lupus
lupus, a wolf
a wolf wanders among reckless lambs
lupus , ī, m.: a wolf, 3.428, et al.
lŭpus, i, m. [kindred with λύκος; Sanscr. vrika, and our wolf], a wolf.
- I Lit.: torva leaena lupum sequitur, lupus ipse capellam, Verg. E. 2, 63; Plin. 10, 63, 88, § 173; 8, 22, 34, § 80: Martialis lupus, sacred to Mars, Hor. C. 1, 17, 9; so, Martius, Verg. A. 9, 566: lupus femina for lupa, a she-wolf, Enn. ap. Serv. Verg. A. 2, 355 (Ann. v. 70 Vahl.); id. ap. Non. 378, 18 (ib. v. 73): lupus masculinum (est), quamquam Varro ... lupum feminam dicit, Ennium Pictoremque Fabium secutus, Quint. 1, 6, 12.—According to the belief of the Romans, if a wolf saw a man before the latter saw him, the man became dumb: vox quoque Moerim Jam fugit ipsa; lupi Moerim videre priores, Verg. E. 9, 53; cf. Plin. 8, 22, 34, § 80.—Prov.: lupus in fabulā or sermone, said of the appearance of a person when he is spoken of; as we say in English, talk of the devil, and he appears: atque eccum tibi lupum in sermone, Plaut. Stich. 4, 1, 71 (575); Ter. Ad. 537; Serv. Verg. E. 9, 54: de Varrone loquebamur: lupus in fabulā: venit enim ad me, Cic. Att. 13, 33, 4.—
- β Lupum auribus tenere, to have a wolf by the ears, to be unable to hold and afraid to let go, i. e. to be in a situation of doubt and difficulty, Ter. Phorm. 505; Suet. Tib. 25.—
- γ Hac urget lupus, hac canis angit, on this side the wolf, on that the dog, i. e. to be placed between two fires, Hor. S. 2, 2, 64.—
- δ Lupos apud oves custodes relinquere, Plaut. Ps. 1, 28 (30): ovem lupo committere, to intrust sheep to a wolf, Ter. Eun. 832; cf. o praeclarum custodem ovium, ut aiunt, lupum! Cic. Phil. 3, 11, 27; cf.: plenum montano credis ovile lupo? Ov. A. A. 2, 363.—
- ε Lupo agnum eripere, of a difficult undertaking; as in English, to snatch the meat from a dog's mouth, Plaut. Poen. 3, 5, 31 (776).—
- ζ Lupus observavit, dum dormitaret canes, of one who watches his opportunity to be unobserved, Plaut. Trin. 1, 2, 133 (171).—
- η Ovīs ultro fugiat lupus, of a very improbable act, Verg. E. 8, 52.—
- θ Tantum curamus frigora, quantum numerum (ovium) lupus, i. e. do not care at all, as the wolf does not care whether the number of the sheep is right or not, Verg. E. 7, 51.—
- II Transf.
- A A voracious fish, the wolf-fish or pike, Hor. S. 2, 2, 31; Plin. 9, 54, 79, § 169; 9, 17, 28, § 61; Col. 8, 16; Mart. 13, 89; Macr. S. 2, 12 bis.—
- B A kind of spider, Plin. 29, 4, 27, § 85; 11, 24, 28, § 80.—
- C A bit armed with points like wolves’ teeth (frena lupata): et placido duros (equus) accipit ore lupos, Ov. Tr. 4, 6, 3; Stat. Ach. 1, 281.—
- D A hook with which things were hoisted: in alios lupi superne ferrei injecti, Liv. 28, 3, 7; Isid. Orig. 23, 15.—
- E A small handsaw, Pall. 1, 42, 2 (T.).—
- F The hop, a plant (Humulus lupulus), Plin. 21, 15, 50, § 86.
