penna
penna, a feather, plume
Frieze-Dennison Vergil
- I Lit.
- α Form penna: sine pennis volare haud facile est: meae alae pennas non habent, Plaut. Poen. 4, 2, 48 (870): pennarum tuarum nitor, Phaedr. 1, 13, 6: maduere graves aspergine pennae, Ov. M. 4, 728.—
- β Form pinna: (aves) pullos pinnis fovent, Cic. N. D. 2, 52, 129: pinnarum caules omnium cavi, Plin. 11, 39, 34, § 97; Sen. Ep. 42, 4: ova parire solet genus pinnis condecoratum, Enn. ap. Varr. L. L. 5, § 59 Müll. (Ann. v. 10 Vahl.): conveniebat corvos ex albis album pinnis jactare colorem, Lucr. 2, 823 Munro: galli salaces, frequentibus pinnis, Varr. R. R. 3, 9, 5; Col. 8, 2, 10: nam his rebus plumam pinnasque emundant, id. ib. 9, 14, 7: ut statim per somnum hianti pinna in os inderetur, Suet. Claud. 33.—
- II Transf.
- A In plur.: pennae (pinnae), a wing (syn. ala).
- α Form pennae: age tu, sis, sine pennis vola, Plaut. As. 1, 1, 80 (95): quatere in aëre, Ov. M. 4, 676: pennis resumptis, id. ib. 4, 664: vertere, to fly away, Prop. 2, 24, 22 (3, 19, 6): penna, collect. for the wings, Ov. M. 2, 376.—
- β Form pinnae: geminis secat aëra pinnis, Cic. Arat. 48 (282): pinnas explicare, Ov. Am. 2, 6, 55: o Fides alma, apta pinnis, Enn. ap. Cic. Off. 3, 29, 104 (Trag. v. 410 Vahl.): densis ales pinnis obnixa, id. ap. Prob. ad Verg. E. 6, 31 (Ann. v. 148 ib.): (aquila) praepetibus pinnis (B. and K.; al. pennis), Cic. poët. Div. 1, 47, 106 —Of bees: pinnis coruscant, Verg. G. 4, 73. —Of locusts: pinnarum stridor, Plin. 11, 29, 35, § 104.—Of gnats: pinnae culicis, Plin. 11, 2, 1, § 3.—Prov.: pinnas incidere alicui, to clip one's wings, i.e. to deprive one of power or rank, Cic. Att. 4, 2, 5; so, decisis humilis pinnis, with clipped wings, i.e. with disappointed hopes, Hor. Ep. 2, 2, 50; cf. the opp.: extendere pinnas, to spread out one's wings, i.e. to attempt great things, id. ib. 1, 20, 21.—
- b Poet., a flying, flight.
- α Form penna: felicibus edita pennis, i. e. with a happy omen from the flight of birds, Prop. 3, 10 (4, 9), 11; Sil. 3, 344; Val. Fl. 1, 231.—
- β Form pinna: pinnā veras dare notas, Ov. F. 1, 448.—
- B A feather on an arrow (poet.).
- 1 Form penna: per jugulum pennis tenus acta sagitta est, Ov. M. 6, 258.—Hence,
- 2 Meton., an arrow (poet.).
- α Form penna: cervos pennā petere, Val. Fl. 6, 421.—
- β Form pinna: olor trajectus pinnā, Ov. F. 2, 110.—
- C In late Lat., a pen.—Form penna: instrumenta scribae, calamus et penna: sed calamus arboris est, penna avis, Isid. Orig. 6, 14.—
- D A fin. —Form pinna, Plin. 9, 13, 15, § 42.—
- E A pinnacle.—Form pinna: turres contabulantur, pinnae loricaeque ex cratibus attexuntur, Caes. B. G. 5, 39; 7, 72: milites Metelli ... a pinnis hostis defendebant facillime funditore, Quadrig. ap. Gell. 9, 1, 1; Verg. A. 7, 159: templi, Vulg. Luc. 4, 9.—
- F In mechanics.
