manere

manere [CL] 1 (trans.) to await, to remain with or among. quanta putas eos ~ere tormenta qui illos affligebant injusti? Bede Prov. 974; 974 cum universitatem generalis massae †metam [v. l. meta] ~eat certa visibiliaque ‥ temporalia, invisibilia vero perpetua, restat †unusquemque [v. l. unusquisque] ‥ CS 1301; hicque mos [sc. vita peregrina] cum plerosque tum vehementer adhuc ~et Hibernos Osb. V. Dunst. 6; c1050 cum cunctos ~eat sors inrevocabilis horae MS Corpus Christi Coll. Camb. 57 f. 94v; numquid et hos cineres gloria multa manet? L. Durh. Dial. IV 422; de mirabilibus que Rome quondam fuerunt vel adhuc sunt et quorum vestigia presens memoria hodieque ~et Greg. Mir. Rom. prol.; 1168 nostrates ~et, quod sine dolore non eloquor, hec ignominia sempiterna J. Sal. Ep. 267 (252); quem ~eat confusio Andr. S. Vict. Dan. 60; 1294 dicunt quod W. L. ~et uxorem apud A. et nihil facit domino CourtR Ramsey 214. 2 (intr.) to remain in the same place. b (inf. as sb.) (act of) remaining in the same place. per vj diebus lactis similitudinem habens ~et semen in vulva Theod. Laterc. 13; sed manet in tempis paradisi hactenus heros Aldh. VirgV 272; veniens ‥ ad cenobium quod dicitur Colodesbyrig ~ensque ibi aliquod dies ‥ cepit ‥ maritima loca circuire V. Cuthb. II 3; care dico “măne”, cum debeo surgere māne Serlo Wilt. 2. 72.  b 790 mittite tamen mihi litteras de itinere vel ~ere domini regis nostri, de pace vel praelio Alcuin Ep. 8. 3 to dwell. b (pr. ppl. as sb.) dweller, inhabitant; c (as freeman or lord); d (as bondman). accito ‥ urbis Lundoniae, in qua tunc ipse ~ebat, episcopo Bede HE IV 11 p. 226; Guthlac exsurgens sub testudine tecti quo sederet ventinulam posuit; volucres vero, quasi adepto propriae mansionis loculo, illic ~ere coeperunt Felix Guthl. 39; in inland Sancti Martini ~ent vij bordarii cum dimidia caruca (Kent) DB I 2rb; c1168 mercatores extra regionem Scotie ~entes Regesta Scot. 26; Johannes Baptista ‥ non audebat adhuc ~ere [ME: wunien] inter homines AncrR 52; tantam ‥ faceciam in domum suam habere ita ut emulacionem longe ~entibus populis ingereret Eul. Hist. II 320; tenementi, in quo nunc ~et W. B. Ac. Obed. Abingd. 120.  b quicunque ~ens in villa [Dovore] assiduus reddebat regi consuetudinem DB I 1ra; 1201 R. M. fugit pro illa burgeria et fuit ~ens apud B., ideo [B.] in misericordia SelPlCrown 5; 1249 venire faciat xij ‥ ad recognoscendum ‥ si R. separatus fuit ab astro G. patris sui in vita ipsius G. et ~ens fuit [alibi] CurR XIX 880; 1314 venditis domino ~enti et Taldo mercatoribus (DL MinAc) EHR XLII 197; annunciatur circumquaque ~entibus deicolis Flete Westm. 40; 1475 cujus custume bina pars est de extramanentibus dictam regalitatem et tercia pars de ~entibus infra regalitatem spectantibus episcopato Sanctiandree ExchScot 319.  c 1335 ego Egidius de Hikelton ~ens in Wamesworth dedi ‥ Hugoni filio Ricardi Gervays de Wamesworth tres rodas terre Deeds Warmsworth Hall Doncaster no. 7.  d nec servi, nec obligati raciocinio, nec ~entes tali sollicitudini obligati recipiendi sunt ad religionem Ockham Pol. II 479. 4 (as sb. f. or n.) unit of arable land, hide. 687 trado ‥ terram quae appellatur Ricingahaam, Budinhaam ‥ et †campo [MS: in campo] in silva quae dicitur Uuidmundesfelt quae simul sunt conjuncta xl [MS altered from lxxv] ~entium usque ad terminos CS 81; 697 ego W. rex Cantuariorum ‥ terram nominatam Hæg xl ~entium ‥ abbatissae Eabbae ‥ perdonavi Ch. Minster-in-Thanet 46; 767 terram xxx ~entium in Middilsaexum ‥ concedens donabo CS 201; 774 (11c) terram monasterii ‥ xxj ~entia CS 217; 805 est ‥ terra illa conposita in occidentali parte xv ~entium CS 322; 812 terrae particula duarum ~entium, id est an sulung ubi ad incolis Grafon Eah vocitatur CS 341; 833 (14c) has x ~entes prout illis placuit dividendas dimisit CS 410. 