lampas
lampas, a light, torch, flambeau
- I Lit.: lampades ardentes, Plaut. Men. 5, 2, 86 (838): illatae lampades, Att. ap. Cic. N. D. 3, 16, 41: lampadas igniferas, Lucr. 2, 25: vidi argenteum Cupidinem cum lampade, Cic. Verr. 2, 2, 47, § 115: pinguis, Ov. M. 4, 403: pingues lampades, Lucr. 4, 403: ardens, Verg. A. 9, 535: Salmoneus, dum flammas Jovis imitatur, lampada quassans, id. ib. 6, 587: lampadibus densum rapuit funale coruscis, with torches, Ov. M. 12, 247; Vulg. Exod. 20, 18: lampas ignis, id. Gen. 15, 17.—Used at weddings, a wedding-torch: tene hane lampadem, Plaut. Cas. 4, 4, 17 (830); Ter. Ad. 907. —Hence, poet.: lampade primā, at her wedding, Stat. S. 4, 8, 59; cf. id. ib. 1, 2, 4.—
- B Esp., a lamp: ferreae lampades, Col. 12, 18, 5: aënea, Juv. 3, 285: praecinctae lampades auro, Ov. H. 14, 25: accipere oleum cum lampadibus, Vulg. Matt. 25, 4.—
- II Trop.
- A From the Grecian torch-race (which consisted in keeping the torch burning during the race and handing it, still lighted, to the next one), are borrowed the expressions: lampada tradere alicui, to give or resign one's occupation to another: nunc cursu lampada tibi trado, now it is your turn, Varr. R. R. 3, 16, 9: quasi cursores, vitai lampada tradunt, i. e. they finish their course, die, Lucr. 2, 79: qui prior es, cur me in decursu lampada poscis? i. e. do you wish to succeed to my estate while I am yet alive? Pers. 6, 61.—
- B In gen., splendor, brightness, lustre: aeterna mundl, Lucr. 5, 402; cf.: rosea sol alte lampade lucens, id. 5, 610: Phoebeae lampadis instar, the light of the sun, the sun, Verg. A. 3, 637: postera cum primā lustrabat lampade terras Orta dies, the first beams of light, first rays of dawn, id. ib. 7, 148.—
- C Hence, poet., like lumen, for day: octavoque fere candenti lumine solis Aut etiam nonā reddebant lampade vitam, on the ninth day, Lucr. 6, 1198; so of the moonlight: decima lampas Phoebes, Val. Fl. 7, 366; cf.: cum se bina formavit lampade Phoebe, i. e. after two moons, Nemes. Cyn. 130: lampade Phoebes sub decima, the tenth month, Val. Fl. 7, 366.—
- D A meteor resembling a torch: emicant et faces, non nisi cum decidunt visae. Duo genera earum: lampades vocant plane faces, alterum bolidas, Plin. 2, 26, 25, § 96; cf. Sen. Q. N. 1, 15: nunc sparso lumine lampas emicuit caelo, Luc. 1, 532; 10, 502.
torrentes ~adarum flammas applicavit
haec ~as, facula
~ades, faces
tedae, ~ades
cujus [sc. candelabri ] vij lucernarum lichini flammivomis ~adibus coruscantes [cf. ]Exod. xxv 37
videbam innumerabilibus ~adibus et luminaribus arborem totam ardere
nullo morietur lampada fungo
~as vel lucerna vel laterna,leohtfæt
sparsim micuere coruscae / lampades, adveniunt ‥ fideles
~as [] ‥ carnis pudicitia est, vas certe vitreum, quod levi impulsu ‥ integritatis sue jacturam incurrit Cant. viii 6
~ades lumen habent in vitro ex oleo et funiculo in eo accenso
in j ~a cum corda ad idem ad vaccariam ‥ in oleo ad idem(
eidem H. ‥ pro reparacione mute spervariorum, j ~ade empta ibidem pro lumine imponendo ‥ xvj d.
