munus
munus, a service, office, post, employment, function, duty
to fulfill the duties and tasks of a consul
to bestow a gift upon someone
- I Lit.: munus significat officium, cum dicitur quis munere fungi. Item donum quod officii causā datur, Paul. ex Fest. p. 140 Müll. (cf. infra): munus curare, to discharge an office, Plaut. Truc. 2, 4, 76 (427): octo munus hominum fungi, id. Men. 1, 4, 5 (223): administrare, Ter. Ad. 764: munus atque officium, Cic. Font. 7, 15: rei publicae, a public office, id. de Or. 1, 45, 199: belli, Liv. 24, 35: de jure respondendi sustinere, Cic. Brut. 30, 113: rei publicae explere, id. Prov. Cons. 14, 35: vigiliarum obire, to perform, Liv. 3, 6: officii, the performance of a duty, Cic. Sen. 11, 35: tuum est hoc munus, tuae partes: a te hoc civitas exspectat, duty, office, obligation, id. Fam. 11, 5, 3: principum est resistere levitati multitudinis, id. Mil. 8, 22: vitae, id. Sen. 11, 35: senectutis, id. Leg. 1, 3, 10.—
- B Esp., = onus, a duty, burden, tribute: cum hoc munus imponebatur tam grave civitati, Cic. Verr. 2, 5, 20, § 51: id quoque munus leve atque commune Mamertinis remisisti, id. ib. 2, 5, 21, § 52: dum ne quis eorum munere vacaret, Liv. 25, 7, 4: non enim detractionem eam munerum militiae, sed apertam defectionem esse, id. 27, 9, 9.—
- II Transf.
- A A work: majorum vigiliarum munus, Cic. Par. prooem.: solitudinis, a work, book, written in solitude, id. Off. 3, 1, 4.—
- B A service, favor: huc ire licet atque illuc munere ditium dominorum, Sall. Orat. Licin.; Cic. Fam. 10, 11, 1.—
- 2 In partic., the last service, office to the dead, i. e. burial: pro hominis dignitate amplo munere extulit, Nep. Eum. 4, 4 (dub.; al. funere): suprema, Verg. A. 11, 25: supremum mortis, Cat. 101, 3: debita, Val. Fl. 3, 313: fungi inani Munere, Verg. A. 6, 885: cineri haec mittite nostro Munera, id. ib. 4, 624.—
- C A present, gift (syn.: donum, praemium): bonum datum deorum concessu atque munere, Cic. Univ. 14: mittere alicui, id. Verr. 2, 4, 27, § 62: mittere aliquid alicui munere, to send one something as a present, Plin. 37, 5, 19, § 74 (al. muneri): quasi totam regionem muneri accepissent, had received as a present, Tac. A. 14, 31: aliquem munere donare, to present one with a gift, Verg. A. 5, 282: dare muneri aliquid alicui, to give one something as a present, Nep. Thras. 4, 2: munera Liberi, i. e. wine, Hor. C. 4, 15, 26: terrae, id. ib. 2, 14, 10: Cereris, bread, Ov. M. 10, 74; cf.: gratae post munus aristae, Juv. 14, 183: quem munere palpat Carus, i. e. a bribe, id. 1, 35.—
- 2 In partic.
- a A public show, spectacle, entertainment, exhibition, esp. a show of gladiators, which was given to the people by the magistrates, and generally by the aediles, as an expression of gratitude for the honorable office to which they had been elected (cf.: ludus, spectaculum): erat munus Scipionis, dignum et eo ipso et illo Q. Metello, cui dabatur, Cic. Sest. 58, 124: munus magnificum dare, id. Q. Fr. 3, 8, 6: praebere, id. Sull. 19, 54: functus est aedilicio maximo munere, i. e. gave a splendid exhibition, id. Off. 2, 16, 55: edere, Suet. Tit. 7: venationes, quae vocantur munera, Lact. 6, 20: munera nunc edunt, Juv. 3, 36; 4, 18.—
- b A public building for the use of the people, erected at the expense of an individual: Pompeii munera, the theatre, Vell. 2, 130, 1: aut ubi muneribus nati sua munera mater Addidit (i. e. theatro Marcelli porticum Octaviam), Ov. A. A. 1, 69.—
- c Transf., of the structure of the universe: effector vel moderator tanti operis et muneris, Cic. Tusc. 1, 28, 70.