lupus, ī, m. (altind. vṛka-ḥ, griech. λύκος), der Wolf, I) eig.: genus acre luporum atque canum, Verg.: lupi rostrum (Schnauze), Plin.: lupi barba, Wolfsbart (poet. = Wolfsschnauze), Hor.: habitus (Wolfsgestalt), Ambros.: simulacra luporum (der Wölfin mit ihren Jungen), Liv.: lupi rabiosi et voraces, Lact., rapaces, Hor. u. Lact., raptores, Verg.: lupus Martialis od. Martius, dem Mars heilig, Hor. u. Verg.: lupus femina (= lupa), Wölfin, Enn. fr. u. Varro: homo subdolus voluit lupum sub ovis pelle celare, Lact.: im Bilde, numquam defuturos raptores Italicae libertatis lupos, nisi silva, in quam refugere solerent, esset excisa, Vell. 2, 27, 2. – Die Alten glaubten (nach Plin. 8, 80), der Anblick eines Wolfes sei schädlich, u. wenn er den Menschen eher sehe als dieser ihn, so verliere der Mensch die Sprache; dah. vox quoque Moerim iam fugit ipsa; lupi Moerim videre priores, Verg. ecl. 9, 53 sq. – Sprichw.: a) lupus in fabula, der Wolf kommt, wenn man von ihm redet (wenn ein Mensch, von dem man redet, gleich dazukommt), Ter. adelph. 537. Cic. ad Att. 13, 33, 4. Serv. Verg. ecl. 9, 54; ebenso eccum tibi lupum in sermone, Plaut. Stich. 577. – b) lupum auribus tenere, λύκον τῶν ὤτων ἔχειν den Wolf bei den Ohren halten = sich in großer Verlegenheit befinden, weder aus noch ein wissen, Ter. Phorm. 506. Suet. Tib. 25, 1. – c) ovem lupo committere, den Bock zum Gärtner machen, Ter. eun. 832; vgl. Cic. Phil. 3, 27; ebenso credere ovile lupo, Ov. art. am. 2, 363. – d) lupo agnum eripere, von einer schweren Sache, Plaut. Poen. 776. – e) lupus non curat numerum (ovium), der Wolf frißt auch die gezählten Schafe, Verg. ecl. 7, 52. – f) lupus ultro fugiat oves, möge der Wolf freiwillig die Schafe fliehen (für: möge eine unmögliche Sache möglich werden), Verg. ecl. 8, 52. – g) hāc urget lupus, hāc canis, aiunt, unser »zwischen Tür u. Angel stecken« oder »aus dem Regen in die Traufe kommen« Hor. sat. 2. 2, 64. – II) übtr.: 1) v. der Gefräßigkeit: a) ein gefräßiger Fisch, der gemeine Seebarsch, Laber. com. u. Nep. b. Plin. 9, 61. Varro r. r. 3, 3, 9. Colum. 8, 16, 4. Hor. sat. 2, 3, 32. Mart. 13, 89, 1: Tiberinus, Macr. sat. 3, 16, 11. – b) ein Weichtier, vermutl. Doris Argo (L.), Plin. 11, 80 u.a. – 2) v. den Zähnen: a) ein Gebiß mit eisernen Wolfszähnen (= frenum lupatum), ein Wolfsgebiß, Brechzaum, Ov. trist. 4, 6, 4. Stat. Ach. 1, 281. – b) eine kleine Handsäge, Pallad. 1, 43, 2. – c) ein Haken, Raubhaken, ferrei, Liv. 28, 3, 7. – 3) v. der Ähnlichkeit der Gestalt, der Hopfen, ein Gewächs (Humulus lupulus, L.), Plin. 21, 86. – 4) scherzh. als masc. zu lupa (Buhldirne), Nov. com. 7. – 5) Lupus, ein Beiname der gens Rutilia, s. Rutīlius.
