malus
malus, bad, not good
malus2, an apple-tree
malus3, an upright pole, beam, mast
among good men this is friendship, among bad men, a faction
- Comp.: pējor, pejus.—Sup.: pessimus, a, um, bad, in the widest sense of the word (opp. bonus), evil, wicked, injurious, destructive, mischievous, hurtful; of personal appearance, ill-looking, ugly, deformed; of weight, bad, light; of fate, evil, unlucky, etc.: malus et nequam homo, Plaut. Ps. 4, 7, 1 (1103): pessima puella, Cat. 36, 9; 55, 10: delituit mala, Plaut. Rud. 2, 5, 9 (466): philosophi minime mali illi quidem, sed non satis acuti, Cic. Off. 3, 9, 23: malam opinionem habere de aliquo, id. Verr. 2, 3, 24, § 59: consuetudo, Hor. S. 1, 3, 36: conscientia, Quint. 12, 1, 3: mens, id. ib.: mores, Sall. C. 18: fures, Hor. S. 1, 1, 77: Furiae, id. ib. 2, 3, 135: virus, Verg. G. 1, 129: cicuta, Hor. S. 2, 1, 56: libido, Liv. 1, 57: falx, Verg. E. 3, 11: gramina, id. A. 2, 471: carmen, i. e. an incantation, Leg. XII. Tab. ap. Plin. 28, 2, 4, § 17: abi in malam rem, go and be hanged! Ter. And. 317: pugna, unsuccessful, adverse, Cic. Div. 2, 25, 54; Sall. J. 56: avis, i. e. ill-boding, Hor. C. 1, 15, 5; cf. id. ib. 3, 6, 46: ales, id. Epod. 10, 1: aetas, burdensome, i. e. senectus, Plaut. Aul. 1, 1, 4 (43): haud mala est mulier, not badlooking, id. Bacch. 5, 2, 42 (1161): facies, Quint. 6, 3, 32; Ter. Eun. 274: crus, i. e. deformed, Hor. S. 1, 2, 102: pondus, i. e. light, deficient, Plaut. Am. 1, 1, 156 (308).—Of the sick: in malis aeger est, in great danger, Cels. 3, 15 fin.: tempus a quo omnis aeger pejor fiat, id. 3, 5 med.: eo tempore fere pessimi sunt qui aegrotant, id. ib.—In neutr. sing., as adv.: ne gallina malum responset dura palato, Hor. S. 2, 4, 18.—Comp.: pejor, worse: via, Hor. S. 1, 5, 96.—Hence,
- 1 mă-lum, i, n., any thing bad, an evil, mischief, misfortune, calamity, etc.
- A In gen.: orarem, ut ei, quod posses mali facere, faceres, Plaut. Bacch. 3, 6, 25 (554): quam sit bellum, cavere malum, Cic. de Or. 1, 58, 247: nihil enim mali accidisse Scipioni puto, id. Lael. 3, 10: hostes inopinato malo turbati, Caes. B. C. 2, 12: externum, i. e. bellum, Nep. Hamilc. 21: ne in cotidianam id malum vertat, i. e. febris, Cels. 3, 15: hoc malo domitos potius cultores agrorum fore, quam, etc., Liv. 2, 34, 11.—
- B In partic.
- α Punishment; hurt, harm, severity, injury: malo domandam tribuniciam potestatem, Liv. 2, 54, 10: malo exercitum coërcere, Sall. J. 100, 5: sine malo, Plaut. Rud. 4, 4, 81 (1125); so Ter. Eun. 712; Liv. 4, 49, 11: vi, malo, plagis adductus est, ut frumenti daret, ill-usage, Cic. Verr. 2, 3, 23, § 56: amanti amoenitas malo est: nobis lucro est, is hurtful, injurious, Plaut. Men. 2, 3, 5 (355): clementiam illi malo fuisse, was injurious, unfortunate, Cic. Att. 14, 22, 1: malo hercle magno suo convivat sine modo, to his own hurt, Enn. ap. Non. 474, 23 (Sat. v. 1 Vahl.): olet homo quidam malo suo, Plaut. Am. 1, 1, 165 (317): male merenti bona es: at malo cum tuo, to your own hurt, id. As. 1, 3, 3 (155).—
- β Wrong-doing: causae, quae numquam malo defuturae sunt, de Ira, 1, 16, 3: sperans famam exstingui veterum sic posse malorum, Verg. A. 6, 527; Anthol. Lat. 1, 178.—
- γ As a term of abuse, plague, mischief, torment: quid tu, malum, me sequere? Plaut. Cas. 1, 3 (91): qui, malum, alii? Ter. Eun. 780: quae, malum, est ista tanta audacia? Cic. Verr. 2, 1, 20, § 54; so id. Off. 2, 15, 53; Curt. 8, 14, 41.—
