subsistere

subsistere [CL] 1 to stand firm; b (fig.). his [gentilibus] imperatum fuerat ne vel ad momentum recederent. ‥ viriliter ‥ ethnicos aggressi sunt [Christiani]. gentiles ‥ jam ~stiterant et immoti expectabant Ord. Vit. IX 17 p. 617; milites pagani mox fugam inierunt. Ethiopes stupefacti ~stiterunt Ib. IX 17 p. 618; in eo lapide in quo Syon sancta solet ~sistere Reg. Whet. II 372.  b quaqua versum ecclesia per mundum ‥ diffusa ‥ tota in sola Dei et proximi dilectione ~sistit Bede Tab. 425B; spiritus nequam ‥ excusata fuge timiditate quod pro Paterni violentia nequirent ~sistere W. Malm. GP V 247; plus callidus quam caritativus in se ~sistens, consuluit ut privatas faceret instancias Reg. Whet. I 149. 2 to stand or stay still. b to come to a standstill, halt. ante ecclesiam ~sistant [AS: ætstanden] donec pueri ‥ decantent ‘Gloria laus’ RegulC 36; ede sacra egressus, cum in atrio ~sisterem ‥ Lucian Chester 38; boves suos paulisper jam ~sistere compescet, donec offendicula ista ab aratri sui sulco amoverit Fortescue NLN I 32.  b fertur ‥ contra hostes exercitum ducens propere pugnaturus, unius ad eum voce vidue misericorditer mollitus, ~stetisse totius imperator orbis V. Greg. p. 105; repente ductor ~stitit ‥ gressum retorquens ipsa me, qua venimus, via reduxit Bede HE V 12; ut ‥ flumina cursu intercepto ~sisterent W. Malm. GP III 100; dux ‥ Anglorum cohortes ‥ conglobatas cernens non ~stitit Ord. Vit. III 14 p. 151. 3 to remain (in a place). b to stay behind (when others depart). c to settle as a resident. ut illic non dubitarent ~sistere ubi ‥ Saracenica occiderentur rabie W. Malm. GR IV 372.  b cunctis pene egressis judex sine obsequio in civitate ~stiterat Bede HE I 7.  c in lutosa provintia ~stitit ibique vitam suam ‥ exegit W. Malm. GP IV 181. 4 to remain in existence, survive. b (of living thing) to continue to live; c (quamdiu ~o or sim.). d (of institution or sim.). e (of law, decision, or sim.) to subsist, remain in force, hold good. ruine ‥ utcumque ~sistentes quanti fuerit testabantur Ord. Vit. IX 8 p. 515.  b creavit caelum ‥ et terram, mare et omnia quae in eis sunt, dispositis ordinibus quibus ~sisterent Bede HE II 10; membra nostra sine capite ~sistere ac vivere nequeunt Id. Tab. 457D; regionem ‥ devastaverat et nichil ibi unde homines vel equi ~sistere possent dimiserat Ord. Vit. VII 5 p. 173; 1338 ut provisis ‥ necessariis vite sine quibus ~sistere nequiunt, liberius valeant spiritualia speculari FormOx 90.  c discite cum festinatione quia nescio quamdiu ~sistam, et si post modicum tollat me factor meus Cuthb. Ob. Baedae clxii; fac ut ‥ respectus pietatis tuae — quamdiu ego ~sisto — sit mecum Anselm (Or. 7) III 22; ego posthac in hac vita diu non ~sistam; tu ‥ non parvo post me tempore vives Turgot Marg. 12 p. 251.  d que [monasteria] utrorumque [regum] ~sistebant muneribus, utrorumque firmarentur assensibus W. Malm. GP V 222; 1432 quilibet alicujus communitatis leges et jura violans ejusdem, saltim sine quibus ipsa bene ~sistere non potest StatOx 241.  e 1337 verum quia ‥ est optentum ‥ quod nullum ad ordinem ‥ admittere debeatis ‥ nisi ‥ licencia ‥ optenta, non est nostre intencionis quod dicta vestra admissio ~sistere debeat Lit. Cant. II 160. 5 to exist, to be: a (in a particular state or sim.); b (absol.). c (w. ex & abl.) to consist of, be constituted out of. a gratias ago Deo quia ‥ omnia nostra et vestra ubique prospere ~sistunt Anselm (Ep. 299) IV 219; quintus nunc Nicholaus in regno ~sistit W. Malm. GR III 261; dum adhuc in puerilibus ~sisteret annis (Lasrianus 5) VSH II 132; forma anime ei immortaliter aut mortaliter ~sistit Peckham QA 16.  b quos ultra fines nec terra ~sistit nec hominum ‥ habitatio est ulla Gir. TH pref. II p. 20; Romani bene potuerunt arctare cardinales in tali casu, justa causa ~sistente Eul. Hist. III 341.  c corpus nostrum ex quatuor elementis ~sistit Bede Tab. 458C; eo quod hominem sicut ex anima et corpore ~sistere, ita in utroque doceret beatum esse debere Id. Acts 979C. 6 (phil., also w. per se) to exist independently (as a substance), subsist. b (pr. ppl. as sb.) a subsisting thing, substance. non repugnat filium et ~sistere per se et esse de patre quia hoc ipsum, id est per seipsum posse ~sistere, necesse est illum habere ex patre Anselm (Mon. 44) I 61; dicit ‥ Augustinus ‥ quod hoc est Deo esse, quod est ~sistere Neckam SS II 4. 1; miraculorum ‥ quedam ‥ ubi datur accidentibus potentia ~sistendi per se Peckham QD (Euch.) ed. Etzkorn (2002) 85; [divina essentia] potest distincte videri sine illis [personis] visis que ~sistunt in ea Duns Ord. II 32; [res] aut est per se ~sistens aut est alteri inherens; si sit per se ~sistens, igitur est substantia Ockham Summa I 57; ‘~sistere’ ‥ dicit per se esse et in actu, ‘natura’ autem dicit hoc in potentia Baconthorpe Quaest. Sent. II 70b D.  b quemadmodum ‥ sese habent ad invicem lux et lucere et lucens, sic sunt ad se invicem essentia et esse et ens, hoc est existens sive ~sistens Anselm (Mon. 6) I 20; ~sistens dicitur esse in natura, sicut Socrates dicitur subsistere in humanitate quia ‘Socrates humanitate est homo’ Duns Ord. IV 75; illa ‥ potencia existendi, ut actuatur, existencia vocatur nominibus supradictis, et illa vocatur apud Grecos ypostasis et aput Latinos ~sistens Wycl. Ente Praed. 37. 7 (w. dat.) to underlie, or ? f. l. materiam que dicitur ‘quod est’ in omni composito et que defert formam et ~sistit [v. l. substat] ei Kilwardby OS 265.