5 to continue to be. a (in spec. condition); b (in office); c (in nature or attitude). a ergo Christo in commune / adempti a discrimine / gratis dicamus dulciter / manenti immortaliter! (Aldh.) Carm. Aldh. 1. 196; Angulus ‥ ab eo tempore usque hodie ~ere desertus ‥ perhibetur Bede HE I 15 p. 31; occulta ~et lux ‥ meritorum Gir. TH intr. p. 5; appellatione autem pendente, ‥ omnia ~ent in eodem statu Ric. Angl. Summa 37 p. 87; pro tali peccato quo apud ecclesiam continue ~sit et remanet reus Conway Def. Mend. 1416 (recte 1316); multo tempore ‥ ~sit regnum sine capite Eul. Hist. I 50.  b 955 (12c) ego Wulfsige episcopus hujus fulcitor largitionis cruciferens in Christo ~si CS 905; dux ibi, Pluto, mănes, ubi terrent tristia Mānes Serlo Wilt. 2. 75; nullus papa ~ens papa potest errare pertinaciter contra fidem Ockham Dial. 469; 1474 ~ebat tunc in officio supprioris ‥ Willelmus Lit. Cant. III 291.  c 705 tantum ut omni modo in eodem sensu tecum semper ~eam Wealdhere Ep. 23; apri ‥ ac lupi qui, cetero corpore in ferarum natura ~ente, hominum facies habuerunt Lib. Monstr. I 41; ibi quondam in reclusu manxit Christo dedita Hil. Ronce. 1. 81; plausus [sc. Christus] plorat ne maneas [ecclesia seu anima] in lamentis J. Howd. Cant. 342; de adventu ‥ clerici ~ens incertus, presentem literam ‥ direxi FormOx 238. 6 to remain in existence, to persist: a (w. ref. to customary, legal, or testamentary provision); b (in acc. absol. or abl. absol.); c (of abstr.). a 749 concedo, ut monasteria ‥ a ‥ vectigalibus ‥ servientes absoluti ~eant CS 178; 956 ~eat igitur meum hoc immobile donum perpetua libertate munitum ‥ excepto CS 945; 1162 quecumque ‥ adipisci poterint ‥ perpetuo eis jure ~sura statuimus Regesta Scot. 195; 1219 quod terra nostra ~ebat de feodo suo RL I 34; a1258 quod plene ~eant eisdem consuetudinibus ad hundredum et alibi quibus tempore alicujus predecessorum meorum uti consueverunt (Ch. Dunster) EHR XVII 288; 1559 ut ecclesiarum vicarii prout singulis eorum ~ebit, cum suis parochianis ‥ rationem ineant Conc. Scot. II 174.  b 679 ~entem hanc donationis chartulam in sua nihilominus firmitate CS 45; 686 ~ente hac cartula Ch. Minster-in-Thanet 7.  c ~sit namque haec Christi capitis membrorumque consonantia suavis donec Arriana perfidia ‥ Gildas EB 12; in deitate manet quoque substantia triplex Aldh. VirgV 39; ut justitia ejus ~eret in saeculum saeculi Bede HE II 1 p. 77; 779 cum istis aeternaliter sine fine ~sura alta polorum regna et ‥ paradisi amoenitas CS 230; ut jam nullam ejus positivam esse designationem dicendum sit ~entibus transumptivis Balsh. AD rec. 2 42; ~ent ergo duo principia sub primo principio, natura et voluntas, quorum neutrum alteri subjectum est Ps.-Gros. Gram. 11; ecce vult hic, quod intellectus post mortem ~et Baconthorpe Quaest. Sent. 4a.. 7 (of natural material or artefact) to remain fixed or static. crede mihi, res nulla manet sine me moderante Aldh. Aen. 4 (Natura) 1; patuerunt septa sacelli, quae crucis in speciem pulchre fabricata manebant Æthelwulf Abb. 711; domus ‥ porticibus ‥ subfulta manebat Ib. 715; sit enim linea GD rationalis ~eantque precedentia, utraque A et B mediata Adel. Elem. X 66; ostende qualiter cavari valeat / ariste spiculum si mucro maneat Walt. Wimb. Carm. 401; templum Hierosolymorum ‥ ~serat annis mc et duobus Eul. Hist. I 153. 8 to remain when something has been taken away, to be left over. hujus igitur radice quadrata accepta, quae est 8, ab ea medietatem radicum 5 subtrahas, et ~ebunt 3 Rob. Angl. (I) Alg. 72. 2.