- δ As an exclamation, alas! misery! Plaut. Capt. 3, 3, 16 (531); id. Men. 2, 3, 37 (387) Brix ad loc.—
- 2 măle, adv., badly, ill, wrongly, wickedly, unfortunately, erroneously, improperly, etc.: dubitas, quin lubenter tuo ero meus, quod possiet facere, faciat male? will do all the harm to him, etc., Plaut. Poen. 4, 2, 66 (888): si iste Italiam relinquet, faciet omnino male, et, ut ego existimo, ἀλογιστως, will act altogether unwisely, Attic. ap. Cic. Att. 9, 10: di isti Segulio male faciant, do harm to him, punish him, Cic. Fam. 11, 21, 1: o factum male de Alexione! id. Att. 15, 1, 1: male velle alicui, to wish ill, Plaut. As. 5, 1, 13 (840): Karthagini male jamdiu cogitanti bellum multo ante denuntio, cogitare de aliquo, Cic. Sen. 6, 18: male loqui, id. Rosc. Am. 48: male loqui alicui, for maledicere, Ter. Phorm. 372: male accipere verbis aliquem, Cic. Verr. 2, 1, 54, § 140: equitatu agmen adversariorum, male habere, to harass, annoy, Caes. B. C. 1, 63: hoc male habet virum, annoys, vexes him, Ter. And. 436: male se habere, to feel ill, dejected, low-spirited, id. Eun. 634: male est animo, it vexes me, id. Ad. 655: male est animo, I feel unwell, Plaut. Curc. 2, 3, 33 (312): male fit animo, I am beginning to feel bad, am getting unwell, id. Rud. 2, 6, 26 (510): L. Antonio male sit, si quidem, etc., evil betide him! (a formula of imprecation), Cic. Att. 15, 15, 1: quae res tibi vertat male, much harm may it do you! Ter. Ad. 191: male tibi esse malo quam molliter, I would rather you should be unfortunate than effeminate, Sen. Ep. 82, 1: proelium male pugnatum, unsuccessfully, Sall. J. 54, 7: ea quae male empta sunt, at a bad bargain, Cic. Att. 2, 4, 1: male vendere, at a sacrifice, id. Verr. 2, 3, 98, § 227: male reprehendunt praemeditationem rerum futurarum, id. Tusc. 3, 16, 34: male tegere mutationem fortunae, Tac. H. 1, 66: male sustinere arma, unskilfully, Liv. 1, 25, 12: non dubito, quin me male oderit, i. e. very much, intensely, Caes. ap. Cic. Att. 14, 1, 2: male metuo, ne, etc., exceedingly, much, Ter. Hec. 337: rauci, miserably, Hor. S. 1, 4, 66.— When attached to an adjective, it freq. gives it the opposite meaning: male sanus = insanus, insane, deranged, Cic. Att. 9, 15, 5: male sana, with mind disturbed, Verg. A. 4, 8: gratus, i. e. ungrateful, Ov. H. 7, 27: male fidas provincias, unfaithful, Tac. H. 1, 17: statio male fida carinis, unsafe, Verg. A. 2, 23.—Comp.: oderam multo pejus hunc quam illum ipsum Clodium, Cic. Fam. 7, 2, 3; cf.: pejusque leto flagitium timet, Hor. C. 4, 9, 50; and: cane pejus vitabit chlamydem, id. Ep. 1, 17, 30.
- an appletree: malus bifera, Varr. R. R. 1, 7: et steriles platani malos gessere valentes, Verg. G. 2, 70: malus granata, the pomegranate, Isid. 17, 7, 6: felices arbores putantur esse quercus...malus, etc., Macr. S. 3, 20, 2.
- I In gen.: malos exaequantes altitudinem jugi surrexit, Front. Strat. 3, 8, 3.—
- II Esp.
- A A mast of a ship: ut si qui gubernatorem in navigando agere nihil dicant, cum alii malos scandant, etc., Cic. Sen. 6, 17: malum erigi, vela fieri imperavit, id. Verr. 2, 5, 34, § 88: attolli malos, Verg. A. 5, 829: malo suspendit ab alto, id. ib. 5, 489: saucius, injured, Hor. C. 1, 14, 5.—
- B A standard or pole, to which the awnings spread over the theatre were attached, Lucr. 6, 110; Liv. 39, 7, 8.—
- C The beam in the middle of a wine-press, Plin. 18, 31, 74, § 317.—
- D The corner beams of a tower: turrium mali, Caes. B. G. 7, 22, 4.