II) die Leistung als Akt der Gefälligkeit, eine Gefälligkeit, A) die Gefälligkeit = der Liebesdienst, die Gunstbezeigung, Gnade, 1) im allg.: munera ditium dominorum, Sall. fr.: infinita munera, Planc. in Cic. ep.: neque vero (tenuis, der Arme) verbis auget suum munus, si quo forte fungitur, seinen etwaigen Gegendienst, Cic.: me fatebor muneris esse tui, ein Werk deiner Gnade, Ov.: ebenso sui muneris rem publicam facere, Tac.; u. occuparent ipsi suum munus facere, Liv. – dah. (poet.) munere alcis rei (wie in Prosa beneficio alcis rei), mit Hilfe, vermittelst einer Sache, zB. lanae, Verg.: sortis, Ov. – 2) insbes., der letzte Liebesdienst gegen einen Toten (Tränen, Wehklagen, Leichengeschenke, bes. Bestattung der Gebeine usw.), munera suprema, Verg.: inani fungi munere, Verg.: inania morti munera dant lacrimas, Ov.
B) die Gefälligkeit = das Geschenk mit einem bestimmten Zweck, als Gabe der Gnade, Liebe od. des Herkommens (während donum jede Gabe), die Spende, 1) im allg.: m. nuptiale, Liv. u. ICt.: m. natalicium, Val. Max.: munus locuples, Nep., dives, Ov.: dare (alci) munus, munera, Catull., Cic., Liv. u.a.: dare munus in exsequias, Tibull.: alci munus mittere, Cic.: alci alqd muneri mittere, Nep.: alqm munere donare, Verg. u. Suet.: alqd od. alqm (servum) alci muneri dare, Nep. u. Suet.: afficere alqm magnis muneribus, jmdm. gr. G. zufließen lassen, Nep. (vgl. unten no. 2, b, α): alqd alci muneri offere, Suet.: alqd muneri accipere, Suet. – velut dei munus, Iustin.: munera Bacchi od. Liberi, v. Wein, Verg. u. Hor.: munera terrae, v. Ackerfrüchten, Hor.: munera Cereris, v. Brot, Ov. – übtr., opusculum, maiorum vigiliarum munus, eine Spende, Frucht meiner größeren nächtlichen Anstrengungen, Cic.: so auch nullum opus otii, nullum solitudinis munus, Cic. – 2) insbes.: a) Opfergabe, Opfer, α) für die Götter, munus divae perficere, Verg.: munera ferre templis, Verg. – β) für die Toten, Leichengeschenk, Leichenspende, Totenopfer, munera praeferentes, Suet.: cineri haec mittite nostro munera, Verg.: alqm postremo donare munere mortis, Catull. Vgl. Thiel Verg. Aen. 4, 623 sqq. p. 415. – b) Spende der Magistrate an das Volk, u. zwar: α) Schauspiele u. andere öffentliche Belustigungen, Festspiel, popularia munera, Cic.: monumenta, munera, triumphi, Cic.: venationes, quae vocantur munera, Lact. – übtr., hoc munus aedilitatis meae populo Romano amplissimum pulcherrimumque polliceor, v. der Anklage gegen Verres, Cic.: ad quae si es, ut debes, paratus, plurimis maximisque muneribus et nos amicos et cives tuos universos afficies, so ist das das umfassendste u. schönste Fest, das du nicht allein uns, deinen Freunden, sondern auch deinen Mitbürgern allen bereiten kannst, Cic. – insbes., αα) ein Gladiatoren-, Fechterspiel, vollst. m. gladiatorium, Cic. u.a., u. vorzugsw. bl. munus, Cic. u.a., wie m. gl. u. bl. m. edere, Liv. u.a.: gl. m. dare, Liv.: m. magnificum dare, Cic.: magnificentissimum aedilitatis munus edere, Vell.: m. praebere, v. den Gladiatoren selbst, Cic. – ββ) Wasserkünste, Frontin. aqu. § 3; § 23; § 78 sqq. – β) ein öffentliches, für das Volk erbautes Gebäude, Pompeii munera (Theater), Vell.: ubi muneribus nati sua munera mater addidit, dem Theater des Marcellus einen Portikus (porticus Octavia gen.), Ov. – u. dav. viell. übtr. vom Weltgebäude, etwa Schaugebäude, Cic.: architectus tanti operis tantique muneris, Cic.; vgl. Klotz Cic. Tusc. 1, 70. – ➳ Archaist. Dat. Sing. munere, Lucil. 166: Abl. moenere, Varro LL. 5, 141.
