humiliare

humiliare [LL] 1 to lay low, crush, subdue. b (p. ppl.) subdued. c downcast. d oppressed, downtrodden. [David] lxx milium populi sui strage ~iatur Gildas EB 39; quis ~iatum magis elevat? quis elevatum magis ~iat? [cf. Luke xiv 11] Gir. TH III 1; rebelles humiliat, levat desperatos Carm. Lew. 269; s1313 si adhesisset baronum consilio, Scotos ~iasset pro nichilo V. Ed. II 192.  b 1262 nostrorum rebellio subditorum quos nobis ‥ virtus divina reddidit ~iatos Cl 111.  c c795 ante ~iatus fui in tristitia, nunc exaltatus sum in laetitia Alcuin Ep. 86; obmutui ad hec nuncia ‥ et ~iatus sum quia labor meus renovatus est Chr. Rams. 86.  d 1189 conventus humilis et ~iatus nimium Ep. Cant. 302. 2 to bring down to earth, humble, chasten. b (p. ppl.) humble, chastened. ~iamur sponte pro peccatis nostris sicut ~iatus est Hebraicus populus invitus Ælf. Regul. Mon. 180; Judaeos ~iare conatur qui ex accepta lege superbiebant Lanfr. Comment. Paul. (Rom. ii 28) 113; Anselm III 26 (v. erigere 4c); timor ~iat hominem Edmund Serm. p. 288; solebat ‥ carni sue frequenter insultando dicere, “eo magis ~iaberis quo appetit [sic] superbire” V. Edm. Rich P 1793C; in utroque [sc. corpore et anima] sunt duo que te possunt multum ~iare [ME: meoken] AncrR 103; non solum reges et principes, sed etiam civitates et castra satis parve potencie summo pontifici presumunt resistere nec tamen multi eorum corporaliter ~iantur Ockham Dial. 710.  b [corvus] ~iata [V. Cuthb. III 5: humili] voce ‥ veniam precebatur Bede CuthbP 20; Id. HE V 14 (v. damnare 3a); s1174 incredibiliter ~iatus et devotus ‥ nudis pedibus ‥ civitatem intravit Meaux I 204; 1175 intelligens eum ex corde loqui et tandem esse compunctum et erga me ~iatum (Lit. Regis) Diceto YH 400; c1370 ‘contritum’, i. ~iatum et destructum (J. Bridl.) Pol. Poems I 134 (cf. G. Ed. II Bridl. 92); 1438 ~iatissimo devocionis spiritu EpAcOx 153; 1455 exasperatus potius quam ~iatus, magis contumaciter in suo errore perseveraret Reg. Whet. I 200. 3 to degrade: a (person); b (abstr.). sacerdotes ‥ religiosam ‥ matrem seu sorores domo pellentes et externas ‥ levigantes vel potius ‥ ~iantes Gildas EB 66; 800 melius est ut ‥ propter humanitatem Dei filius aeternus ~ietur in adoptione Alcuin Ep. 205; quicumque ‥ regi favebant misere eo in tempore depressi ~iabantur G. Steph. I 75.  b neque ad hoc umquam voluntas mea me tulit ut Cantuariensis ecclesie dignitatem ‥ quoquomodo ~iem W. Malm. GP III 124; 1276 ~iaverimus regiam dignitatem TreatyR I 134. 4 (refl.): a to humble, demean oneself; b (usu. w. dat.) to submit, indicate one’s inferiority (to); c (~iare se ad pedes alicujus) to prostrate oneself. non in hoc gloriando sed solite se ~iando V. Greg. 75; nec nostras nobis culpas dominus dimittet si non nos gradibus iisdem [humilitatis] ~iaverimus Simil. Anselmi 109; Alex. Cant. Dicta 2 p. 117 (v. humiliatio 2a); 1213 volentes nos ipsos ~iare pro illo qui se pro nobis ~iavit usque ad mortem SelCh 285 (cf. M. Par. Maj. II 545: volentes ~iari).  