regia
regia, a royal palace, castle, fortress, residence, court
Frieze-Dennison Vergil
- 1. paleis, koninklijke burcht, residentie [caeli de hemelen]; ➤ qui -am tuebantur (Nep.);
- 2. (in Rome) paleis v. Numa, na het verdrijven v.d. koning de zetel v.d. pontifex maximus;
- 3. tent v.d. koning in het legerkamp;
- 4. (postklass.) zuilenhal, basilica;
- 5. (meton.) (a) koninklijke familie; (b) (postklass.) hof(houding); (c) (postklass.) koningschap.
Augustus divæ recordationis Ludovicus primam Regiam videns ambire non posse affluentis populi exuberantiam, funditus eam diruere jussit, et tam culminis inaltatione quam longitudinis porrectione ampliavit.
Inter palatinos proceres pontificalis domus procurator exaltatur. Felix Regia tanto sustentanda procuratore ! sed felicior familia tam prudenti gubernanda provisore.
Deinde subdiaconus.... exiens ad Regiam Secretarii, dicit, Schola. Respondet, Adsum.Missa ex Codice Ratoldi Corbeiensis :
Deus qui triumphantibus pro te Martyribus Regiam cœlestis aulæ potenti dextra pandis.Pactum Arichis Principis Benevent. cum Neapolitanis :
Ponit post Regiam domus suæ ipsum fustem. Regiæ Monasterii,apud Paulum Diacon. Neapolit. in Vita S. Mariæ Ægypt. cap. 5. et in Regula Magistri cap. 30. 83. 95. Maxime vero ita appellantur ædium sacrarum portæ. Paulinus Epist. 33 :
Videre enim mihi videor tota illa religiosa miserandæ plebis examina, illos pietatis divinæ alumnos tantis influere penitus agminibus in amplissimam gloriosi Petri Basilicam per illam venerabilem Regiam cærulea eminus fronte ridentem, etc.Autbertus Abbas in Vita SS. Paldonis et socior. :
Venit ad eos quidam homo ignotus nocturno silentio, Regiamque oratorii pulsans, ait, etc.Chronicon Novaliciense cap. 13 :
Tradunt vero nonnulli, quod cum isdem Desiderius cotidie media nocte surrexit, et veniret ad Ecclesiam S. Michaelis, vel S. Syri, seu per cæteras alias, aperiebantur statim Regiæ divinitus ante suum conspectum.Anastasius in Honorio PP :
Investivit Regias januas in ingressu Ecclesiæ majores, quæ appellantur Medianæ, ex argento quæ pensant libras 975.In Conone :
Qui missi fuerant de exercitu ad custodiendas Regias basilicæ, etc.In Leone III. pag. 133 :
In ingressu basilicæ, ubi supra Regias majores fecit imagines ex argento, etc.Pag. 134 :
Fecit in basilica Dei Genitricis ad præsepe in ingressu præsepii Regias vestitas ex argento purissimo, etc.Pag. 143 :
Ingressum vero corporis isdem Præsul ex marmoribus candidis miro decore ornavit, atque Regias æreas ibidem posuit.Utuntur Ennodius, Gregorius Turonensis, et alii. Ita Græci
Καθῆλθον λιτανεύοντες μέχρι τῶν βασιλικῶν πυλῶν τῶν καλουμένων κτεναρίων.Ubi interpres :
Adusque palatii portas quæ ctenariæ dicuntur, supplicantes venerunt.At sermo est de
Regiisædis sacræ, non palatii, quæ
pectiniseffictæ. Vide Descript. ædis Sophianæ n. 80. et Glossar. med. Græcit. voce
Deinde Episcopus clausit Regiolas, quæ erant ante altare.
Faciem altaris et confessionem cum Regulis vestivit argento.Ubi Muratorius tom. 3. pag. 159. ex MSS. codd. habet in Notis,
cum Regiulis
cum Regiolis: quod ultimum magis placet.
Regiolampro
portulausurpat Fridericus II. lib. 2. de Arte venandi cap. 36 :
Quando vero capi debebunt(falcones) de loco in quo nutriti sunt, aliis aperturis illius loci clausis, una remaneat aperta, et habeat Regiolam quæ clauditur sero ; per hanc namque Regiolam capi poterunt facilius et sine læsione.
Faciens ibi marmoreum altare cum Regilis argenteis, supra quod velamen cooperuit, in quo martyrium S. Januarii ejusque sociorum acupictili opere digessit.Si bene conjecto, legendum est
Regiolis. Editor
Regilis, ducit a recto
Regilus: qua voce limbum indicari suspicatur. Vide Regularis 1.
