pactum
pactum, an agreement, covenant, contract, stipulation, compact, pact
pactum, i, n., v. pacisco fin.
pactum, ī, n. (paciscor), der Vertrag, Vergleich, die Verabredung, p. occultum, Geheimvertrag, Liv.: pacta servanda sunt, Cic.: manere in pacto, Cic. – übtr., nullo pacto, auf keine Art, schlechterdings nicht, Cic.: aliquo pacto, auf irgend eine Art, gleichviel welche = auf jede Art, Ter.: alio pacto, auf eine andere Art, Cic.: eodem pacto, auf dieselbe Weise, Cl. Quadr. fr.: eo pacto, auf diese Art, dabei, ibid.: isto pacto, auf diese od. solche Art, Cic.: quo pacto, warum, Plaut.: nescio quo pacto, s. ne-sciono. I, c.
ut ~um, quod cum tanto rege inii, ipse primus irritum faciam
foedus, i. ~um, juratio, conjunctio, wære
meo sequestri cum quo ‥ ~um firmavi do ducentas libras(
juratum est hoc ~um et ab utrorumque hominibus sacramento firmatum
episcopus ‥ et monachi Wigorn’ ‥ ~um quoddam inter eos factum esse pretendentes set illud servandum esse minime probare valentes quia ~um illud minus canonicum erat
quasi Deus hujusmodi ~um iniret cum homine: ‘audi verba mea et audiam verba tua’
secreti sui ~ique memores quod cum sponso iniere celesti
~i conjugalis quod ‥ super servanda illi fide cum marito pepigit oblita esse videtur
mulier ipsa cum altero viro ~um conjugale inierit
isti tres [Adam, Enoc, Noe ] meliores caeteris patribus fuerunt observando ~um circumcisionis
pactum baptismi adhuc debet attendere homo ut observet ~um baptismi quod promisit Deo in baptismate ‥ . si enim fregerit ~um baptismi statim redit iterum in servitutem diaboli
in testimonium amicitiae vel ~i quod se alterutrum non laederent
accessit et ~um ut illi junctis umbonibus sudores suos patrie impenderent
anachorita istud ~um [ME: ] iniit tam ex nomine quam ex habitatione sub ecclesia quod eam sustineat ne cadatforeward
pudicitiae generositas quam nec illud abolere et obliterare quolibet ~o potest
si ego ad notitiam et amicitiam illius regis qualicunque ~o pervenirem
scelus hoc pacto vacuabitur omne
cujus honorem dignitatis nos nullo ~o imminui permittimus
[collecta ] finietur hoc ~o: qui vivis et regnas ‥
nescientibus qualiter vel quo ~o longae et breves sillabae ‥ sagaciter discriminentur
homines patriae ‥ nesciunt quo ~o habuit(
si forte petis quo ~o suppetet antiquitatum copia posteris
eo ~o et conventione ut ‥ aecclesia ‥ [(sc. manerium ] reciperet ‥
tenebat ‥ tali ~o quod post suum obitum rehaberet abbas
pactum, (9) ī, n. (paciscor), accommodement, convention, pacte, traité : manere in pacto Cic. Verr. 1, 1, 16, rester dans les termes dʼun pacte ; pacta servare Cic. Off. 3, 92, observer des conventions || [fig.] pacto = modo : quo pacto, comment ; alio pacto, dʼune autre manière : Cic. Mur. 43 ; Inv. 1, 30 ; nullo pacto Cic. Fin. 1, 27, dʼaucune manière ; isto pacto Cic. Cat. 1, 17, de cette manière [comme toi].
- 1. overeenkomst, verdrag, regeling; ➤ ex -o zoals overeengekomen; -o stare aan het verdrag vasthouden; manere in -o;
- 2. (alleen abl. sg.) wijze, manier; ➤ nullo -o helemaal niet; eodem, alio, isto -o.
Eugenius Papa Pactum cum Romanis reformans.Erchembertus in Hist. Langobard. :
Cum autem uterque se junxerit adPactum , vel ad bellandum, quod deinceps egerint, præsenti opusculo inseram.
Nihilominus promisit idem Englesius sub juramento prædicto per Pactum expressum, eidem dominæ abbatissæ stipulanti et recipienti ut supra, quod, etc.Statuta Massil. lib. 2. cap. 16. § 12 :
Quod autem dictum est de solutione vel remissione debiti Pactive de non petendo opponendis et probandis sic determinamus videlicet, etc.
Et cum ibi exercitus diu stetisset, Pactaverunt illi de castro cum eis.
Cœpit cum sancto Stanislao mente tenus Pactare dicens, etc.Statuta Arnaldi II. Episc. Barcin. :
Ipsumque servitium fieri Pactent diebus et terminis designatis.
Ἐγὼ τὴν ἐξουσίαν εἶχον τοῦ λαλῆσαι καὶ πακτεῦσαι μετά σου.Vide Meursium in Gloss. et in Notis ad Constantinum Porph. de Adm. Imp. pag. 149. Consule præterea Glossarium hoc nostrum, in v. Apatisatio, et Pectare.
