somnus
somnus, sleep
they roused the dozing spectators from their sleep
somnus , ī, m.: sleep, slumber, 1.680, et al.; a dream, 1.353; night, 1.470, et al.; personif., Somnus, the god of sleep, 5.838, et al.
somnus, i, m. [Sanscr. svap-nas; Gr. ὕπνος; som-nus for sop-nus; cf.: sopor, sopio].
- Lit., sleep: hostes vino domiti somnoque sepulti, Enn. ap. Macr. S. 6, 1, 20 (Ann. v. 291 Vahl.); Lucr. 1, 133: vix aegro cum corde meo me somnus reliquit, Enn. ap. Cic. Div. 1, 20, 40 (Ann. v. 52 Vahl.); cf., on the contrary: pandite sulti' genas et corde relinquite somnum, id. ap. Fest. p. 343 Müll. (Ann. v. 521 Vahl.): somnum capere, Plaut. Mil. 3, 1, 115 (710); cf. Cic. Tusc. 4, 19, 44: somnum videre, Ter. Heaut. 491: Caninius suo toto consulatu somnum non vidit, Cic. Fam. 7, 30, 1: somnum tenere, id. Brut. 80, 278: somno se dare, id. Tusc. 1, 47, 113: me artior quam solebat somnus complexus est, id. Rep. 6, 10, 10: puella somno fessa, Tib. 1, 3, 88: somno vincta, Ov. M. 11, 238; Liv. 5, 44; Suet. Aug. 16: hos oppressos somno, Caes. B. C. 2, 38 fin.: ne me e somno excitetis, Cic. Rep. 6, 12, 12: so, ex somno excitare aliquem, id. Sull. 8, 24: e somno suscitari, id. Tusc. 4, 19, 44: somno solutus sum, id. Rep. 6, 26, 29: cum ergo est somno sevocatus animus a societate, id. Div. 1, 30, 63: palpebrae somno coniventes, id. N. D. 2, 57, 143: somno languidus, Quint. 4, 2, 106: in somnis aliquid videre, in sleep, in dreams, Enn. ap. Fest. p. 325 Müll. (Ann. v. 228 Vahl.); cf. Plaut. Curc. 2, 2, 10 (260); Poët. ap. Cic. Div. 1, 21, 44; Cic. N. D. 1, 29, 82; id. Div. 1, 24, 49; 1, 25, 44; 1, 53, 121; 2, 70, 144; Verg. A. 2, 270; 4, 466; 4, 557 al.; so, less freq.: per somnum, Cic. Div. 2, 11, 27; Liv. 2, 36, 4; Verg. A. 5, 636; and: per somnos, Plin. 23, 1, 24, § 49; cf.: ea si cui in somno accidant, Att. ap. Cic. Div. 1, 22, 45: datur in somnum euntibus, Plin. 26, 8, 47, § 74: somnum petiere, Ov. M. 13, 676; Quint. 9, 4, 12: ducere somnos, i. e. protract slumber, continue to sleep, Verg. A. 4, 560 (cf.: trahere quietem, Prop. 1, 14, 9); so, educere somnos, Sil. 11, 405; but: pocula ducentia somnos, causing sleep, Hor. Epod. 14, 3: verba placidos facientia somnos, Ov. M. 7, 153: nuces somnum faciunt, Plin. 23, 8, 75, § 144: odor somnum gignit, id. 21, 19, 77, § 132: somnum parere, id. 19, 8, 38, § 126: adferre, id. 32, 2, 11, § 24: conciliare (opp. fugare), id. 14, 18, 22, § 117: concitare, id. 20, 17, 73, § 189: adlicere, id. 26, 3, 8, § 14: somnos invitare, Hor. Epod. 2, 28: adimere, id. C. 1, 25, 3: avertere, id. S. 1, 5, 15: rumpere, Sil. 3, 167: perturbare, Quint. 12, 1, 6.— Poet.: conditque natantia lumina somnus, Verg. G. 4, 496: labi ut somnum sensit in artus, Ov. M. 11, 631: serpens, Plin. 7, 24, 24, § 90: graviore somno premi, id. 9, 13, 15, § 42: voltus in somnum cadit, Sen. Herc. Fur. 1044: somno cedere, Val. Fl. 2, 71: lumina mergere somno, id. 8, 65: somnus altus, Hor. S. 2, 1, 8: somni faciles, Ov. H. 11, 29; cf.: somno mollior herba, Verg. E. 7, 45: somni pingues, Ov. Am. 1, 13, 7; Luc. 10, 354: plenus, Cels. 1, 3: intermissus, Quint. 10, 6, 1: lenis et placidus, Sen. Herc. Fur. 1075: gravis, id. ib. 1051: servus ad somnum, who keeps watch during one's sleep, Curt. 6, 11, 3.—Personified: Somnus, as a divinity, son of Erebus and Nox, Hyg. Fab. praef.; Verg. A. 5, 838; 6, 390; Ov. M. 11, 586, 11, 593; 11, 623 sq.; Stat. Th. 10, 87; Tib. 2, 1, 90 al.—
