunt in Atticis alia aliis meliora, videat ne ignoret et gradus et dissimilitudines et vim et varietatem Atticorum. Atticos, inquit, volo imitari. Quos nec enim est unum…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…multumque praestet mens atque ratio sic, quod est extremum omnium appetendorum atque ductum a prima commendatione naturae, multis gradibus adscendit, ut ad summum perveniret, quod cumulatur ex integritate corporis et ex mentis ratione perfecta. Cum igitur…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…sit, et quid quisque vel sine nobis aut possit consequi aut non possit. Ita non iidem erunt necessitudinum gradus, qui temporum ; suntque officia, quae aliis magis quam aliis debeantur ; ut vicinum citius adiuveris in fructibus…
M. Tullius Cicero, De Officiis
GRADUS(βῆμα), a step, as a measure of length, was half a pace (passus), and contained 2 1/2 feet, Greek and Roman respectively; the Greek βῆμα therefore was rather more, and the Roman gradus rather less, than 2 1/2 feet English. (See the Tables.) 2. Bed-steps [LECTUSVol. 2. p. 19 a ].
[P.S] [W.W](1) A set of bed-steps, consisting of several stairs (Varro, L. L. v. 168), which were requisite for ascending the highest couches. See lectus.
(2) A flight of steps leading to the pronaos of a temple ( Ad Att. iv. 1). In Greek temples there were usually but three steps, but Roman architects added a dozen or more, dividing them into several flights. The number of steps, however, was always uneven, so that a person ascending, and commencing with the right foot (pes dexter), might place the same one on the topmost step when he entered the porch, to enter with the left foot being ill-omened (Vitruv. iii. 4. 4; Petron.30).
(3) The seats on which the spectators sat in a theatre, amphitheatre, or circus. See amphitheatrum.
(4) The parallel ridges, like steps, on the inside of a dice-box (fritillus), for the purpose of mixing the dice when shaken, and giving them a disposition to rotate when cast from it (Auson. Profess. i. 28).
(5) A studied and feminine arrangement of the hair, when artificially disposed in parallel waves or gradations rising one over the other, like steps (Quint.xii. 10. 47), the same as now termed “crimping.” Nero is said to have had his head always dressed in this manner (Suet. Nero, 51); and a statue representing that emperor in the character of Apollo Citharoedus (given under Nero) has the hair parted in the centre, and regularly crimped on both sides, like a girl's.
(6) As a measure of length (βῆμα), the gradus was half a pace (passus), and contained 2 1/2 feet, Greek and Roman respectively. The Greek βῆμα, therefore, was rather more and the Roman gradus rather less than 2 1/2 feet English.