sagax
sagax, of quick perception, of acute senses, sagacious, keenscented
- I Lit.
- A Chiefly of the acute sense of smelling in dogs, keen-scented: sagax Nasum habet, Plaut. Curc. 1, 2, 17 (112): canes, Cic. Div. 1, 31, 65; Ov. M. 3, 207: catulus, id. R. Am. 201. —With gen.: naris sagax, Luc. 7, 829.— Poet.: virtus venandi, Ov. Hal. 76.—
- B Of other senses: sollicitive canes canibusve sagacior anser, Ov. M. 11, 599: palatum in gustu sagacissimum, Plin. 8, 37, 35, § 132. —
- II Trop., intellectually quick, keen, acute, shrewd, sagacious (syn.: sollers, perspicax, acutus, subtilis).
- α Absol.: (homo) animal hoc providum, sagax, multiplex, acutum, memor, plenum rationis et consilii, Cic. Leg. 1, 7, 22; cf. id. Fin. 2, 14, 45: mens, id. Tusc. 5, 23, 67; Lucr. 5, 420; 1, 1021: animus, id. 2, 840; 4, 913: ratio, id. 1, 131; 1, 369: homo sagax et astutus, Mart. 12, 87, 4: modo circumspectus et sagax, modo inconsultus ac praeceps, considerate, Suet. Claud. 15: mire sagaces fallere hospites, Hor. C. 2, 5, 22: curae, id. ib. 4, 4, 75.—Of a soothsayer, knowing the future, Ov. M. 8, 316.—
- β Ad aliquid (class.): ad suspicandum sagacissimus, Cic. Cat. 1, 8, 19: ad haec pericula perspicienda, Plancus ap. Cic. Fam. 10, 23, 4.—
- γ With gen. (poet. and in post-Aug. prose): utilium sagax rerum et divina futuri, Hor. A. P. 218: fibrarum et pennae divinarumque flammarum, skilled in, Sil. 3, 344; cf. in sup.: prodigiorum (Joseph), Just. 36, 2, 8; and: rerum naturae, Col. praef. § 22 (with non ignarus). —
- δ With in or simple abl. (post-Aug.): vir in conjecturis sagacissimus, Just. 1, 9, 14: civitas rimandis offensis sagax, Tac. H. 4, 11.—
- ε Inf.: sagax quondam ventura videre, Ov. M. 5, 146.—Hence, adv.: să-gācĭter.
- a Quickly, sharply, keenly, with quickness of scent, with a fine sense of smell: canes si advenientem sagaciter odorantur, Col. 7, 12, 7.—Comp., Cic. Att. 6, 4, 3: vultures sagacius odorantur, Plin. 10, 69, 88, § 191; Hor. Epod. 12, 4.—Sup., Cic. de Or. 2, 44, 186; Plin. 11, 37, 50, § 137.—
- b Trop., acutely, shrewdly, accurately, sagaciously: sagaciter pervestigare, Cic. de Or. 1, 51, 223: intueri, Quint. 2, 8, 4; Liv. 27, 28: perspicere naturam alicujus, Suet. Tib. 57 al.
canem ‥ odoris naribus ~acem
eos [sc. aucupes ] ‥ sequntur odorinseci ~aces [gl.: ] ad investigandum perdicessages
ad nos exterminandos hostis intendit; / sagax continuus capturis anhelat, / et alas ad predam veloces extendit
~acem ‥ indagatorem ‥ sibi adjunxit, qui more canum vestigia tauri sagaciter investigavit
~ax scripturarum disceptator
tibi, ~acissime sator(
mente ~ax, corpore strenuus
vir natura ~acissimus
non erat eo [sc. Haroldo ] prudentior in terra, armis strenuus magis, legum terre ~acior
pace pius, pulcher corpore, mente sagax(
hic rex Henricus quintus ‥ fuit ‥ multum providus in rebus bellicis disponendis ~ax et circumspectus
~aces vel sapientes ‥ disperdens, et ignaros quosque sibi consimiles ‥ adsciscens
~ax discipulorum caterva
qui ‥ decemnovenalem ‥ circulum ~aci solertia sanxerunt
intra ~acis [gl.: prudentis, ] animi conclavegleawes ,snoteres
alii vero, ~acioris sententiae conjecturis, promere coeperunt ‥
coepit ~aci animo conicere quod ‥
~ax humanae curiositatis industria, dum jugiter aggeratim sibi provideat labilia ‥
postquam omnia itineris mei necessaria ~atiori cura paraveram
natura ~ax sic dedit ea [sc. posteriora bovis ] prius surgere
hominis ~ax erudicio
~ax, astutus
~ax, ingeniosus
~ax,gleu
- 1. scherp ruikend [canis; nasus; anser scherp horend];
- 2. (metaf.) scherpzinnig, slim, knap (in: in m. abl.; abl.; gen.; ad; m. inf.) [homo; mens; utilium rerum; ad suspicandum; ventura videre].