- B Esp., in reproachful sense, sleep, sloth, drowsiness, inactivity, slumber, idleness, etc.: corde relinquite somnum, Enn. ap. Fest. p. 343 Müll. (Ann. v. 521 Vahl.): dediti ventri ac somno, Sall. C. 2, 8: somno et conviviis et delectationi nati, Cic. Sest. 66, 138: somno et luxu pudendus, Tac. H. 2, 90: somno indulsit, id. A. 16, 19: dediti somno ciboque, id. G. 15; Vell. 2, 1, 1.—
- II Poet., transf.
- A Night: Libra die somnique pares ubi fecerit horas, Verg. G. 1, 208; cf. Sil. 3, 200. —
- B Death (mostly with adjj.): longus, Hor. C. 3, 11, 38: componit lumina somno, Sil. 5, 529: niger, id. 7, 633: frigidus, Val. Fl. 3, 178; So, SOMNO AETERNO SACRVM, Inscr. Orell. 4428: REQVIESCIT IN SOMNO PACIS, ib. 1121.—
- C Of a calm at sea: pigro torpebant aequora somno, Stat. S. 3, 2, 73: imbelli recubant litora somno, id. Th. 3, 256. —
- D A dream: exterrita somno, Enn. ap. Cic. Div. 1, 20, 40 (Ann. v. 37 Vahl.): promissa somni, Sil. 3, 216.
somnus, ī, m. (aus *svepnos, altind. svapnas, griech. ὕπνος), der Schlaf, Schlummer, die Nachtruhe, I) eig. u. übtr.: A) eig.: 1) im allg.: meridianus, Plin. ep.: dulcis, Verg. u. Apul.: facilis (williger), Hor.: levis, Hor.: levissimus, Sen. rhet.: altus et gravis, Curt.: altior, Curt.: altissimus, Liv.: Endymionis, ewiger, Cic.: imago somni, ein Traumbild, Traum, Ov.: somni tempus, Schlafenszeit, Scrib.: somni expers, schlaflos, Amm.: somnum coepi mentiri, ich tat, als ob ich schlief, Petron.: somnum capere non posse, nicht schlafen (einschlafen) können, Cic.: somnum videre, schlafen, Cic.: somnum tenere, sich des Schlafes erwehren, Cic.: somnum afferre, conciliare, concitare, facere, gignere, parere (von Mitteln), Plin.: somnum alci affere (von einem Briefe), Cic.: somnum petere (suchen), Quint. u. Ov.: somnus alqm complectitur, Cic., arripit, Iustin.: somno consopiri sempiterno, Cic.: alto et gravi somno sopitum esse, Curt. (u. so somno sopitus, Solin.: somno oppressus, Caes., u. oppressus inexcitabili somno, Sen.): somno graviori premi, Plin.: homines somno altissimo premere, Liv.: dare se somno, sich schlafen legen, Cic.: somnus obrepit, Hor., alci obrepit, Hieron.: poficisci ad somnum, schlafen gehen, zu Bette gehen, Cic.: somnum rumpere, Verg. u. Lucan.: somnos ducere, Schlaf bringen od. einschläfern, Hor., od. schlafen, Verg.: somni esse permodici, Capit.: somnum fugare, Plin.: adimere alci somnum, Cic., alci somnos, Hor.: alqm somno privare (v. Kummer), Cic.: alqm ex somno excitare, Cic., excire, Liv. (u. excitus somno, Sall. u. Liv., excita somno, Catull.): tropaeis e somno suscitari, Cic.: interruptum somnum recuperare non posse, nicht