otiosus
otiosus, at leisure, unoccupied, disengaged, unemployed, idle
ōtĭōsus, a, um, adj. [otium], at leisure, unoccupied, disengaged, unemployed, idle (class.; cf. feriatus, immunis; opp. negotiosus).
- I Of persons.
- A In gen.: nimis otiosum te arbitror hominem esse, Plaut. Truc. 1, 2, 34 (128); 40 (134): quamvis etiam maneo otiosus hic, Ter. Ad. 279: cum essem otiosus domi, Cic. Brut. 3, 10: rebus humanis aliquos otiosos deos praeficere, id. N. D. 3, 39, 93.—
- B In partic.
- 1 Without official employment, free from public affairs: quo in studio hominum quoque ingeniosissimorum otiosissimorumque totas aetates videmus esse contritas, Cic. de Or. 1, 51, 219: quem locum nos otiosi convertimus, in an interval of leisure, id. Div. 2, 30, 63: Graeculum se atque otiosum putari maluit, id. Sest. 51, 110: numquam se minus otiosum esse, quam cum otiosus, that he was never less at leisure than when free from official business, Cato ap. Cic. Off. 3, 1, 1: cum a te tua promissa flagitabam, ad urbem te otiosissimum esse arbitrabar, Cic. Fam. 3, 11, 3: cum otiosus stilum prehenderat, id. Brut. 24, 93.—
- 2 With respect to participation, quiet, unconcerned, indifferent, neutral: spectatores otiosi Leuctricae calamitatis, Cic. Off. 2, 7, 26: quidam enim non modo armatis, sed etiam otiosis minabantur, id. Marcell. 6, 18.—
- 3 Without excitement, quiet, passionless, calm, tranquil: etiam istos, quibus odio est otium, quietissimos atque otiosissimos reddam, Cic. Agr. 2, 37, 102: vide ut otiosus it, Ter. Eun. 919; Cic. Fam. 9, 25, 3.—
- 4 Of style, tedious, dull: (Cicero) lentus est in principiis, longus in narrationibus, otiosus circa excessus, Tac. Or. 22.—
- 5 That has leisure for any thing; with gen.: studiorum otiosi, Plin. H. N. praef. § 6.—Hence,
- C Subst.: ōtĭōsus, i, m., a private person, one not in official life: et facilior et tutior vita est otiosorum, Cic. Off. 1, 21, 70: otioso vero et nihil agenti privato, ... quando imperium senatus dedit? id. Phil. 11, 8, 20.—
- 2 Non-combatants, civilians: crudeliter enim otiosis minabantur, Cic. Fam. 9, 6, 3 (B. and K. otiosissimi): militare nomen grave inter otiosos, Tac. Agr. 40.—
- II Of inanim. and abstr. things, at leisure, free, idle, unemployed: otioso in otio animus nescit, quid velit, Enn. ap. Gell. 19, 10, 12 (Trag. v. 256 Vahl.): ego, cui fuerit ne otium quidem umquam otiosum, Cic. Planc. 27, 66: pecuniae, idle, unemployed (opp. occupatus), Plin. Ep. 10, 62, 1: senectus, Cic. Sen. 14, 49: his supplicationum otiosis diebus, id. Q. Fr. 3, 8, 3: quid quiete otiosius animi, Sen. Ira, 2, 13, 4.—
- B Transf.
- 1 Idle, useless, unprofitable, superfluous (cf.: ignavus, iners, desidiosus): sententiae, Quint. 1, 1, 35: sermo, id. 8, 2, 19: otiosissimae occupationes, Plin. Ep. 9, 6, 4; so, otiosum est persequi singula, Lact. 2, 4, 28; cf. Min. Fel. 23, 1.—
- 2 Quiet, free from any thing; with ab: animo nunc jam otioso esse impero, Ter. And. 842: ab animo, id. Phorm. 340: a metu, Gell. 2, 29, 9: quid est animi quiete otiosius, Sen. Ira, 2, 13, 2.—
- 3 With a quiet or gentle motion, quiet, gentle: fons vel rivus huc conveniat otiosus, flowing quietly, gently, Pall. 1, 37, 3.—Hence, adv.: ōtĭōsē.
- A Lit., at leisure, at ease, without occupation: vivere, Cic. Off. 3, 26, 97: inambulare in foro, Liv. 23, 7 fin.: sequi, Plaut. Mil. 4, 6, 8 (1223): ire, id. Ep. 5, 1, 21 (627): magnast res, quam ego tecum otiose, si otiumst, cupio loqui, id. Aul. 4, 10, 41 (771).—
- B Transf.
