sonare

sonare [CL] 1 (intr.) to make a noise or (resonant) sound. b (pr. ppl. as adj.) full of sound, noisy, resonant; c (w. ref. to I Cor. xiii 1). canes baubantur vel latrant vel garriunt, catuli glattilant, cervi rugiunt, citharae ~ant Aldh. PR 131; non hic turba sonet populi, non forte tumultus Alcuin Carm. 98. 3; omnia signa cenobii per se ipsa ~are ceperunt Ord. Vit. VI 9 p. 72; statua illius movebatur et tintinnabulum in collo ejus ~uit Greg. Mir. Rom. 8; differentia est in modo ~andi inter quatuor et alios ultra quatuor Mens. & Disc. (Anon. IV) 47; sub rege ~at iste currus (Mochoemog 5) VSH II 166.  b cum lagoenas viris tenentibus egregias in manibus ~antesque tubas Gildas EB 70; cum quarta gallicinia / quasi quarta vigilia / suscitarent sonantibus / somniculosos cantibus (Aldh.) Carm. Aldh. 1. 125; tot sapores, quot devotiones; quot etiam virtutum insignia, tot quoque instrumenta ~antia Ad. Scot Serm. 111B; de medio petrarum ~antium, unam letatur insonuisse vocem P. Blois Opusc. 1051A; sonus quidam fit ad modum cimbali ~antis (Brendanus 20) VSH II 276.  c mihi ipsi tamen qui hoc loquor barbatus sum factus velut es ~ans aut cymbalum tinniens dans sine mente sonum H. Bos. LM 1365B; humana ‥ persuasio sine gratia Dei nihil aliud est, quam es ~ans aut cymbalum tinniens P. Blois Ep. 54. 166A. 2 (of living thing) to emit a noise or sound (also by speaking). ficus ~ante turture protulit grossos suos Bede Cant. 1111D; nec semel astrigeris sonuerunt agmina dictis Æthelwulf Abb. 685; ecce inimici vestri ~uerunt et qui oderunt vos extulerunt caput H. Bos. Ep. 24. 1458D. 3 (of place) to be filled with sound, echo, resound, (w. abl.) to resound or ring with (a sound). ~abat basilica plausibus W. Malm. GR I 95. 4 (of noise or sound) to be emitted (audibly), sound; b (phon.); c (in transf. context); d (w. spec. impression given to hearer, also in fig. or transf. context). e (pr. ppl. as adj., of language) high-sounding, sonorous. concrepante jam pullorum plausu et ~ante gallicinio Aldh. VirgP 52; percunctante eo quid ~aret, responderunt ministri “Domine, hora prima jam pulsatur in ecclesia sancte Marie” Ord. Vit. VII 16 p. 248.  b consonantes vocatae sunt, quia per se non ~ant, sed vocalibus consonant Alcuin Gram. 855C; sed tribus vocalibus, id est A, O, U, eas [sc. C et G] sequentibus, omnibus ferme notum est quod ~ent in faucibus Abbo QG 10 (23); 1425 sole vocales litere, quarum consorcio adjute cetere consonant, ex se mute quodammodo et mutiles [? l. inutiles], nisi priorum sonitu et ipse fulciantur ~antes Conc. III 449b.  c docente intrinsecus ipsa veritate quae foris per doctorum ora ~abat Bede Tob. 930C; nondum nona ~uit. expectemus ergo usque ad horam ‥ nonam Lantfr. Swith. 29; p1097 archiepiscopum ‥ Lanfrancum vita ejus multis religiosis et sapientibus viris nota, quia de eo numquam aliquid tale ~uit, ab hoc crimine satis excusat Anselm (Ep. 136) III 280.  d disceres omnia legis sacramenta vel jussa quae carnaliter ~are videbantur ad spiritalem jam nunc observantiam fuisse transferenda Bede Luke 596B; accentus est anima verborum sive vox syllabae, quae in sermone plus ~at de ceteris syllabis Bonif. Met. 109; illa canina littera R semper aspere ~at Abbo QG 8 (20); in Hebreo Deus interdum dicitur El et Adon: quod Deus vel Dominus singulariter ~at propter divine substantie unitatem P. Blois Perf. Jud. 832B; 1337 vulgaris relacio contestatur quod fuit per injuriam sanguis fusus, et illud verisimilius ~at in facto Lit. Cant. II 156.  