聰明。伶例。智慧者。Catulus sagax 獵狗。Palatum sagax 善嘗滋味。
Suggest a Translation
See an image
- SAG-, of quick perception, of acute senses, sagacious, keenscented: canes: catulus, O.: virtus venandi, O.: canibus sagacior anser, of keener ear, O.—Fig., intellectually quick, keen, acute, shrewd, sagacious. animal: mens, quae causas rerum videat: hospites, H.: Ampycides, prophetic, O.: ad suspicandum sagacissimus: Utilium sagax rerum, H.: ventura videre, O.: rimandis offensis, Ta.
-
…, virum optimum, M. Metellum demigrasti, quem tu videlicet et ad custodiendum te diligentissimum et ad suspicandum sagacissimum et ad vindicandum fortissimum fore putasti. sed quam longe videtur a carcere atque a vinculis abesse debere qui se…
Cicero, in Catilinam
-
…, solis lunaeque meatus qua fiant ratione, et qua vi quaeque gerantur in terris, tunc cum primis ratione sagaci unde anima atque animi constet natura videndum, et quae res nobis vigilantibus obvia mentes terrificet morbo adfectis somnoque sepultis…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…opibus, nihil indiga nostri, nec bene promeritis capitur nec tangitur ira. Quod superest, vacuas auris animumque sagacem semotum a curis adhibe veram ad rationem, ne mea dona tibi studio disposta fideli, intellecta prius quam sint…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…re p. semper fatebor ; sed certe nimia eius indulgentia in Lepidum ad haec pericula perspicienda fecit eum minus sagacem. qui quidem cum in fraudem se deductum videret, manus, quas iustius in Lepidi perniciem armasset, sibi…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…pietasque fidesque praestitit et longe vicit sapientia cunctos, praecipue coluere vigenti numine divos. haec adeo penitus cura videre sagaci, otia qui studiis lacti tenuere decoris, inque Academia umbrifera nitidoque Lyceo fuderunt claras fecundi pectoris artis. e…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…exirém domo. sagire enim sentire acute est ; ex quo sagae anus, quia multa scire volunt, et sagaces dicti canes. is igitur, qui ante sagit, quam oblata res est, dicitur praesagire, id est…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…vereor ut satis diligenter actum in senatu sit de litteris meis. illud praeterea μυστικώτερον ad te scribam, tu sagacius a odorabere. τῆς δάμαρτός μου ὁ ἀπελεύθερος οἶσθα ὃν λέγω ἔδοξέ μοι πρώην, ἐξ ὧν ἀλογευόμενος παρεφθέγγετο ,…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…quod rationem habent a natura datam mentemque acrem et vigentem celerrimeque multa simul agitantem et, ut ita dicam, sagacem, quae et causas rerum et consecutiones videat et similitudines transferat et disiuncta coniungat et cum praesentibus futura copulet omnemque…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…causa et gravi ad animos iudicum pertractandos, omni mente in ea cogitatione curaque versor, ut odorer, quam sagacissime possim, quid sentiant, quid existiment, quid exspectent, quid velint, quo deduci oratione facillime posse videantur…
Cicero, de Oratore
-
…homine, in ea situm esse necesse est illud, quod quaeris, optumum. quid est autem in homine sagaci ac bona mente melius eius bono fruendum est igitur, si beati esse volumus ; bonum autem mentis est virtus…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes