nempe
nempe, certainly, without doubt, assuredly, of course, as everybody knows
- I Prop., in strengthening or confirming an assertion, as that which cannot be disputed, indeed, certainly, without doubt, to be sure, assuredly (cf.: nimirum, scilicet).
- 1 In laying down a premise or conclusion: non istam dicit voluptatem. Dicat quamlubet: nempe eam dicit, in quā virtutis nulla pars insit, he certainly does speak of that, etc., Cic. Tusc. 3, 20, 49: nempe incomposito dixi pede currere versus Lucili, Hor. S. 1, 10, 1: nempe enim duo genera materiarum apud rhetores tractantur, Tac. Dial. 35; Lucr. 1, 385; Cic. Fl. 37, 91; id. Fin. 4, 15, 41: si ... necesse est, nempe sequitur ut, etc., Quint. 3, 8, 23.—
- 2 (Esp. in colloq. lang.) In summing up or explaining another's meaning, no doubt, certainly, I am sure: nempe illum dicis cum armis aureis, you doubtless mean, etc., Plaut. Mil. 1, 1, 16 (16): nempe huic dimidium dicis, dimidium domi? St. Nempe sicut dicis, id. Aul. 2, 4, 14 (293); id. Curc. 1, 1, 41 (41).—
- 3 In stating a notorious or obvious fact or truth, certainly, of course, beyond question: nempe ego mille meo protexi pectore puppes, i. e. as everybody knows, Ov. M. 13, 93: nempe tulit fastus (Medea), ausa rogare prior, Prop. 5, 5, 42; Hor. Ep. 1, 10, 22: pater est mihi nempe biformis, Ov. M. 2, 663; Cic. Phil. 12, 11, 26.—
- II Transf.
- 1 In questions, to ask a more precise or emphatic statement of something already said (cf. I. 2. supra): Quid ais? Nempe tu illius servos es? Plaut. Ps. 4, 7, 73 (1175): nempe hic tuus est? really? id. Rud. 4, 4, 13 (1057): St. Vivunt, valent. Ch. Nempe uterque? do you mean? id. Trin. 4, 3, 67 (1074): nempe negas ad beate vivendum satis posse virtutem? Cic. Tusc. 5, 5, 12; id. Brut. 3, 14.—
- 2 In replies, certainly, obviously, of course, Plaut. Mil. 4, 4, 26 (1162): Pompeii tertius consulatus in quibus actis constitit? Nempe in legibus, Cic. Phil. 1, 7, 18: in quā (urbe) tandem hoc disputant? Nempe in eā, etc., id. Mil. 3, 7; Quint. 10, 2, 4; 12, 2, 16; Pers. 2, 70.—
- 3 Ironically, forsooth, namely, to be sure: respice oh mi lepos! Cl. Nempe ita uti tu mihi es, Plaut. Cas. 2, 3, 18 (234): at avus nobilis. Tuditanus nempe ille, etc., Cic. Phil. 3, 6, 16: dat mihi filiam suam; nempe quam alicui servorum ejus nupturam, Curt. 4, 11, 20; Tib. 2, 3, 28.
Domini ~e deambulatio intelligenda est per subjectam aliquam creaturam facta et, ut dicunt, angelicam
nempe feras gentes et Ponti barbara regna / Judas ad Dominum doctrinis flexerat almis
facillime cum consensu omnium potuerat invenire, ~e quia et sapientia et cunctis moribus ‥ fratres ‥ praecellebat
hoc ~e veridico potest oraculo Wulfrik ‥ proferre
nemphe,cuðlice
~e gaudium illud tam magnum est
~e res que sub tali forma significatur ‥ ipsa non est in certitudine omnimoda
sumus ~e equestres pessimi
nunc mihi forma capax glacieque simillima lucet. / nempe volunt plures collum constringere dextra
habet ~e amor semper comitem rationem
omnes fere moderni episcopi Corithe sunt; hodie ~e fere omnes intruduntur
~e imperalia non accepit insignia
studiis literarum quibus addictus fuerat ferventer adhesit. fuit ~e in sententiis subtilus
jactitaverant ~e Galli se nemini velle parcere
quis numerare valet populosis oppida turbis / ‥ / credula pandentes regi praecordia Christi? / nempe vicem Domino solvebat calce cruenta
quid ad hec Cornificius? ~e quod cujusque deficientis ingenii est ‥ criminatur
anne est una cythara in moribus nostris singulorum singulis ‥? ~e!
quis nisi pauper, et pauper spiritu? ejus ~e vox est
in tres etates dividemus, ~e etatem nature, legis scripte et gratie
- 1. dan toch, stellig, beslist, zeker, natuurlijk;
- 2. (in vragen) dan, dus, zeker; ➤ nempe tu novisti militem?