- 1 Calmly, quietly, without haste, gently, gradually: ambula ergo cito. Sy. Immo otiose, Plaut. Ps. 4, 1, 14 (918); cf. id. Truc. 1, 2, 66 (160) (opp. to properare): bene et otiose percoquere, Cato R. R. 76 fin.: contemplari unumquodque otiose et considerare coepit, Cic. Verr. 2, 4, 15, § 33: quaerere, id. Fin. 4, 13, 22: segniter, otiose, neglegenter, contumaciter omnia agere, Liv. 2, 57.—
- 2 Free from fear, quietly, fearlessly: ademptum tibi jam faxo omnem metum, in aurem utramvis otiose ut dormias, Ter. Heaut. 341.
ōtiōsus, a, um (otium), reich an Muße, I) eig.: a) müßig, untätig, unbeschäftigt, feiernd, geschäftslos, ohne Geschäfte, u. insbes. ohne öffentliches Amt, ohne öffentliche Geschäfte (Ggstz. negotiosus, occupatus), α) v. leb. Wesen: homo, Cic.: otiosi urbani, Pflastertreter, Liv.: homines otiosissimi, Cic.: di, die nichts zu tun haben, Cic.: bos, Hor.: quem locum nos otiosi (in einem müßigen Stündchen) convertimus, Cic.: cum otiosus (in müßigen Stunden) stilum prehenderat, Cic.: licuit Themistocli otioso esse, Cic.: Plur. subst., otiosis (Müßiggängern) locus hic non est; discede morator (Bummler), Corp. inscr. Lat. 4, 813. – β) v. Lebl.: otium, Cic.: aetas, tempus, Cic.: otiosissimae occupationes, geschäftiger Müßiggang, Plin. ep.: honor otiosus ac vacans, unverwaltetes u. erledigtes Ehrenamt, Plin. pan.: übtr., pecunia, brach daliegendes, keine Zinsen bringendes, ICt.: u. so pecuniae publicae vereor ne otiosae iaceant (Ggstz. occupatae), Plin. ep.: fons vel rivus huc convenit otiosus, in aller Gemächlichkeit, Pallad, 1, 37, 3. – b) frei von Berufsarbeiten, α) v. Pers., der Muße ergeben, den Wissenschaften lebend, literarisch beschäftigt, ein Literat, Cic. u.a.: numquam se minus otiosum esse quam cum otiosus (esset), Cic.: otiosa Neapolis, mußereich, Hor.: Plur. subst. m. Genet., studiorum otiosi, die Muße für wissenschaftliche Beschäftigungen haben, Plin. nat hist. praef. § 6. – im weiteren (üblen) Sinne, sich gehen lassend, v. Redner, Tac. dial. 18 u. 22. – β) v. Lebl., der Muße gewidmet, dies, Cic.: senectus, Cic.: u. alci otiosum est m. folg. Infin., es macht sich jmd. einen Zeitvertreib daraus, zu usw., Tac. ann. 13, 3. – c) politisch müßig, untätig, teilnahmlos, neutral, Ruhe haltend, friedsam, α) von Pers.: omnes fere socii spectatores se otiosos praebuerunt Leuctricae calamitatis, Cic.: istos otiosos reddam, will sie zur Ruhe bringen, Cic.: subst., otiosi, Neutrale, Cic. ep. 9, 6, 3; od. friedliche Bürger, Tac. Agr. 40. – β) v. Lebl., friedlich, ruhig, dignitas, Cic. Sest. 98. – II) übtr.: a) gemütlich, ohne Unruhe, ruhig, sorglos, unbesorgt, unbekümmert, animo otioso esse, Ter. u. Gell.: quin tu otiosus es, Ter.: quid otiosius quiete animi, quid irā laboriosius, Sen.: otiosum Fadium reddere, dem F. die Ruhe wiedergeben, Cic. – m. ab (von seiten) u. Abl., otiosus ab animo, Ter. Phorm. 340. – b) müßig = überflüssig, unnütz, peregrinatio, Curt.: sententiae, Quint.: sermo, Quint.: quaestio, Gell. – dah. otiosum est mit Infin. = es ist überflüssig, persequi singula, Lact. 2, 4, 28: ire per singulos, Min. Fel. 23, 1 (21, 9).
neque enim tibi sufficit a malis ~um esse, si ~us fueris a bonis
~us, quietus
altioris sunt ista negotii et ~ioris animi
~i enim est hominis, et sue indulgentis facundie, cum gesta sufficiant, verba nundinari
quare stas tota die ~us cum ad operandum Dominus te invitet?