pro ~adis reficiendis
in oleo empto ad unum ~adem in bercaria tempore agnellacionis iij d.
hic ~as, A.lampe
contigit ut lichinis et ~adibus ecclesiae pinguis olei liquor oportunus defuisset
oleum in vacua defecit lampade vitri
lampas rutilat luce perenne simul
per omnem ecclesiam ‥ divinitus accense sunt ~ades
unam ~adem ante magnum altare ‥ tenetur invenire [thesaurarius ]
[executores ] invenient unam lambadem vel cereum ardentem juxta corpus ejusdem episcopi in ecclesia Sancti Pauli Lond’
ad sustentacionem unius ~adis coram crucifixo ‥ pro animabus ‥ fidelium defunctorum
pro emendacione lampidis et empcione unius cordule iiij s.
[virgines ] coruscis pudicitiae ~adibus et lichinis oleo castimoniae conflagrantibus sponsalia servantes decreta
ne ~ades absque oleo, id est ne bona opera sine caritate, feram
senioribus [necesse est ] ‥ suas sollicita cura ~ades ornare, ut dignus ‥ efficiatur lucentibus ~adibus occurrere caelesti sponso
~adem defers vacuam, si non habes oleum charitatis
Philippus interpretatur os ~adis, pulcherque est sensus quod os ~adis suum aperiret os dum obscura prophetiae in scientiae lucem proferret
Philippus, os ~adis
lampadis os [i. e. Philippum ] socium ludere nolo meum
~as,candeles leoma
est inimica mihi ‥ / ‥ lampas Titania Phoebi
totidem torrentibus / septem latet lampadibus / Pliadis pulchra copula(
~as Titanea,þæt sunlice leohtfæt WW ; humor quem siccat lampade luna nova
lampas ‥ solaris algori medetur
lampas ‥ / caelitus enituit
quis ‥ sacerdotum ‥ ut lux clarissimae lucernae ‥ bonorum operum ~ade luceat?
ut ‥ eadem [secreta scripturarum ] ‥ ~ade planae expositionis inlustret
exempla dabat doctrinae lampade fulgens
magne nobilitatis ~ade cluebat
abbas debet excellere in lumine sanctitatis ‥, supprior autem in ~ade fervoris
[Deus ] clarissimos [v. l. clarissimas ] ~ades sanctorum martyrum nobis accendit
Dei ~adem singulari ab eo lumine accensum [sc. Hieronymum ]
Anglum tum gemina fulgebat lampade regnum: / pontifices regis consulto digna gerebant, / rex quoque praesulibus latria servibat honora
o ~as luminosa, domine Jesu
sine, quod celi lampada [sc. Mariam ] laudet humus
➳ acc. sing. -pada [mais -padem Pl. Cas. 840 ] ; acc. pl. -pades et -padas.
- 1. (poët.) fakkel, toorts, lamp; ➤ quasi cursores vitae lampada tradunt (Lucr.) als (estafette)lopers geven zij de fakkel v.h. leven door;
- 2. (poët.) (metaf.) glans, schijnsel, licht [Phoebea zonlicht, zon; nona dag];
- 3. (poët.) (meton.) lichtkroon; ➤ lampades praecinctae auro;
- 4. (Sen.) meteoor.
火把。火炬。燈。Phaebea lampas 太陽。Lunaris lampas 太陰。Lampada cursu tradere 跑而交炬。託代管。\Lampada pro* Lampadem.
Suggest a Translation
See an image
quarterones, ut libras vocant vulgari idiomate. Charta Sacristæ Montis Bertodi in Dumbis ann. 1467 :
Sub servitio dimidiæ Lampadis olei, etc. Sub servitio novem Lampadarum olei, mensuræ Villæ-francæ.
Ordo Lampadis seu unctionis oleo, juxta ritum Syrorum et Ægyptiorum, in quinque officia divisus. Officium 1. pro infirmis 2. pro iter agentibus. 3. pro quacunque necessitate. 4. pro gratiarum actione. 5. pro catechumenis, energumenis et pœnitentibus.