2) insbes.: a) dem Ansehen nach schlecht, unansehnlich, häßlich, ancilla formā malā (vgl. κακὴ εἶδος), Plaut.: ne crure malo, ne sit pede turpi, Hor.: facies, Quint. – v. Pers., haud mala est mulier, nicht übel, Plaut.: m. mancipium, Ter. – subst., faciem in peius effingere, ins Häßliche ziehen, verhunzen, Plin. ep. – b) von Geburt schlecht, niedrig, malo genere natus (Ggstz. bono genere natus), Cornif. rhet. 3, 13. – c) zum Geschäft schlecht, untüchtig, untaug lich (ohne moral. Beziehung), sutor, Phaedr.: poëta, Cic. u.a. – d) zum Kampf untüchtig, schwach, iuxta boni malique, strenui et imbelles inulti obtruncari, Sall.: terra malos nunc educat homines aut pusillos, Iuven.
B) in moralischer Hinsicht, schlecht, böse, bösartig, böswillig, gottlos, niederträchtig, schurkisch, ein Schurke, Bösewicht, von Gesinnung und Handlungsweise, 1) übh.: ingenium malum pravumque, Sall. u. Plin. ep.: mala mens, malus animus, Ter.: malā mente facere, Quint.: m. mores, Sall.: m. consuetudo, Cic.: m. conscientia, Quint. – v. leb. Wesen, m. philosophus, Cic.: m. servus, Quint.: m. princeps, Tac.: m. puella, Prop.: m. serpentes, Sen.: tuus m. genius, Flor.: peior an ignavior sit, deliberari non potest, Sall.: pessimus atque optimus vir, Quint.: is omnium pessimus deterrimusque est, Gell. – subst., malus aut fur, Hor.: malarum mala disciplina, Plaut.: pessima, pessime, Plaut.: bes. im Plur., mali, die Schlechten, Bösen, Cic. u.a. – zuw. im milderen Sinne, schlau, pfiffig, schalkhaft, lose (vgl. Brix Plaut. mil. 190), o hominem malum, Plaut.: delituit mala, Plaut.: pessumarum pessuma, Plaut.: puellae pessimae, die bitterbösen, heillosen Mädchen, Catull. – od. als verstärkendes Beiwort der Schlechten, mali fures, schurkische, Hor.
2) emphat.: a) politisch schlecht = übelgesinnt, schlecht denkend, demagogisch, cives, Nep. u. Sall.: u. subst., mali, die Übelgesinnten, Demagogen, Sall. u. Nep.: mali atque scelesti, Sall. – b) schlecht, unsittlich = unkeusch, verworfen, pueri boni malique, Catull.: non m. ancilla, Plaut.: m. adultera, Catull.: m. adulterium, Catull. – c) schlecht = eigennützig, habsüchtig, m. mater, Ter. heaut. 233.
II) gleichs. objektiv, 1) adi., schlecht, übel, böse in bezug auf die Empfindung, das Befinden, die Lage jmds., schlimm, arg, leidig, schädlich, gefährlich, verderblich, heillos, ungünstig, unglücklich, a) vom körperl. und geistigen Befinden, valetudo, Sen.: quasi mala valetudo animi, Cic.: fuisse malā mente, nicht recht bei Sinnen, Tibull. (versch. m. mens oben no. I, B, 1). – v. Pers., cum aeger peior fiat, Cels.: cum (aegroti) pessimi fiant, Cels. – dah. malum et mortiferum est, si etc., es steht schlimm, Cels. – b) v. phys. Übeln od. Zuständen, leidig, lästig, drückend, tempestas, Hor., tempestates, Cato: tussis, Catull.: scabies, Hor.: odor, Cels. u. Hor.: aetas, das böse, drückende Alter (Ggstz. bona aetas, die Jugend), Plaut. – od. schlimm, gefährlich, morbus, vulnus, Cels.: curatio, Cels. – od. zu arg, zu groß, mala copia stomachum sollicitat, das Übermaß, Hor. – c) von Örtlichkeiten, tempestas melior, via peior, Hor. – ite in malas oras, ungesunde, verderbliche, Catull. – d) v. schädlichen Dingen, falx, Verg.: furis manus, Catull. – bes. von Gift u. giftigen od. vergifteten Dingen, virus, Verg.: cicuta, Hor.: gramina, Verg.: herbae, Tibull.: dapes. Hor. – e) v. der Zunge, Reden usw., übel, schlimm = anzüglich, schmähend, Schmäh-, lingua, Petron.: verba (κακοὶ λόγοι), Plaut. u. Catull. (versch. von mala verba b. Quint., s. oben no. I, A, 1): carmen, Schmähgedicht, Hor.: quaedam fabula, Catull.: querimoniae, unselige, schnöde, Hor. – od. beschreiend, bezaubernd, lingua, Verg.: carmen, XII tabb. fr. – f) von Nachrichten und Gerüchten, schlimm, übel = nachteilig, unglücklich, nuntius, Cic.: rumor, Hor. – g) v. Gesinnung u. Denkart, übel, schlecht, malam opinionem habere de alqo, Cic. – h) v. Lebens- u. Gemütszuständen, fama, übler, schlechter Ruf (κακὴ δόξα), Sall. – pudor, die leidige, unzeitige, falsche Scham (αἰδὼς κακή), Hor.: