retro
retro, Of motion, backward, back, to the rear
Frieze-Dennison Vergil
- Lit., of place, backwards, back; on the back side, behind.
- a Denoting tendency, direction, with verbs or nouns of motion: multa videbis retro repulsa revorti, Lucr. 2, 130; so very often with redire, regredi, repetere, remittere, respicere, reverti, revocare, etc., v. h. vv., and cf. Drak. ad Liv. 22, 6, 7, and 27, 28, 6: vestigia retro sequor, Verg. A. 2, 753; 9, 392; 11, 405: dare lintea retro, id. ib. 3, 686: ora retro Flectit, Ov. M. 15, 685: retro inhibitā nave, Liv. 30, 10 et saep.: iter mihi retro ad Alpes versus incidit, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 15, 2; cf.: fugam retro spectante milite, Liv. 8, 19: fugit retro, Hor. C. 2, 11, 5: ne currente retro funis eat rotā, id. ib. 3, 10, 10: meretrix retro Perjura cedit, id. ib. 1, 35, 25: retro properare, Ov. H. 5, 31: unde ad hunc orbem redii, unde retro nemo, Sen. Herc. Oet. 48.—
- b Denoting rest (rare): est mihi in ultimis conclave aedibus quoddam retro, Ter. Heaut. 902: quid retro atque a tergo fieret, ne laboraret, Cic. Div. 1, 24, 49: perculsis nullum retro subsidium foret, Tac. H. 2, 26: retro Marsigni, etc., id. G. 43: MEMORIAM SE VIVA FECIT SIBI ... CVM AEDICVLIS ANTE ET A RETRO, Inscr. Orell. 4512.—
- II Trop.
- A Of time, back; in time back, in past times, before, formerly: et deinceps retro usque ad Romulum, Cic. Rep. 1, 37, 58; cf.: SVPER OMNES RETRO PRINCIPES FORTISSIMO IMP. CAES., etc., Inscr. Orell. 1049; and so, OMNES RETRO PRINCIPES, ib. 1098: quodcumque retro est, is past, Hor. C. 3, 29, 46: praemissa retro nobilitas, Stat. S. 1, 4, 68; Traj. ap. Plin. Ep. 10, 118 (120): cujus vim si retro quoque velimus custodire (opp. in futurum), id. ib. 10, 115 (116) fin.: meliorum retro principum ( = superiorum), Lampr. Alex. Sev. 34: cum id ab aliis retro factum recordarer, Tert. Uxor. 2, 2: Hebraei retro, qui nunc Judaei, id. Apol. 18.—
- B In other relations, back, behind, in return, on the contrary, on the other hand, vice versa: ab imā (voce) ad summam ac retro multi sunt gradus, Quint. 11, 3, 15: ut omnia, quae sine eā (honestate) sint, longe retro ponenda censeat, Cic. Tusc. 5, 31, 87: rursum versus retroque, id. Part. 7, 24; cf.: vide rursus retro, id. Fin. 5, 28, 83: sic omnia fatis In pejus ruere, ac retro sublapsa referri, i. e. against one’s efforts or wish, Verg. G. 1, 200; cf.: retro vivere, Sen. Ep. 122 fin.: si malum perfidia, non est fallendum. Idem retro, Quint. 5, 10, 74: fructus hominis in operis consistit et retro in fructu hominis operae sunt, Dig. 7, 7, 4; cf. ib. 46, 1, 21; 46, 3, 67 et saep. ☞ The words containing retro in composition (except retroversus and retrorsus) are post-Aug.; they are sometimes written separately.
sunt enim integris corporibus sed plantae ~o curvatae officia capitis contraria videntur
cave diligentissime ne qua te, aratrum Domini tenentem, injustitia ~o revocet
~o autem monachus respicit, cum ea saepe recolit quae deseruit
habent ‥ corpora ‥ moveri ‥ dextrorsum et sinistrorsum et ante et ~o ex aere et aqua
tanquam capite percussus ~o cecidit
Anglorum populus, numero superante, repellit / hostes, vique retro compulit ora dari
terga retro faciunt; vultus vertuntur in hostes
missam matutinalem celebrantur, ante et ~o facient, et se induere pergant
~o calculatis quinque diebus ab illo die quo missa S. Bartholomaei celebrari solet
apparuit ~o via qua veneram
pallio sanctitatis vestieris et videas sanctae crucis signum sive ante sive ~o in eo fixum
victor honore potens victor in arce nitens / ante retroque micans habitu venerandus et actu
pedites cum arcubus et sagittis primam frontem muniunt, equites ~o divisis alis consistunt
aliis ante, aliis ~o confligentibus
rex capiat ‥ prisas suas ‥ de qualibet nave vini duo dolia ante et ~o electa
a via regia ante usque adle heddyke episcopi ~o
clipeo defendit et ense, ante retroque ferit(
si vir cum uxore sua ~o nupserit, xl dies penitet primo
nubisti cum uxore tuo ~o vel cum ancilla, dies lx
rex ‥ coram pulchre jocundeque comitem appellans, ~o maledicis verbis mordebat et quibus poterat possessionibus vellicabat
sedem repente judiciariae discretionis ~o redituri
toto corde ~o abire horreas
fere centum milia Christianorum evaserunt, quorum quidam ~o per Illyricum conversi sunt
nec verti retro queant sed directe properent(
pro portandis armis coterellorum de mari ad Cantuar’ et ~o xviij d.