wieder einschlafen können, Suet.: somno (im Schl., Traume) videre, Liv.: u. so per somnum videre, Iustin., in somnis videre, Cic. u.a. (u. so sonst oft in somnis, s. Neue-Wagener Formenl.2 1, 633. Müller Plaut. Pros. S. 464): sollicitus inter somnos quoque expavesco, Sen. rhet.: dispositi, quos supra somnum habebat, Leute, die er als Wächter über seine Nachtruhe aufgestellt hatte, Curt. – 2) insbes., der Schlaf als Fehler, die Schläfrigkeit, Schlafsucht, Cels.: bildl. = die Trägheit, Untätigkeit, somno nati, Cic.: dediti somno, Sall.: in somnum a vigiliis conversa civitas, Vell. – B) übtr.: 1) der Todesschlaf, Tod, longus, Hor.: niger, Sil. – 2) die Ruhe des Meeres, Stat. silv. 3, 2, 73; Theb. 3, 256. – II) meton.: 1) die Nacht, libra die (= diei) somnique pares ubi fecerit horas, Verg. georg. 1, 208: miscuerat lucem somno, Sil. 3, 200. – 2) der Traum, Sil. 3, 216 ›nisi somnus est‹, inquit, ›en Persae‹, Amm. 23, 5, 3.
vespere fatigati ~o se dederunt
semper quoque [monstrum nocturnum ] sine requie et ~o fuisse describitur
quasi de gravi experrectus ~o
~o,slæp
ipse ad parietem se reclinans leni ~o quiescebat
mens ‥ eandem iterum tanquam a ~is experrecta resumat
~us est quies animalium virtutum cum intensione naturalium
vehementiorem sompni profundioris quietem
otia quae fovet et somnos captabit inertes
sed veluti placidum capiunt dum pectora somnum ‥
qui mox ut tenuem carpebat pectore somnum
per somnum femina sensit / munere virtutum quam pleno praeditus esset
“tanquam reges” dixit, quia velut in ~is regnant, qui Christi regno adversantur
rursus et angelicos somno videt ecce ministros / praefatos adstare sibi
emissio ‥ spermatis naturalis est et ideo ad voluntatem non potest cohiberi, cum ipsa naturalis actio et in vigiliis et in sompnis nunquam otiosa consistat
in principalibus festis communicant monachi, licet sint illusi per sompnum
matutinos ~os pro libitu carpebam
reprimit insolentiam naturalis incendii ~o breviore, et vestis mollitiem asperiore commutavit cilicio
de modico licet unius hore ~o
die Pasche floridi incipit sompnus meridianus monachorum(
non impedias me a sompno matutino
in ~o vitae istius, et in imagine umbrae nubis, qua vivimus ‥
ac dura Parcarum quies et ferreus leti ~us palpebrarum convolatus non tricaverit
virgineo contubernio ejusdem monasterii mater preficeretur spiritualis, ubi nunc cum uterino pignore dormit, in sompno pacis, in spe beatae resurrectionis
ut eum ‥ perducamus ad sompnum mortis
in prima ‥ suscitatione non continuo ~us excutitur
splendida dum rutilat roseis Aurora quadrigis, / perfundens pelagus luce nova liquidum, / discutit ex oculis nocturnos pollice somnos
discute torpentes, frater, tibi pollice somnos
redemptorem signat genus humanum septiformi spiritus gratia a ~o scelerum et labe peccati vivificantem
nos a ~o animae exsurgere precogitando ultimam horam amonebat
non vigilant in nocte: sunt enim ~o inertie depressi et vino ebrietatis
dormientis imperii sompnum excitantes(
nec aliquid preter sompnum cor nostrum ab eo removebit