dum ab omni ~ere saecularium functionum efficiuntur immunes(
jamque funibus subvecte stabant scale plures proceritate in celum minantes, quibus manus artificum queque ~us exequeretur injunctum
scio quod si rex tuus angariis, parangariis, ‥ ceterisque sordidis et extraordinariis ~eribus ecclesiam decreverit pregravare, quamplures episcopos hujus rei fautores inveniet
collata fuit villa de Kyrkenes ‥ absque omni ~ere et onere, et exactione regis
ipse ‥ excepto cantandi vel legendi ~ere et aliud in mandatis ab apostolico papa acceperat
presbiter interea baptistae munere functus, / quem novo incesti pulsabat mania demens / sacrilegium patrare nefas cum clamore latrans
omne sacrificium quod nos dicimus ~us ecclesiasticum, et opus ecclesiasticum et ~us rogificum ‥ reddatur
metuens ne sub tali scandalo ‥ fieret animarum destitutio ad orationis ~us animum intendit
ceterum spectat ad ~us episcopi ut, si videat naufragari innocentiam, et manu et lingua occurrat
recolens ‥ quoniam susceperat doctoris et pastoris officium, predicationis ~us implebat
postridie calendas Octobris ~us procancellariatus ‥ vacabit
nimirum felicem se reputans, si in hujuscemodi proposito fati ~us impleret
~erum dies, remunerationes militum
stipendia, ~era
fidelis vite ~us martirium acceperunt
dies ~erum, punitio reorum
utinam haberem aliquid digni ~eris, quod offerrem huic
munera nunc largire, rudis quo pandere rerum / versibus aenigmata queam clandistina fatu
jussit revelli sepulchrum pretiosa ibidem ~era conditurus
Dominus ‥ non quantitatem ~eris sed devotionem offerentium semper inspicit
si nescirem me totum esse tuum et te totum esse meum, referrem gratias pro ~eribus tuis
aurum ‥ in dotem virgini et ~us nuptiale dedit
qui regem caeli redimentem saecla cruore / vendidit argenti calcatus munere demens
qui vel minis fractus vel corruptus ~eribus cessit deprecanti
nihil enim iniquius est quam ~era accipere in judiciis
acceptio ~erum in judiciis, praevaricatio est veritatis
quante venerationis apud antiquos fuit ~era respuere
manus suas excutiebat ab omni ~ere et ‥ sordes avaricie ‥ eliminabat
manus ‥ suas excussit ab omni ~ere
ex hoc purae virginitatis ~us ‥ liquet servavisse
sub lege constitutus sed Christi ~ere recreatus
aurea venturae qui quaerunt munera vitae
scimus ‥ quod episcopalis gratia Sancti Spiritus ~us est
hi qui de Castalio fonte Musarum hauriebant ~us poeticum
dans eis ~us occulte dilectionis tue
hoc ~us et hanc libertatem scripsi
qui gratuito ~ere ‥ lampades sanctorum martyrum nobis accendit
donabantur ~ere regio possessiones ‥ ad instituenda monasteria
gratie ‥ michi habende sunt illorum vice qui tantis miseriis exempti sunt meo ~ere
Filius eterni Patris et Virginis alme / natura Deus est, munere factus homo
Roberto divino ~ere episcopo Lincolnie ‥ R. comes Cestrie salutem
- 1. functie, taak, ambt, positie [civium; principum; consulare; legationis plaats in het gezantschap; militiae of militare militaire dienst; vitae]; ➤ munus explere of exsequi, munere fungi zich kwijten van; munere vacare vrij van dienst zijn (v. soldaten); functus est aedilicio maximo munere vervulde zijn taak als aedilis met veel pracht en praal; rem publicam sui muneris facere de leiding v.d. staat overnemen; munera rei publicae politieke werkkring; ~ alcis est (m. inf. of ut) het is iems. taak of bestemming;
- 2. verplichting, last, taak; ➤ munus alci imponere opleggen; liber ab omni munere; omni munere solvi;
- 3. dienstbewijs, gunst, genade; munere (m. gen.) met hulp van, dankzij [sortis];
- 4. (poët.; postklass.) laatste eer, begrafenis, ook plur. [supremum; sollemne];
- 5. geschenk, gift [nuptiale; Bacchi = wijn; Cereris = brood; Veneris = schoonheid]; ➤ alci munus mittere; alci alqd muneri dare ten geschenke; (in, pro) munere als geschenk;
- 6. (poët.; postklass.) offer(gave); ➤ munera templis ferre; cineri haec mittite nostro munera offers aan de dode;
- 7. (gladiatoren)spelen, volksfeest, meestal plur. (als gift v.e. magistraat aan het volk) [Scipionis; gladiatorium; populare]; ➤ magna munera dare (v.d. gever); munera praebere ten beste geven (v.d. gladiatoren);
- 8. (poët.; postklass.) (metaf.) (openbaar) bouwwerk; ➤ moderator tanti muneris (bedoeld wordt het heelal) (Cic.).