u. so ambitio, Sall. u. Hor.: libido, schnöde Lust, Liv.: maeror, schlimmer, heftiger, Plaut. – i) v. menschl. Handlungen, Verhältnissen u. Lagen, böse, schlimm, nachteilig, unrecht, schädlich, gefährlich, facinora, Sall. u.a.: artes, schlechte, verderbliche Mittel, Sall.: exemplum, Sall.: malo more, durch unrechtmäßiges, schlechtes Verfahren, Sall.: pessimum facinus peiore exemplo admittere, Liv.: malam rem alci dare, einen Denkzettel geben, abstrafen, Plaut.: u. so malam rem merere, einen Denkzettel (Strafe) verdienen, Plaut.: malam rem sibi quaerere, reperire, arcessere, sich einen D. holen (sich Strafe zuziehen), Plaut. Vgl. Brix Plaut. mil. 274 u. trin. 1045. – od. übel, schlecht, schlimm = ungünstig, nachteilig, unglücklich, traurig, arbitrium (Wahl), Liv.: pugna, Cic. u.a.: proelia, Fronto: exitus, Sall.: fatum, Catull.: et post malam segetem serendum est, man muß auch nach einer schlechten Ernte säen, Sen. – mala res (Lage), spes multo asperior, Sall.: res peiore loco non potis est esse, es kann nicht schlimmer stehen, Ter.: dah. videte nunc, quam versa et mutata in peiorem partem sint omnia, sich zum Schlimmen gewendet, Cic.; vgl. subst., detorquere in peius (zum Schlimmern), Sen.: in peius mutari, sich verschlimmern (verschlechtern), Quint.: in peius ruere, sich verschlimmern, Verg.: rapere in peiorem partem, übel, ungünstig auslegen, Ter. – u. Acc. neutr. als Objekt (poet. für das Adv. male), ne gallina malum responset dura palato, Hor. – endlich insbes. k) von Vorbedeutungen und allem, was dazu gehört, übel, ungünstig, unglücklich, unheilbringend, auspicium, Plaut. u. Cic.: avis, ales, Hor.
2) subst., wie κακόν, malum, ī, n. (Superl. pessimum, ī, n.) u. (wie κακά) Plur. mala, ōrum, n., das Übel, a) ein am Körper haftendes phys. oder geistiges Übel, Leiden, wie Krankheit, Fieber, Gebrechen, Fehler, m. corporis, stomachi, Cels.: mala ventris, Cels.: est a te nactus utrumque m. (Podagra u. Bocksgestank), Catull.: m. magnum, modicum, Cels.: maximum pervigiliae m., Iustin.: ne in cotidianam febrim id malum vertat, Cels. – bona malaque (Gebrechen) corporis, Suet. – von artistischen Gebrechen u. Mängeln, dum mea delectent mala me, Hor. – v. geistigen od. moral. Gebrechen, m. magnum est hoc, quod non possum tibi ostendere, Sen.: bona aut mala, Vorzüge od. Fehler, Sall.: cum tua pervideas oculis mala lippus inunctis, Hor.: m. publicum, das allgemeine Gebrechen, Sall.: mala nequitiae, Phaedr. u. Iuven. – b) von außen kommendes Übel, Leid, Unheil, und zwar von Strafe, Schlägen, Mißhandlungen, Folter, Marter (vgl. Gronov Sen. de ira 1, 16 u. die Auslgg. zu Sall. Iug. 100, 5), malo cogi, Ter.: ne malum habeat, es ihm schlimm ergehe, Cic. (u. so malum habebis, Sen. rhet., malum magnum habebis, Plaut.): malo domare od. coërcere alqm, Liv. u. Sall.: malum minitari, Ter. u. Hor.: malum minari alci, Plaut. u. Liv.: malum dare alci, einen Denkzettel geben, abstrafen, Ter.: dabitur malum, es wird dir schlecht bekommen, Plaut.: sine malo (Prügel) fateri, Ter.: vi, malo, plagis adduci, ut etc., Cic.: malum militibus meis, nisi quieverint, der Henker hole meine Leute, Liv. – von Schimpf-, Scheltworten (s. Brix Plaut. Men. 717), mala alci dicere, Catull. u. Tibull.: mala od. omnia mala alci ingerere, Plaut. – vom Unfall, hoc malo perturbati, Caes. – v. Gefahr, Drangsal, Not, m. anceps, Sall.: magnum malum est, ubi etc., Cels.: aeger in malis est, es sieht schlimm aus mit dem K., Cels. – v. Schaden, Unglück, Verderben, m. externum, v. Krieg, Nep.: mala civilia, Cic.: mala publica, öffentliche Schulden, Liv.: super haec mala, Unglück im Kriege, Iustin.: nihil mali accĭdisse Scipioni, Cic.: ut in parcendo uni malum publicum (ein Nachteil für den Staat) fiat, Liv.: eos atque alios omnes malum publicum alebat, sie und alle anderen fanden ihren Vorteil beim Unglück des Staates, Sall. – malo rei publicae, zum Schaden, Unglück, Verderben des Staates, Sall.: nimium felix malo suo, zu seinem Unglück, Vell.: malo cum tuo, Plaut.: malo esse alci, Cic. u. (Ggstz. lucro