sano
sano, to make sound, heal, cure, restore to health
- I Lit.: quam (vomicam) sanare medici non potuerant, Cic. N. D. 3, 28, 70: Ptolemaeum, id. Div. 2, 66, 135; so, aliquem, id. Phil. 2, 39, 101 Orell. N. cr.: oculorum tumor sanatur, id. Tusc. 4, 37, 81: tumores, Plin. 20, 6, 23, § 55: volnera, Cic. Rep. 1, 3, 5; id. Verr. 2, 5, 46, § 121; id. Fin. 4, 24, 66; id. Att. 5, 17, 6; Ov. M. 14, 23 (with mederi); Quint. 5, 13, 3: Philoctetae crura Machaon, Phoenicis lumina Chiron, Prop. 2, 1, 59: dolorem, Cic. Fam. 5, 16, 1: dolores sanat medicina, Prop. 2, 1, 57: nidorem, to correct, remove, Plin. 12, 17, 40, § 81: quod ad sanandum me pertineret, Nep. Att. 21, 5: homo sanatus, Ov. R. Am. 113: corpora vix ferro sanantur, id. ib. 527.—
- II Trop., to heal, correct, restore, repair, allay, quiet, etc. (cf.: redintegro, restauro, confirmo): omnes rei publicae partes aegras et labantes sanare et confirmare, Cic. Mil. 25, 68: quae sanari poterunt, quācumque ratione sanabo, id. Cat. 2, 5, 11: consolatio, quae levare dolorem tuum posset, si minus sanare potuisset, id. Fam. 5, 16, 1: voluntates consceleratas, id. Sull. 9, 28; cf. aliquos (opp. ulcisci), id. Cat. 2, 8, 17: valde me momorderunt epistulae tuae de Atticā nostrā, eaedem tamen sanaverunt, id. Att. 13, 12, 1: mentes, Caes. B. C. 1, 35; 2, 30 fin.; cf. mentem, Lucr. 3, 510: cujus causa sanari non potest, Cic. Q. Fr. 1, 2, 2, § 6: id (incommodum) se celeriter majoribus commodis sanaturum, Caes. B. G. 7, 29: domestica mala, Liv. 6, 18: discordiam, id. 2, 34; Vell. 2, 3, 3: curas salutaribus herbis, Tib. 2, 3, 13; Prop. 1, 10, 17: amara vitae, id. 4 (5), 7, 69: scelus, Sen. Herc. Fur. 1261: unius orationis saluberrimā medicinā sanatus, Val. Max. 6, 9, ext. 1: adversarios sanatos cupiunt, Gell. 2, 12, 4.
- 1. gezond maken, genezen [pecora; corpora; vulnus];
- 2. (metaf.) genezen, weer goedmaken [curas; scelus boeten voor; incommodum; discordiam; vulnera avaritiae; avaritiam];
- 3. (weer) tot rede brengen [mentem alcis].
醫病。痊之。使明智。Morte sanandum est scelus 此罪以死治之可也。Vulnus sanandum est 瘡已痊治瘡痊。
Suggest a Translation
See an image
- sanus, to make sound, heal, cure, restore to health: (vomicam): te: tibi belli volnera sananda sunt: haec volnera, O.: quod ad sanandum me pertineret, N.: Corpora vix ferro sanantur, O.—Fig., to heal, correct, restore, repair, allay, quiet: rei p. partīs aegras et labantīs: quae sanari poterunt, quācumque ratione sanabo: voluntates consceleratas: mentīs, Cs.: cuius causa sanari non potest: id (incommodum) maioribus commodis, Cs.: discordiam, L.
-
…cum scelere certandum est. huic ego me bello ducem profiteor, Quirites ; suscipio inimicitias hominum perditorum ; quae sanari poterunt quacumque ratione sanabo, quae resecanda erunt non patiar ad perniciem civitatis manere. proinde aut exeant aut quiescant…
Cicero, in Catilinam
-
…. huic ego me bello ducem profiteor, Quirites ; suscipio inimicitias hominum perditorum ; quae sanari poterunt quacumque ratione sanabo, quae resecanda erunt non patiar ad perniciem civitatis manere. proinde aut exeant aut quiescant aut, si et…
Cicero, in Catilinam
-
…nequitiae, sceleri, libidini debitam aut instare iam plane aut certe appropinquare. quos si meus consulatus, quoniam sanare non potest, sustulerit, non breve nescio quod tempus sed multa saecula propagarit rei publicae. nulla enim est…
Cicero, in Catilinam
-
…qui nobiscum sunt nihil dicimus quos quidem ego, si ullo modo fieri possit, non tam ulcisci studeo quam sanare sibi ipsos, placare rei publicae, neque id qua re fieri non possit, si iam me audire volent…
Cicero, in Catilinam
-
…fide. possum ego diversos iterum coniungere amantis, et dominae tardas possum aperire fores ; et possum alterius curas sanare recentis, nec levis in verbis est medicina meis. Cynthia me docuit semper quaecumque petenda quaeque cavenda forent non…
Propertius, Elegies
-
…videar diffidere, incredibile est quanto mihi videatur illius voluntas obstinatior et in hac iracundia offirmatior. sed haec aut sanabuntur cum veneris aut ei molesta erunt in utro culpa erit. quod in epistula tua scriptum erat me iam arbitrari…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…omnibus sociis, civibus exoratus anteposuit honori suo commoda salutemque provinciae, propterea putas semel exulceratum animum tam facile potuisse sanari quamquam in istis omnibus rebus, praesertim apud homines barbaros, opinio plus valet saepe quam res ipsa. persuasum…
Cicero, pro Scauro
-
…quae ἄδηλα Graeci. si enim res se ita habeat ut nihil intersit utrum ita cui videatur ut insano an sano, cui possit exploratum esse de sua sanitate quod velle efficere non mediocris insania est. Similitudines vero aut geminorum…
M. Tullius Cicero, Lucullus
-
…fieri non potest, finem miseriarum nullum fore. quam ob rem, quoniam coepimus, tradamus nos ei curandos sanabimur, si volemus. et progrediar quidem longius non enim de aegritudine solum, quamquam id quidem primum, sed…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…opinionem, si immerito, si misera, si ingrata, si indigna, si nova, si quae restitui sanarique non possit ; ex eis autem, apud quos agetur, ut benevolos beneque existimantis efficiamus, quod agendo efficitur…
Cicero, de Oratore