禮物。恩惠。事業。職分。责任。戲。戲臺。— aedilitium 羣廳之任。Tuum — est 係汝本分。Divinum munus 天主恩典。Terrae munere vesci 賴地上之物度生。Munera Liberi 酒。Sui muneris rempublicam facere 自承舉國之政。Pompeii munera 朋卑之戯臺。
Suggest a Translation
See an image
Supplices rogamus et petimus, uti accepta habeas hæc dona, hæc Munera, hæc sancta sacrificia illibata, etc.Rationem reddit ejusce appellationis Hildebertus Episc. Cenomanensis, de Officio Missæ :
Stephanus PP. in Epist. ad Pipinum tom. 3. Hist. Franc. :Munera sunt, quoniam Deus hic donatur, et inde Munerat auctorem, cui dedit auctor eas, etc.
Et Munera sancta, id est, Corpus Domini nostri J. C. in suis contaminatis vasibus, quos folles vocant, miserunt. Munerum illatio,in Concilio Valentino Hisp. ann. 1254. cap. 1. Greg. Tur. lib. 7. Hist. cap. 32 :
Adprehende pallium altaris, quo sacra Munera conteguntur, ne hinc abjiciaris.Idem de Vita PP. cap. 16 :
Ventumque est ut sanctum Munus, juxta morem Catholicum, signo crucis superposito benediceretur, etc.Fortunatus lib. 4. de Vita S. Martini :
Othlonus lib. 2. de Vita S. Bonifacii Arch. Mogunt. :Immaculata Deo cum dona imponeret aræ, Et Pater attonitus ceremonia diva sacraret, Munera vel Christi benediceret ore Sacerdos.
Attamen in Ecclesia, dum ad Communionem venerit, post omnium suppletionem erit ingressurus ad participandum Munus.Concilium Lemovicense ann. 1031. sess. 1 :
Facto consilio, cum ad horam confectionis dominici Corporis venisset, atque ex more Archiepiscopus benedictionem populo funderet, super B. Martialis nomine mentionem interseruit, ita dicens : Benedicat et custodiat vos omnipotens Deus, domumque hanc sui Muneris præsentia illustrare, atque suæ pietatis oculos super eam die et nocte dignetur aperire, amen.Ubi Editor ad marginem perperam
numinisreposuit. Anast. Bibl. in Hist. Eccl. in Leone pag. 133 :
Comedentes, de sacris Muneribus participabantur.Ubi Theoph.
