hiatus
hiatus, an opening, aperture, cleft
- I Lit.: animalia cibum partim oris hiatu et dentibus ipsis capessunt, partim unguium tenacitate arripiunt, Cic. N. D. 2, 47, 122: oris, Suet. Claud. 27; Verg. A. 11, 680.—Without oris: ne immodicus hiatus rictum distendat, Quint. 1, 11, 9: extremus exspirantis, id. 6, 2, 31: Nemeaeus magnus hiatus Ille leonis, Lucr. 5, 24; cf.: quinquaginta atris immanis hiatibus Hydra, i. e. open mouths, Verg. A. 6, 576; Ov. M. 7, 557; 11, 61; Val. Fl. 1, 34: personae pallentis hiatus, Juv. 3, 175: magno sublimis pardus hiatu, id. 11, 123; Plin. 28, 4, 7, § 38; cf. of Boreas: imbres, sicco quos asper hiatu Persolidat Boreas, with a dry throat, dry breath, Stat. Th. 1, 352: repentini terrarum hiatus, Cic. N. D. 2, 5, 14: hauriri urbes terrae hiatibus, Plin. 36, 15, 24, § 119; cf.: qui (Gyges) descendit in illum hiatum, Cic. Off. 3, 9, 38: neu distracta (Natura) suum late dispandat hiatum, Lucr. 6, 599: quantum caeli patet altus hiatus, id. 4, 418; cf. id. 5, 375: fit et caeli ipsius hiatus, quod vocant chasma, Plin. 2, 26, 26, § 96: corticis bipedalis hiatus, id. 16, 12, 23, § 57: hiatus patuli fontis, i. e. basin, Ov. M. 3, 162: specus est tenebroso caecus hiatu, aperture, id. ib. 7, 409: veteris rimae cum texit hiatum, Juv. 3, 195.—Poet.: quid dignum tanto feret hic promissor hiatu? i. e. of such pompous language, high-flown style, Hor. A. P. 138; cf. Juv. 6, 636.—
- II Trop.
- A In gen., an eager desire, longing (so used by Tac.): libidine sanguinis et hiatu praemiorum, Tac. H. 4, 42.—
- B In partic., in gram., a hiatus: habet enim ille tamquam hiatus concursu vocalium molle quiddam et quod indicet non ingratam negligentiam, Cic. Or. 23, 77; Quint. 9, 4, 33: (Catullus) amans hiatus illius Homerici suavitatem, ebriosa dixit propter insequentis a litterae (verbi acinae) concentum, Gell. 7, 20, 6.
per ~us ‥ partium
suscipitur ‥ infelix Thunor novo terrae ~u
introitum ad interiorem ~um ex terre cavatione ‥ factum esse conspexit
ex naturali telluris ~u
terra magno ~u dissiliit, unde ignis ‥ exivit
‘dehisce tellus’, i. e. hyatum fac
absorbendus ~u fluctuum
pars utraque recenti ~u vulneris velut ferro excisa cruentatur
multiplici laqueo manice mordetur hiatus
tria ‥ crucibus contingunt ‥ cuspis, terebratio, ~us . ‥ ~us cum radii crucis fatiscunt
ursus ‥ avido hyatu superstans quasi ad devorandum eum
ne lupi infernalis de hyatibus [v. l. dentibus ] rapiendas eas exponat
vocalise ‥ est ‥ facilis pronuntiationis, non nimia constrictione nec nimio hyatu figurarum clausionem inpediens
ne barbaricorum nominum ~us vulneret aures desuetorum in talibus
texendis vox egra sonis teneroque laborans / eloquio lingua blesos frustratur hiatus
superbi sunt tubatores trahentes interius ventum vane laudis et iterum cum hyatu [ME: ] exsufflantidel ȝelp
cecidit rex male gravatus, / mire fatatus Anglorum sensit hiatus(
- 1. opening, kloof, afgrond [terrarum];
- 2. openstaande mond, opengesperde muil; ➤ auras captare hiatu; (metaf.) Sophocleo hiatu Sofocleïsche grootspraak;
- 3. (meton.) (retor. t.t.) hiaat, het opeenstoten v. twee klinkers;
- 4. (postklass.) (metaf.) begeerte (m. gen.) [praemiorum].