animalia que a ~is seu canibus lacerantur non sunt comedenda
Scylla ‥ ~orum uterum et caudas delphinum habuit
ecce ~us ad eos accedens qui et statim in hujusmodi verba prorupit
debent ire per mediam foresti ad ponend’ pegas ad ~os capiend’
ibi [in Anglia ] ~i non sunt, ursi nec leones
lupus ‥ infernalis
dixit, et adventanti regi innocenti et simplici viro dolo plenus occurrit. salutat ~us agnum, Deo agno mox immolandum
dominum ‥ suum et Christinam, ~um viz. et agnum in una domo simul dereliquerunt
isti sunt heretici, qui in vestimentis ovium veniunt. isti sunt ~i quos mercenarius fugit [cf. ]Joh. x 12
probandi sunt spiritus neophitorum ‥ ne pellem ovinam ~us ‥ induat
femina irata est lupa, homo ~us [ME: ]wumman wrað is wulfene, mon is wulf
non lupus a sompno turbetur dum requiescit
inter canem et ~um
Cadewalle rex Wallie reddebat Edgaro regi pro tributo annuo iijc ~os; quarto vero anno nullus est inventus
haec Lupus, alte pater, stolido de pectore Clarus / carmina conposuit
~us Barensis presbiter
defuncto rege ~o, qui paganus erat, occupaverunt terram ipsius, sc. Murciam et Valenciam
Robertus ~us debet respondere de exitibus episcopatus Cestr’
lypus,bærs
perchis bona sit piperata lupisque
cancerþe crabbe , sardina,hering , ~us,bars
at lupus, equoree turbe populator avarus, / predo piscanti preda fit artis ope; / in mensa lupus est mansueto mitior agno
mittat regi l de grossioribus et melioribus ~is aquaticis in galatia aut alio modo
W. habuit piscem suum sc. ~os aquaticos in coquina sua
in xij ~is aquaticis xlix s. vj d.
hic lupis,a pyke
~i fluviatilis(
a luce, fish ~us fluvialis
quidam pisces sint, qui ex una parte habeant formam piscis et ex alia formam animalis quadrupedis, ut porcus piscis, canis piscis, ~us piscis
cum predictis pulveribus mortificatur cancer et ~us
semet ‥ Frethericus [II ] percussus est morbo, qui dicitur ~us vel sacer ignis
apostema ‥ in tibiis et cruribus dicitur esse ~us
a welpe , ~us i. morbus et piscis, licos Grece, lupa lupilus
~us, acedula,surel
~i pecten,tasyll
virga pastoris, ~i pecten idem, assimulatur cardoni fullonum A.wildetesel
~us salictarius, officinis dicitur lupulus, Anglicehoppes
degroyns de ferro j cum ram’ pro ~o guerre
jussit rex arietem fabricari ‥ et ~um guerre. verum aries indecens et incompositus parum aut nihil profuit, ~us autem belli minus sumptuosus nocuit plus obsessis
lapis lyncis fit de urina ~i cervini
1 lŭpus, (9) ī, m. , ¶ 1 loup : Cic. Phil. 3, 27 ; Plin. 10, 173 ; Quint. 1, 6, 12 ; lupus in fabula Cic. Att. 13, 33 a, 1, comme le loup de la fable [prov., quand on parle du loup, on en voit la queue], cf. Ter. Ad. 537 ; Serv. B. 9, 54 ; auribus teneo lupum Ter. Phorm. 506, je suis dans un grand embarras [il est dangereux de tenir le loup et aussi dangereux de le lâcher] ¶ 2 espèce de poisson : Hor. S. 2, 2, 31 ; Plin. 9, 169 || espèce dʼaraignée : Plin. 29, 85 || mors armé de pointes : Ov. Tr. 4, 6, 3 ; Stat. Ach. 1, 281 || croc, grappin : Liv. 28, 3, 7 || petite scie à main : Pall. 1, 43, 2 || le houblon : Plin. 21, 86 || masc. de lupa, courtisane : Nov. Com. 7.
- 1. wolf (gewijd aan Mars) [Martialis of Martius]; ➤ sprw.: ~ in fabula = eccum tibi -um in sermone als je het over de duivel hebt, trap je op zijn staart; credere ovile -o de kat op het spek binden; ~ non curat numerum interesseert het niet of de schapen geteld zijn; -um auribus tenere in grote verlegenheid zijn;
- 2. zeebaars;
- 3. (poët.) wolfsbit v.e. hoofdstel; ➤ equus -os accipit;
- 4. haak [ferreus].
lupus , i. m.