e in audiendo carnaliter ~antia legis verba Bede Sam. 645C; quos patienter audire satius erit, quam nugis ventosisque verbis sine sono, verba dare ~antia P. Blois Opusc. 1010C. 5 to make itself known aloud, sound forth (also fig.); b (of news, rumour, or sim.). humilitas ~at in voce, superbia in actione Bede Luke 515A; ea, in quibus praedictae simplicitas ~at unitatis Anselm (Proc. Sp. 1) II 181; dedecus est et honor qui sonat absque Deo Gower VC V 290.  b 802 ~uit siquidem ante civitatem venisse hostem Aurelianensem ad profananda sancti Martini suffragia Alcuin Ep. 245. 6 (trans.) to give out (a sound of a particular nature or quality). hora Graecum nomen est et tamen Latinum ~at Bede Temp. 1; non nisi barbariem barbara lingua sonet J. Sal. Enth. Pol. 379A. 7 to utter or emit audibly: a (particular sound); b (utterance or word). c to pronounce. a ipsa lingua Hebraea, quae P litteram omnino non ~at Bede Luke 397C; distinguens sensus, titulos, cola, commata voce / dicat, ut accentus ore sonare sciat Alcuin Carm. 69. 186; balbutiens ‥ ~at bene unam litteram vel sillibam set antequam perficiat secundam anticipat tertiam T. Sutton Gen. & Corrupt. 110.  b auribus ille tuis male frivola falsa sonabit Alcuin Carm. 78. 8; nullum potuit commovĕre membrum, / excepto linguae plectro, quae verba sonare / vix potuit Æthelwulf Abb. 247; ita continue se habuit quod nullum verbum ~are voluit Spec. Eccl. 95; constitue ‥ in medio [aciei] genus mittencium faces ardentes ‥ et ~ancium voces horribiles et faciencium motus diversos Bacon V 153.  c idem nomen aliter illi, hoc est Hierosolimitae, aliter ~abant Galilei Bede Mark 283A. 8 to cause to emit sound, to sound. b to test (coin or sim.) by ringing, (also) to refuse to accept. tunc jubente abbate prior ~et signum minimum Lanfr. Const. 88; cum campane ~antur quasi per classica milites ad prelium incitantur Hon. GA 567A; 1298 que omnia non absque ‥ assensu tuo et communitatis ‥ cornu quoque vestro communi ~ato ‥ fuerant perpetrata Reg. Cant. I 228; †921 (14c) novissima ac magna examinationis die classica archangeli clangente buccina bustis sponte patentibus ~ata CS 635.  b sit una moneta per totum regis imperium, et nemo sonet [AS: forsace] eam (Quad.) GAS 205; precipimus, ne quis pecuniam puram et recte appendentem ~et, monetetur in quocumque portu monetetur in regno meo, super overhyrnessam meam (Ib.) Ib. 234; ne aliquis ~et monetam domini regis in qua moneta apparebit, nisi fracta fuerit infra circulum R. Howd. III 60 (= G. Ric. I 132). 9 to say, speak of, celebrate, proclaim. b to make known aloud, sound forth (also fig.). cum in universis quae loquuntur Christum ~are gaudent Bede Tab. 449A; omnis scripturae sanctae pagina cum recte intellegitur gratiam per omnia caritatis ~at ac pacis Id. Templ. 783A; hinc quadriga Dei, Cherubin comitante, refulget, / quae Christi in mundum tempora sacra sonat Alcuin Carm. 69. 