Et fuit Pactatum, vallatum et inter dictas partes concordatum, quod, etc. Pactiser,eadem acceptione, in Charta ann. 1481. inter Probat. tom. 3. Hist. Nem. pag. 345. col. 1.
Pacto, apud Jul. Cæsarem. Vide Salmasium ad Jus Atticum pag. 803.
pactoconcessum, qua notione Teutones etiamnum
Pachtusurpant. Histor. Miscella lib. 18. pag. 538 :
Sarracenorum vero tunc sub Pactis Persarum constitutorum multitudo Equitum clam in Imperatorem irruereLib. 19. pag. 604 :meditabantur.
Locaverunt... residuas septem generationes quæ sub Pacto erant.Lib. 23 :
Aut tribue mihi Pacta, aut veniam usque ad Auream portam.Speculum Saxonic. lib. 3. art. 76 :
Licebit... censum seu pensionem, aut Pactum solvere.Capitulare Sicardi Principis Beneventani ann. 836. cap. 32 :
Ut coloni tertiatores non dent in collata, nec in Pactum.Charta Arnoldi Wesemaliæ Domini ann. 1269. apud Miræum in Donat. Belg. :
Notum facio quod teneor Decano et Ecclesiæ Trajectensi in centum marcas Coloniensium denariorum legalium occasione Pactus detenti, et etiam expensarum pro ipso ab eis factarum.Ubi Miræus
Pactum detentum, censum non solutum interpretatur, qui Flandris
Pachedicitur. Græci
ὑποσχόμενος καὶ ἐτήσια τῷ Βασιλεῖ παρέχειν Πάκτα. Cedrenus :
Ἐζήτησαν οἱ Βούλγαροι Πάκτα διὰ τὰ κάστρα.Veteres Glossæ verborum Juris :
Καὶ τελοῦσιν αὐτοῖς Πάκτα.Adde pag. 71. 96. Chronicon Alexandrin. pag. 694. 900. Antiquit. Constant. Lambecii pag. 148. Hinc
Pactisvel
Pastiseadem notione dixerunt. Froissart. vol. 3. pag. 276 :
Ce Geoffroi... avoit mis tout le pays à certains Pactis, et parmi toutes ces pactions toutes gens labouroient en paix dessous lui et demeuroient.Vide Appatiamentum et Appatissamentum.
Item fuerunt capti plures per dictos inimicos ad causam dictorum Patuorum.Hinc
Apatisser. Charta laudata :
Item terra comitatus Astariaci non erat nec fuit Appatuata cum inimicis domini Regis....... Insidiando transeuntibus pro eis depredandis, capiendis et apprisionandis qui essent de terra non Appatuata.Vide Menag. in Orig. Gall. et
Apitasatio.
Nunc quia sæculum reliquisti et secundo post baptismum gradu iniisti Pactum cum adversario tuo, dicens ei, Renuntio tibi, diabole, sæculo tuo, pompæ tuæ, et operibus tuis, Pactum custodi, ne tradat te tortori.Concilium Eliberitanum can. 13 :
Virgines quæ se Deo dedicaverunt, si Pactum virginitatis perdiderint, etc.In Regula S. Fructuosi cap. 18.
Annotari in Pacto, est Professionem monasticam edere. Ita
propriorum transgressor Pactorum. Exstat apud Anton.
Sub Christi nomine et individuæ Trinitatis, hoc est Pactum quod pepigimus nos omnes, etc.
Waltario Episc. Pacto Romano libro, et anapo corneo majore, etc.Gundebada Burgundionum, in eadem Charta : ubi
Pato Gunbaldoperperam pro
Pactoscribitur. Salica ; quæ inscribitur in editione Heroldi, et in Codd. MSS. uti monet Steph. Baluzius,
Pactus legis Salicæ. Præfatio ad eamdem Legem :
Quidquid in Pacto habebatur minus idoneum, etc.Eadem Charta Heccardi Comitis :
Heccardo filio Heccardi tabulas corneas, et Pacto saleco, et sigulosHariulfus lib. 3. cap. 3 :(l. sigusios) duos, etc.
Lex Romana, Pactum legis Salicæ, etc.Alamannica in veteri Cod. MS. inscribitur
Pactus legis Alamannorum, ut observat idem Baluzius. Ripuaria, apud Reginonem, qui in lemmate cap. 405. lib. 1. de Ecclesiast. discipl. hæc habet :
De eadem re ex Pacto,nempe ex cap. 58. ejusdem Legis Ripuariæ. Bajwaria, in Concilio Bavarico ann. 772. cap. 9 :
De eo ut nullus hæreditate sua privetur nisi per tres causas quas in Pacto scribentur, i.in Pacto scribuntur, seu in Lege Bajwariorum tit. 2. Denique Lex Francorum,
Pactum Francorumappellatur ab eodem Reginone lib. 1. cap. 404. Burchardo lib. 2. cap. 29. et Ivone pag. 6. cap. 130 :
Quia sic scriptum est in Pacto Francorum.