狼。豺狼。小紅狼。雷公魚。鐵轡。鐵手。物蛛類。— in fabula 未言及彼卽至。Ovem lupo commitere 似以羊托狼。Lupo agnum eripere 似于狼口救羊。Lupum auribus tenere 似捉耳擒狼難保。
Suggest a Translation
See an image
狼。豺狼。小紅狼。雷公魚。鐵轡。鐵手。物蛛類。— in fabula 未言及彼卽至。Ovem lupo commitere 似以羊托狼。Lupo agnum eripere 似于狼口救羊。Lupum auribus tenere 似捉耳擒狼難保。
Suggest a Translation
See an image
Loup. S. Eraclius Episc. Leodicensis in Charta fundationis Collegii Canonicorum S. Martini ejusd. urbis, circa ann. 963. apud Miræum tom. 1. pag. 653 :
Morbo qui Lupus dicitur graviter attritus et fere ad mortem deductus... Morbi locus, quem patiebatur in natibus, non est inventus : tamen in signum cicatricis quædam lineola rubea remansit,postquam miraculo sanatus est ad tumulum S. Martini Turon. Eodem
Lupivocabulo utitur Hebernus in Miraculis sancti Martini apud Baluzium tom. 7. Miscell. pag. 170. ubi divinam ejusdem Eraclii, quem Hildricum vocat, sanationem enarrat. Rursum occurrit tom. 4. Gall. Christ. col. 844. in Actis SS. Junii tom. 4. pag. 844. ubi de B. Joanne Opilione. Menotus in Sermon. fol. 185. v°. :
Cibos regios sequuntur morbi regii, ut Lupus et gutta, qui non libenter quiescunt in hominibus parcis et laboriosis.
quo arietes avertuntur aut suspenduntur, ita ut impetum non habeant feriendi, Vegetio lib. 2. cap. 25. lib. 4. cap. 23. sic dictus quod velut
Lupusdentes ferreos exerat, arietemque apprehendat. Describitur etiam a Procopio lib. 1. de Bello Gotthico cap. 21. Extr. Diversa videtur machina ab ea quæ
Jussit Rex arietem fabricari, quem Græci Nicontam vocant, quasi vincentem omnia, et Lupum belli. Verum aries indecens et incompositus parum aut nihil profuit : Lupus autem belli, minus sumptuosus inclusis plus nocuit.Ubi per
Lupum belli, ni fallor, expressit Gallicum
Louvel, id est,
Lupulus. Vide Procopium lib. 1. Gothic. cap. 21.
Unum maximum Lupum cum quo capiebat fortilitias domini Marchionis.
Necnon ad quoscumque defectus, tam in muris, portis, turellis, Loupis, pontibus, barreris et fossatis, quam in domibus.Harpagones intelligo.
Lupus piscis, hodie a Romanis dicitur lupasso et spigola, a Liguribus louvazzo, a Venetis varolo, a solis Hetruscis araneo, ab Hispanis lupo, a Gallis lubin, pro lupin, a lupo,... sunt etiam luporumὠὰ ζαρισχα quæ etiam botargues vulgus vocat.
d'amor.
Hungari vero ex longa campestralis hospitii mora tædio affecti,... Lupo juxta antiquam ipsorum consuetudinem proclamato, invito Rege sparsim et confuse relictis regiis Castris recedentes abierunt.Nos diceremus
Cervarius. Consolat. Boet. MS. lib. 4 :
Ibidem :La grant ardeur de son courage Le fait semblant à Loup ramage.
Ours, ou lions, ou Loups ramages.