esse) Plaut.: so auch pessimo publico (aedificare, facere u. dgl.), zum größten Nachteile des allgem. Besten, des Staates, Varro, Liv. u.a. (s. die Auslgg. zu Liv. 2, 1, 3). – v. einer Übeltat, irritamenta malorum, Ov.: famam exstingui veterum malorum, Verg. – v. Tieren, ein schädliches Tier, eine Landplage, Plin. 8, 89; 11, 88 u. 106. – als Ausruf sowohl des heftigsten Unwillens als auch der nur gelinde gereizten Stimmung, in relativen Frage- u. Ausrufungssätzen, unser zum Henker, zum Kuckuk, zum Teufel, der Henker, der Teufel! Wetter! Tausend! od. milder in aller Welt! (vgl. Brix Plaut. Men. 390. Wagner Ter. heaut. 319. Westerh. Ter. eun. 4, 7, 10. Gernh. Cic. de off. 2, 53. Mützell Curt. 8, 14 [51], 41), quid tibi, malum, hic ante aedes clamitatio est? Plaut.: quae, malum, est ista tanta audacia atque amentia? Cic.: quae, malum, ratio est expertis alia experiri, wie in aller Welt kommt ihr dazu, Liv.: quae, malum, amentia te coëgit, Curt. – ➳ Superl. malissimus als ungebr. angeführt von Varro LL. 8, 75. – Gesteigerter Superl. pessimissimus, Sen. ep. 81, 21 codd. optt.; od. pessimus gesteigert durch maxime, wie si vero saevior, maxime pessima est (apis), Colum. 9, 3, 3.
pro odore ~o per nares
acervus [i. e. acerbus ], ~us, inmaturus
regis Stephani temporibus quando dies ~i fuerant
res mala res pejor aliis res pessima rerum
~a,yfela
~us,yfel
ad navem mālus spectat, mălus est viciosus, / faux est māla, mălum vicium, mālum quoque pomum
in subsequentibus autem ita de ~is doctoribus dicit [Paulus ]
et si ~us homo in aperta [v. l. aperto ] scelere tribus vicibus deprehensus sit
omni itaque mala doctrina a ~is doctoribus ~is auditoribus elucubratim exposita et condicta
ne putetis vobis, sicut multi ~i reges faciunt, ecclesiam Dei quasi domino ad serviendum esse datam
permitto ut ‥ ~i et perversi clerici invadant et vastent ecclesias
homo ‥ qui de natura bonum est, ~us vitio proprio efficitur
per bonos sive ~os spiritus
cacodemonus, ~us demon
haec ipsa ratio sicut separat ab ipso ~o angelo sui casus praescientiam, ita nihilominus omnem segregat opinionem
kakos, ~us; kakodemon, ~us demon
vos autem moniti a patre vestro diabolo inique Salvatorem ~is actibus denegatis
qui per incantationes ~as laedere possunt
illic, ut capiant fraude mala socium
sin vero minuere vel infringere ~a mente voluerit, sciat se in horrendo illo die inevitabilem redditurum rationem
insontem apud te culpabilem ~a suggestio non faciat(
et a nulla persona per aliquam ~am suasionem in alium locum mutetur
malivolentia, malitia vel ~a voluntas
sin vero aliqua ~a machinatione minuere vel infringere voluerit
acquisicio injusta est ~a ‥ quia pervertit intellectum
dicunt quod Alicia uxor Johannis B. ~o modo cepit j lintheamen pendens super hayam Willelmi
de ij busellis brasii suo ~o modo captis
si scivit dominum suum ~o modo occidisse damam predictam
ut recipiat unusquisque juxta quod egit in corpore sive bonum sive ~um
floribus in mediis mors mala te tulerat
et mundi curis liber abesse malis
te invito, teneo, inde tibi ~as gratias ago et habeo
quid de hujusmodi injuriosis dicemus, nisi vim quandam ~is moribus insitam naturaliter
et laus almorum mulcatur fraude malorum
in tranquillitate ~os cum bonis fovet plerumque Dei serenitas
omnes ~i pertinent ad corpus diaboli
fungus, boletus idem, tam †bomus [l. bonus ] quam ~us
morbi causa mali nimia est quaecumque voluptas
invidiae maculat famam mala pestis honestam
cacochimia, i. ~orum humorum abundancia extra vasa
~a cephalia, i. caligo
super omnia vero ~a potestas Romanarum [v. l. Romanorum ] in tantum nocuit
remores, ~i auspicii aves
J. T. captus pro ~a suspicione et ~o retto foreste ‥ venit
W. utlagatus est ‥ pro ~o recto latrocinii
~am cervisiam faciens
profecti sumus inde versus Gueneloch, per arctam viam et preruptam, quam ~am plateam vocant
Adam le Wyte in misericordia pro ~a falcacione
de Henrico in venella pro ~a arura ‥ vj d
ut sic omnis sinistra suspicio male administracionis penitus auferatur
pro ~o debito vij li.(v.