b ceteris ‥ fratribus se vultu inclinato ~ient, cujus humiliationis ratio et in omni conventu custodienda est RegulC 21; R. presul, videns quod ‥ optimates sibi sponte sua ~iarentur, congratulatus est eis Ord. Vit. III 2 p. 26; s1242 penituit ‥ regem Francie se regi Anglie ‥ ~iasse Flor. Hist. II 254; cupidinariis in mentem veniat / quod mors marsupio se non humiliat Walt. Wimb. Sim. 128; pro eisdem senioribus ‥ et pro suo magistro ‥ ~iare se debent Cust. Westm. 119; 1303 in oculis ejus invenire poteritis graciam si, coram ipso personaliter accedentes, vos eidem ~iaveritis Chr. Rams. 387; dominus Arnaldus ‥ episcopo Ossoriensi se ~avit, veniam petens Proc. A. Kyteler 20; ex parte regis injunxerunt archiepiscopo quod obediret et ~iaret se regi Birchington Arch. Cant. 39; s1405 ut dixerunt ‥ comes ‥ se ~iasset ad gratiam regis Capgr. Hen. 110.  c s1070 Lanfrancus ‥ ~iat se ad pedes ejus [papae] Eadmer HN 13; nondum te ~iasti ad osculandum pedes Domini Gir. GE I 50 p. 143. 5 (pass. as middle): a to be submissive, humble. b to be downcast. c to be ashamed. 1102 ~iamus nimis (v. humiliatio 5); qui ‥ perfecte humilis esse desiderat in operacione, voluntate, et opinione debet ~iari Alex. Cant. Dicta 2 p. 117; s1170 didicit ~iari (v. discalceare 2b); c1180 in se ~iari (v. docere 2a); ~iari paratus sum in omnibus Domino meo Gir. RG III 5; 1213 M. Par. Maj. II 545 (v. 4a supra); in illo [sc. ascendendo] sublimetur ad divinitatis consorcium, in isto [sc. descendendo] ~ietur ad humanitatis officium Ad. Marsh Ep. 8; s1310 ~iamini ‥ sub manu potenti regis vestri G. Ed. II Bridl. 39; homo ‥ recordari debet fragilitatem suam et ~iari Eul. Hist. I 10.  b humilior GlH D 419 (v. deicere 3c).  c c1150 (v. degradatio 1a). 6 (p. ppl. in spec. phr.): a (contritus et ~iatus or sim., w. ref. toPsalm. l 19); b (capite ~iato) w. head bowed; c (corpore ~iato) prostrate, on hands and knees. cor ‥ contritum et ~iatum timore ejus nusquam Christus spernit Gildas EB 31; c800 (v. conterere 3c); s1181 corde contrito et ~iato (Lit. Papae) G. Hen. II 274; s1249 spiritum contritum ac ~iatum Domino reddens, ‥ ab hac vita migravit Plusc. VII 12; s1264 corde contrito et ~iato Oxnead 222; 1327 ecclesia ‥ contritis et ~iatis aperit sinum suum Lit. Cant. I 242; 1441 corde ~iato et contrito Ib. III 173.  b surgant omnes erectoque vultu dicant versum ‘respice in servos’, subjungentes ‘gloria’ ~iato capite RegulC 21 (cf. (v. 4b supra)); ~iato capite prius, abbate innuente, benediccionem petat Cust. Westm. 263.  c ut, nisi ~iato corpore, nullus patentem invadat aggressum W. Malm. GP V 270; rex ‥ adorabat ‥ ~iatoque corpore ‥ reverenciam exhibebat Ailr. Ed. Conf. 760D. 7 (p. ppl. as sb. m.) member of a (chiefly Italian) religious order (? or Franciscan). Cf. C. H. Lawrence Medieval Monasticism 195 and DuC s. v. humiliati. 1459 contradictores ‥ compescendi ‥ cujuscumque status, ordinis, vel condicionis, Cisterciensis, ‥, ~iatorum, sanctorum Benedicti et Augustini, ‥ quorumvis aliorum ordinum existerent (Lit. Papae) Mon. Hib. & Scot. 424.