hereditare

1 hereditare [LL] 1 to make (someone) heir (freq. w. de); b (fig.). c to establish (someone) in an inheritance. d to endow (church). e (p. ppl.) entitled, holding by hereditary title. s976 ~avit Afferum ‥ de xx hidis Chr. Abingd. I 355; a1087 concedo ‥ ut ‥ habeant ‥ manerium ‥ sicut A. ‥ fratres ‥ inde ~avit FormA 37; dum virilis sexus extiterit ‥ femina non ~etur (Leg. Hen. 70. 20b) GAS 589; Ib. 604 (v. heredipeta); 1130 Willelmus de W. r. c. de xxv li. ut filius suus ~etur de terra Willelmi de N. M. avunculi sui Pipe 36; progenies tua non diu de terra S. Marie ‥ ~abitur W. Malm. GP III 115; a1166 Henricus ‥ ~avit ‥ Sewallum de baroniis Fulcheri Eng. Feudalism app. 262; violenter ‥ terram in jus suum transferens, se ‥ alieni juris dominio ~avit Chr. Rams. 145; rex Willelmus ‥ Sexium ‥ exheredavit, et jus nostrum simul cum suo ei auferens ‥ alium ‥ inde ~avit Ib. 146; CathA (v. heredare 2).  b quod in illo semine quod sancto Abrahe promissum erat omnes gentes essent ~ande et benedicende Eccl. & Synag. 59; longus ‥ morbus ~at filium Gilb. VII 311v. 2; curavisti ‥ exaltare ipsum apud suos proximos, ac ulterius, nomine eterno ~are Reg. Whet. I 313.  c ego illum ~avi; ipse me exheredare conatur; ego eum in regno secundo restitui, ipse me destituere affectat G. Mon. IV 8.  d a1072 rex ‥ ad dedicacionem illius ecclesiae in dotem perpetuam aeternaliter eandem ~avit ecclesiam Regesta 120; rex Cantuarie ~avit S. Andream apostolum de Woldeham et commisit illud E. episcopo Flor. Hist. I 380.  e Entries 34 (v. hereditabilis 1); illis comitatibus ‥ exceptis in quibus diversi ligeorum ‥ regis in officio vicecomitis die ejusdem statuti ~ati existunt Ib. 206 (cf. StRealm II 333: 1445 sont enheritez). 2 to inherit: a (absol.); b (trans.); c (fig.); d (w. ref. to disease). e (~are extrema) to die. a ? a798 quod optime natus et hereditatem legitime consecutus ‥ magnam debeat ~andi gerere fiduciam Alcuin Ep. 132; ‘non sumus ancillae filii sed liberae’: ipsi ejicientur, nos autem ~abimus Lanfr. Comment. Paul. (Gal. iv 47) 279; R. Niger Chr. I 78 (v. gladiatorius); 1404 ~are in messuagio Cl 252 m. 13d..  b si ‥ sciat quis mortui pecuniam ~avit [AS: hwa ðœs deadan ierfe hœbbe] (Quad.) GAS 113; s1376 ut ‥ episcopus palam faceret genus suum ne ~aret regnum Anglie falsus heres Chr. Angl. 107; s1453 obeunte ‥ possessore ‥ nec relinquente ‥ heredem ‥ qui haberet justo titulo ~are illa [tenementa] Reg. Whet. I 95; Fortescue Tit. Edw. 14 (v. hereditabilis 2); c1496 quod ‥ haberent et ‥ ~arent ‥ honores, dominia [etc.] Entries 523b.  c in qua [ecclesia] hactenus requievit, ~ans quod fecit Gosc. Transl. Aug. 35D; sextam [etatem mundi] Christus ~avit R. Niger Chr. I 18; terram promissam ‥ ~are Id. Mil. II 59; vermes hereditant cadaver miseri Walt. Wimb. Carm. 256; eternam vitam ~abunt Bradw. CD 34D; 1438 famam ‥ perennem ~abit in terris et ‥ bravio felicitatis eterne ‥ potietur in celis Bekynton II 79.  d mala complexio diversa raro ~atur, sed mala complexio equalis ‥ semper facit malam complexionem ~atam Gad. 37. 2.  e egritudo ‥ illum extrema ~aturum minari cepit R. Cold. Cuthb. 113. 3 (intr.) to leave inheritance. 796 non ‥ filii patribus sed patres filiis ~are debent Alcuin Ep. 114. 4 (of thing) to descend as inheritance. Alcuin Ep. 132 (v. 1 genuinus 1). 5 ? f. l. 1266 ut quibusdam ex predictis ~atis [? l. exhereditatis] ‥ colloquium habuerim Ep. Ottobon. 107.

2 hereditare [? by conf. ofAN eir = heir w.AN eire = eyrie cf. aeriare] , to nest, make an eyrie. ? 1090 per vallem ‥ aquosam ultra E., unde ex monachorum benivola permissione dabuntur michi sprivarii ibi ~antes Cart. Pontefr. I 19; c1112 dabuntur mihi spreverii, falcones, et ostorii ibi ~antes Ib. 26.