Notandum quod camerarius Papæ exitEt infra :Regias , et dat cineres stando pedes illis qui sunt extra.
Ipsa vero Cruce ita collocata, dominus camerarius, vel alius ejus gerens vices, aliam crucem portat extra Regias, comitantibus eum clericis cameræ et capellæ, ad adorandum aliis.Petrus Amelius in suo quoque Ordine Rom. cap. 17 :
Si Papa sit in Urbe hac dieIbid. cap. 63 :(Circumcisionis) et non celebret, sed facit dici Missam per aliquem Cardinalem in Ecclesia S. Petri ; antequam Cardinalis induat, præsentetur bulla, quomodo Papa dispensat cum eo, quatenus possit celebrare super aram S. Petri ; et per totam diem pendet ante Regias.
Anno ergo illo, in quo vere conficitur sacrum chrisma, summo mane quasi in ortu solis, dominus noster Papa venit ad Regias ferreas ad dandum indulgentiam populo.Rursum cap. 76. ubi de adoratione Crucis :
Papa...... nudis pedibus et mitra sibi deposita cum chirothecis in manibus vadit quasi ad portam Regiarum capellæ... et versa facie ad altare ibi genuflectit, inclinando caput ad terram junctis manibus : et hoc facit tribus vicibus, antequam perveniat ad crucem....... et prostratus ibi ad terram ipsam crucem adorat eam deosculando.Adde cap. 78.
- regius, a royal palace, castle, fortress, residence, court: in regiā rex productus, etc.: in vestibulo regiae, L.: regiam occupare, H.—Esp., the castle of Numa, a building on the Via Sacra, devoted to the use of the priests: me ad regiam paene confecit: antiqui regia parva Numae, O.—In a camp, the royal tent: in vestibulo regiae, L.: armatus exercitus regiam obsedit, Cu.—The court, royal family, king and courtiers: tulit et Romana regia sceleris tragici exemplum, L.—A royal city, residence, capital: Croesi Sardes, H.: non haec dotalis regia Amatae, i. e. Laurentum, V.
-
…conciperet flammas longusque ardesceret axis esse quoque in fatis reminiscitur, adfore tempus, quo mare, quo tellus correptaque regia caeli ardeat et mundi moles obsessa laboret. Tela reponuntur manibus fabricata Cyclopum poena placet diversa, genus mortale sub…
Ovid, Metamorphoses
-
…. Nescis, temeraria, nescis quem fugias, ideoque fugis. Mihi Delphica tellus et Claros et Tenedos Patareaque regia servit, Iuppiter est genitor ; per me quod eritque fuitque estque patet ; per me concordant carmina nervis .…
Ovid, Metamorphoses
-
…summa testificatione tuorum in se officiorum et amoris erga te sui. Marcellinum tibi esse iratum scis ; is hac regia causa excepta ceteris in rebus se acerrimum tui defensorem fore ostendit. quod dat, accipimus ; quod instituit referre…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…mihi dicendum de commutationibus rerum publicarum, etsi minime facile eas in ea re publica futuras puto. Sed huius regiae prima et certissima est illa mutatio Cum rex iniustus esse coepit, perit illud ilico genus, et est idem…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…consuerunt aut etiam in tanto praedonum metu et periculo ipsi navigare, eo tempore ad luxuriem libidinesque suas domo sua regia quae regis Hieronis fuit, qua praetores uti solent contentus non fuit ; tabernacula, quem ad modum consuerat temporibus…
Cicero, in Verrem
-
…omnibus improbis aeternum videam bellum esse susceptum. quod si illis meis praesidiis forte invides, et si ea tibi regia videntur quod omnes boni omnium generum atque ordinum suam salutem cum mea coniungunt, consolare te quod omnium mentes improborum…
Cicero, pro Sulla
-
…quam perfidiam timemus et Catoni quidem, quoquo modo se res habet, profecto resistemus. de Alexandrina re causaque regia tantum habeo polliceri, me tibi absenti tuisque praesentibus cumulate satis facturum, sed vereor, ne aut eripiatur causa…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…Siculos negotiatores fecerit. posteaquam tantam multitudinem collegerat emblematum ut ne unum quidem cuiquam reliquisset, instituit officinam Syracusis in regia maximam. palam artifices omnis, caelatores ac vascularios, convocari iubet, et ipse suos compluris habebat. Eos…
Cicero, in Verrem
-