quia fuerunt de aliis etc. ~e fame missi sunt gaole quousque de eis in eodem itinere plenius fuerit tractatum
quam ignominiosum sit ut brevis vite homo ~a exempla in perpetuum posteris relinquat
~us Vicinus [] tenet carrucatam Malvoisin
Ricardus de ~o Essarto
usque ad ~um Passum [Malpas ] versus Cestriam
et Hugoni de ~o Alneto
Reginaldo de ~o Leporario [Mauleverer ]
hiis testibus ‥ H. de Mortuo Mari, Waltero de Bello Campo ‥ P. de ~o Lacu [], Briano de Insula Maulay
hiis testibus ‥ Willelmo de Veteri Ponte, Symone ~o Leporario [] Mauleveret
Sanarus de ~o Leone
elegerunt fratrem Hugonem de ~a Morte priorem fratrum predicatorum
quidam Ricardus, vero cognomine ~a Bestia
per manum armigeri sui Petri de ~o Lacu [] cui postea heredem baronie de Mulgref dedit in uxorem Maulay
cui mox destinatur legio praeteriti ~i immemor
ministremus ergo Christo per bona opera; sequamur eum intentione pura, et, si ~a occurrerint, in patientia
~is omnibus finis de tempore venit
culpam flemus Ade? fuit hec gustatio māli / publica causa măli, pater, in nos tam ferus hostis
filius ‥ in ~o [ignis ] Sancti Fiatri de Briaco ‥ foco consumptus interiit
cunctorum causam contestans esse malorum
foedus ‥ ingerunt ut exules eliminarentur a nobis et ipsi nobis inferre non molirentur tantum ~um quantum minabant dictis
sive historia de bonis bona referat ‥ seu ~a commemoret de pravis
virtutum amator, qui nos cupit devitare ~um sectarique bonum
qui enim unum ~um facit multa bona perdit
per formam enim exemplarem boni scit Deus ~um, quod non est aliud quam boni privatio
qui semen in os miserit, vij annos paeniteat: hoc pessimum ~um
et Deus est lignum vitae et scientiae boni ~ique
omnipotens Deus corpus et animam vestram ab omni ~o corporali et spirituali defendat
Roberto Bussard fatuo de dono principis racione ~i quod sustinuit eodem die per eundem principem in aqua ibidem per manus proprias
duobus garcionibus apud Mezyngton, ut minus ~um facerent, ij s
J. de Byry marescallo equorum regine, ne ~um faceret in maneriis ‥
alius est status infirmi periculosus omnino alius et quasi contrarius: quando tantam sentit angustiam quod pati non potest ut ~um [ME: ] tangatur neque medicina adhibeatursar
colica passio a quibusdam ruralibus dicitur ~um flance
etc(v. 2
et Walterus se essoniavit ~o lecti et langor ei datus est
unde idem abbas a quindeno Sancti Yllarii assoniavit se de ~o lecti
in j marescallo conducto ad sanandum viij stottos pro ~o lingue(
unguentum optimum contra tineam, lepram, morpheam, et ~um mor’, et scabiem
~um mortuum species est scabiei de pura melancolia naturali corrupta et putrefacta
mormale, seknesse, ~um mortuum
Isabela fecit se essoniari de ~o veniendi
et postea essoniavit se eo die de ~o veniendi
essoniavit se de ~o ventris quod nullum est essonium
fecit se essoniari de ~o ville
fecit se essoniari de ~o ville nec per essonium ville factus fuit visus de eo
~us,apuldur
~usapuldre
poma ferentes / hic steterant mali
quedam [arbores ] et florum gloria commendabiles sunt et fructus ‥ deliciis commendabiliores, ut pirus et ~us
hec ~us, A.apultre
~us Armeniaca ‥a abricok
~us Catonea ‥a quince tree
~us Persica ‥a peche tree
~us medica, an orege tre
~us punica,a pomgarnet tre
turgida ventosis deponens carbasa malis
artemon,obersegl vel ~us navis
in rate triste mălum, cum frangit navita mālum
navis per mare velificat in forma crucis virga trans ~um posita
armis etiam sit munita et securi qua ~us [gl.: ] abscindi possit tempestate emergentemast
cum fuisset in medio maris, simia sacculum apprehendens cum auro ~um navis ascendit
- 1. paal, balk in een toren of wijnpers;
- 2. mast v.e. schip.
