prolongare

prolongare [LL] 1 to lengthen (in space). qui ‥ peccata peccatis ‥ accumulat quasi funiculos ‥ augendo ~at Bede Hom. II 1. 117; [lignum] quod ‥ tribus pedibus diximus brevius, ‥ aliis tribus pedibus factum est productius. sex enim pedum spatio ~atum est Gosc. Transl. Mild. 34; si ‥ constiterit Jordanum ‥ paxeriam ‥ in flumine B. ‥ ~asse, seu aliquid construxisse ‥ ex quo solitus cursus navium ‥ impediatur RGasc III 475a.. 2 to prolong (in time), protract, extend; b (w. ref. to Psalm. cxix 5); c (w. ref. to Psalm. cxxviii 3); d (gram., of syllable). 796 non quod mortem meam optare velim sed ut vita illius ~etur Alcuin Ep. 114; Adonai qui ter quinos annos Ezechie regi ad vitam donavit, egrotanti Ludovico spacium vite ~avit Ord. Vit. XIII 18 p. 49; hodie incipit lux diei ~ari, umbra noctis adbreviari Hon. Spec. Eccl. 819A; alkymia operativa ‥ docet invenire talia que possunt vitam humanam ~are Bacon Tert. 40; 1274 ballivus ‥ ~avit distinccionem et equitavit illum equum ad mortem Hund. I 136b; s1302 treuge ‥ fuerunt ~ate usque ad festum Pasche proximo sequens, sub spe pacis reformande Ann. Lond. 129; scrutinium ultra unius diei ‥ spacium nolumus ~ari Mon. Francisc. II 110.  b ~atum diutius incolatum suum conquerens anima Chr. Rams. 99; incolatus meus ad hoc videndum ~atus est Croyl. 98.  c rex ‥ Guillemus ~ans iniquitatem sibi W. Newb. HA I 2; s1305 superabundante perversorum judicum malicia, ~ancium iniquitatem suam Rish. 225; ~antes iniquitatem suam Cant. 200.  d bos, bovis, bovibus, cujus prima syllaba brevis, dum semper genitivus sincopam patitur, ~atur Abbo QG 38. 3 to postpone, delay; b (w. inf.); c (w. quin). d to keep waiting. distulit, moram fecit, tardavit, ~avit ‥ ylde, elcode GlH D 715; frequenter ‥ super peccatis nostris sacerdotes consulere debemus ‥ et non per totum annum usque ad quadrigesimam peccati medicinam ~are Alex. Bath Mor. IV 18 p. 153; mors apostolici non diu ~ata tardavit eorum impetum W. Malm. GP III 124; 1236 quia oportuit ipsum terminum illum ~are ‥ et dixit ‥ quod voluit ‥ terminum elongare BNB III 160; isto itinerario deficiente ~atum est passagium usque ad festum nativitatis Sancti Johannis Baptiste in tres annos Leg. Ant. Lond. 131; componendi ‥ pacis federe prefixum ad oportune vacacionis tempus ~ato Plusc. VI 23.  b s1324 rex Anglie ‥ servicia ‥ debita facere ~avit Meaux II 348; c1390 vobis ‥ scribere hactenus ~avi, eo quod ‥ reditum vestri clerici indies expectabam FormOx 237.  c omnes ‥ controversias ‥ motas a parte sua, super aliqua terra vel alia re, remittebat. nec ‥ multo post fuerat ~atum quin plures injurias per ipsum ‥ perpessi sumus, eo quod nos super ‥ possessionibus ‥ contra justitiam spoliare presumpserunt Meaux II 37.  d c1250 vos ~avi quod denarios ‥ nondum persolvi FormOx 483; videns partem adversam indies roborari, potius elegit congredi quam ita in damnum suum ~ari Eul. Hist. III 223. 4 to remove, distance; b (pass., w. ab & abl.) to be removed, remote from. c1192 ipsos canonicos ‥ a jure suo nullo modo ~are aut disturbare velitis Ch. Chester 243.  b tantum fit longius quantum distat ab Ynacho Codrus, vel quantum ab occidente ~atur eous Herm. Arch. 25 p. 61. 5 to remove, carry off (goods). 1384 octo dolia eorundem vinorum ~avit, abduci fecit AncC 43. 41; 1404 bona eorundem asportarunt, ~arunt, et detinuerunt Lit. Cant. III 80. 6 to dispossess (person). 1215 si quis fuerit disseisitus vel ~atus [cf. Magna Carta 52: elongatus] per regem sine judicio de terris, libertatibus et jure suo, statim ei restituatur StRealm 7.