- 1 A float or bucket of a water-wheel.—Form pinna, Vitr. 10, 10. —
- 2 A stop or key of a water-organ.— Form pinna, Vitr. 10, 13.
candida forma nitens necnon et furva nigrescens / est mihi, dum varia componor imagine pennae
~,feþer
dumo abjecto, et caude ~is ordine perfectis
sunt ‥ sete [sc. hystricis ] ‥ similes ~is aucarum ubi desinunt plumae
coquantur simul ‥ quousque videris quod ~a inposita poteris levi tactu manus eam excoriare seu depilare
in locacione unius carete ad ~as portandas usque P. ad quarellos regis inpennandos, ij s. vj d.
ponatur de dicta confectione in vulnere cum ~a
tantum per istam pestilenciam erunt humiliati, quod deponent pennas, i. sagittas et arcus, vel ~as quas portant in capillis suis(
sunt innumerabilia [sc. mirabilia ] quae, si quis ad exploranda ~is volare posset, edita rumoroso sermone ‥ ficta probaret
corporis astu / ardua ceu pennis convecta cacumina scando
~as manibus et pedibus ‥ innexuerat, ut Dedali more volaret
hec ~as habuit, quoniam avolavit
mortis sunt nuncii ‥ / tam volatilia quam natatilia, / que secant aliis immeabilia, / hec pennis aerem, hec pinnis maria
pueri innumerosi, quasi archangelica et angelica multitudo, nitore decori, vestitu candida, ~is lucentibus
scando catervatim volitans super ardua pennis
aera per sudum nunc binis remigo pennis
cum volucrum turma quoque scando per aethera pennis
dic mihi ubi sedit Deus quando creavit coelum et terram? super pennas ventorum
desiderat ascendere et super ~as ventorum volare
caritas ~as ad volandum inveniet, nec flumina obruent illam
et illis ‥ in ~is ejus oritur sanitas
tu ~as contemplationis assumens hec mundana transcendis
vestre fame gloria laudiflua ab austro in boriem [sic ], ab occidente in orientem, ~is probatissime laudis pervolitat cunctas provincias Christianorum
nascimur ‥ / necnon et volucris penna volitantis
deficiente cartula, non caritate, ~am deponimus
scriptor ‥ habeat artavum quo ~am [gl.: ] informet ‥ ylo a ~a extractola penne
pro pergamine, encausto, ~is, etcountours emptis pro compotis domini faciendis v s.
scriptum Oxon’ festinanter ‥ ~a volante
ex manerio de Woky aliena ~a, sed rudi manu mea
te ‥ agnosco ‥ in fide fraterni amoris ~am tinxisse pietatis
carnis volumen saucie, / pennis conscriptum asperis, / allegas
lingua mea, que ~a est ‥ scribe prenominati, sc. Spiritus Sancti(
de duobus posterioribus fratribus sermo postea largior fiet, de Th. primogenito ~a jam tangat
est nichil omissum quod penna potest onerare
sagittant, jugulant, transfigunt, omnesque ‥ diversis armis et ~is interimunt
rumbus rumpetur, pinnas pennis ferietur / ‥ i. homines sui exercitus, qui sic dicuntur pinne in illo exercitu, ferientur cum sagittis(
a fester , festuca, ~a
pro Hugone de ~a: mandatum est Petro de Leye ‥ quod Hugonem de la Penne, personam ecclesie de Stanton, permittat fodere petram in quarrera regis
curent et provideant ut fratres pelliparii ‥ habeant unde pellicee et penne sanctimonialibus et sororibus canonicis et fratribus fiant de optimis agninis pellibus
pro x ulnis scarlate et ij sabelis et ij penis variis ad opus Guascon’, c et xvij s. et ij d.
pro xx pelliciis variis et pro x paenis de bissis et pro x paenis variis, et item pro j paena de bissis et j paena grisia et ij peliciis grisiis et xxj sabelinis ‥ ivxx et xij li. et xiiij s. et v d.
ad emendas penas et pellicias et escarlatas et sabelinas, cc m. et iiij s.
non veterata nove clamidi sit penna locata
item pena sive foratura agnorum, ij d.
➳ v. réflexion de Quint. 1, 4, 12.