milites ‥ perterriti ~o discesserunt(
vendidi Tome de S. ‥ terram ‥ usque in duos annos et dimidium ‥ si ego vel ‥ frater meus ‥ possumus emere terram illam ~o ad terminum predictum ‥ dabimus ‥ Tome ‥ xvj marcas
sui autem proprii vigoris nichil ~o laxavit(
copiis insula affluebat, ut nulla habere tales ~o aetas meminisset
sapientissimus cunctorum ~o regum
sicut emendasset ~o a tempore patris mei in tempore aliorum antecessorum meorum(
multis ~o seculis
si bene memini ~o
Diocletianus ‥ primus gemmas vestibus ‥ inseri jussit, omnes enim ~o principes sola purpura usi sunt
mulier quaedam ‥ cum ab octo ~o annis viro fuit copulata
virgo ‥ etate quidem adulta, sed a multis ~o temporibus paralitica
contencionibus et controversiis longissimis ~o temporibus habitis
sicut ~o temporibus habere consueverunt
ipse episcopus tenet Licefelle, et jam ~o descripta est
nunc de Johanne de quo jam ~o parum tetigi
ut ~o promisimus
quinque virgae sunt ~o quia una hida est in rapo comitis de Moritonio
reddatur pecunia elemosine hinc ad festum sancti Michaelis, si alicubi ~o sit, per plenam witam(
domino legato de vicesima nostra clxxiiij li. x s. iiij d., preter vicesimam de elemosinario, sc. viij li. xij s. viij d., preter vicesimam de corona, sc. iiij li. xvij s., et sunt ~o de tota vicesima xij li.
quod aliquid ei de servicio suo a ~o sit
quin addit et poenam novam / ‥ / nec fando conpertam retro [gl: ]bæftan
agayn , ~o
jacebat ‥ puer ~o chorum
sicut duo rivuli descendunt de mussa que est ~o Tockesheved
invenit ~o sanctuarium in leviciana quatuor fratres(
antiqua prisa nostri vini, unius viz. tonelli ante malum et alterius ~o malo
sepultus est ~o [ME: ] altare in quadam tumbabehyndyn
pro j roda terre jacente ~o gardina
prisa vini viz. unius dolii ante malum et alterius ~o malum
si aliquis faciat conspirationem aliquam ~o communitatem ad eam separandam vel spergendam
I adv., ¶ 1 par derrière, derrière, [avec ou sans idée de mouvt ] : [rētrō ] Lucr. 2, 130 ; Virg. En. 2, 753 ; 9, 392 ; ingredi retro Cic. Fin. 5, 35, marcher à reculons, cf. Liv. 22, 6, 7, etc. ; agere Sen. Ira 1, 17, 3, faire reculer || quid retro atque a tergo fieret, laborare Cic. Div. 1, 49, sʼinquiéter de ce qui se passait par derrière et sur ses pas, cf. Tac. H. 2, 26 ¶ 2 [fig.] a) en reculant, en remontant dans le passé : Cic. Rep. 1, 58 ; quodcumque retro est Hor. O. 3, 29, 46, tout ce qui est derrière nous, le passé ; [décad.] retro principes Lampr. Al. Sev. 34, les princes antérieurs ; stipendia retro debita Capit. Pert. 9, 2, arriérés de solde ; b) en arrière : ponere Cic. Tusc. 5, 87, placer en arrière, rejeter, dédaigner || en sens contraire : quasi retro et contra Cic. Part. 46, par une sorte de marche en arrière et en sens contraire ; vide rursus retro Cic. Fin. 5, 83, vois aussi la réciproque ; retro vivere Sen. Ep. 122, 18, vivre au rebours des autres || en retour ; retro dare, reddere Marcell. Dig. 46, 3, 67, donner en retour, rembourser.
II prép. acc. [décad.], derrière : Apul. M. 6, 8 ; Chalc. Tim. 239 ; Vulg.
- 1. (v. plaats) terug, achterwaarts, naar achteren [dare lintea terugzeilen; fugere]; achter;
- 2. (v. tijd) terug, ervoor; ➤ quodcumque ~ est;
- 3. (metaf.) terug [ponere alqd iets achterstellen, benadelen; verti zich veranderen; abhorrere terugdeinzen]; II. prep. m. acc. (Laatl.) achter.
Retroprincipes, qui prius regnavere, apud Lampridium in Severo, et in Cod. Theod. non semel.
Stipendia Retrodebita, quæ antea debebantur, apud Capitolinum in Pertinace ;
Redhibitiones annorum præteritorum, in Hist. Misc.
Retro sanctiones latæ, in leg. 16. Cod. Theod. de Medicis (13, 3.) Ita etiam S. Hieronym. Epist. 129. et alii.