Castitas et Sapientia per soporem apparuisse describuntur ‥ cujus somni [gl.: visionis; v. l. somnii ] conjectura colligi ‥ fas est
ut Joseph ~um regis interpretans
curemus omni nisu querere quod duret, quod stabile sit, quod differat a ~o; imo quod aliquod sit, quia haec nihil sunt
Joseph interpretatus est suum sompnum in hunc modum
item ~um viridarium [(l. viridarii ], secundo folio ‘direxisti’
somnus, (7) ī, m. (cf. sopor, ὕπνος), ¶ 1 sommeil : somnum capere Cic. Tusc. 4, 44, dormir ; somno se dare Cic. Tusc. 1, 113, se livrer au sommeil ; somnum vix tenere Cic. Br. 278, se retenir à peine de dormir ; ducere somnos Virg. En. 4, 560, prolonger son sommeil ; somnos ducere Hor. Epo. 14, 3 [somnum Juv. 3, 242 ], facere Ov. M. 7, 153, amener le sommeil ; per somnum Cic. Div. 2, 27, et surtout in somnis Cic. Nat. 1, 82, etc., pendant le sommeil, en songe ; artior somnus Cic. Rep. 6, 10, un sommeil plus profond || le Sommeil [divinité] : Virg. En. 5, 838 ; Ov. M. 11, 586, etc. ¶ 2 [fig.] a) = inaction, paresse, oisiveté : Cic. Sest. 138 ; Tac. H. 2, 90 ; G. 15 ; b) = la nuit : Virg. G. 1, 208 ; etc. ; c) longus, frigidus, niger Hor. O. 3, 11, 38 ; Val. Flacc. 3, 178 ; Sil. 7, 633, le long le froid, le noir sommeil [de la mort].
- 1. slaap [dulcis; levis; altus diep]; ➤ -o se dare zich te slapen leggen; ad -um proficisci gaan slapen; -um capere non posse niet in slaap kunnen komen; interruptum -um recuperare non posse niet weer in slaap kunnen komen; alqm ex -o excitare; -o solutus sum; per -um, (in) -o en in -is in de slaap, in een droom; imago -i droom(beeld); pocula ducentia -os; — (poët.) personif. Somnus god v.d. slaap;
- 2. (poët.) (meton.) (a) doodsslaap [longus]; (b) nacht;
- 3. (metaf.) slaperigheid, sloomheid, traagheid; ➤ dediti -o.
somnus , i. m.
睡。寢寐。懶。閒。安寧。夜。— plenus 深睡。— longus vel niger vel frigidus 死候。亡。Somno correptus 不覺而寐。Per somnos vel somnum 睡時。Ducere somnos 睡。Proflare somnum pectore 打鼾睡。打呼轤。Servi ad somnum 睡時看守之奴。
Suggest a Translation
See an image
睡。寢寐。懶。閒。安寧。夜。— plenus 深睡。— longus vel niger vel frigidus 死候。亡。Somno correptus 不覺而寐。Per somnos vel somnum 睡時。Ducere somnos 睡。Proflare somnum pectore 打鼾睡。打呼轤。Servi ad somnum 睡時看守之奴。
Suggest a Translation
See an image
Prinsomme. Vide supra Picassa et Primus somnus in Primus 2.
per somnos inanibus visis affecti ægrotantes, seminis lapsu vexantur. Ita præter Plinium, a quo
Veneris somnumappellatur, Cælius Aurelian. lib. 5. Chron. cap. 5. Adde in hanc rem insignem alium locum ejusdem egregii scriptoris ex lib. 1. cap. 3. pag. 22 :
At vero concubitus, sive venus, quam adhibendam probant, ab aliquibus parva Epilepsia nuncupata est ; siquidem similem faciat membrorum motum diverso contractu, anhelatione et sudore attestante, et oculorum conversione cum rubore vultus, ac deinde post effectum displicere faciat sibimet corpus cum pallore, et quadam debilitate vel mæstitudine, adeo nervos afficere videatur, ut sæpe imminente accessione per somnum jactu seminis ægri præpurgentur, quod Græci Onirogonon vocaverunt.