156; fama volans hinc inde sonat, quod ‥ / ‥ / innumera expulsis sanaret corpora morbis Wulf. Swith. I 1132; quanto ‥ amore in honorem Virginis anhelaverit, poterit conicere qui cantus audierit celestia vota ~antes W. Malm. GR II 186.  b [secretarius] de nulla hora ~anda a quovis licentiam petit Lanfr. Const. 149; 1433 terre et tenementa ‥ fuerunt in custodia dicti episcopi racione minoris etatis dicti T. L. ‥ quod manifeste ~atur contra dignitatem domini regis nunc et jura corone sue Langley app. 251. 10 (of thing) to express, denote, speak of, signify, imply. b (of word or sim.) to mean, signify. c (of text) to say, read. d to seem or appear (to be), to smack of, be reminiscent of. quod sequitur eadem ~at [Domino] dicendo “et portae inferni non praevalebunt” Gildas EB 109; cum eadem altius intellegentes vel dispensationem dominicae incarnationis vel alia quaelibet sanctae ecclesiae sacramenta ~are viderimus Bede Templ. 803D; necessitas ‥ videtur ~are coactionem vel prohibitionem Anselm (Praesc. 1. 1) II 246; illud quidem fideliter ~at ad litteram quod apostolus precipit J. Sal. Pol. 741A; si ‥ aliud ~et litterarum collatio, aliud vero testimonia Ric. Angl. Summa 31 p. 50; in quo casu, ut ~ant jura, nullus sibimet, etsi vellet, posset derogare G. S. Alb. II 91; signes ‥ ubi poterunt alie [auctoritates] inveniri, que ~are videntur, quod papa non habet judicem in terris superiorem Ockham Dial. 508.  b quod Graece pantheus Latine stabulum ~at Comm. Cant. III 104; ecclesia, quae est mater omnium per orbem vera vita viventium, quod Evae nomen ~at Bede Gen. 38B; est locus cui nomen lingua Saxonum est Ethelingaige, quod apud nos ~at clitonum insula V. Neot. A 12; ab lingua Hebraica patrem ~at Lucian Chester 70; justiciarii ‥ vocati sunt de traylebastoun, quod ~at trahebaculum Trevet Ann. 404; Anglice dixit “wellecome to wike ‥” quod ~at in patria illa “bene veneris ad balliviam tuam” Latin Stories 125.  c hoc plena docet ratio, ut quod ab uno interprete ‥ de uno Hebraice veritatis fonte translatum est, unum debeat ~are Steph. Hard. Bibl. 1374D.  d videtur ex his verbis magis allegoriam ~are quam historiam? Alcuin Exeg. 558D; videntur maledictionem ~are hi duo versus Ib. 633D; 1167 non ‥ ~are videntur [littere] humilitatem J. Sal. Ep. 220 (227); irrita jura sonant que sunt extorta timore Walt. Angl. Fab. 31. 11. 11 (intr., w. ad or in) to point or tend toward, concern (cf. ME sounen (in)to). b (leg.) to sound in, be concerned with. 1285 quod quidem ~at in jus et tangit ipsum Rogerum cujus jus ipsa non potest deducere in judicium PlRCP 57 m. 2d.; nomen receptoris secundum quod in jure accipitur, ~at in malum Ockham Dial. 738 (recte 728); item proporcionaliter ut peccatum plus ~at ad Dei contemptum, est ipsum amplius puniendum Wycl. Sim. 11; si crederet illud ~are sibi in lucrum, vellet suam jurisdiccionem extendere per vacuum infinitum Id. Chr. & Antichr. 688; hoc potius ~at in dissuetudinem quam consuetudinem seu libertatem MGL I 442; 1433 videntes hujusmodi allegacionem ~are ad enervacionem libertatum facultatis predicte StatOx 254.  b 1291 breve suum ‥ sapit illud breve naturam transgressionis ‥ et in fine ejusdem brevis ~at illud breve omnino in possessionem PlRCP 89 m. 158d..