…stuprum, de quo recte et verissume loquitur Atreus quod re in summa summum esse arbitror periclum, matres coinquinari regias, contaminari stirpem, admisceri genus. at id ipsum quam callide, qui regnum adulterio quaereret addo inquit huc…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…causa initio erat inductus, et theatrum coniunctum domui, quod arcis tenebat locum aditusque habebat ad portum et ad regia navalia. has munitiones insequentibus auxit diebus, ut pro muro obiectas haberet neu dimicare invitus cogeretur. interim filia…
Julius Caesar, Civil War
RE´GIA(in Greek historians τὸ βασίλειον, ῥηγία), at first the building in which the king, as head of the state religion, performed the functions belonging to it: after the overthrow of the monarchy, when the continuity of the king's religious functions was preserved, it supplied the offices of the Pontifex Maximus, and perhaps also of the Rex sacrorum (Mommsen, Staatsr. ii.3 15). [For the apparent connexion of the king's or chief's house with the state hearth, see PRYTANEUMp. 513 b. ] But, though many even of the most recent writers have thought otherwise, there appear to us strong reasons for maintaining that the Pontifex Maximus and the Rex sacrorum had each his official dwelling-house elsewhere in the Via Sacra. The Regia was said to have been built and occupied by Numa (Ov. Tr. 3.1, 28; Fast. 6.263; Tac. Ann. 15.41) [but the words of Plut. Num. 14imply that it was never his dwelling-house]: it was partly destroyed by the Gauls, 391 B.C., and again in great part burnt B.C. 210 (Liv. 26.27). Julius Caesar as Pontifex Maximus had his offices by day for religious functions in the Regia, and lived in the house in the Via Sacra which was assigned to the Pontifex
The view here expressed is mainly that followed by Jordan (Topog. 1.426), who remarks that the Regia had the character of a fanum, not of a dwelling for mortals. We may add to his arguments the following considerations:--1. A priori, it is unlikely that any part of the Regia could be altogether given over to the custody of women, as was Caesar's house for the rites of Bona Dea (Plut. Caes. 10). 2. Since in all Latin writers the name Regia is always given to the building described in this article, and in Plutarch always ῥηγία, it is surely impossible that, when they speak of the house which Caesar occupied as Pontifex Max., they should never mention it as part of the Regia, if such it was, but as domus Pontificis Maximi (Cic. pro Dom. 39, 104; de Harusp. Resp. 3, 4); domus publica (Suet. l. c.); domus (Plin. Nat.19.23); γ τοῦ Καίσαρος οἰκία, οἰκία μεγάλη (Plut. Cic. 28, Caes. 10). The visum in regia of Cic. ad Att. 10.3we regard as an ironical use of palace for Caesar's house. For the explanation of the passage in Dio Cass., see SALII
(Suet. Jul. 48; Plut. Caes. 10). It is usually said that, when Augustus became Pontifex Maximus in B.C. 12, he gave the Regin to the Vestals because it adjoined their house (ὁμότοιχος ἦν, Dio Cass.): but the historian there speaks of the house τοῦ βασιλέως τῶν ἱερῶν, and we see no reason for assuming that he mistook the Pontifex Maximus for the Rex sacrorum: on the contrary we have the express testimony of Pliny (Plin. Ep. 4.11) that the Pontifex used the Regia as an office in the reign of Trajan. The Vestals pulled down most of the buildings given up to them, and rebuilt their house on an enlarged scale upon the same site.Besides the above-mentioned use, the Regia contained a sacrarium of Mars, in which were the sacred spears (Geli. 4.6) [but not the ancilia: see SALII], and a sacrarium of Ops, containing a PRAEFERICULUMand SECESPITAperhaps also of Janus and of Jupiter (Varro, L. L. 6.21; Marquardt, Staatsverw. 3.250). In one or other of these sacraria were preserved the libri pontificum and the Calendars. (For the topography and the construction of the Regia, see Middleton, Rome, p. 185; Richter in Baumeister, Denkm. 1465; and compare PONTIFEX, REX SACRORUM, VESTALES.)
[G.E.M](τὸ βασίλειον, ῥηγία). Originally the building in which the king (rex), as the head of the State religion, performed the usual rites; and later, the one set apart for the Pontifex Maximus and perhaps for the Rex Sacrorum. (See pontifex; rex sacrorum.) The word is also the pure Latin equivalent of basilica. See basilica.