somnus ī, m
- SOP-, sleep: somnum capere: Somnum videre, T.: somno se dare: vincti somno, L.: oppressi somno, Cs.: te ex somno excitabunt: somno solutus sum: palpebrae somno coniventes: in somnis vidit ipsum deum, in sleep: ea si cui in somno accidunt: ducere somnos, i. e. protract slumber, V.Pocula ducentia somnos, causing sleep, H.: Verba placidos facientia somnos, O.: dispositi, quos supra somnum habebat, to watch over, Cu.: conditque natantia lumina somnus, V.: labi ut somnum sensit in artūs, O.: Libra die somnique pares ubi fecerit horas, i. e. of day and night, V.: longus, i. e. death, H.—Person.: Somnus, a divinity, son of Erebus and Nox, V., O.—Sleep, sloth, drowsiness, inactivity, slumber, idleness: dediti ventri atque somno, S.: somno et conviviis nati.
-
…labores tui, iacere humi non solum ad obsidendum stuprum verum etiam ad facinus obeundum, vigilare non solum insidiantem somno maritorum verum etiam bonis otiosorum. habes ubi ostentes tuam illam praeclaram patientiam famis, frigoris, inopiae rerum omnium…
Cicero, in Catilinam
-
…temporibus ; et modo gaudebam lapsos formare capillos ; nunc furtiva cavis poma dabam manibus ; omniaque ingrato largibar munera somno, munera de prono saepe voluta sinu ; et quotiens raro duxti suspiria motu, obstupui vano credulus auspicio ,…
Propertius, Elegies
-
…o utinam talis perducas, improbe, noctes, me miseram qualis semper habere iubes nam modo purpureo fallebam stamine somnum, rursus et Orpheae carmine, fessa, lyrae ; interdum leviter mecum deserta querebar externo longas saepe in amore…
Propertius, Elegies
-
…tibi. quod si forte tuis non est contraria votis, at tibi curarum milia quanta dabit non tibi iam somnos, non illa relinquet ocellos illa feros animis alligat una viros. a, mea contemptus quotiens ad limina curres…
Propertius, Elegies
-
…et euntem multa loquendo detinuit sermone diem iunctisque canendo vincere harundinibus servantia lumina temptat. Ille tamen pugnat molles evincere somnos et, quamvis sopor est oculorum parte receptus, parte tamen vigilat. Quaerit quoque namque reperta fistula nuper erat…
Ovid, Metamorphoses
-
…miserae sint tibi luxuriae. Qualis Thesea iacuit cedente carina languida desertis Cnosia litoribus ; qualis et accubuit primo Cepheia somno libera iam duris cotibus Andromede ; nec minus assiduis Edonis fessa choreis qualis in herboso concidit Apidano talis visa mihi…
Propertius, Elegies
-
…ait experiar deus hic, discrimine aperto, an sit mortalis. Nec erit dubitabile verum. Nocte gravem somno necopina perdere morte me parat haec illi placet experientia veri. Nec contentus eo est missi de gente Molossa obsidis…
Ovid, Metamorphoses
-
…. Quae homines arant, navigant, aedificant, virtuti omnia parent. Sed multi mortales, dediti ventri atque somno, indocti incultique vitam sicuti peregrinantes transiere ; quibus profecto contra naturam corpus voluptati, anima oneri fuit. Eorum…
Sallust, Catilina
-
…admittis amores, nescia furtivas reddere mota preces nullane finis erit nostro concessa dolori, turpis et in tepido limine somnus erit me mediae noctes, me sidera plena iacentem, frigidaque Eoo me dolet aura gelu tu sola humanos numquam…
Propertius, Elegies
-
…disparibus calamis conpagine cerae inter se iunctis nomen tenuisse puellae. Talia dicturus vidit Cyllenius omnes succubuisse oculos adopertaque lumina somno. Supprimit extemplo vocem firmatque soporem languida permulcens medicata lumina virga. Nec mora, falcato nutantem vulnerat ense qua…
Ovid, Metamorphoses