nomenclator
nomenclator, one who calls by name, a monitor
- one who calls a person or thing by name, a nomenclator; among the Romans, a slave who attended his master in canvassing and on similar occasions, for the purpose of telling him the names of those he met in the street, Cic. Att. 4, 1, 5; id. Mur. 36, 37: nomenclatori memoriae loco audacia est, Sen. Ben. 1, 3, 10; id. Ep. 19, 11; id. Ben. 6, 33, 4.—Under the emperors, a slave who told his master the names of the other slaves: servorum causā nomenclator adhibendus, Plin. 33, 1, 6, § 26.
Gregorius notarius regionarius et numenculator dixit ‥(
- 1. ‘namennoemer’ (een slaaf die zijn meester de namen moest noemen van degenen die deze ontmoette);
- 2. iem. die een ander met diens naam aanspreekt.
etiam Pontifices Romani, cujus perinde munus erat eos, qui ad mensam Pontificis invitandi erant, vocare. In Processibus Pontificis, post equum ejus equitabat cum Vicedomino, Vestiario, et Sacellario ut est in ordine Romano. Cum Pontifex Missam celebrabat, postquam dixeratNomenclatorem habuere
Agnus Dei, etc. idem Nomenclator, atque una cum eo Sacellarius et Notarius Vicedomini,
ascendebant ad altare ante faciem Pontificis, ut annueret eis scribere nomina eorum qui invitandi erant sive ad mensam Pontificis, per. Is enim invaluerat, qui etiamnum in nostratibus Ecclesiis Cathedralibus perdurat, mos, ut quoties Pontifex aut Episcopus publicam Missam celebraret, Primates ex Clero qui ei inserviebant ad altare, convivio exciperet. Idem Ordo Romanus :Nomenclatorem , sive ad Vicedomini, per Notarium ipsius, quorum nomina ut impleverant, descendebant ad invitandum, et redibant ad sedem
Deinde descendunt Primates Ecclesiæ ad accubita, invitante NotarioHunc etiam spectabat causarum discussio eorum qui ad ipsius Pontificis justitiam recurrebant. Idem Ordo Romanus :Vicedomini, et bibunt ter, de Græco primo, de Pactisi secundo, de Procovia tertio. Postquam biberint omnes Presbyteri et Acolythi per singulos titulos, redeunt ad faciendos vesperos.
Si quis autem adire voluerit, Pontificem, si equitat, statim ut eum viderit descendit de equo, et ex latere viæ expectat usquedum ab eo possit audiri, et petita benedictione, discutitur a Nomenclatore vel Sacellario causa ejus, et ipsi indicant Pontifici, et finiunt.Nomenclatorum Ecclesiæ Romanæ meminit præterea Anastasius in S. Agathone et in Constantino. pag. 53. 65. Flodoardus lib. 3. Hist. Rem. cap. 21. Leo Ost. lib. 1. Chron. Casin. etc.
Nomenculatoretiam dicitur in Synodo Romana ann. 745 :
Gregorius Regionarius et Nomenculator dixit : Deneardus religiosus Presbyter, legatus Bonifacii sanctissimi Archiepiscopi provinciæ Germaniæ directus ad vestrum sanctum Apostolatum, præ velo est et petit ingredi ; quid præcipitis ? Dictum est : Ingrediatur.Infra :
Gregorius Notarius regionarius et Nomenculator dixit,fere eadem quæ supra. Sed incertum an ideo
Nomenculatordictus hic Gregorius, quod ad Concilium invitaret, quos jubebant Patres accedere. Mabillonius in Onomastico ad calcem partis 2. Actorum SS. Benedict. sæc. 3.
Nomenclatoreminterpretatur
Notarium, forte quod Gregorius dicatur et
Notariuset
Nomenclator. Levis videtur conjectura ; unus enim et idem Gregorius duplici munere fungi potuit. Dubitari tamen vix potest, quin
Nomenclatoridem omnino fuerit qui
Notarius, in Bulla Paschalis I. PP. ann. 817. in Chronico Farfensi apud Murator. tom. 2. part. 2. col. 372. quæ data dicitur
Kal. Februarii per manus Theodori Nomenclatoris sanctæ Sedis apostolicæ; notum quippe Literas pontificias a
Notariis dariet subscribi consuevisse, ut dicitur in voce Notarius. Alius exstat locus in eodem Chronico Farfensi col. 377. ubi
Theophilactusquidam
Nomenculatorappellatur, vel
Numinculator, ut scribitur tom. 2. Annal. Benedict. pag. 736. nullo addito certæ notionis indicio ; sed et hic
Notariusomnino videtur intelligendus ; siquidem apud Baronium legimus ad ann. 817. n. 25. Literas Paschalis PP. scriptas per manum
Theophylacti Notarii et Scriniarii in mense Decembri Ind. 10. Qui in Chronico Farfensi
Nomenculatornude, hic
Notarius et Scriniariusindigitatur, nihil quippe necesse est, ut eodem tempore duos Theophylactos admittamus. De
Nomenclatoribusapud Romanos vide Hofmannum, Pitiscum, etc.
- nomen+1 CAL-, one who calls by name, a monitor(a slave who prompts his master with names).
NOMENCLA´TORFor the ordinary nomenclator, see AMBITUSVol. 1. p. 100 a. There was also a nomenclator censorius to attend upon the censor (who had no lictors): he was a freedman of the censor and held the same place as the accensus of other magistrates [ACCENSUS ]. The use of a nomenclator in the duties of the censorial office, especially in the equitum census or recognitio, is obvious. [See CENSUS; EQUITES. ] Inscriptions mentioning the nomenclator censorius may be found in Mommsen's Staatsrecht, 1. p. 359. As the censorial power passed to the emperor, it is natural that we find these attendants reappearing as: nomenclatores a censibus attached to the imperial bureau which received petitions for admission to the Equites (C. I. L. 14.3553). [See also MAGISTERA CENSIBUS ]
[G.E.M](nomenculator). A sort of usher; a slave kept by great personages, whose business it was to make himself acquainted with the names and persons of every one who was in the habit of attending his master's levees, so that when the great man met any of them out of doors, the nomenclator, who accompanied him, announced their names, and enabled him to address them personally, or pay them some little appropriate compliment; for to pass a client without notice, even inadvertently, might be regarded as an affront, and possibly be resented at the next elections ( Ad Att. iv. 1; Epist. i. 6, 50-52). In great houses, where the acquaintances and hangers-on were very numerous, the nomenclator arranged the order of precedence among the guests, announced the name of each dish as it was served up, and enumerated its peculiar excellences (Pet. Sat. 47, 8; Plin. Ep. 19; Pliny H. N. xxxii. 21). The name is properly written nomenculator, as is shown on the evidence of glosses and MSS. See Mart. x. 30, 30; Suet. Aug. 19; Calig. 41; Claud. 34.