haruspex
haruspex, a soothsayer, diviner, inspector of the entrails of victims
- I Lit.: haruspices mitte omnis, Plaut. Am. 5, 2, 2 (1132): quid enim habet haruspex, cur pulmo incisus etiam in bonis extis dirimat tempus et proferat diem? Cic. Div. 1, 39, 85; cf. id. N. D. 1, 20, 55: Etrusci haruspices, id. Div. 2, 35, 75; cf. id. Leg. 2, 9, 21; Gell. 4, 5, 5: cum haruspices ex tota Etruria convenissent, Cic. Cat. 3, 8, 19: Tyrrhenae gentis haruspex, Ov. M. 15, 577: quem (annum) saepe ex prodigiis haruspices respondissent bello civili cruentum fore, Sall. C. 47, 2; cf.: C. Mario per hostias dis supplicanti magna atque mirabilia portendi haruspex dixerat, id. J. 63, 1: dum sacra secundus haruspex Nuntiet, Verg. A. 11, 739: signaque ferre jubent: retinet longaevus haruspex Fata canens, id. ib. 8, 498; Macr. S. 3, 5, 1: qui de salute principis vel de summa rei publicae haruspices consulit, cum eo qui responderit, capite punitur, Paul. Sent. 5, 21, 3. Cf., on the haruspices, O. Müll. Etrusk. 2, p. 6 sq.—
- II Poet. transf., a prophet in gen.: utinam patriae sim vanus haruspex, etc., Prop. 3, 13 (4, 12), 59: Armenius vel Commagenus, Juv. 6, 550.
qui ‥ aruspicibus vel filacteriis et aliis ‥ auguriis crediderit ‥
aruspex, qui ad auras sacrificat ‥; aruspices, qui intendunt signa corporis, ‥ vel observant signa avium
~ex, qui cantus avium intellegit
per aruspices ‥ captivos se diabolo tradentes
aruspex,dœgmelsceawere
auruspuces
exti[s ]pices, aruspices,hœlsendas
aruspices sunt inspectores horarum, prescribentes quid qua hora fieri expediat
liquet eos esse aruspices qui vaticinantur in ossibus animalium sine sanguine
anus, aruspices, ariolos ‥ si intromiseris, periculum pudicitie est
- HAR-+4 SPEC-, a soothsayer, diviner, inspector of the entrails of victims: haruspices ex totā Etruriā: Tyrrhenae gentis, O.: ex prodigiis haruspices respondissent, S.: longaevus, V.—A prophet: Armenius, Iu.
-
…, cui fatum foret urbis potiri ; praeterea ab incenso Capitolio illum esse vigesumum annum, quem saepe ex prodigiis haruspices respondissent bello civili cruentum fore. Igitur perlectis litteris, cum prius omnes signa sua cognovissent, senatus decernit ,…
Sallust, Catilina
-
…utrum ab altaribus religiosissimis fugatus de sacris et religionibus conqueratur, an ex sororum cubiculo egressus pudorem pudicitiamque defendat responsum haruspicum hoc recens de fremitu in contione recitavit, in quo cum aliis multis scriptum etiam illud est, id quod…
Cicero, de Haruspicum Responso
-
…. sequitur μαντικὴ vestra, quae Latine divinatio dicitur, qua tanta inbueremur superstitione si vos audire vellemus, ut haruspices augures harioli vates coniectores nobis essent colendi. His terroribus ab Epicuro soluti et in libertatem vindicati nec metuimus eos…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…quid bonum sit, quid malum, quid neutrum sunt enim haec propria philosophorum. quid de officio num quis haruspicem consulit, quem ad modum sit cum parentibus, cum fratribus, cum amicis vivendum quem ad modum utendum pecunia…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…religionem, consules summum imperium statim deponere quam id tenere punctum temporis contra religionem. magna augurum auctoritas ; quid haruspicum ars nonne divina Haec et innumerabilia ex eodem genere qui videat nonne cogatur confiteri deos esse quorum enim interpretes sunt…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…est. Causa quidem, credo, aliqua morbi gravioris, non emissione serpentis ; neque enim tanta est infelicitas haruspicum, ut ne casu quidem umquam fiat, quod futurum illi esse dixerint Nam illud mirarer si crederem quod apud…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…istum videtis, Gelliis, Clodiis, Titiis, rostra ipsa mandentem qua re, id quod extremum est in haruspicum responso, providete ne rei pvblicae statvs commvtetvr ; etenim vix haec, si undique fulciamus iam labefacta, vix…
Cicero, de Haruspicum Responso
-
…Iovis optimi maximi, qui tum erat fictilis, e caelo ictus esset nec usquam eius simulacri caput inveniretur, haruspices in Tiberim id depulsum esse dixerunt ; idque inventum est eo loco qui est ab haruspicibus demonstratus. Sed quo…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…sunt. primum suae leges quod civis cum civi ageret, aut eum iudicem quem commodum erat, praeconem, haruspicem, medicum suum, dabat, aut si legibus erat iudicium constitutum et ad civem suum iudicem venerant, libere…
Cicero, in Verrem
-
…si placet, exta primum. persuaderi igitur cuiquam potest ea, quae significari dicuntur extis, cognita esse a haruspicibus observatione diuturna quam diuturna ista fuit aut quam longinquo tempore observari potuit aut quo modo est collatum inter ipsos ,…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
An Etruscan soothsayer, whose function it was to interpret the divine will from the entrails of sacrificial victims, to propitiate the anger of the gods as indicated by lightning or other marvels, and to interpret their significance according to Etruscan formulae. This art had long been practised in Etruria, and was referred to a divine origin. In the course of the republican era it found a home in the private and public life of the Romans, winning its way as the native priesthoods, intrusted with similar functions, lost in repute. From the time of the kings to the end of the Republic, haruspices were expressly summoned from Etruria by decrees of the Senate on the occurrence of prodigies which were not provided for in the Pontifical and Sibylline Books. Their business was to interpret the signs, to ascertain what deity demanded an expiation, and to indicate the nature of the necessary offering.
It then lay with the priests of the Roman people to carry out their instructions. Their knowledge of the signs given by lightning was only applied in republican Rome for the purpose of averting the omen portended by the flash. (See puteal.) But under the Empire it was also used for consulting the lightning, either keeping it off or drawing it down. From about the time of the Punic Wars, haruspices began to settle in Rome, and were employed both by private individuals and state officials to ascertain the divine will by examination of the liver, gall, heart, lungs, and caul of sacrificial victims. They were especially consulted by generals when going to war. Their science was generally held in high esteem, but the class of haruspices who took pay for their services did not enjoy so good a reputation. Claudius seems to have been the first emperor who instituted a regular collegium of Roman haruspices, consisting of sixty members of equestrian rank, and presided over by a haruspex maximus, for the regular service of the State. This collegium continued to exist till the beginning of the fifth century A.D. See Fraudsen, Haruspices (Berlin, 1823); BouchéLeclercq, Histoire de la Divination dans l'Antiquité, four vols. (Paris, 1879-82); and the articles augur; divinatio.