Quinque mansas... in hereditatemUbi utrobique perperam(Athelnodo Ministro) concedo, ea tamen ratione, ut omni anno in solennitate S. Martini, ad vetustam Ecclesiam beatæ Dei Genitricis, in Monasterio Glastingensium, quinque congios celiæ, et unum ydromelli, et triginta panes cum pertinentibus pulmentariis, et quinque congios frumenti reddat : insuper et omne sacrificium, quod nos dicimus Munus Ecclesiasticum, et opus Ecclesiasticum, et Munus rogificum ab omni familia illius terræ reddatur, etc.
minus, pro
munus, editum. Est autem
Munus Ecclesiasticum, panis qui benedicitur, ex
Rendre le pain benit. Quid sit autem
Munus rogificum, nondum percepi ;
Dedit igitur prædictus vir ille per manum nostram jam dictæ conjugi suæ ill. villas nuncupatas ill. sitas in pago ill. quas aut Munere Regio, aut de alodio parentum, vel undecunque ad præsens tenere videtur, etc.Ubi Bignonius
munere Regio, per beneficium Regis, quod postea feudum dictum est, interpretatur. Guntherus lib. 1. Ligurini :
Si patris dominum vassalli filius acri Læserit offensa, festinet providus illum Conciliare pater. Quod si contemnet agendum, Munere privetur. Si vero audire monentem Filius indomita neglexerit aure parentem, Non erit in feudo successor idoneus illo, Ni prius accensam Domini placaverit iram.
Et illico apprehendit cappam GrosulaniConc. Aquisg. ann. 816. cap. 38. ubi de simonia :(Archiep. Mediolan.) ipsamque quassavit, dicens, Iste Grosulanus, qui est sub ista cappa, et non de alio dico, est simoniacus de Archiepiscopatu Mediolani per Munus a manu, per munus a lingua, per munus ab obsequio.
Aliud est Munus ab obsequio, aliud Munus a manu, aliud Munus a lingua. Munus quippe ab obsequio, est subjectio indebite impensa : Munus a manu, pecunia est : Munus a lingua, favor.Epist. Episcoporum Synodi Carisiac. ad Ludov. II. cap. 12 :
Munus enim est a lingua, favor : Munus a manu, donatio : Munus ab obsequio, indebita subjectio.Goffridus Vindocin. Opusc. 10. ita triplicem simoniam definit :
Simoniam a lingua, simoniam a manu, et simoniam ab obsequio.Mox addit, ubi de Abbatum consecrationibus quæ fiunt ab Episcopis, muneribus acceptis :
Est a lingua, cum publice recitatur illa promissio : fit a manu, quando charta, qua continetur, scripta ponitur super altare : fit ab obsequio, cum ipsum male promissum subjectionis obsequium servatur.Vide Petrum Damian. lib. 2. Epist. 3. initio, Gregorium VII. PP. lib. 6. Epist. 34. Steph. Tornac. Epist. 51. et Sibertum Priorem S. Pantaleonis pag. 525. et pag. 530. ubi
trivium simoniædicitur.
Munus dictum est ab officio : quoniam officium etiam Muneris nomen est. Officium autem mortuis hoc spectaculo facere se veteres arbitrabantur, posteaquam illud humaniore atrocitate temperaverunt. Nam olim quoniam animas defunctorum humano sanguine propitiari creditum erat, captivos vel mali status servos mercati in exequiis immolabant. Postea placuit impietatem voluptate adumbrare. Itaque quos paraverunt, armis quibus tunc et qualiter poterant eruditos, tantum ut occidi discerent ; mox edicto die Inferiarum apud tumulos erogabant : ita mortem homicidiis consolabantur. Hæc muneri origo.Passio SS. Perpetuæ etc. tom. 1. Martii pag. 635 :
Munere enim castrensi eramus pugnaturi.
corvatæspecies, quæ sub nomine
munerisexigebatur. Conventio inter Ludovic. Reg.
Brunetfol. 4. v° :
Omnes cives..... sint liberi et immunes ab omnibus pedagiis, vectiginalibusS. Ambros. de Obitu Valent. :(sic) et quibusvis impositionibus, Muneribus ordinariis sordidis, vel extraordinariis.
Rerum extraordinarium Munus.Consule lib. 11. Cod. Theod. tit. 16. de Extr. sive sord. muner.
Coram conestabulo nostro Arverniæ,.... sive ejus locumtenente, qui non sit de Munere dictorum baillivorum emencium, etc.Restituendum
de numeroex iisd. Lit. in Reg. 126. Chartoph. reg. ch. 130.
Reddendo ex inde pro servicio quatuor Munos census, pro salute animæ meæ ecclesiæ B. Margaretæ Bellimasus annuatim in anniversario meo faciendo.An pro Nummus ?