- 1. moreel slecht, gemeen, laag [servus; mores; fraus; ingenium];
- 2. oneerlijk, onbetrouwbaar, vals [auctor; ambitio onoprechte eerzucht; fides kwade trouw];
- 3. (pol.) kwaadgezind, vijandig gezind [cives];
- 4. (poët.) ondeugend, schalks [puella];
- 5. onbekwaam, ondeugdelijk [philosophi; poëta];
- 6. gebrekkig, onbruikbaar [versus];
- 7. ongeschikt, zwak in een gevecht; ➤ boni malique;
- 8. onbetekenend, waardeloos, minderwaardig [vinum]; ➤ -o genere natus;
- 9. lelijk van uiterlijk; ➤ ancilla formā -ā;
- 10. slecht, ongunstig, nadelig, ongelukkig [valetudo; nuntius slecht nieuws; pugna; exitus; fatum; facinus schandelijk]; ➤ in peiorem partem mutari een ongunstige wending nemen; in peius ruere verergeren;
- 11. schadelijk, verderfelijk [exemplum; gramina giftig; carmen smaaddicht; avis onheilspellend; lingua betoverend; res straf];
- 12. (poët.) lastig, drukkend [tempestas; tussis; aetas ouderdom (itt. bona aetas jeugd)].
蘋果樹。— Assyria vel Medica 佛手。芬柑樹。— Cydonia 木瓜樹。— Persica 桃樹。
Suggest a Translation
See an image
惡。不善。損人者。Pondus malum 秤不公平。Forma mala mulier 醜看之婦。Herbae malae 巫草。Mala avis 凶兆之鳥。Mala aetas 老時。Malam aetatem exigere 窮度曰。
Suggest a Translation
See an image
Πονηρία, ἑκούσιος κακοποιΐα, δι᾽ ἣν καὶ ὁ διάβολος πονηρὸς λέγεται.Paulinus Natali 4. de Exorcista :
Idem Natali 5 :Inde gradum cepit, cui munus voce fideli Adjurare Malos, et sacris pellere verbis.
Natali 7 :Non tulit hæc Malus ille diu ; sed inhorruit atris Crinibus, etc.
Carmen iambicum vetus edit. a Barthio lib. 34. Advers. cap. 1 :..... Velut illi qui meruere Vasa Malis fieri.
Ita passim Tertullianus lib. de Pœnitentia cap. 5. lib. de Patienta cap. 11. 14. de Cultu feminarum cap. 5. lib. 2. ad Uxorem cap. 6. Idem Paulin. Epist. 4. ad Severum, Cyprianus de Orat. Dom. cap. 10. Chromatius Aquileiensis Concione 1. in D. Matthæum, Olympiodorus in Ecclesiast. cap. 8. Commodianus Instit. 44. 57. 62. etc.Cursu vagante lubrico infortunio Tentationibus Mali.
Malum, in Oratione Dominica,
Sed libera nos a malo, Patrum plerique intelligunt. Origenes, sive quis alius in Orat. Domin. :
Ὁ δὲ μὴ εἰσελθὼν εἰς δίκτυα πειρασμοῦ, ἐῤῥύθη ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. Πονηρὸς δέ ἐστιν ὁ διάβολος, οὐ φύσει ἀλλὰ προαιρέσει· οὐ γὰρ τῶν ἐκ φύσεώς ἐστιν ἡ πονηρία, ἀλλ᾽ ἐξ αὐτεξουσίου κακίας καὶ προαιρέσεως γίνεναι. κατ᾽ ἐξοχὴν δὲ οὕτωSic quoque Chrysostomus, Euthymius, Theophylactus, Petrus Damianus, etc. Quin etiam hæc verba Joannis Epist. 1. v. 17.καλεῖται, διὰ τὴν ὑπερβολὴν τῆς κακίας.
Maufés,enim dicuntur Scriptoribus vernaculis medii ævi, quasi
malefici, (nam
malefacti, quod turpi et putida ut plurimum figura donentur, unde efficta postmodum etiam hodie in usu vox,
Mauvais, qua res quæpiam mala denotatur. :
Chron. BertrandiSeignor, dit-il, ceanz a un Maufé.
du GuesclinMS. :
Rursum :Il ne croit nostre Loy neant plus que li Maufés.
Rampoient contre mont en huant com Maufés.
Robert de Bourronen son Roman
de MerlinMS. :
S'empartent del Chastel, et commandent as Maufés tous cheus, qui y remainent.Vide Notas nostras ad Joinvillam pag. 106.