Et non sibi faciant socios inferioris ordinis homines, qui semper inde Retro res qualescunque tractare volunt ; sed illos sibi socient, qui ad effectum unamquamque rem deduci cupiunt.Cum dilatione, quasi retrocedentes.
Judicatum est, quod Hugo de Rotis sit forbanitus, quia secutus de morte hominis in quatuor assisiis, noluit Retro apparere.
Gilebertus de Acquilla tenet Acquillam cum pertinentiis suis, et Haiam Richerii de comite Ebroicensi per servicium trium militum ; et si corpus suum sit in servicio ducis Normanniæ, aut habeat essoniam legalem, senescallus suus faciet servicium loco domini ; et ex quo exient de Aquila, ad costamenta comitis erunt, quousque sint Retro in villa de Aquila.Galli diceremus,
Jusques à ce qu'il soient de retour.
Volumus quod jus suum non magis sit Retro, quam erat die, qua præsentes litteræ factæ fuerint.
Etre en arriere, Ulpiano
Reliquari, ad diem non solvisse. Charta ann. 21. Richardi II. Regis Angl. apud Thomam
MadoxFormul. Anglic. pag. 141 :
Et si contingat prædictum redditum quadraginta librarum a Retro fore, in parte vel in toto, etc.Alia ann. 3. Henrici V. ibidem
Et si contingat dictas centum libras a Retro existere ad aliquem terminum prædictum, etc.Occurrit passim.
- —Of motion, backward, back, to the rear: vestigia sequor, V.: ora Flectit, O.: inhibitā nave, L.: fugam retro spectante milite, L.: fugit, H.: meretrix retro Periura cedit, H.: properare, O.—Of rest, behind, on the back side, in the rear: ultimis conclave in aedibus, T.: quid retro atque a tergo fieret, ne laboraret: retro Marsigni, etc., Ta.—Fig., in time, back, in time back, in past times, before, formerly: deinceps retro usque ad Romulum: Quodcumque retro est, is past, H.—In thought, back, behind, in return, on the contrary, on the other hand, vice versa: ut omnia, quae sine eā (honestate) sint, longe retro ponenda censeat: vide rursus retro: omnia fatis In peius ruere, ac retro sublapsa referri, i. e. against one's wish, V.
-
…reliquit, tum quoque visa decens. Nudabant corpora venti, obviaque adversas vibrabant flamina vestes, et levis inpulsos retro dabat aura capillos, auctaque forma fuga est. Sed enim non sustinet ultra perdere blanditias iuvenis deus, utque…
Ovid, Metamorphoses
-
…erit Diodorique sententia, quorum uterque honestatem sic complectitur, ut omnia, quae sine ea sint, longe et retro ponenda censeat. Reliqui habere se videntur angustius, enatant tamen, Epicurus Hieronymus et si qui sunt qui desertum…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…deo quodnam illud esset tale monstrum, et deum respondisse vastitatem esse Italiae praecepisseque, ut pergeret protinus, quid retro atque a tergo fieret ne laboraret. Apud Agathoclem scriptum in historia est Hamilcarem Karthaginiensem, cum oppugnaret Syracusas ,…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…fit cum terra in aquam se vertit et cum ex aqua oritur aer ex aere aether, cumque eadem vicissim retro commeant. quod si ita est, ut ea intereant e quibus constet omne animal, nullum est animal sempiternum…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…sumpsitque ea quibus niteretur, atque his confirmatis ad propositum sese rettulit atque conclusit. Illa autem altera argumentatio quasi retro et contra prius sumit quae vult eaque confirmat, deinde id quod proponendum fruit permotis animis iacit ad extremum .…
M. Tullius Cicero, De Partitione Oratoria
-
…distortione et depravatione quadam aut motu statuve deformi, ut si aut manibus ingrediatur quis aut non ante, sed retro, fugere plane se ipse et hominem ex homine exuens naturam odisse videatur. quam ob rem etiam sessiones quaedam…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…concede nihil esse bonum, nisi quod honestum sit concedendum est in virtute esse positam beatam vitam. vide rursus retro dato hoc dandum erit illud. Quod vestri non item. Tria genera bonorum ; proclivi currit oratio. venit…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…in quo sunt infixi illi, qui volvuntur, stellarum cursus sempiterni ; cui subiecti sunt septem, qui versantur retro contrario motu atque caelum ; ex quibus unum globum possidet illa, quam in terris Saturniam nominant. Deinde est…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…percipere potuisset sed, ut opinor, hic error et haec indoctorum animis offusa caligo est, quod tam longe retro respicere non possunt nec eos, a quibus vita hominum instructa primis sit, fuisse philosophos arbitrantur. Quam rem…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…adulta vix. Ergo his annis quadringentis Romae rex erat Et superbus quidem. Quid supra Iustissimus, et deinceps retro usque ad Romulum, qui ab hoc tempore anno sescentesimo rex erat. Ergo ne iste quidem pervetus Minime ac…
M. Tullius Cicero, De Republica