Incipit Pactum quod constituit dominus Arechisi gloriosus Princeps, etc.
Phâhta.
Pactus, pro
Pactum, interdum scribitur, vitio dari debet barbari seculi, tametsi eadem perinde voce usus est Plautus in Cistellaria :
Meretrices fuimus, illa te et ego mihi educari ex Pactibus conventis.In eadem porro Lege Salica tit. 11. § 8.
Pactussumi videtur pro ea particulari lege, quæ in aliquo mallo, seu placito, vel conventu definitur.
Pactumpro judicium, decretum, usurpabant, quia nimirum secundum legem, quam
Pactumvocabant, judicabatur. Gloss. vetus MS. Bibl. regiæ :
Adnotetur in Pacto cum fratribus, et vivat inter Monachos probatus et ipse Monachus. i.in Catalogo eorum qui professionem ediderunt. Acta Murensis Monasterii pag. 25 :
De jure vero sive legitimis sacræ familiæ non possimus nec volumus pro prolixitate quid scribere, quia in libro qui vocatur Pactum, in quo omnium nostrorum jura conscripta sunt, hoc plenius habetur, etc.Id est, in quo professiones Monachorum scriptæ erant.
pactum ī, n
- 1 pactus, an agreement, covenant, contract, stipulation, compact, pact: pactum est, quod inter aliquos convenit: in pacto manere, L.: pacti formula: ex pacto et convento.—A marriage-contract, Iu.—Abl.in adverbial phrases, a manner, way, means: fieri nullo pacto potest ut, etc.: quid quoque pacto agi placeat, Cs.: nescio quo pacto erupit, etc., how: aliquo pacto verba his dabo, T.: me isto pacto metuere: hoc pacto, V.: Damnum est pacto lenius isto, thereby, H.
-
…secum mulierculas sunt in castra ducturi quem ad modum autem illis carere poterunt, his praesertim iam noctibus quo autem pacto illi Appenninum atque illas pruinas ac nivis perferent nisi idcirco se facilius hiemem toleraturos putant, quod nudi in conviviis…
Cicero, in Catilinam
-
…partem istam subselliorum nudam atque inanem reliquerunt, quo tandem animo tibi ferendum putas servi mehercule mei si me isto pacto metuerent ut te metuunt omnes cives tui, domum meam relinquendam putarem tu tibi urbem non arbitraris et si me…
Cicero, in Catilinam
-
…malorum omnium. etenim iam diu, patres conscripti, in his periculis coniurationis insidiisque versamur, sed nescio quo pacto omnium scelerum ac veteris furoris et audaciae maturitas in nostri consulatus tempus erupit. nunc si ex tanto latrocinio iste…
Cicero, in Catilinam
-
…potest res. Denique fluctifrago suspensae in litore vestis uvescunt, eaedem dispansae in sole serescunt. at neque quo pacto persederit umor aquai visumst nec rursum quo pacto fugerit aestu. in parvas igitur partis dispergitur umor, quas oculi…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…vestis uvescunt, eaedem dispansae in sole serescunt. at neque quo pacto persederit umor aquai visumst nec rursum quo pacto fugerit aestu. in parvas igitur partis dispergitur umor, quas oculi nulla possunt ratione videre. quin etiam multis…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…rationis inire elementa viamque indugredi sceleris. quod contra saepius illa religio peperit scelerosa atque impia facta. Aulide quo pacto Triviai virginis aram Iphianassai turparunt sanguine foede ductores Danaum delecti, prima virorum. cui simul infula virgineos circumdata comptus…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…Mutus ilico. Quidni esset Di vestram fidem hominem perditum Miserumque, et ilium sacrilegum. Quid illud Gnatho Quo pacto Rhodium tetigerim in convivio, Nunquam tibi dixi Nunquam sed narra, obsecro. Plus millies audivi. Una in…
Terence, Eunuchus
-
…populare debet videri, largitio aliqua promulgata, quae verbis ostentari potest, re vera fieri nisi exhausto aerario nullo pacto potest ; neque vero illa popularia sunt existimanda, iudiciorum perturbationes, rerum iudicatarum infirmationes, restitutio damnatorum, qui…
Cicero, de Lege Agraria
-
…enim quae recte committi servis fidelibus possunt tamen sermonis et vituperationis vitandae causa committenda non sunt. sed nescio quo pacto ad praecipiendi rationem delapsa est oratio mea, cum id mihi propositum initio non fuisset. quid enim ei praecipiam…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…enim te et, quasi coram adsis, ita cerno συμπάθειαν amoris tui. sed te rogo, si ullo pacto fieri poterit, si integra in senatu nostra causa ad Kal. Ianuarias manserit, ut Romae sis mense Ianuario…
Cicero, Epistulae ad Atticum