homines ~os(v.
de ‥ ~is hominibus(v.
semper ij r[uncini ] et x an[imalia ] ~a et xxx por[ci ]
in dominio curie sunt ‥ viij vituli et ix ~a animalia et j taurus
custode ~orum boum
in stipendiis custodis ~orum pecorum xiij d.
mixtura: ‥ in liberacionibus ‥ ij carectariorum et j hominis custodientis averia ~a in ieme
averia osciosa
in dominio est una caruca et alia ~a
~us [(of windmill ]
peregrinas ‥ arborum species, quas optime tellus exhiberet, ~us cultor non exercet
quis ‥ potest accidiosus, ~us [ME: ], vel lentus existere qui respicit quam sollicitus ‥ extitit Dominus noster?sluggi
nullos ~os et sine arte vel modo vivendi in regno suo voluit tolerare
de ‥ unitate et ‥ concordia, sine quibus fides ~a torpescit
ille primo negavit, ~um dicens esse quod desiderabant
~a est lingua docentis, si gratia divina cor auditoris non inbuit
accipiam ‥ in illo vivus quidquid ab amicis poteram sperare defunctus, ut sint ~i me defuncto
utrum pronoea ‥ mundum regat ‥ an non ‥ apud nostros ut ambiguum disquiri jam est ~um
ne per ignaviam et socordiam tempora ducamus ~a
loquela mala, que est triplex: ~a [ME: ], turpis et atroxidel
actum tamen volandi nequaquam habere potest, nec tamen est in hiis potencia semper ~a
nulla substantia est ottiosa in rerum natura, sicut ergo potentie non sunt ottiose
si essent plures materie prime, cum unaqueque earum, si sit prima, sit potencia et sufficiencia ad omnes formas, omnes preter unam erunt ~e, et nihil est ~um in natura
ōtĭōsus, (9) a, um (otium), ¶ 1 oisif, qui est sans occupation, de loisir : Cic. Br. 10 ; Nat. 3, 93, etc. ; quoniam sumus otiosi Cic. Læl. 16, puisque nous avons le temps || alicui otiosum est avec inf. Tac. Ann. 13, 3, qqn a le temps de ¶ 2 [en part.] qui nʼest pas pris par les affaires publiques, loin des affaires : Cic. de Or. 1, 219 ; Off. 3, 1, etc. ; otiosa senectus Cic. CM 49, une vieillesse libre de son temps ; his supplicationum otiosis diebus Cic. Q. 3, 8, 3, pendant les loisirs que donnent ces jours de supplications || [m. pris substt ] homme éloigné de la politique : Cic. Off. 1, 70 ; Phil. 11, 20 ¶ 3 qui ne participe pas à une affaire, neutre, indifférent : Cic. Off. 2, 26 ; Marc. 18 ; Fam. 9, 6, 3 ¶ 4 calme, paisible, tranquille : Ter. Eun. 919 ; Andr. 842 ; Cic. Fam. 9, 25, 3, etc. || spatium ab hoste otiosum Cæs. C. 3, 3, 1, intervalle de temps que nʼavait pas troublé lʼennemi ¶ 5 [rhét.] qui prend son temps, qui sʼattarde : (Cicero) est otiosus circa excesus, Tac. D. 22 (Cicéron) sʼattarde dans les digressions || [en parl. du style] lent, languissant : Quint. 10, 2, 17 ; Tac. D. 18 ¶ 6 oiseux, inutile, superflu : otiosissimæ occupationes Plin. Min. Ep. 9, 6, 4, occupations les plus oiseuses, cf. Quint. 1, 1, 35 ; 8, 2, 19 || oisif, qui ne rapporte rien [en parl. dʼargent] : Plin. Min. Ep. 10, 62, 1.
- 1. vrij van werk, niet actief [homines; miles; urbani nietsnutten uit de stad]; (v. niet-lev.) vrij, zonder bezigheden doorgebracht [tempus; dies; senectus; pecunia ongebruikt]; ➤ alci -um est (m. inf.) het dient iem. tot tijdverdrijf; in foro -e ambulare;
- 2. vrij van ambtsverplichtingen, zonder publieke functie;
- 3. zich wijdend aan studie;
- 4. rustig, vreedzaam; ➤ annus ab hoste ~ niet verstoord; alqm -um reddere iem. tot rust brengen; — subst. ōtiōsī, ōrum m vredelievende burgers;
- 5. zorgeloos, onbezorgd, kalm; ➤ animo -o esse;
- 6. (pol.) neutraal; — subst. ōtiōsī, ōrum m zij die zich neutraal opstellen;
- 7. (postklass.) (v. redenaars en v. stijl) wijdlopig;
- 8. (postklass.) overtollig, nutteloos [quaestio].
otiosus , a, um. adj. c. s.