- , λαμπάς, a light, torch, flambeau: inlatae lampades, Att. ap. C.: argenteus Cupido cum lampade: Salmoneus lampada quassans, V.: coruscae, torches, O.: aenea, lamp, Iu.: praecinctae lampades auro, O.: Phoebeae lampadis instar, the sun, V.: cum primā lustrabat lampade terras dies, early dawn, V.
-
…discam libenter ; quo modo nunc quidem est, non video quo pacto ille, cui in monte Oetaeo inlatae lampades fuerint ut ait Accius, in domum aeternam patris ex illo ardore pervenerit ; quem tamen Homerus apud inferos conveniri…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…monumentum tuorum furtorum, flagitiorum crudelitatisque posuisti, in quo Stheni Thermitani nomen adscriptum est. vidi argenteum Cupidinem cum lampade. quid tandem habuit argumenti aut rationis res quam ob rem in eo potissimum Sthenianum praemium poneretur utrum hoc signum…
Cicero, in Verrem
-
…cui, Paean, nova plectra moves umeroque comanti facundum suspendio ebur procul ecce canoro demigrant Helicone deae quatiuntque novena lampade solemnem thalamis coeuntibus ignem et de Pieriis vocalem fontibus undam, quas inter vultu petulans Elegea propinquat celsior adsueto divasque…
Statius, P. Papinius, Silvae
-
…. tum demum castris turmas inflexit ouantis spectata ductor satiatus pectora Roma. atque ubi nox depulsa polo primaque rubescit lampade Neptunus reuocatque Aurora labores, effundit rupto persultans agmina uallo et, quantum clamare ualet Per plurima uestra, o…
NA, Silius Italicus, Corpus Poetarum Latinorum. Vol. 3, ed. W. C. Summers, 1905
-
…recalente lavant. ultima carnificina dehinc, non laceratio vulnifica, crate tenus nec arata cutis, flamma sed undique lampadibus in latera stomachumque furit. crinis odorus ut in iugulos fluxerat involitans umeris, quo pudibunda pudicitia virgineusque lateret honos…
Prudentius, Peristephanon Liber
-
…lampad e, totaque die et nocte lucente. In occidentali eiusdem ecclesiae parte fenestrae octo, totidemque e regione lampades in funibus pendentes usque Hierosolymam per uitrum fulge nt ; quarum lux cord a intuentium cum quadam alacritate et conpunctione…
The Venerable Bede, Historiam ecclesiasticam gentis Anglorum
-
…gentibus propter Sion non tacebo et propter Hierusalem non quiescam donec egrediatur ut splendor iustus eius et salvator eius ut lampas accendatur et videbunt gentes iustum tuum et cuncti reges inclitum tuum et vocabitur tibi nomen novum quod os Domini nominabit…
Vulgate, Latin Vulgate
-
…lampadas suas exierunt obviam sponso et sponsae quinque autem ex eis erant fatuae et quinque prudentes sed quinque fatuae acceptis lampadibus non sumpserunt oleum secum prudentes vero acceperunt oleum in vasis suis cum lampadibus moram autem faciente sponso dormitaverunt omnes et…
Vulgate, Latin Vulgate
-
…tenta manebat. nec nimio rigida post artus morte iacebant. octavoque fere candenti lumine solis aut etiam nona reddebant lampade vitam. quorum siquis, ut est, vitarat funera leti, ulceribus taetris et nigra proluvie alvi posterius tamen…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…circumamictos vestimentis albis et in capitibus eorum coronas aureas et de throno procedunt fulgura et voces et tonitrua et septem lampades ardentes ante thronum quae sunt septem spiritus Dei et in conspectu sedis tamquam mare vitreum simile cristallo et in medio…
Vulgate, Latin Vulgate
(λαμπάς). A general term for any thing which shines or gives light, as a torch (see fax), a lamp (see lucerna); but especially a light which was carried by the youth of Athens in the lampadedromia (q.v.).