- 1. veer, slagpen; plur. veren, verenkleed; ➤ aves pullos -is fovent; sine -is volare haud facile est;
- 2. (poët.) veer aan een pijl; pijl; ➤ cervos -ā petere; traiectus -ā tempora (acc.) cantat olor (Ov.);
- 3. vleugel; ➤ geminis secat aëra -is; -ā fugiunt trepidante columbae; -is se levare opvliegen; maiores -as extendere nido zijn vleugels verder uitslaan, dwz. zich boven zijn stand verheffen;
- 4. (poët.) meton. het vliegen, vlucht; ➤ celeritate -ae vitant necem;
- 5. vin; ➤ -is perlabitur aequora delphinus;
- 6. iets in de vorm v.e. vleugel, bv.: afdekking van een verdedigingswerk [muri (Liv.)].
翖。鳥毛。鵝翖筆。螃蟹膀。Decisis pennis humilem eum dimittere 破其傲。Majores pennas nido extendere 志高過其力。Dubiis pennis volat victoria 戰有勝敗。
Suggest a Translation
See an image
Propter quod populetis sursum in illa Penna, etc.Ibidem pag. 574. ex Tabul. Millan. :
Propter animam de Garcia Moza meo caballarizo illas suas casas quæ sunt super Penna, et sub Penna in barrio quem dicunt et sub Penna ad integrum.Charta Hugonis Abb. Corb. ann. 1227 :
A calceia de Folliaco usque ad Hamelet, et ab Hamelet usque ad Pennam de Vers sicut se habet aqua quæ ab eadem Penna descendit usque ad dictam villam de Hamelet.Vide Pena 1.
Pennette, clivus, collis dejectus. Charta ann. 1332. in Chartul. 21. Corb. fol. 330. v° :
Une pesquerie à tous harnas qu'il avoient heritablement en l'eaue, qu'on ait de Bousencourt, depuis le Penne du cherisier jusqu'a le cauchie de Sailly leaurech.Alia ann. 1511. in Reg. 13. ejusd. monast. sign.
Habacucfol. 84. v° :
A esté accordé ausdits habitans qu'ilz puissent faire remplir au masses le Pennette prochaine desseure le bouteillerie, affin que l'eaue, qui passe à laditte Pennette, puisse deschendre en la ville.Hinc
In qua concione seu parlamento nobilis vir Monalducius domini paganelli, olim unus ex dominis dicti castri seu Pennæ,..... surrexit et inter alia concinando dixit, etc.Vide Rocca.
Vidit veluti more scriptoris super auriculam ejus hærentem Pennam, et quasi doctoris magisterio productim acuminatam, et in summo fixam. Quam sumens beatusVide Plumæ.(Gregorius PP.) eamque illi tradens ait : Age ergo securus, et perfice opus tibi indictum. Quem vero composueris librum, non delebitur.
de la RoseMS. :
Mes moult erent de ces v. floches Les Panons bien fés et les coches.... Il n'i out riens qui d'or ne fust, Fors que les Panons et le fust.
Penne. Charta ann. 1308. in Reg. 41. Chartoph. reg. ch. 107 :
Donamus (Johanni de Pruvino clerico et notario nostro) ad vitam suam officium Pennæ vicecomitatus de Bernayo.Alia ann. 1318. in Reg. 56. ch. 600 :
Dictum redditum supra sigillum et Pennam seu scripturam castelaniæ Pontisarensis, ac supra proventus et emolumenta quoscumque sigilli ac Pennæ seu scripturæ ipsarum..... assignamus. Les paages de Gien,.... la Penne et le scel,in alia ann. 1298. ex Lib. rub. Cam. Comput. Paris. fol. 41.
Panna 2.Tignum quadratum sex aut septem pollicum, quod super tecti canterios impositum, ligneisque retentum fulcris, portat asseres, Gall.
Item quatuordecim pecias pro Pennis et filleriis.Hinc
Cum Andreas matricularius B. Mariæ Parisiensis.... residuum cereorum, quos præfatis sollempnitatibus super Pennam chori episcopus ponebat, haberet, necnon et residuum octo cereorum, quos episcopus Paris. ponebat super Pennam circa sanctuarium S. Crucis, etc.Necrol. Ms. ejusd. eccl. :
In festivitatibus, in quibus fit semiduplum, erunt.... duo cerei super altare et septem super PennemInfra :(sic) ferream.
super Pennam ferream. Idem mihi est quod
Regula ferreaibid. dicitur :
Candela quædam integra erit super Regulam ferream.