- MAL-; it adopts as comp.and sup.pēior,us, gen.ōris, and pessimusPED; bad, not good: philosophi: leges: mores, S.: consuetudo, improper, H.: opinio de vobis, unfavorable: pugna, unsuccessful, S.: pudor, false, H.: crus, deformed, H.: Laurens (aper), unsavory, H.: via peior, H.: pessima munerum Ferre, H.—Morally bad, wicked, criminal, depraved, mischievous, malicious: mater, Quod nil praeter pretium dulcest, T.: auctor: fures, H.: repudiatus malis suasoribus: libido, L.: malā vitīs incidere falce, V.—Plurm. as subst: regibus boni quam mali suspectiores sunt, S.—Bad, unfortunate, injurious, destructive, pernicious: Peiore rex loco non potis est esse, T.: pestis: mala copia sollicitat stomachum, overloading, H.: virus, V.: cicuta, H.: Iuppiter, i. e. unwholesome, H.: avis, ill-boding, H.—In imprecations: Abin hinc in malam rem? to the mischief, T.: in malam crucem, T.: malarum quas amor curas habet oblivisci (i. e. curarum, quas, etc.), H.—As substn.: peius victoribus quam victis accidisse, greater evil, Cs.; see also 1 malum. —Neut. sing. As adv.: malum responsare, unacceptably, H.
- , μηλέα, an apple-tree, V.
- 1 MAC-, an upright pole, beam, mast: antemnas ad malos destinare, Cs.: malum erigi imperavit: altus, V.: saucius, injured, H.: summo malo, O.—A standard, prop, staff: in circo instabilis, L.: turrium mali, Cs.
-
…civitate profugisse et Romam ad senatum venisse auxilium postulatum, quod solus neque iure iurando neque obsidibus teneretur. Sed peius victoribus Sequanis quam Haeduis victis accidisse, propterea quod Ariovistus, rex Germanorum, in eorum finibus consedisset tertiamque partem…
Julius Caesar, Gallic War
-
…signa laturi dicantur, nihil se ea re commoveri scire enim, quibuscumque exercitus dicto audiens non fuerit, aut male re gesta fortunam defuisse aut aliquo facinore comperto avaritiam esse convictam. Suam innocentiam perpetua vita, felicitatem Helvetiorum bello…
Julius Caesar, Gallic War
-
…varium et mixtum et turbulentum ; qui iam pridem premuntur, qui numquam emergunt, qui partim inertia, partim male gerendo negotio, partim etiam sumptibus in vetere aere alieno vacillant, qui vadimoniis, iudiciis, proscriptione bonorum defetigati…
Cicero, in Catilinam
-
…quidem hanc sentinam urbis eiecerit uno me hercule Catilina exhausto levata mihi et recreata res publica videtur. quid enim mali aut sceleris fingi aut cogitari potest quod non ille conceperit quis tota Italia veneficus, quis gladiator, quis latro…
Cicero, in Catilinam
-
…malesuada Fames, ac turpis Egestas, terribiles visu formae Letumque, Labosque ; tum consanguineus Leti Sopor, et mala mentis Gaudia, mortiferumque adverso in limine Bellum, ferreique Eumenidum thalami, et Discordia demens, vipereum crinem vittis…
Vergil, Aeneid
-
…per societatem periculi reliquos illius potentia tegeret. Alii Tarquinium a Cicerone inmissum aiebant, ne Crassus more suo suscepto malorum patrocinio rem publicam conturbaret. Ipsum Crassum ego postea praedicantem audivi tantam illam contumeliam sibi ab Cicerone inpositam. Sed…
Sallust, Catilina
-
…dives poscebatur humus, sed itum est in viscera terrae quasque recondiderat Stygiisque admoverat umbris, effodiuntur opes, inritamenta malorum. Iamque nocens ferrum ferroque nocentius aurum prodierat prodit bellum, quod pugnat utroque, sanguineaque manu crepitantia concutit arma…
Ovid, Metamorphoses
-
…agrum colundo aut venando, servilibus officiis, intentum aetatem agere ; sed, a quo incepto studioque me ambitio mala detinuerat, eodem regressus statui res gestas populi Romani carptim, ut quaeque memoria digna videbantur, perscribere, eo…
Sallust, Catilina
-
…vices. haec tibi vulgaris istos compescet amores, nec nova quaerendo semper amicus eris. haec ego non rumore malo, non augure doctus ; vidi ego me quaeso teste negare potes vidi ego te toto vinctum languescere collo et…
Propertius, Elegies
-
…. Piso, adulescens nobilis, summae audaciae, egens, factiosus, quem ad perturbandam rem publicam inopia atque mali mores stimulabant. Cum hoc Catilina et Autronius circiter Nonas Decembris consilio communicato parabant in Capitolio Kalendis Ianuariis L .…
Sallust, Catilina
MALUS[NAVIS]
MALUS, O´CULUS. [FASCINUM]
The mast of a ship. See navis.