Loup beroux, idem qui
Loup-garouvulgatius appellatur, in Lit. remiss. ann. 1415. ex Reg. 169. Chartoph. reg. ch. 204 :
Ribault prestre, champiz, Loup beroux, etc.Haud scio an eadem acceptione
Leu wastélegitur in aliis Lit. ann. 1355. ex Reg. 84. ch. 65 :
Quamplurima verba injuriosa de dictis Johanne et ejus uxore dixit Johannes Cosset, et specialiter dictum Johannem vocavit Leu wasté et ejus uxorem ribaude.
lupus ī, m
- a wolf: Torva leaena lupum sequitur, lupus ipse capellam, V.: fulvus, O.: Martialis, sacred to Mars, H.: Ambigui, i. e. men in the form of wolves, O.—It was said that a man seen by a wolf before he saw the wolf lost his speech: vox quoque Moerim Iam fugit ipsa; lupi Moerim videre priores, V.—Prov.: lupus in fabulā, talk of the devil, and he appears, T., C.: auribus teneo lupum, i. e. am in great difficulty, T.: Hac urget lupus, hac canis, between two fires, H.: ovem lupo commisti, intrust a sheep to a wolf, T.: tantum curamus frigora, quantum numerum (ovium) lupus, i. e. care not at all, V.—A voracious fish, wolffish, pike, H., V.—A bit armed with points like wolves' teeth (see lupatus): (equus) accipit ore lupos, O.—A hook, grappling iron: lupi ferrei, L.
-
…cupidine caedis vertitur in pecudes et nunc quoque sanguine gaudet. In villos abeunt vestes, in crura lacerti fit lupus et veteris servat vestigia formae. Canities eadem est, eadem violentia vultus, idem oculi lucent, eadem feritatis…
Ovid, Metamorphoses
-
…ad haec revocantis verba resistit Nympha, precor, Penei, mane Non insequor hostis nympha, mane sic agna lupum, sic cerva leonem, sic aquilam penna fugiunt trepidante columbae, hostes quaeque suos amor est mihi causa sequendi…
Ovid, Metamorphoses
-
…Mirantur sub aqua lucos urbesque domosque Nereides, silvasque tenent delphines et altis incursant ramis agitataque robora pulsant. Nat lupus inter oves, fulvos vehit unda leones, unda vehit tigres, nec vires fulminis apro, crura nec ablato…
Ovid, Metamorphoses
-
…Quint a. . M. CICERO S. D. D. BRVTO. exspectanti mihi tuas cotidie litteras Lupus noster subito denuntiavit ut ad te scriberem si quid vellem. ego autem, etsi quid scriberem non habebam acta…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…dubitatio quidem effugere potuisset. Quid de sacrilegis, quid de impiis periurisque dicemus Tubulus si Lucius umquam, si Lupus aut Carbo aut Neptuni filius, ut ait Lucilius, putasset esse deos, tam periurus aut tam inpurus fuisset…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…. Lucullus, Lepidus, Volcacius, Glabrio, praetores sane frequentes fuimus, omnino ad Cc. commorat exspectationem Lupus ; egit causam agri Campani sane accurate. auditus est magno silentio. materiam rei non ignoras. nihil ex…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…si facimus, cur barbarorum deos repudiemus boves igitur et equos, ibis accipitres, aspidas crocodilos pisces, canes lupos faelis, multas praeterea beluas in deorum numerum reponemus. quae si reiciamus, illa quoque unde haec nata sunt…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…privati sunt. huic adsentiuntur reliqui consulares praeter Servilium, qui omnino reduci negat oportere, et Volcacium, qui Lupo referente Pompeio decernit, et Afranium, qui adsentitur Volcacio. quae res auget suspicionem Pompei voluntatis, nam advertebatur…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…iumentis deportaritis, vehementer rei publicae profueritis. de hac re velim nostros certiores faciatis. ego ad P. Lupum et C. Coponium praetores misi ut se vobis coniungerent et militum quod haberent ad vos deducerent. Scr .…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…et, si sunt, qua quandove ituri sint. urbem quidem iam refertam esse optimatium audio, Sosium et Lupum quos Gnaeus noster ante putabat Brundisium venturos esse quam se ius dicere. hinc vero vulgo vadunt ; etiam M…
Cicero, Epistulae ad Atticum