manerium

manerium, ~ius, ~ia [AN maner < manere] 1 place in which one remains, dwelling: a town house. b manor house. a inter civitatem et xviij ~ia qui in Hereford reddunt firmas suas, computantur cccxxxv li. et xviij s. DB I 179ra; charta comitis Lancastrie ‥ de ~io Novi Templi MGL I 535.  b 1277 faciat habere Alienore regine Anglie ‥ xx quercus ad latas inde faciendas ad opus ~ii sui de Lindhurst Cl 94 m. 11; 1376 (v. fortelitium a); ubi ‥ constructum est ~ium nostrum quod Hayholme nuncupamus Meaux I 96; in edificacionem ~ii de Shene Ps.-Elmh. Hen. V 13; ipsum venerabilem patrem in majorem sui despectum ad ~ium suum de Bisshopthorpe adduci fecerunt Chr. Pont. Ebor. C 432; 1523 (v. fortelitium a). 2 manor; b (w. spec. appurtenances); c (w. ref. to tenant); d (dist. as integrum, partitum, or partibile); e (as part of another manor); f (~ium causa laudis) courtesy manor; g (de ~io as surname). a1072 sciatis me concessisse ‥ abbati Adwino et monachio Westmonasterii ~ium suum de Aldenham Regesta I p. 120; 1082 concedimus ecclesiae ‥ hos infrascriptos ~ios Ib. p. 122; in Rouecestre habuit episcopus ‥ quater xx mansuras terrae quae pertinent ad Frandesberie et Borcstele propria ejus ~ia DB I 5vb; xv homines ‥ pro xv ~iis tenebant DB I 269vb; etc. (v. drengus); c1150 cum quibus libertatibus G. Ridellus avus eorum et G. Ridel uxor sua illum ~ium tenuerunt una die et una nocte Ch. Chester 40; 1230 per extensionem manerorum Pipe 164; 1285 unam ~iam CalCh II 289; 1292 in iiijxx et xvij quarteriis avene emptis in ~ia de Dumbeltone xvj li. xiij s. iiij d. Comp. Worc. 12; 1329 diversis cimentariis, carpentariis, et aliis diversis operariis, operantibus per duos annos, circa facturam manerii de Tornbery iiijxxv li. xviij s. viij d. ExchScot 259; in villagiis juxta Warwicum, ubi circa ~ia populi erant trucidati J. Rous Hist. Reg. Angl. 104.  b ad istum ~ium pertinet habere ‥ iiijxx caretedes lignorum et paisson’ iiijxx porcorum DB I 68ra; hi v ~ii ‥ cum suis berewicis reddebant ‥ xxxij li. DB I 272va; in B. ipse A. habet j ~ium sine haula DB I 307va; a1141 unam ~iam in Wyrhale, Caldhers nomine, cum omnibus rebus eidem ville pertinentibus Ch. Chester 37; incepit etiam eodem anno ~ium de Northholm, ubi nunquam fuit prius ~ium sed jacuit velut pastura Whittlesey 156; 1411 apud Hicham totum ~ium, excepto antiquo stabulo et columbari Lit. Cant. III 116.  c de dominicis ~iis regis DB I 172 (v. dominicus 4a); cum regalibus ~iis ‥ inter firmam regalium maneriorum DB I 238ra; de dominio ~io DB II 409b (v. dominius); si etiam ~ium ‥ de dominio et firma regis sit (Leg. Hen. 91) GAS 607; capellano perpetuo divina celebranti infra ~ium archiepiscopale prefate ville T. Stubbs Chr. 402; duo precipua monachorum ~ia selegit in usus proprios Devizes f. 40r p. 69; Bracton 212 (v. capitalis 8c); 1307 ~ium decanale (v. decanalis).  d hoc ~ium cum integrum fuit valuit xv li. ad numerum DB II 281b; 1241 ita quod illud ~ium nunquam postea partitum fuit, nec est partibile Gavelkind 178.  e hoc ~ium tenuit A, ‥ hoc ~ium fuit et est membrum de Otone DB I 216vb; hoc ~ium comes T. tenuit et jacuit in Potone ~io proprio comitissae DB I 217vb.  f 1343 unum mesuagium et una carucata terre ‥ in Hertrugg’ in dicto comitatu Berk’ causa laudis vocate [sic] ~ium de Hertrugg’ Cl 174 m. 24.  g 1198 Ricardus de ~io Pipe 66. 3 manor court. si inter aliquem et firmarium suum ‥ controversia oriatur ‥ in ipso ~io sit de cetero sicut in ceteris. si quis ‥ firmam in feodo teneat ‥ satisfaciat domino in curia sua vel in curia domini de quo ipsum feodum est (Leg Hen. 56. 1) GAS 575; 1246 placita ~iorum Becens[ium] in Anglia de termino de Hokeday SelPlMan 6; s1456 concessiones facte ‥ [aliquibus] personis de essendo justiciarios ‥ infra terras ~ii Hybernie (Billa) Reg. Whet. I 255. 4 condition in which something remains, manner, mode. quod apostolus faciat hic mentionem de duabus ~iis dulcedinis. fortasse una ~ia illa est quam in his diebus gustastis Ailr. Serm. 272A; 1241 non tenetur ‥ placitare ‥ nisi infra libertatem ‥ nec de placito terre nec corone nec de alio ~io placiti CurR XVI no. 1813.