humilitas
humilitas, lowness, small stature, depression
- I Lit.: naves omnes actuarias imperat fieri, quam ad rem humilitas multum adjuvat (shortly before: naves paulo facit humiliores), Caes. B. G. 5, 1, 3: arborum, Sall. J. 49, 5: aliorum animalium ea est humilitas, ut cibum terrestrem rostris facile contingant, low stature, Cic. N. D. 2 47, 122: sidera multum inter se aut altitudine aut humilitate distantia, id. Tusc. 5, 24, 69: quanta humilitate luna feratur, terram paene contingens, id. Div. 2, 43, 91.—
- II Trop.
- A Of rank, birth, or influence, lowness, meanness, insignificance: malorum turba quaedam, paupertas, ignobilitas, humilitas, solitudo, etc., Cic. Tusc. 5, 10, 29: propter humilitatem et obscuritatem, id. Off. 2, 13, 45: humilitatem cum dignitate contendere, id. Rosc. Am. 47, 136: alicujus despicere, id. Phil. 13, 10, 23: obicere humilitatem alicui, Liv. 26, 31, 4: ex humilitate sua, Caes. B. G. 5, 25: infima natalium, Plin. 18, 6, 7, § 37: generis, Sall. J. 73, 4: generis ac nominis, Suet. Vesp. 4: obliterata quoque scrutabimur, nec deterrebit quarundam rerum humilitas, Plin. 14, 1, 1, § 7.—
- B Littleness of mind, meanness, baseness, abjectness: habet levitatem laetitia gestiens, humilitatem metus, Cic. Tusc. 3, 13, 27; id. de Or. 1, 53, 228: et dejecto (capite) humilitas et supino arrogantia ostenditur, Quint. 11, 3, 69; so, opp. arrogantia, Caes. B. C. 1, 85, 5: saepe virtus et magnificentia plus proficit ad misericordiam commovendam quam humilitas et obsecratio, Cic. Inv. 1, 56, 109: summittere se in humilitatem causam dicentium, Liv. 38, 52, 2: asinorum, Plin. 10, 63, 83, § 180.—
- 2 In eccl. Lat., in a good sense, opp. to pride, lowness, humility, Lact. 5, 15; Sulp.Sev.r. Vit. S. Mart. 2 fin. et saep.
respexit ~atem ancille sue
humilitas ancille
in omnem sese dejecit penitentie ~atem
Thomam ‥ secundum ipsius ‥ ~atis modum et merita recipiemus
tua ~as, juxta B. Benedicti regulam, complebitur
populus Hebreorum, post mortem Jehu, alternavit sub judicibus et ~ates laborum et prosperitates consolacionum
cum ‥ videret ‥ difficulter posse sublimitatem animi regalis ad ~atem viae salutaris ‥ inclinari
~as te exaltet
lotis fratribus, exhibeant priores ‥ ~atem abbati
nec ‥ in loco abbatis causa ~atis stare solebat
numquam ‥ res quaelibet ‥ eicere ‥ poterit inauditam illam ~atem quam michi extremo hominum ‥ Rome exhibuistis
pro nobis contra superbiam ~as, ‥ contra arrogantiam ‥ modus et modestia dimicabunt
pii pectoris ~as
[Oswinus ] in supremo regni fastigio sublimatus ~atem, que custos virtutum dicitur, studuit possidere
bona anachorita per ~atem parvificat sua bona opera
sancti ‥ tam profundam ~atem habent ut ‥ se omnibus indigniores et miseriores clamant
attribuit regi ~atem contra superbiam(
in ministerio Christi requiritur ~as
consueverat ‥ ex permaxima ~ate et devocione ‥ propria manu gerere magnum tortum
hortamur vos ‥ devotos obedientiae et ~atis Christi existere vos amatores(
Christus Jhesus ‥ propria volens homines medicinali ~ate sursum efferri, non humana superbia(
ut peragant confessiones in spiritu ~atis et animo contrito
prelatus ‥ adoneatur in spiritu ~atis
accidit ‥ ut spiritus ~atis in cor archidiaconi descenderet
vobis vicem reddere nostra ~as minime pigebit(
accipe stolam quam tibi Dominus per ~atis nostrae famulatum seu per manus nostras accipiendam praeparavit
acciderit ut Theodorus ‥ tres sua auctoritate, mea ~ate non adquiescente, ordinaret episcopos
eandem [provisionem ] sigillo ~atis nostre una cum sigillo capituli nostri duximus roborandum
- 1. laagte, geringe hoogte, kleinheid [arborum; animalium; siderum lage stand; lunae];
- 2. (metaf.) lage stand, geringe afkomst [generis ac nominis];
- 3. krachteloosheid, zwakte, onbetekenendheid;
- 4. neerslachtigheid, moedeloosheid, gedeprimeerdheid; ➤ habet humilitatem metus vrees ontmoedigt;
- 5. onderdanigheid, deemoed;
- 6. (v. taal) soberheid, eenvoud.
