About

Menu

spirare

spirare [CL] 1 to breathe; b (of part of body); c (transf., w. ref. to throbbing of blood vessels). quasi reciproco ~antis flatu Aldh. VirgP 23; aere, quo cuncta viventia spirant Bede NR 3; 1167 vix ‥ est ut etiam pre nimiis angustiis ~are valeamus Becket Ep. 348.  b insontum complentur nectare nares / olfactum ambrosiae spirantes forte supernum Aldh. VirgV 1402; spirantes replet nardi flagrantia nares Bonif. Aen. prol. 8.  c ut exinteratorum equorum adhuc spirantibus extis immergeret pedes W. Malm. GP I 17. 2 to breathe (as sign of life), draw breath, be alive (also transf. or fig.). b (ultimum ~are) to breath one's last, die. c to recover one's breath, breathe easy, (in quot. fig.) to be relieved. cum quinti spirarent lumina solis Frith. 1243; s1130 rumor ‥ quod adhuc Honorius ~aret W. Malm. HN 453; multi letaliter vulnerati ‥ ~antes ad mare devoluti sunt Ord. Vit. IV 3 p. 175; corpora ‥ sine spiritu ~antia, sine vita viventia Gir. TH I 20.  b in quam [ecclesiam] se ultimum ~ans inferri jussit, ut ibi potissimum efflaret W. Malm. GP V 228.  c illa [regina] ‥ concedens, ferre petita jubet. / taliter et regis precepto spirat uterque, / nam domine pariter et sua dona ferunt G. Amiens Hast. 633. 3 to breathe out, exhale. b (trans.) to breathe, to breathe out or exhale; c (transf., w. ref. to procession of Holy Spirit from Father and Son). [draco] qui prius e crypta funesto flamine spirans Aldh. VirgV 547.  b maligni / daemones ‥ putidum de naribus ignem / oreque spirantes ignitis Alcuin SS Ebor 948; acerba tactus infirmitate ‥ coepit egrotare, adeo ut vix reciproci flatus posset aera ~are Eadmer Odo 1; militum ‥ aeriorum nihil nisi ignem ~antium G. Steph. 24.  c Pater ‥ et Filius non faciunt neque gignunt sed quodam modo si sic dici potest ~ant suum amorem Anselm (Mon. 57) I 68; nonne ‥ duo sunt qui ~ant? Neckam SS II 19. 3 (v. spirator 1); Pater cum Filio Spiritum Sanctum ~ant Bart. Angl. I 3; in Patre non solum est fecunditas ad generandum sed ad ~andum Duns Ord. III 345; essentia ut sub ratione spirativi ‥ respicit ~atum, sicut sub ratione generativi respicit generatum vel genitum Ib. IV 248. 4 to give off or emit a smell (also fig.). b (trans.) to give off, emit (smell), to smell of. fetor fimi ut turis flagrantia spirat Aldh. VirgV 2322; 9‥ exhalet, i. redolet, ~et WW; balsama nectareis spirantque virentia guttis, / messis aromaticae redolent et germina cuncta Wulf. Swith. II 948; balsamiti odoris aura per ecclesiam ~ante W. Malm. GP IV 171; c1156 ~at delectabiliter hortus aromatum et fraglantia[m] suavem dat odorum multorum ‥ suavitas G. Foliot Ep. 130; cum in orto burse spirant / rose sive lilia Walt. Wimb. Van. 38.  b coepit domus ‥ aeternae vitae odoramenta ~are, hymnos ‥ sonare Osb. V. Elph. 140; odoramenta omnem suavitatem ~antia Gosc. Transl. Mild. 14; non ibi tunc funebria cimiteria, sed vite odorem ~antia paradisi videbantur atria Gosc. Wulsin 12; eum sanctitatis Bonefatii nectar ~antem ‥ Ludovicus Pius ‥ promovit W. Malm. GP I 6; hujus lilii odorem ~ant et redolent omnes Nazaraei Bald. Cant. Serm. 1. 6. 563D. 5 (of wind) to blow (also fig.); b (transf., of Holy Spirit). ut ‥ ~et ‥ salubrior aura ‥ aeternas dies Burginda; prosperis ventis ~antibus per mare Dyracio applicuit Ord. Vit. VII 5 p. 170; lenibus flabris ~antibus W. Malm. HN 462; flante aquilone ‥ advectantur austro ~ante revertuntur Gir. TH I 23; terram ros aut pluvia non infudit, venti non ~arunt W. S. Alb. V. Alb. & Amphib. 25 (recte 15).  b placuit Spiritui Sancto qui arbiter suae potestatis existens ‘ubi vult spirat’ [Joh. iii 8] Bede Acts 977B. 6 (w. ref. to God) to provide inspiration. pectus / concipit internas Jesu spirante salebras Frith. 81 (cf. Eddi 3: suggerente Spiritu Sancto); divina spirante gratia in se, reversus est ad sanctos Dei (Abbanus 14) VSH I 12. 7 to breathe (words), whisper. 796 ~are solebat in auribus meis verba salutiferae collocutionis Alcuin Ep. 119; serpens angelicus genuit me in culmine caeli, / viperea spirans et crimina noxia cordi Bonif. Aen. (Superbia) 252; valitudine correptus ‥ resumptis viribus hec verba ~avit W. Malm. GP III 133. 8 to express, display (emotion, frame of mind, awareness, or sim.). b (w. magnum, altum, or sim.) to be puffed up, arrogant. derelinque ‥ quem caelo et terrae ‥ ~as furorem Gildas EB 32; gens ‥ plusquam ceteri Angli conscientiam adhuc antiquae nobilitatis ~ans ‥ ad propulsandas injurias acrior W. Malm. GP I prol.; cruoris signa extant hodie, immanitatem muliercule ‥ ~antia Ib. IV 156; Cedwalla ‥ digladiabile odium ‥ ~ans ‥ provintiam invasit Id. GR I 14; conscientiam alti sanguinis ~ans, in maritum tumebat Ib. II 165.  b fatale illi familie esse ut, altiora viribus ~ans, Deum adversantem experiatur W. Malm. GR III 238; populi ferro indomabiles semper quiddam magnum a proavis ~antes Id. Wulfst. I 16. 9 to aspire to, be eager for: a (w. acc.). b (w. ad or in & acc.). c (w. inf.) to desire or long to (do). a jam predicabilis viri ~abat animus quod non multo post ‥ est adorsus W. Malm. GR IV 334; tedeat nos vite nostre supernam ~antes patriam Pull. CM 200.  b quod numquam postea Angli communi prelio in libertatem ~averint W. Malm. GR II 228; appetens dulci ejus colloquio amplius ad superna ~are V. Chris. Marky. 59; s1142 malens exulare quam intrusioni qua Willelmus Cumin ad episcopalem dignitatem ~avit acquiescere J. Hex. HR Cont. 312; ut ‥ abbatum duorum ad cathedram ~antium alterutrius promotionem ‥ procurarent Gir. JS IV 220; pars ‥ tantilla que ‥ terram detestatur, ad celos tota ~at, tota celis inhiat P. Blois Opusc. 1017A; quatuor in mortem spirarunt federa Thome Gower VC I 1055.  c iter adoriri magnanima eximii viri ~avit industria; et profecto conceptum opus pietas explesset W. Malm. GR I 45; tante temeritatis presumptionem ferro vindice ulcisci ~avit, et profecto conceptum tumentis pectoris opus explesset nisi ‥ discretio obstitisset Chr. Rams. 50; a1399 loca spirat habere nova [sc. rinx] Gower VC I 408.

Saved

Recent