Nomen accepit Lietbertus, et merito quippe qui liberaturus erat plebem sibi committendam de hostis rabidi versutis Hiatibus. Hiatum orisdixit Tullius.
- hio, an opening, aperture, cleft: oris: terrenus, O.: atris inmanis hiatibus Hydra, open mouths, V.: personae pallentis, Iu.: repentini terrarum hiatūs: fontis, i. e. basin, O.: Quid dignum tanto hiatu?i. e. opening(of mouth), H.: Sophocleus, Iu.—An eager desire, longing: praemiorum, Ta.—Of language, a hiatus.
-
…, aeternumque tenet per saecula nomen. His actis, propere exsequitur praecepta Sibyllae. Spelunca alta fuit vastoque immanis hiatu, scrupea, tuta lacu nigro nemorumque tenebris, quam super haud ullae poterant impune volantes tendere iter pennis talis…
Vergil, Aeneid
-
…vastitate pestilentia terrae motibus et saepe fremitibus lapideisque imbribus et guttis imbrium quasi cruentis, tum labibus aut repentinis terrarum hiatibus tum praeter naturam hominum pecudumque portentis, tum facibus visis caelestibus tum stellis is quas Graeci κομήτας nostri cincinnatas vocant…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…. Hinc ille Gyges inducitur a Platone, qui, cum terra discessisset magnis quibusdam imbribus, descendit in illum hiatum aeneumque equum, ut ferunt fabulae, animadvertit, cuius in lateribus fores essent ; quibus apertis corpus hominis mortui…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…ingredi libere, non ut licenter videatur errare. Verba etiam verbis quasi coagmentare neglegat. Habet enim ille tamquam hiatus et concursus vocalium molle quiddam et quod indicet non ingratam neglegentiam de re hominis magis quam de verbis laborantis .…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…. Iam vero alia animalia gradiendo alia serpendo ad pastum accedunt, alia volando alia nando, cibumque partim oris hiatu et dentibus ipsis capessunt, partim unguium tenacitate arripiunt partim aduncitate rostrorum, alia sugunt alia carpunt alia vorant alia…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…magnos devolvere corpore montes. Inde tremit tellus, et rex pavet ipse silentum, ne pateat latoque solum retegatur hiatu inmissusque dies trepidantes terreat umbras. Hanc metuens cladem tenebrosa sede tyrannus exierat, curruque atrorum vectus equorum ambibat Siculae…
Ovid, Metamorphoses
-
…lyra ipsaque vocem perdidit Argo. quid cum Siculi virgo Pelori, rabidos utero succincta canes, omnis pariter solvit hiatus quis non totos horruit artus totiens uno latrante malo quid cum Ausonium dirae pestes voce canora mare mulcerent. cum…
Seneca, Medea
-
…clausit, et antiquis tam multa tremoribus orbis flumina prosiliunt aut excaecata residunt. Sic ubi terreno Lycus est epotus hiatu, exsistit procul hinc alioque renascitur ore Sic modo combibitur, tecto modo gurgite lapsus redditur Argolicis ingens Erasinus in…
Ovid, Metamorphoses
-
…belua immanis, crocodillus ille qui in Nilo gignitur, ea quoque, ut comperior, purgandos sibi dentis innoxio hiatu praebet. nam quod est ore amplo, set elingui et plerumque in aqua recluso, multae hiru n dines…
Apuleius, Apologia
-
…, totam dum colligit iram ; Mox ubi se saevae stimulavit verbere caudae Erexitque iubas, vasto et grave murmur hiatu Infremuit tum, torta levis si lancea Mauri Haereat, aut latum subeant venabula pectus, Per ferrum, tanti…
Lucan, Pharsalia