安。閒者。空。懶。無所用者。Dies otiosus 罷工之日。Otiosa pecunia 閒銀。
Suggest a Translation
See an image
安。閒者。空。懶。無所用者。Dies otiosus 罷工之日。Otiosa pecunia 閒銀。
Suggest a Translation
See an image
ōtiōsus adj.with sup.
- otium, at leisure, unoccupied, disengaged, unemployed, idle: maneo hic, T.: domi.—Without official employment, free from public affairs: vita: quem locum nos otiosi convertimus, in an interval of leisure: numquam se minus otiosum esse, quam cum otiosus, never busier than when free from official business: ad urbem te otiosissimum esse.—As subst, a private person, one not in official life: vita otiosorum.— Quiet, unconcerned, indifferent, neutral: spatium ab hoste, undisturbed, Cs.: non modo armatis, sed etiam otiosis minari.—Plur.as subst, non-combatants, civilians: crudeliter enim otiosisismi minabantur: militare nomen grave inter otiosos, Ta.—Without excitement, quiet, passionless, calm, tranquil: Animo otioso esse, T.: te venire Otiosum ab animo, at ease, T.: quibus odio est otium.— Of things, at leisure, free, idle, unemployed: otium: Neapolis, H.
-
…non solum ad obsidendum stuprum verum etiam ad facinus obeundum, vigilare non solum insidiantem somno maritorum verum etiam bonis otiosorum. habes ubi ostentes tuam illam praeclaram patientiam famis, frigoris, inopiae rerum omnium quibus te brevi tempore confectum…
Cicero, in Catilinam
-
…est sic vivere, ut velis. Quare cum hoc commune sit potentiae cupidorum cum iis, quos dixi, otiosis, alteri se adipisci id posse arbitrantur, si opes magnas habeant, alteri, si contenti sint et suo…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…autem permagnum est nancisci otiosum, hoc praesertim motu rei publicae. Tum Scipio Atqui nactus es, sed mehercule otiosiorem opera quam animo. Et ille At vero animum quoque relaxes oportet ; sumus enim multi, ut constituimus ,…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…iusseras, miseram. quid nocet de nostris autem Antiatibus satis videbar plane scripsisse, ut non dubitares quin essent otiosi futuri usurique beneficio Antoni contumelioso. Cassius frumentariam rem aspernabatur ; eam Servilia sublaturam ex senatus consulto se esse dicebat…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…κρίσις magis delectet, Chrysippi an haec, quam noster Diodotus non concoquebat. sed de his etiam rebus, otiosi cum erimus, loquemur ; hoc etiam κατὰ Χρύσιππον δυνατὸν est. de mihi gratum est ; nam id etiam…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…condemnetur neque tamen nos urget mandatis pluribus ; remittit aliquantum et relaxat. Galliam inquit togatam remitto, comatam postulo otiosus videlicet esse mavolt cum sex legionibus inquit eisque suppletis ex D. Bruti exercitu, non modo ex dilectu suo…
Cicero, Philippicae
-
…impuro adulescente et petulante, postea quam rem paternam ab idiotarum divitiis ad philosophorum reculam perduxit, Graeculum se atque otiosum putari voluit, studio litterarum se subito dedidit. nihil sane ; Actaei ; iuvabant anagnostae, libelli…
Cicero, pro Sestio
-
…utriusque nostrum otium serva. ego enim, a te cum tua promissa per litteras flagitabam, ad urbem te otiosissimum esse arbitrabar ; nunc tamen, ut ipse polliceris, pro auguralibus libris orationes tuas confectas omnis exspectabo. D…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…Marcium, quorum tu legatorum opera in proelio imperator appellatus eras cum longe afuisses, adventu isto tuo domi fuisse otiosum. sed quid ego enumero qui tibi obviam non venerint quin dico venisse paene neminem ne de officiosissima quidem natione…
Cicero, in Pisonem
-
…ut deposcerent imperatorem et ducem C. Caesarem. imperium C. Caesari belli necessitas, fascis senatus dedit. otioso vero et nihil agenti privato, obsecro te, L. Caesar cum peritissimo homine mihi res est quando imperium…
Cicero, Philippicae