Sic amisso Imperatoris et soceri honore, Humilitatis impatiens, alias rursus insidias machinatus est.
Victosque totondit, et Chararicum quidem Presbyterum, filium vero ejus Diaconum ordinari jubet. Cumque Chararicus de Humilitate sua conquereretur, etc.Lib. 6. cap. 36 :
Ad ulciscendam Humilitatem generis sui velocius properant, etc.Adde lib. 1. Miracul. cap. 78. Vide Humiliare.
Et te decrevimus, quam primum hac Humilitatis nostræ epistola salutare.Vide Humilis.
Abbatia Humilitatis Nostræ Dominæ prope S. Clodoaldum.Alia ann. 1317. ibid. fol. 534. r° :
Item concessitAt vero(Philippus rex) abbatissæ et conventui monasterii Humilitatis B. Mariæ de Longuo-campo, ordinis S. Claræ prope S. Clodoaldum, superficiem quatuor arpentorum bosci.
Humilité, Beneficentiam sonat, in Hist. chronol. Caroli VII. pag. 467 :
LequelChrist. Pisan. in Carolo V. part. 1. cap. 2 :(le Roy) les receut volontiers, et quitta et remit à ceux de Bayonne, de sa grace et Humilité, vingt mille escus d'or, des quarante mille qu'ils lui devoient payer.
Adonc lui trèz benigne(le duc de Bourgogne) après que son Humilité m'eust rendu plus mercis qu'à recepvoir à ma petitece n'appartenoit, etc.
- humilis, lowness, small stature, depression: (navium), Cs.: arborum, S.: quantā humilitate luna feratur, terram paene contingens.—Fig., lowness, meanness, insignificance: obicere humilitatem alcui, L.: ex humilitate suā, Cs.: generis, S.—Littleness of mind, meanness, baseness, abjectness: habet humilitatem metus; opp. adrogantia, Cs.: causam dicentium, L.
-
…. at scurrae filium appellat. quasi vero ignotus nobis fuerit splendidus eques Romanus, Treboni pater. is autem humilitatem despicere audet cuiusquam qui ex Fadia sustulerit liberos acerbissimum vero est te, A. Hirti, ornatum beneficiis Caesaris…
Cicero, Philippicae
-
…. Civitati porro hanc fuisse belli causam, quod repentinae Gallorum coniurationi resistere non potuerit. Id se facile ex humilitate sua probare posse, quod non adeo sit imperitus rerum ut suis copiis populum Romanum superari posse confidat. Sed…
Julius Caesar, Gallic War
-
…est, non potest. aderit enim malorum, si mala illa ducimus, turba quaedam paupertas, ignobilitas, humilitas, solitudo, amissio suorum, graves dolores corporis, perdita valetudo, debilitas, caecitas, interitus patriae ,…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…publicam tuebuntur, in primisque operam dabunt, ut iuris et iudiciorum aequitate suum quisque teneat et neque tenuiores propter humilitatem circumveniantur neque locupletibus ad sua vel tenenda vel recuperanda obsit invidia, praeterea, quibuscumque rebus vel belli vel domi…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…potuit, ut componeretur, id maxime defendisse ut ei vincerent qui vicerunt. quis enim erat qui non videret humilitatem cum dignitate de amplitudine contendere quo in certamine perditi civis erat non se ad eos iungere quibus incolumibus et domi…
Cicero, pro S. Roscio Amerino
-
…video, nisi pueris et lacrimis usus esset, poenas eum daturum fuisse. Haec Rutilius valde vituperabat et huic humilitati dicebat vel exsilium fuisse vel mortem ante ponendam. Neque vero hoc solum dixit, sed ipse et sensit et…
Cicero, de Oratore
-
…eius ipsius motu congruere certis infixa sedibus, septem alia suos quaeque tenere cursus multum inter se aut altitudine aut humilitate distantia, quorum vagi motus rata tamen et certa sui cursus spatia definiant horum nimirum aspectus impulit illos veteres et…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…accidere soleat, uti eo recurrant et id cupidissime petant, quod paulo ante contempserint. neque nunc se illorum humilitate neque aliqua temporis opportunitate postulare, quibus rebus opes augeantur suae ; sed eos exercitus, quos contra se multos…
Julius Caesar, Civil War
-
…, quae ratione atque animo videre debebant. docet enim ratio mathematicorum, quam istis notam esse oportebat, quanta humilitate luna feratur terram paene contingens, quantum absit a proxima Mercuri stella, multo autem longius a Veneris, deinde…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…clarissima luce versetur, ita nullum obscurum potest nec dictum eius esse nec factum. Quorum autem prima aetas propter humilitatem et obscuritatem in hominum ignoratione versatur, ii, simul ac iuvenes esse coeperunt, magna spectare et ad ea…
M. Tullius Cicero, De Officiis