salvator
salvātor, ōris, m. [salvo].
- In gen., a saviour, preserver (late Lat.; class. servator): Cicero Soterem salvatorem noluit nominare, Mart. Cap. 5, § 510; Vulg. Isa. 17, 10: IOVI SALVATORI, Inscr. Grut. 19.—
- II In partic., in the Vulg. and Christian fathers, as a transl. of σωτήρ and Jesus (Heb. ), the Saviour, Redeemer: Christus Jesus, id est Christus Salvator: hoc est enim Latine Jesus ... Salus Latinum nomen est: salvare et salvator non fuerunt haec Latina, antequam veniret Salvator, etc., Aug. Serm. 299, 6; cf. id. Trin. 13, 10 fin.; Tert. adv. Marc. 3, 18; Lact. 4, 12, 6; Prud. στεφ. 1, 115; Vulg. Luc. 2, 11; Sedul. 2, 155 et saep.
salvātor, ōris, m. (salvo), der Erretter, Erhalter, spätlat. Übersetzung von σωτήρ und bes. von Iesus (hebr. עושי), der Erlöser, klass. servator, s. Mart. Cap. 5. § 510. Lact. 4, 2, 6 u.a. Eccl. – vulg. salbator, Corp. inscr. Lat. 8, 2079.
septem annos vixit in corpore et ~orem suum benedicens se sancto obtulit Cronano(
vallatus turbis pompatice procedebat, ~orem pauperum se vocabat
Deus ‥ suscitavit eis ~orem et propugnatorem, unum sc. de suis confratribus nomine Robertum de B[rois ]
una medietas inde remansit ipsis ~oribus
W. B. cepit quendam pannum integrum de ~oribus unde dominus nichil habuit nec ~es
videamus ‥ quid ~or mundi factorque dicat
natus est Dominus et ~or noster Jesus Christus
Deus aeternus, mundi mitissimus auctor / Salvator generis humani
Jhesum, quod Grece soter, Latine ~or vel salutaris interpretatur
omnipotens et ~or [ME: ] Deus, Dei FiliusHealende
Christi nostri ~oris corpus
in nomine Domini nostri ~oris Jhesu Christi
salutem in omnium ~ore
salutem in ipso ~oris exortu
salutem in augmento ~oris. litteras vestras ‥ recepimus
pergant cum hymnis et canticis ad ecclesiam Sancti ~oris
ad altare ~oris nostri Jhesu Christi
collegii Sancti ~oris infra civitatem Sancti Andreae canonicus
imaginem Domini ~oris in tabula depictam
crucem lapideam ‥ imagine ~oris insculptam
cum imagine ~oris
Sancti Augustini ‥ regulam, que ‥ vocatur ab eis regula ~oris
salvātŏr, ōris, m. (salvo), sauveur : Capel. 5, 510 || le Sauveur : Eccl.
Eum non solum Patronum istius insulæ, sed etiam Sotera inscriptum vidi Syracusis. Hoc quantum est ? Ita magnum, ut Latino verbo exprimi non possit : is enim Soter, qui salutem dedit.Ubi Manutius :
Soter Græcum nomen esse, et eum significare, qui salutem dedit, ipso constat interprete Cicerone : quo patet communis error eorum, qui Jesum Christum, cujus immortalia merita nullo satis uno verbo exprimi Latine queunt, Servatorem appellant ; aliud enim est servare, aliud salutem dare : servat is, qui ne salus amittatur, aliqua ratione præstat : salutem dat, qui amissam restituit.Sane habetur vetus Inscriptio, in qua Jupiter
Salvatordicitur :
Jovi custodi Quirino Salvatori pro salute Cæsaris Nervæ Trajani Aug.Marius Mercator lib. Subnotat. cap. 8 :Col. Sarmiz.
Ut vere et proprie Christus sit eis etiam Jesus, quod in Latinum eloquium Salvator exprimitur.Sedulius lib. 1. de Christo, ut cæteros præteream :
Vide Julium Nigronium in Regulas Societatis Jesu, ubi dissertationem hac de re instituit, ut et Olaum Borrichium lib. de Lexicis Latinis, et lib. de Variis linguæ Latinæ ætatibus.Sic delicta fugans Salvator nostra gerendo Tersit, et a tactu procul evanescere jussit.
salvamentum(de quo supra) percipit. Chronicon Besuense pag. 595 :
Hugo qui pro salvamento Crilliacensis villæ, Salvator dicebatur.Charta Aganonis Episcopi Augustod. in Tabul. ejusd. Eccles. :
Deinde quidquid illis injuste a præfato cognovimus fuisse superpositum.... irritum fecimus.Charta Alani Episc. Altisiodor. ann. 1166. in Tabular. S. Hilarii Magni Pictavens. :
In terris et nemoribus S. Hilarii, de quibus idem Gibaudus tunc temporis Salvator erat.Et infra :
Si forte sui homines aliquam feram ceperint in terra S. Hilarii, medietatem debet habere Abbas, et aliam Salvator. Homines S. Laurentii pro nulla re messem Salvatori, neque suis servientibus, nec aliquid pro pastu dant, neque dare debent.Alia Ricardi de Dampetra ann. 1247. in Tabulario Feodorum Eccles. Lingon. :
Ita quod dictus W. Salvator, et dominus Pontius de Domno Martino erunt inde homines Episcopi.Tabular. S. Germani Pratensis :
In festo S. Bartholomæi persolvunt homines de Pirodo Salvamentum suum hoc modo : ipso die debet venire ministerialis Salvatoris cum rectamina ejusdem villæ, et recipere consuetudinem domini sui.Tabularium Archiepiscopatus Arelatensis, circa annum 1115 :
Reddiderunt et dimiserunt eis Salvatores qui fuerunt de genere Sacerdotali, et omnes fivales, (feudales) sed in Salvatoribus retinuerunt 18. denarios per censum.Ubi nescio an hoc loco
salvatoresnon sint ipsi qui
salvamentumreddebant, tenentes.
Qualiter milites accipiebant a senatu donativa sua per saccellarium, qui administrabat hoc ; quæ omnia pensabat in statera autemLeg.(sic) quod darentur militibus : ideo vocatur Salvator de stratura.
de statera.