- 2 MV-, a service, office, post, employment, function, duty: administrare, T.: rei p., public office: munera belli partiri, L.: de iure respondendi sustinere: vigiliarum obire, to perform, L.: offici, performance: principum est resistere levitati multitudinis: militiae, Cs.: sine munere vestro, help, O.—A duty, burden, tribute: munus imponebatur grave civitati: munere vacare, L.—A work: maiorum vigiliarum: solitudinis, a book written in solitude.—A service, favor, kindness: infinitis cum muneribus.—The last service, burial: pro hominis dignitate amplo munere extulit, N.: cineri haec mittite nostro Munera, V.— A present, gift: sine munere a me abire?T.: mittere homini munera: promissum, V.: munera Liberi, i. e. wine, H.: terrae, fruits, H.: Cereris, bread, O.: munere niveo lanae alqm fallere, inducement, V.: quem munere palpat Carus, i. e. a bribe, Iu.: Munera circo In medio, prizes, V.—A public show, spectacle, entertainment, exhibition, show of gladiators(given by magistrates): magnis muneribus datis, Cs.: plebem muneribus placare: aedilicium: munera nunc edunt, Iu.
-
…initio orationis sua senatusque in eum beneficia commemoravit, quod rex appellatus esset a senatu, quod amicus, quod munera amplissime missa ; quam rem et paucis contigisse et pro magnis hominum officiis consuesse tribui docebat ; illum, cum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, veri quasi nescia quaerit. Iuppiter e terra genitam mentitur, ut auctor desinat inquiri. Petit hanc Saturnia munus. Quid faciat crudele suos addicere amores, non dare suspectum est. Pudor est qui suadeat illinc, hinc…
Ovid, Metamorphoses
-
…et modo gaudebam lapsos formare capillos ; nunc furtiva cavis poma dabam manibus ; omniaque ingrato largibar munera somno, munera de prono saepe voluta sinu ; et quotiens raro duxti suspiria motu, obstupui vano credulus auspicio, ne qua…
Propertius, Elegies
-
…per maria ac terras omnis sopita quiescant ; nam tu sola potes tranquilla pace iuvare mortalis, quoniam belli fera moenera Mavors armipotens regit, in gremium qui saepe tuum se reiicit aeterno devictus vulnere amoris, atque ita suspiciens tereti…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…iuvenem versare cubili quid relevant variis serica textilibus quae mihi dum placata aderit, non ulla verebor regna vel Alcinoi munera despicere. Saepe ego multa tuae levitatis dura timebam, hac tamen excepta, Cynthia, perfidia. aspice me…
Propertius, Elegies
-
…non ante datur telluris operta subire, auricomos quam quis decerpserit arbore fetus. Hoc sibi pulchra suum ferri Proserpina munus instituit. Primo avulso non deficit alter aureus, et simili frondescit virga metallo. Ergo alte vestiga oculis ,…
Vergil, Aeneid
-
…mihi est carius Ne istuc tam iniquo patiare animo. Minime ; quin effectum dabo. Sed numquid aliud imperas Munus nostrum ornato verbis, quod poteris ; et istum aemulum, Quod poteris, ab ea pellito. Memini ,…
Terence, Eunuchus
-
…omnibus ornatum voluisti excellere rebus. quo magis aeternum da dictis, diva, leporem. effice ut interea fera moenera militiai per maria ac terras omnis sopita quiescant ; nam tu sola potes tranquilla pace iuvare mortalis, quoniam belli…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…, ab adulescentulo Caesare victus discesserat. Res autem opportuna videbatur, quod is privatim egregia liberalitate, publice maxumis muneribus grandem pecuniam debebat. Sed ubi consulem ad tantum facinus inpellere nequeunt, ipsi singillatim circumeundo atque ementiundo, quae…
Sallust, Catilina
-
…sis sed quid videtur Hoc tibi mancipium Non malum hercle. Uro hominem. Ut falsus animi est Quam hoc munus gratum Thaidi arbitrare esse Hoc nunc dicis, Eiectos hinc nos omnium rerum, heus, vicissitudo est. Sex…
Terence, Eunuchus
MUNUS[HONORES; GLADIATORES. ]
See honores; gladiatores, p. 732.