- nam+-pe.—In an assertion offered as indisputable, certainly, without doubt, assuredly, of course, as everybody knows: quos ego orno? Nempe eos, qui, etc.: Nempe incomposito dixi pede currere versūs Lucili, H.: Nempe omnia haec nunc verba huc redeunt denique, T.: pater est mihi nempe biformis, O.—In a question as to the meaning of something already said, I suppose, you mean, I am to understand: Da. Davus sum, non Oedipus. Si. Nempe ergo aperte vis me loqui? T.: nempe negas ad beate vivendum satis posse virtutem?—In a reply, certainly, obviously, of course: Ch. Nostin hanc? Annovi, nempe opinor, T.: Pompei tertius consulatus in quibus actis constitit? Nempe in legibus.—In a concession, certainly, indeed, no doubt: nempe Vir bonus et prudens dici delector, H.: scimus nempe; haeremus nihilo minus.—Ironically, forsooth, to be sure, I suppose: at avus nobilis. Tuditanus nempe ille, etc.: nempe ruberes, Viveret si quis, etc., H.
-
…ires Parvula Hinc est abrepta ; eduxit mater pro sua Soror est dicta cupio abducere, ut reddam suis. Nempe omnia haec nunc verba huc redeunt denique ; Ego excludor ; ille recipitur qua gratia Nisi illum plus amas quam…
Terence, Eunuchus
-
…provincia vestra pedem ponere et prohibiti summa cum iniuria. quo modo id tulistis acceptae iniuriae querelam ad quem detulistis nempe ad eum cuius auctoritatem secuti in societatem belli veneratis. quod si Caesaris causa in provinciam veniebatis, ad eum…
Cicero, pro Ligario
-
…, animus tamen erit sollicitus, ut nihil possit de officiis legationis attendere. sed effugi insidias, perrupi Appenninum nempe in Antoni congressum conloquiumque veniendum est. quinam locus capietur si extra castra, ceteri viderint ego me vix tuto…
Cicero, Philippicae
-
…in iudicio queri praetoris iniquitatem, quod de iniuria non addidisset haec cum praetorem postulabas, cum tribunos appellabas, nempe ; ita ; dicebas, potestatem tibi fieri oportere ut, si posses, recuperatoribus persuaderes non esse…
Cicero, pro Tullio
-
…nihil est praeter rationem, sit in una virtute finis bonorum ; sin est etiam corpus, ista explanatio naturae nempe hoc effecerit, ut ea, quae ante explanationem tenebamus, relinquamus. ergo id est convenienter naturae vivere ,…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…consilio iussurum sciebas. quid cum iussisset, tum mittere nonne poteras postulaturus eras. quando post dies xxx. nempe si te nihil impediret, si voluntas eadem maneret, si valeres, denique si viveres. praetor scilicet iussisset…
Cicero, pro Quinctio
-
…Quid quod eadem illa ars quasi Penelopae telam retexens tollit ad extremum superiora utrum ea vestra an nostra culpa est nempe fundamentum dialecticae est, quidquid enuntietur id autem appellant ἀξίωμα, quod est quasi ecfatum aut verum esse aut falsum…
M. Tullius Cicero, Lucullus
-
…. possessionis b, edd. VR possessiones HETa inimic. mearum T si etsi H praecipue meus Richter iudĩces nempe. de interitu P. Clodi add. H nempe haec est quaestio de interitu P. Clodi add .…
Cicero, pro Milone
-
…, res delata est ad centumviros, cum miles domum revenisset egissetque lege in hereditatem paternam testamento exheres filius. Nempe in ea causa quaesitum est de iure civili, possetne paternorum bonorum exheres esse filius, quem pater testamento neque…
Cicero, de Oratore