- PET-, a feather, plume(on a bird; often confounded with pinna): pennarum taurum nitor, Ph.: maduere graves aspergine pennae, O.—Plur, a wing: quatere in aëre, O.: pennis coruscant, V.(al. pinnis).—A feather(on an arrow): per iugulum pennis tenus acta sagitta est, O.: felicibus edita pennis, i. e. with a happy omen from the flight of birds, Pr.—Singcollect., the wings: Penna latus vestit, O.
-
…. Iam subeunt Triviae lucos atque aurea tecta. Daedalus, ut fama est, fugiens Minoïa regna, praepetibus pennis ausus se credere caelo, insuetum per iter gelidas enavit ad Arctos, Chalcidicaque levis tandem super adstitit arce .…
Vergil, Aeneid
-
…immanis hiatu, scrupea, tuta lacu nigro nemorumque tenebris, quam super haud ullae poterant impune volantes tendere iter pennis talis sese halitus atris faucibus effundens supera ad convexa ferebat unde locum Grai dixerunt nomine Aornon. quattuor hic primum…
Vergil, Aeneid
-
…in tot lumina lumen habebas, exstinctum est, centumque oculos nox occupat una. Excipit hos volucrisque suae Saturnia pennis collocat et gemmis caudam stellantibus inplet. Protinus exarsit nec tempora distulit irae horriferamque oculis animoque obiecit Erinyn paelicis Argolicae…
Ovid, Metamorphoses
-
…, terribilem picea tectus caligine vultum barba gravis nimbis, canis fluit unda capillis ; fronte sedent nebulae, rorant pennaeque sinusque. Utque manu late pendentia nubila pressit, fit fragor hinc densi funduntur ab aethere nimbi. Nuntia Iunonis…
Ovid, Metamorphoses
-
…morsibus eripitur tangentiaque ora relinquit sic deus et virgo est hic spe celer, illa timore. Qui tamen insequitur pennis adiutus Amoris, ocior est requiemque negat tergoque fugacis inminet et crinem sparsum cervicibus adflat. Viribus absumptis expalluit illa…
Ovid, Metamorphoses
-
…, Penei, mane Non insequor hostis nympha, mane sic agna lupum, sic cerva leonem, sic aquilam penna fugiunt trepidante columbae, hostes quaeque suos amor est mihi causa sequendi. Me miserum ne prona cadas indignave laedi…
Ovid, Metamorphoses
-
…capillis. Haec ubi disposuit, patria Iove natus ab arce desilit in terras. Illic tegimenque removit et posuit pennas, tantummodo virga retenta est. Hac agit, ut pastor, per devia rura capellas, dum venit ,…
Ovid, Metamorphoses
-
…meus arcus ait quantoque animalia cedunt cuncta deo tanto minor est tua gloria nostra. Dixit et eliso percussis aere pennis inpiger umbrosa Parnasi constitit arce eque sagittifera prompsit duo tela pharetra diversorum operum fugat hoc, facit illud amorem .…
Ovid, Metamorphoses
-
…, propagabat tamen vitam aucupio, sagittarum ictu configebat tardus celeres, stans volantis, ut apud Accium est, pennarumque contextu corpori tegumenta faciebat. De hominum genere aut omnino de animalium loquor, cum arborum et stirpium eadem paene…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…, quae nulla est, sed ad iustitiam et ad fidem pertinet. Nam praeclare Ennius Ó Fides alma ápta pinnis ét ius iurandúm Iovis Qui ius igitur iurandum violat, is Fidem violat, quam in Capitolio vicinam Iovis optimi…
M. Tullius Cicero, De Officiis
(1) A quill; used for various purposes, as for toothpicks (Mart.xiv. 22).
(2) A pen; so only after the fourth century A.D. See Isidor. Orig. xiv. 3; Beckmann, Hist. of Inventions, i. p. 408 (London, 1846); and writing and writing materials.